Το τρένο με τις φράουλες

by Γιάννης Ξανθούλης

Όλα ξεκίνησαν ή όλα τέλειωσαν σε μια νύχτα. Είκοσι πέντε χρόνια γάμου θυσιάστηκαν σε μια παρόρμηση. Μια συνηθισμένη βραδιά στο υπνοδωμάτιο, κι έξω μια λασπωμένη βροχή- που, όπως έλεγαν, έφτασε απ' τη Σαχάρα. Εκείνο το βράδυ ξύπνησε η κοιμισμένη τύψη για μια άδεια ζωή, χωρίς αγάπη, χωρίς χαρά. Έπειτα έπεσε το ζεστό, υγρό σκοτάδι με την απόλυτη σιωπή ενός θεραπευτηρίου για άτομα με ανάγκη υποστήριξης. Μόνο η καρδιά ξαγρυπνούσε κι αφουγκραζόταν ένα μακρινό τρένο με αρώματα παλιού μαγιάτικου μεσημεριού. Το τρένο με τις φράουλες διέσχιζε πάλι τη ζωή της Μαργαρίτας, φέρνοντας την ανάμνηση μιας ξεθυμασμένης ευτυχίας, ζωγραφισμένης με μπογιές.
Τον ίδιο καιρό ένας άντρας με απειλητικό παρόν στοίχειωνε τους ύπνους της, μοσκοβολώντας μαύρο πιπέρι.
Τότε περίπου ξύπνησαν κι οι ομίχλες, με τα περιστατικά των θανάτων και του έρωτα... Τότε άρχισαν και οι περίπατοι στην αλλοδαπή γενέτειρα...

Genres: Fiction, Greece

283 pages, Paperback

First published January 1, 1997

About the author

Ο Γιάννης Ξανθούλης (English: Giannis Xanthoulis) είναι Έλληνας μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος. Γεννήθηκε το 1947 στην Αλεξανδρούπολη από οικογένεια προσφύγων και σπούδασε δημοσιογραφία, σχέδιο και ενδυματολογία θεάτρου. Από το 1969 εργάζεται ως δημοσιογράφος και χρονογράφος, ενώ το πρώτο του μυθιστόρημα, Μεγάλος Θανατικός, κυκλοφόρησε το 1981. Έγινε ευρύτερα γνωστός από τα χρονογραφήματά του στην Ελευθεροτυπία, καθώς και από τα σατιρικά του κείμενα και θεατρικά έργα, πολλά από τα οποία ανέβηκαν σε ελληνικές σκηνές. Έχει επίσης γράψει και εικονογραφήσει παιδικά βιβλία. Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της ΕΣΗΕΑ.

Reviews

[Takisx · Rating 5 out of 5]

Εντυπωσιακό μυθιστόρημά, πολύ διαφορετικό απο οσα έχει γράψει ο Ξανθούλης, με πρωταγωνιστρια μια Μαργαρίτα, που θα μπορούσε να ειναι, με λιγη καλη θέληση, η Καραπανου. Απόγνωση, καταθλιψη, Και μια ηρωίδα που ενα πρωί ξυπναει και σταυρώνει τον άνδρα της πανω στο κρεβάτι:ο σταυρός του μαρτύριου αλλαζει πλευρά, κι η Μαργαρίτα μ αυτην την κίνηση περνάει στην απέναντι όχθη. Ουσιαστικά το βιβλίο είναι ένας πολύ μεγάλος μονόλογος, ενας μελαγχολικός περίπατος προς τον γκρεμό κι είναι πραγματικά επίτευγμα το πως το κατάφερε να το δείξει με πολύ απλά μέσα. Άξιος.

[Evi Routoula · Rating 2 out of 5]

Δεν είμαι μεγάλη θαυμάστρια του Γιάννη Ξανθούλη, αυτό όμως μάλλον είναι το χειρότερό του βιβλίο ( από αυτά τα λίγα που έχουν πέσει στα χέρια μου). Μια γυναίκα χάνει τα λογικά της, ο άντρας της κάνει σεξ με τον φίλο του, αυτή του επιτίθεται και τον τραυματίζει, παραμένει στο ψυχιατρείο για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, παίρνει εξιτήριο, μένει με την άρρωστη και ηλικιωμένη μητέρα της και ερωτεύεται έναν Άραβα απροσδιορίστων άλλων στοιχείων. Ανιαρό, παρά τις ελάχιστες καλές στιγμές του: ο Άραβας ονομάζεται Μασούντ ( που η μετάφρασή του στα ελληνικά είναι Ευτύχης) και κατά κάποιον τρόπο αντιπροσωπεύει τον χαμένο παράδεισο της ηρωίδας. Γενικά με απογοήτευσε ως βιβλίο.

[Γιάννης Ζαραμπούκας · Rating 5 out of 5]

«Να σε αγαπούν θέλεις…» ψιθύρισε με θολωμένα μάτια.
«Να με αγαπούν…»
Ήμουν βέβαιη πως αυτό ήθελα.
«Τίποτ’ άλλο…»
«Τίποτ’ άλλο…»

Η Μαργαρίτα είναι μία γυναίκα που διαβαίνει το κατώφλι των πενήντα, ούσα εγκλωβισμένη σε έναν γάμο που μπαγιάτεψε. Ακολουθώντας τις επιβολές της εποχής της παραμένει σε έναν φαινομενικά πετυχημένο και αξιοζήλευτο γάμο, σε μία κατά συνθήκη ευτυχισμένη ζωή, κι ας πεθαίνει από πλήξη, ψάχνοντας καθημερινά να βρει τι ήταν εκείνο που ερωτεύτηκε στον Σταύρο και την κρατά τόσα χρόνια δέσμια στο πλευρό του.
Όλα ωστόσο ανατρέπονται, ύστερα από μία βραδινή έξοδο του ζευγαριού. Ένα έντονο ψυχωσικό επεισόδιο που θα υποστεί η Μαργαρίτα, θα γίνει η αφορμή για να σπάσουν τα δεσμά αυτού του γάμου. Παρότι η Μαργαρίτα θα νοσηλευτεί για κάποιο χρονικό διάστημα σε μία ιδιωτική ψυχιατρική κλινική, θα είναι για πρώτη φορά ελεύθερη μετά από εικοσιπέντε ολόκληρα χρόνια.
Παίρνοντας εξιτήριο, η Μαργαρίτα θα βρεθεί ξανά στο πατρικό της. Αρωγός στην προσπάθεια της να ανακάμψει, να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό της και να οικοδομήσει μία νέα «φυσιολογική» κατά τα κοινωνικά πρότυπα της τότε εποχής καθημερινότητα η μητέρα της. Μία δεσποτική μητρική φιγούρα, που προσπαθεί να τη χωρέσει στα δικά της καλούπια…
Παρόλα αυτά, η Μαργαρίτα θα παραμείνει στο πλευρό της μέχρι τέλους. Άλλωστε αυτό που επιδίωκε από παιδί είναι η αγάπη, η αποδοχή, η κατανόηση από τους οικείους της. Οι ατέρμονες βόλτες της στο κέντρο της Αθήνας θα γίνουν η διέξοδος της. Θα βρει καταφύγιο στις παρατημένες πλατείες του κέντρου, ανάμεσα σε γκροτέσκες φιγούρες ανέστιων ατόμων, που θα απαλύνουν το αίσθημα της μοναξιάς της.
«Το τρένο με τις φράουλες» του Γιάννη Ξανθούλη είναι ένα μυθιστόρημα για το αβάσταχτο βάρος της ανθρώπινης μοναξιάς. Ένα μυθιστόρημα φόρος τιμής προς εκείνους τους ανθρώπους, τους πορσελάνινους, που σήκωσαν για καιρό αγόγγυστα το αφόρητο φορτίο της μοναξιάς, χωρίς να σπάσουν. Φορτίο που με τον καιρό τους ράγισε. Τους ράγισε βαθιά, αφήνοντας ανεξίτηλα σημάδια. Και ράγισμα στο ράγισμα, κατάφερε τελικά να τους σπάσει. Να τους θρυμματίσει σε εκατοντάδες μικροσκοπικά κομμάτια. Κομμάτια που έπρεπε να τα μαζέψουν, να τα κολλήσουν πρόχειρα και να συνεχίσουν να προχωρούν στη ζωή, σημαδεμένοι παντοτινά από τη μοναξιά, προσπαθώντας να ανακαλύψουν το μονοπάτι προς το φως μέσα από τα πιο βαθιά, τα πιο καταδικά τους σκοτάδια.
Μέσα από ευτράπελες καταστάσεις, καταστάσεις που ισορροπούν έντεχνα ανάμεσα στην κωμικότητα και την τραγικότητα, καταστάσεις υπερρεαλιστικές, ο Ξανθούλης δημιουργεί ένα σπαρταριστό κείμενο, που ερεθίζει όλες τις αισθήσεις, αφού τόσο το στοιχείο της προφορικότητας που εντοπίζεται σε όλη του την έκταση, όσο και οι έντονες εικόνες που οικοδομεί, περιγράφοντας άλλοτε γεύσεις, άλλοτε μυρωδιές και άλλοτε σκηνές έντονου ερωτισμού, συνεπικουρούν στο να χτιστεί μία πρόζα αυθύπαρκτη.
Ένα κείμενο λοιπόν διανθισμένο με το γνώριμο, γλυκόπικρο χιούμορ του συγγραφέα, μέσα από το οποίο με αφοπλιστικό τρόπο ξεδιπλώνεται σταδιακά η τραγικότητα της ηρωίδας του. Μία ηρωίδα ανέστια και μόνη, ηττημένη από τη ζωή, που παλεύει με τους δικούς της δαίμονες, για να καταφέρει να βγει από τις πυκνές ομίχλες που διαρκώς την κυκλώνουν.
«Το τρένο με τις φράουλες» πρωτοκυκλοφόρησε το 1996. Επανεκδίδεται το 2022 από τις εκδόσεις Διόπτρα, στο δυναμικό των οποίων ανήκει ο Γιάννης Ξανθούλης τα τελευταία χρόνια και μας υπενθυμίζει όχι μόνο τη σημαντικότητα αυτού του ξεχωριστού συγγραφέα, αλλά και τη διαχρονικότητα των έργων του!

[Πάνος Τουρλής · Rating 1 out of 5]

Από μια συζήτηση που έκανα με τους φίλους bookcrossers κατάλαβα ότι οι απόψεις διίστανται. Άσε που με κόμπλαρε η κριτική μιας κοπέλας (που εκφράστηκε πολύ αισιόδοξα, σχεδόν λατρευτικά) για το βιβλίο και δεν μποώ να γράψω κακά λόγια (κι έχω πολλά) για αυτό το βιβλίο. Τέσπα. Λιτή και περιεκτική η γνώμη μου και δεν συνάδει με των άλλων. Πατάτα δεν μπορώ να το πω, καλό δείγμα υπερρεαλισμού και φαντασίας στη γραφή μπορώ να το πω. Θα έλεγα ότι με απογοήτευσε αλλά ένεκα το όνομα Ξανθούλης θα πω ότι ξέρει να χειρίζεται καλά τη γλώσσα με σωστές συνταιριάσεις επιθέτων και λέξεων. Ευτυχώς ξεφεύγει αρκετά (αν και η Κυψέλη και η δεκαετία του 1950 κάπου κάπου παρεισφρέουν) από τα πανομοιότυπα Θείος Τάκης και Πεθαμένο λικέρ και δε μιλά για αιμομικτικές σχέσεις. Από την άλλη όμως δεν μπορώ να σκέφτομαι ότι διάβασα για μια τρελή (ΟΚ την οδήγησε η μοναξιά της ψυχής της σε αυτά τα μονοπάτια) που δεν ξέρει τι της γίνεται, που εύχεται να πεθάνει η μάνα της, που καρφώνει τον γκόμενο...Ασυναρτησίες και ανεξήγητα πράγματα. Ωραίες οι μεταφορές, ωραίος ο συνειρμός της αναζήτησης του Άραβα (Ευτύχη στα ελληνικά, Μασούντ στα αραβικά) αλλά πωπω....Στενοχωρέθηκα πραγματικά που ο Ξανθούλης έχει γράψει κάτι τέτοιο.

[Antonis Giannoulis · Rating 4 out of 5]

Μια διαφορετική ηρωίδα ... ένα μίζερο και σκοτεινό πλάσμα που στο Παρόν είναι χαμένο και το μέλλον της δείχνει να μιλάει μόνο για θάνατο , θάνατος που έρχεται και στο παρόν με πολλούς τρόπους . Πήρε μια γυναίκα 51χρονων με δύσκολο ψυχισμό και έπλασε μια ιστορία γεμάτη με πόνο και θλίψη αλλά ταυτόχρονα ελληνική, ρεαλιστική και αυθεντική . Σε βάζει σε ένα ρόλο και σε μια ματια που σου είναι ξένη και το κάνει με τρομερή διείσδυση στην ψυχολογία και με ευαίσθητες ισορροπίες και ακροβασίες που σε κάνουν να μην ξέρεις που θα πάει η ιστορία όπως ακριβώς δεν ξέρει και δεν θα βρει και ποτέ που θα πάει η πρωταγωνίστρια του...

[Lena · Rating 4 out of 5]

"Το τρένο με τις φράουλες" του Γιάννη Ξανθούλη και ως δια μαγείας χρησιμοποίησα κατά την ανάγνωσή του ένα τυχαίο σελιδοδείκτη, διαφημιστικό για άλλο βιβλίο (δε θα πω ποιο) με τη φράση "Μια νοσταλγική ιστορία, γεμάτη μυστήριο και χιούμορ, για το παρελθόν που, όσο και αν απομακρύνεται, πάντα μένει μέσα μας"

Η ηρωίδα η Μαργαρίτα, μετά από μία ζωή γεμάτη πλήξη και ανικανοποίητες συναισθηματικές ανάγκες, φθάνει σε ένα φρικτό ψυχωτικό επεισόδιο, ακολουθεί εγκλεισμός σε ειδική κλινική, με ελάχιστα άτομα να τη στηρίζουν και φτάνει ο χρόνος επιστροφής στη ζωή. Αρχίζει μια ψυχική αλλά και σωματική περιπλάνηση, στις μνήμες του παρελθόντος, το θολό παρόν αλλά και το ακόμη πιο ανύπαρκτο μέλλον. Η μοναδική στιγμή ευτυχίας του παρελθόντος λειτουργεί καταληκτικά, ένα τρένο φορτωμένο με φράουλες βαθιά εντυπωμένο μέσα της. Ακολουθούν σπασμωδικές αλλά και μνημειακές στιγμές, πράξεις αμηχανίας αλλά και λύτρωσης μέχρι να ξανασυναντήσει την αγάπη που μια ζωή τόσο λαχταρά, σε -τι άλλο;- παρά ένα ακόμη τρένο με φράουλες...

Το βιβλίο ξεκινά παραληρηματικά, δύσκολα να κρατηθούν όλοι οι αναγνώστες στη θέση τους, απ΄ ό,τι είδα και σε κριτικές αναγνωστών. Το δε βίαιο ξέσπασμα της ηρωίδας που της αλλάζει την πορεία της, άλλος ένας λόγος να οδηγηθούν κάποιοι να κλείσουν το βιβλίο και να το παρατήσουν. Όμως του έδωσα μια ευκαιρία και στη συνέχεια βυθίστηκα στην πλοκή... Διότι όλο αυτό που περιγράφεται είναι η γνώριμη καταβύθιση στις περιπέτειες του μυαλού, οπωσδήποτε θολές και συγκεχυμένες, αλλά ενίοτε μπορεί κάποιος να βγει ξανά στην επιφάνεια...

Θα πρότεινα να μην το διαβάσετε αν δεν έχετε εμπειρία από ψυχική περιπέτεια ή ακόμη περισσότερο αν κάτι τέτοιο το χλευάζετε...

Επίσης πολύ δυνατός στην περιγραφή και το πλάσιμο εικόνων και το χειρισμό της φαντασίας του κάθε μυαλού...

Από μένα σίγουρα είναι ναι, κι ίσως να το ξαναδιαβάσω κάποτε στο μέλλον...

[Δημήτρης Κώτσος · Rating 4 out of 5]

Κεντρικό πρόσωπο στην ιστορία είναι η Μαργαρίτα. Ένα έντονο ψυχωσικό επεισόδιο της αλλάζει ριζικά τη ζωή και ξεκινά ένα ταξίδι ανακάλυψης του εαυτού της.

Παντρεμένη με το Σταύρο ζει την απόλυτη πλήξη. Δε βρίσκει τι την έκανε να τον ερωτευτεί και έμεινε τόσα χρόνια μαζί του. Πράγματα που την γοήτευαν στο παρελθόν τώρα πια δεν έχουν κανένα νόημα. Ένα βράδυ μετά την επιστροφή τους από μία έξοδο αποφασίζει να του κάνει κακό και στη πορεία να κόψει τις φλέβες της.

Αυτό το περιστατικό την οδηγεί σε μία ιδιωτική κλινική που της δίνει το έναυσμα να αναλογιστεί τη χαμένη ζωή που έζησε και να ξεκινήσει πάλι από το μηδέν. Στυλοβάτες στον αγώνα της η μητέρα και η αδερφή της.

Όταν παίρνει εξιτήριο η ζωή της κυλάει υποφερτά με το να έχει την έγνοια της μάνας της και με το να ανακαλύψει ξανά τον έρωτα.

Το τρένο με τις φράουλες συμβολίζει την ελπίδα όταν στη ζωή τα πράγματα δε πάνε όπως θέλουμε. Η Μαργαρίτα είναι ένα τραγικό πρόσωπο που παλεύει με τους δαίμονες, τις ανασφάλειες, το άγχος και τις «συμβουλές» της μητέρας της. Μέσα στο γκρίζο της ζωής της που το συμβολίζει το τρένο προσπαθεί να βάλει χρώμα στη καθημερινότητα της. Αυτό το χρώμα και τη γεύση τη δίνουν οι φράουλες.

Ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο “Όσο περνά ο καιρός, τόσο και πιο πολύ πυκνώνουν οι ομίχλες γύρω μου, μόνο που δεν τις φοβάμαι πια. Με ακολουθούν τακτικά στους ατελείωτους περιπάτους μου κι ύστερα αραιώνουν και χάνονται.”

Άλλο ένα εκπληκτικό βιβλίο του Γιάννη Ξανθούλη. Καλή ανάγνωση!

[Antonio Papadourakis · Rating 3 out of 5]

Ένα οξύ ψυχωσικό επεισόδιο της αλλάζει την ζωή με την παρεμβολή μιας μακροχρόνιας ψυχιατρικής νοσηλείας.
"Με γοήτευε κι η σειρήνα και η ταχύτητα. Τρέχαμε σαν τρελοί, προσπερνώντας όλα τ' αυτοκίνητα. Οι άνθρωποι πίσω απ' τα σκοτεινά παρμπρίζ πήγαιναν να προφθάσουν τις βραδινές των θεάτρων, τους κινηματογράφους, να συναντήσουν φίλους, να συναντήσουν τον έρωτα, τη χαρά, κι εμείς τρέχαμε. Η μητέρα με ανοιχτά πάντα τα μάτια κοιτούσε τη φιάλη με τον ορό, και πίσω από τον ορό τις πρώτες ταξιαρχίες των αγγέλων, σε τρυφερή στάση ημιαναπαύσεως."
"Αξίζει να αναφερθεί πως ξαναπήρα βάρος. Δεν πρόκειται βέβαια για κανονικό πάχος, αλλά για προστατευτικό υλικό. Γιατί το σκαρί μου, το πραγματικό, αποτελείται από λεπτές, διάφανες φλούδες ψυχής που διψά για αγάπη. Είναι μια δίψα ξεχωριστή, άσχετη απ' τη νυκτερινή δίψα."

[Rebeka · Rating 1 out of 5]

Άκουσα πρόσφατα για τον συγκεκριμένο συγγραφέα και τα έργα του, σε μια ομάδα σχετική με το διάβασμα βιβλίων. Μιλούσαν με τα καλύτερα λόγια και είπα να διαβάσω και εγώ ένα βιβλίο του. Ήταν μεγάλη απογοήτευση για μένα και φυσικά δεν έφτασα ούτε στη μέση αυτού ... το παράτησα. Επηρεασμένη από τη Άλκη Ζέη και την Αλκυόνη Παπαδάκη πίστευα ότι άλλος ένας Έλληνας συγγραφέας που θα είναι καλός και αυτός. Πιστεύω πως δεν θα ξανά διαβάσω κάτι του ίδιου συγγραφέα και δεν τον συστήνω κιόλας.

[Ιωάννης Αντιώτης · Rating 5 out of 5]

Ένα από τα πολύ αγαπημένα μου βιβλία του συγγραφέα. Μπορεί να μην είναι μια σπουδαία ιστορία αλλά οι περιγραφές είναι τόσο ευαίσθητες, τόσο πλούσιες συναισθημάτων, περιγράφονται με τόση ανατριχιαστική ακρίβεια που με συγκίνησε πάρα πολύ, από τα λίγα βιβλία που θέλω να ξαναδιαβάσω!

[Kostas Kanellopoulos · Rating 1 out of 5]

Αψυχολογητο ψυχολογικο πορτρέτο μιας μεσήλικης γυναίκας

[Stefi An · Rating 2 out of 5]

Δυστυχώς δεν το απόλαυσα. Η πλειοψηφία του βιβλίου ηταν απλες σκεψεις και οχι πλοκή ή εξελιξη των γεγονότων, κατι που προσωπικα δεν μου φάνηκε ενδιαφέρον

[Ελένη Κιουσέ · Rating 4 out of 5]

Το αγάπησα!

[mozart]

[…] Μου κράτησε το χέρι σφιχτά, να το σπάσει —σαν να ‘θελε να το πάρει μαζί του.

[Christina Diavati · Rating 1 out of 5]

Μάλλον το έχασα στο πρώτο κεφάλαιο. Τόση φλυαρία για το τίποτα. Πιο πολύ ένιωσα ότι διαβάζω ημερολόγιο ψυχαναλυόμενου παρά λογοτεχνία. Απορώ πώς το αποθεώνουν. Μου φάνηκε πως το βιβλίο περισσότερο στηρίζεται στον απόηχο της φήμης του συγγραφέα παρά στη λογοτεχνική του δύναμη.

[Panagiotis Poutos · Rating 1 out of 5]

Η ανάγνωση του βιβλίου ήταν ένα μαρτύριο.