دو منظره

by غزاله علیزاده

چاپ ۱۳۶۳

Genres: Novels

123 pages, Paperback

First published April 1, 1984

About the author

او با مدرک لیسانس علوم سیاسی از دانشگاه تهران، برای تحصیل در رشتهٔ فلسفه و سینما در دانشگاه سوربن به فرانسه رفت. وی پیشهٔ ادبی خود را از دههٔ ۱۳۴۰ و با چاپ داستان‌های خود در مشهد آغاز کرد.
وی که از بیماری سرطان رنج می‌برد بعد از دو بار اقدام ناموفق به خودکشی، سرانجام در ۲۱ اردیبهشت سال ۱۳۷۵ در روستای جواهرده رامسر، خود را از درختی حلق‌آویز کرد.

آثار:
* سفر ناگذشتنی
* دو منظره
* چهارراه
* تالارها
* شب‌های تهران
* خانه ادریسی‌ها

چهار اثر نخست در مجموعه‌ای با نام با غزاله تا ناکجا در سال ۱۳۷۸ توسط نشر توس منتشر شده‌است. کتاب خانه ادریسی‌ها سه سال پس از مرگ غزاله، جایزه بیست سال داستان‌نویسی را از آن خود کرد.

Reviews

[Miss Ravi · Rating 1 out of 5]

برای ما فقط یک منظره هست. یک منظره طولانی و کُشنده از استبداد. یک منظره‌ی تمام‌نشدنی و مرگ‌آور. هر بار سعی می‌کنیم این منظره را عوض کنیم، هربار خواسته‌ایم به سوی دیگری سر بچرخانیم، باز چکمه‌های مستبدان، گردنمان را به سوی این منظره‌ برگردانده‌اند. من از این منظره، از بیهودگی‌اش خسته‌ام. کاش به خواب رفته بودم در آن کیسه‌های سیاه ضخیم. بی‌آن‌که کسی سراغم را بگیرد. کاش ناشناس ۱۱۷۸۰ بودم.

خواندن این کتاب هم بیهوده بود. دی‌ماه صفرچهار.

[Arman · Rating 4 out of 5]

امتیاز بین ۳.۵ تا ۴

روایتی سر راست و ساده از زندگی کسالت‌بار و یکنواختِ مردی معمولی.
بعد از اینکه در صفحه اول تصویری از خانواده‌ای ایدئال را می‌بینیم، راوی فلاش‌بکی به کودکی پدر خانواده (مهدی) می‌زند تا زندگی او را از قوچان تا مشهد دنبال کند، تا به شکلی آیرونیک به خواننده ثابت کند که واقعیت دیگری در پشت آن عکس خوابیده است.
اگرچه سفر مهدی به مشهد و از سر گذراندن زندگی دانشجویی و تجربه عاشق شدنش می‌توانست به زندگی‌ای پر هیجان و پر از غم و شادی توأمان مبدل شود، اما راوی به بی‌رحمانه‌ترین و البته ماهرانه‌ترین شکل ممکن کسالت‌باری و معمولی بودنِ زندگی او و شاید خودمان را توی صورت مای مخاطب می‌کوبد؛ انگار همه‌مان در همان هوای گرفته‌ی حجره قدیمی پر مهدی، در چرت پیش از ظهر فرو رفته‌ایم و منتظریم تا ظهر حاجی صدامان بزنند و بیدار شویم و با هم برگردیم به خانه.

علیزاده اگرچه روایتی ساده و خطی را دنبال می‌کند، اما باید داستان او را داستان جزئیات دانست. او به خوبی ملال و کسالت‌باری زندگی را در سنین مختلف شخصیتش به تصویر می‌کشد؛ انگار که این رکود و ملال، در هر سنی، ویژگی‌ها و کیفیت متفاوتی دارد.
اما راوی هرگز اجازه نمی‌دهد که این "ملال" به روایتش سرایت کند و خواننده را خسته و کسل کند. بلکه روایتی گیرایی از داستانی معمولی و ساده ارائه می‌دهد.

شخصیت‌پردازی بسیار خوب داستان هم به این امر کمک کرده است، و از خلال کلمات، بی‌آنکه اتفاق ویژه‌ای بیفتد یا توصیفات اضافی‌ای داشته باشیم، می‌توان کیفیت احساسات و احوالات شخصیت‌های داستان را فهمید و به خوبی لمس کرد.

اما به نظرم نثر داستان اگرچه از ابتدا قرار بوده که گزارشی‌طور باشد تا ملالت‌باری زندگی مهدی را تصویر کند، جاهایی یکدستی خود را از دست می‌دهد و در جاهایی بصورتی سهل‌انگارانه برگزار شده است.


پ‌ن: همخوانی با یگانه

[Farnaz · Rating 1 out of 5]

دو منظره داستان فراز و فرودهای زندگی مهدی رو روایت می‌کنه، اینکه چطور سعی می‌کنه با چنگ زدن به آدم‌های بیرونی عقده‌ی حقارت درونی خودش رو جبران کنه و هربار شکست می‌خوره اما سرانجام دل به انقلاب می‌ده و انگاری همون به رستگاری می‌رسونتش.
من اصلا با نثر ارتباط برقرار نکردم جز چند توصیف بدیع انگشت‌شمار، کل متن بیش از هرچیز شبیه گزارشی بود از مهدی نامی به یک شخص یا سازمان.

[HM · Rating 3 out of 5]

هنوز در ادبیات داستانی معاصر فارسی گشت و گذار چندانی نکرده ام و اشراف نسبی که به دنیای شعر دارم در قصه و داستان و رمان فارسی لنگ می زند . قبلن اسم غزاله علیزاده را به واسطه ی ازدواج با بیژن الهی و همچنین خودکشی و زندگی عجیبش شنیده بودم و نام او را در تقدیم نامه ی برخی اشعار و آثار هنری دیده بودم

این اولین کتابی از اوست که به توصیه ی بابک احمدی خواندم

گمانم این کتاب که جزو آثار شاخص داستانی معاصر باشد و زبان زنانه ی از کار درامده ای هم دارد. و حالا کمی با این ژانر ادبیات اجتماعی و زبان زنانه ی آن آشنا هستم

شاخصه های اصلی و برجسته ی این کتاب در سطح زبان عبارتند از

بازیگوشی و پرش های سرخوشانه که گاه خواننده را غافلگیر و اغلب حس خوشایندی در پی دارد

استفاده از زبانی نیمه ادبی که خاص نویسنده است و شبیه دیگران نیست مثلن

"نخستین ایام ، صرف دید و بازدید با خویشان شد ، و کوششی برای انس. طلیعه نرم نرم به مهدی عادت کرد و هفته ی بعد ، از ترس پچپچه ها با او درآمیخت. کاری که بر خلاف تصورات گذسته، نفرت و ترس او را بر نیانگیخت ، اما بیحالت بود ، و تهی از شور"

و همچنین توصیفات عینی فراوان که ذهن خواننده را با جزییات و حالات فراوانی درگیر می کند

در مورد سایر عناصر داستانی هم ریتم و درونمایه خوبی دارد و ایراد مهمی نمی توان پیدا کرد

[مهشید · Rating 4 out of 5]

داستان روایت زندگی مهدی، مردی ساده‌ و معمولیه که سعی می‌کنه مثل بقیه باشه و در عین حال ،حقارت‌هاش رو پنهان کنه. مهدی با زنی به نام طلیعه ازدواج مب‌کنه. طلیعه قبل از مهدی عاشق پسر جوونی بوده که بهش نرسیده . در طی داستان، همراهی مهدی با عشق نافرجام‌ طلیعه و روزهای زندگی ملال‌آور این شخصیت از تولد تا مرگ رو میخونیم. برای من داستان جالبی بود و زبانش رو بسیار دوست داشتم . یک ستاره کم‌کردم چون از تم انقلابی که انتهای داستان به وجود می‌اومد، خوشم‌ نیومد.

[cordelia · Rating 1 out of 5]

کتاب حول شخصیتی بنام مهدی شکل می‌گیرد که ملال تمام زندگی‌اش را شکل داده است.
از متن کتاب:
جملات او ملال‌آور بود.چرا که عمر را بدون حادثه طی کرده‌بود و مردم گاه کلامش را می‌گسستند و پی کار خود می‌رفتند.
ص90

[Amirhossein Kouchaki]

آشنایی با غزاله علیزاده برای من از طریق پادکست "چنین شد" حاصل شد و اینکه از این اثر شروع کردم به علت نقل قولی از آیدین آغداشلو در همین کتاب بود که گفته بود دومنظره را بیش از خانه ادریسی ها دوست داشته.
دومنظره بیش از اینکه شبیه کتابی باشد که من خریده ام شبیه آثاری است که هنگام کودکی در کتابخانه مادرم پیدا میشد و البته شدیدا هم مرا یاد او انداخت.
درباره خود کتاب
اول اینکه پرتره زندگی انسانها و در این مورد مهدی و طلیعه، عموما برای من بیرون غم‌انگیز و حتی هراس‌انگیز است و به طور کل مفاهیم پیری، مرگ، فرزند، ازدواج و .. همگی هرچند آشنا اما دور از تجربه شخصی من هستند و به همین خاطر همواره اضطرابی خفیف را هنگام خوانش این آثار تجربه میکنم.
دوم که نکته ای بی اهمیت که هنگام مطالعه این داستن کشف کردم. علاقه شدیدم به جوامع فشرده تر و یکدست تر است که در ادبیات فارسی نمونه آن را بیشتر دیده‌ام و نزدیکی ان با خاطراتم از دنیای کودکیم به همراه احساس نوستالژی احساسی مثبت در من ایجاد میکند (مثالش میشه مثلا فضای کافه نادری، جامعه ارامنه در کارهای پیرزاد و ..)

چند چیز دیگه شاید نوشتم اما فعلا باید برم مامانمو برسونم به مهمانیش چون دیرش شده

[Ali · Rating 3 out of 5]

در مورد "بانوان نویسنده" در وبلاگ گودریدز، یک مطلب کلی نوشته ام و تا اندازه ای به همه ی آثارشان اشاره کرده ام، پس نیازی به "ریویو"ی جداگانه نیست، اگر مایلید، اینجا را بخوانید؛
http://www.goodreads.com/author_blog_...

[احمد الفيلكاوي · Rating 3 out of 5]

الترجمة رائعة وفكرة جميلة عن الادب الفارسي فكرة الرواية شخص يعمل مع والده يقرر الدراسة في مشهد يحب فتاة ويقرر الزواج منها يعارض والده ثم يرضخ له يرزق ببنت يتم اختيار الاسم من قبل الاب ترفض الزوجة وتسميها هي مما يسبب قطع بين الابن ووالده تكبر الفتاة وتشارك في الثورة ضد الشاة وغيره من احداث كثيرة

[Abbad Hussain · Rating 4 out of 5]

دائما اشعر بالدفء وانا اقرأ الأدب الايراني، رواية حجمها صغير ولكن سيبقى اثرها عالق في ذهني، رسمت الشخصيات ببراعة، والقصة جميلة بتعقيد الشخصية البطلة.

[Noor Hassan · Rating 2 out of 5]

كتاب: مشهدان
الكاتبة: غزالة علي زاده
دار النشر: مرايا للنشر والتوزيع
التصنيف: دراما اجتماعية، أدب إيراني
عدد الصفحات: 148 صفحة

نبذة عن الكتاب:
تدور الأحداث حول مهدي، الشاب الخجول الذي عاش كالظل وسط عائلة صارمة. ينشأ مهدي نشأة هادئة، خالية من أي أحداث مثيرة. ينتقل خلال دراسته الجامعية إلى مدينة مشهد لبناء حياة جديدة بعيدًا عن أسرته…
سنرى في هذه الرواية حياة مهدي منذ الطفولة حتى المشيب.

رأيي الشخصي:
رواية هادئة، تحمل بين صفحاتها حياة شاب رتيبة، دون أي أحداث مثيرة للاهتمام. تكاد تكون حياته مملة بشكل فظيع، ومع أن الأحداث رتيبة وتكاد تخلو من أي أمر مشوق، إلا أنني أنهيت الرواية بشكل عجيب.
لم أتأثر بأحداث الرواية، ولا بما يجري مع شخصياتها.

ما أثّر فيّ هو نهاية حياة كاتبة العمل نفسها، التي صارعت مرض السرطان، ثم أنهت حياتها شنقًا بطريقة شاعرية، حيث اختارت مكان موتها بدقة متناهية.
وصفت ابنتها سلمى موتها بأنه يشبه اللوحات الكلاسيكية...

اقتباس:
"كانت الحرية تتنفس في الساحات و الأزقة و بين أوراق و أغصان الشجر..."

نور حسن✨🌻

[Zahraa Abul · Rating 4 out of 5]

تستعرض الرواية التوتر بين التقاليد والحداثة، حيث تواجه الشخصيتان صراعات تتعلق بالعلاقات الأسرية، الحب، والبحث عن الذات.

[Elham Inspiration]

رواية مليئة بشخصيات سلبية خانقة، مهما ادعت الضحك أو السرور.. تعكس واقعًا مظلمًا أكثر مما تمنح القارئ إلهامًا أو أفقًا. تجربة قراءتها بالنسبة لي كانت مملة وثقيلة..

[مريم القروص maryamhq · Rating 3 out of 5]

رغم البساطة إلا أنها تثير داخلك عاصفة حزينة لا تعرف سببها

[Eman Al Banna · Rating 4 out of 5]

اقتباسات من الرواية:

✍🏻 " كانت طليعة جالسة على السرير متكئة على وسادة بيضاء، ترضع الطفلة بكبرياء وكرامة، تنظر إلى الآخرين بنظرة متعالية سماوية، وهي على عرش الأمومة، بدت ضجّة هذا العالم في عينيها بعيدة ولا يعوّل عليها."

🫖..
هذه رواية إيرانية نموذجية، يظهر فيها مزيج الواقعية والتأملات العميقة مع الكثير من التفاصيل الحياتية الغنية.. حيث تمثل رحلة بحث عن الذات ، يخوضها (مهدي) الذي يعيش في مجتمع متحول، بدءاً من طفولته تحت سلطة أبوية قوية مروراً بمراهقته وشبابه حتى طعونه في السن..
🫖..
رواية سردها سلس وسهل،،أحببت فيها العفوية والتفاصيل التي تتناول الحياة الروتينية في البيوت البسيطة ..
حنان الأم وهامشيتها مقارنة بسلطة الأب..
الأسرة، وحميمية علاقة الأخوة..
مشاعر المراهقة
وأمنيات اليافعين..
ثم يكبر مهدي وتتعقد أمنياته وتزداد تحدياته وتساؤلاته..
🫖..
مثلما تعودنا في الأدب الإيراني، لا تغيب الأحداث السياسية والظروف التاريخية عن المشهد.. لكنها لا تتمحور حوله مما يجعلها رواية شاملة.. نرى فيها مهدي كشخص قائم بذاته إبناً، ثم زوجاً وأباً لابنة وحيدة..
🫖..
تتحدث الرواية عن شعور العزلة.. والخوف من الرفض والتمرد بعد ظلال الماضي وقيود الأسرة والمجتمع..
تتمحور حول الهوية والانتماء وتقدير الذات.. حيث كبر مهدي مُهدداً على عدة أصعدة وعانى من عدم الاكتمال وعدم الاستحقاق على طول الرواية.. 🥺 وعاش تخبطاً فكرياً وعاطفياً وسياسياً لم يُشفَ منه !
🫖..
العنوان يختصر لنا مشهدين لا يخلو منهما عقل أي انسان، المشهد الذي نعيشه والمشهد الموازي الذي نتمناه..

✨تصلح كقراءة سريعة، هادئة تفتح عوالم نفسية وذاتية هامة..

[Nora Abdullah · Rating 4 out of 5]

هذه الرواية هي أول تجربة لي للأدب الإيراني، رشحها لي الموظف في دار مرايا في معرض الرياض للكتاب عام ٢٠٢٢، وبعد قرائتي اليوم لها أشكره على الترشيح..
تبدأ هي رواية مترجمة من الفارسية وتبدأ بمشهد لعائلة إيرانية من الطبقة المتوسطة في إيران في السبعينات، ورغم أن المقدمة أوحت لي أن الرواية ستتشعب إلى أكثر من شخصية رئيسية إلا أنها تتكلم عن شخصية رئيسية واحدة وهو بطل الرواية مهدي الذي سمي مهدي تيمناً بالمهدي المنتظر، إختيار الاسم له دلالات كثيرة حيث يبدو أن الوالدين توسما فيه الكثير نظرًا لتاريخ ولادته المتزامن مع ذكرى ولادة المهدي المنتظر، وأحلام والدته المبشرة، الرواية من أولها لآخرها عن مهدي الذي سمّته المؤلفة في البداية بالسيد عاطفي رغم أننا عرفنا أنه سمي مهدي منذ الولادة، ولعل عاطفي هو اسم العائلة إلا أنه كان من الأفضل توضيح ذلك خلال السياق.
هناك شخصية شبه رئيسية في الرواية وهي طليعة "اسم جميل" زوجة مهدي، مهدي في الرواية ينطبق عليه شطر أغنية عبدالحليم حافظ "على حِسب الريح ماتودي الريح ماتودي.. وياها أنا ماشي ماشي ولا بيدّي" فهو شبه معدوم الشخصية نتيجة لتربية والده القاسية وبخله العاطفي والمادي، يتطلع دائمًا لكسب رضا الآخرين عبر تقليدهم و تشرب خياراتهم كالاسفنج ، سواء زملاء الكلية أو الزوجة أو حتى الابنة، تبدو لي الرواية هي رحلة مهدي للبحث عن هوية تشبهه عِوضًا عن تلك التي أعدمها والده الشيخ الكبير، وخلال هذه الرحلة يمر بالعديد من التقلبات الفكرية والعاطفية التي لاتستند على وعي متين، كما نرى أنه يحب الشقراوات وأختار زوجته الشقراء لقوة بدنها وجمالها وقوة شخصيتها وهو مايفتقده في ذاته، ورضي أن يعيش معها في الظل كما ستعرفون من الرواية، خلفية الرواية التاريخية هي تحولات إيران السياسية خلال حكم الشاه رضا بهلوي والثورة الإيرانية، كما تعّلمنا الرواية بعض مكونات البيئة الإيرانية الجميلة، وبعض الأطباق التي يبدو من الوصف أنها لذيذة، في حال قررت قراءة الرواية سيكون من الجميل أن تستعين بمحرك البحث وتبحث عن اسماء الاشياء الواردة في الرواية، وقبل أن أختم مراجعتي علي أن أشيد بجمالية السرد في الرواية وهو ما أكسبها طابعًا مميزًا.

تقييمي للرواية: ثمانية من عشرة.
الناشر: دار مرايا
الصحفات: ١٤٨
المؤلف: غزالة علي زادة.
المترجم: محمد حمادي.

[Mawa · Rating 1 out of 5]

أكتر شي ممل بقرأه بحياتي

[Reem · Rating 3 out of 5]

القصه عن الحياه في إيران في عهد الشاه. قصه حب شاب و زواجه و حياته ككل. القصه ليست ممله بقدر افتقارها للمشاعر. قراءتها تحس كأنك ترى نشره إخباريه عن شخص.