آشنایی با علوم اسلامی: منطق، فلسفه

کلیات علوم اسلامی #1

by مرتضی مطهری

این کتاب جلد اول مجموعه کلیات علوم اسلامی است. جلد اول از اين مجموعه شامل دو بخش منطق و فلسفه، جلد دوم مشتمل بر سه بخش كلام، عرفان و حكمت عملى، و جلد سوم دربردارنده دو بخش اصول فقه و فقه است. ويژگى مهم اين سلسله مباحث اين است كه چون در اصل، تقريرات درسهاى استاد شهيد مطهری براى دانشجويان سالهاى اول دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران بوده، با بيانى روان و شيوا و قابل فهم براى مبتديان نگارش يافته و براى افرادى كه با اصطلاحات پيچيده علوم اسلامى آشنايى ندارند، درك و فهم آنها از طريق دسته‌بندى مطالب و شرح اصطلاحات، بسيار آسان گرديده است.

Genres: Philosophy

204 pages, Paperback

About the author

مرتضی مطهری (۱۲۹۸- ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری یا استاد مطهری، فیلسوف، مجتهد، خطیب و نویسنده شیعه در قرن جهاردهم هجری و از مهمترین شاگردان علامه طباطبائی و امام خمینی بود. مطهری از افراد تأثیرگذار و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران به شمار می‌رود.

مرتضی مطهری، از سال ۱۳۲۵ش آغاز به تألیف آثاری در زمینه‌های مختلف فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، فقهی و تاریخی کرد و بیش از ۷۰ اثر از او انتشار یافته است. برخی از آثار او در زمان حیات و برخی دیگر پس از درگذشت وی توسط انتشارات صدرا چاپ شده است. سخنرانی‌ها و درس‌های مطهری هم در مجلد‌های مختلف چاپ و منتشر شده است. علاوه بر موارد ذکر شده، نزدیک به سی هزار برگ یادداشت و فیش تحقیقی نیز از مطهری باقی مانده است. «مجموعه آثار شهید مطهری»، مجموعه‌ای ۲۸ جلدی حاوی تمامی آثار منتشر شده از وی است که کتاب‌های با موضوعات مشابه، در مجلدات پیاپی جمع‌آوری شده است. این آثار به تفکیک موضوع عبارتند از:

اصول عقاید، از جلد یک تا چهار: حاوی آثاری مانند عدل الهی، علل گرایش به مادیگری، جهان‌بینی توحیدی، جامعه و تاریخ، ولاها و ولایت‌ها، مدیریت و رهبری در اسلام، و توحید.
فلسفه، از جلد پنج تا ۱۳: حاوی آثاری مانند سیر فلسفه در اسلام، شرح منظومه، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مسئله شناخت، و نقدی بر مارکسیسم.
تاریخ، جلد ۱۴ و ۱۵: حاوی کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، و همچنین فلسفه تاریخ.
سیره معصومین، از جلد ۱۶ تا ۱۸: حاوی آثاری از جمله سیری در سیره نبوی، جاذبه و دافعه علی(ع)، سیری در نهج‌البلاغه، صلح امام حسن(ع)، حماسه حسینی، و داستان راستان.
فقه و حقوق، از جلد ۱۹ تا ۲۱: حاوی آثاری از جمله نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، اخلاق جنسی، امر به معروف و نهی از منکر، نظری به نظام اقتصادی اسلام، و اسلام و نیازهای زمان.
اخلاق و عرفان، جلد ۲۲ و ۲۳: حاوی آثاری از جمله حکمت عملی،‌ فلسفه اخلاق، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، احترام حقوق و تحقیر دنیا، و دعا.
اجتماعی-سیاسی، جلد ۲۴ و ۲۵: حاوی آثاری از جمله نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر، آینده انقلاب اسلامی ایران، آزادی عقیده، مشکل اساسی در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، و روابط بین‌الملل اسلامی.
تفسیر، جلد ۲۶ تا ۲۸: حاوی کتاب آشنایی با قرآن.

Reviews

[فؤاد · Rating 2 out of 5]

بخش منطقش رو جسته گریخته خوندم.
بخش فلسفه، به خلاف بخش منطق، فقط به معرفی اجمالی فلسفۀ اسلامی می‌پردازه و زیاد به نظرات و استدلال‌ها اشاره‌ای نمیکنه. دو سه جا بدون نظم خاص، کلیت مسئله رو شرح می‌ده و می‌گه که بحث راجع به چیه، ولی بیشتر از این خیلی وارد نمی‌شه و در نهایت چندان کمکی نمی‌کنه به کسی که دنبال فلسفه خوندن باشه. شاید فقط محض این که یه چیزکی از اصطلاحات و مسائل فلسفۀ اسلامی به گوش آدم خورده باشه.

پ ن: بعداً سه حکیم مسلمان سید حسین نصر رو خوندم، به نظرم اون خیلی کتاب بهتریه برای شروع آشنایی با فلسفه اسلامی. اونم مختصره، اما یه تصویر کلی خوب ارائه می‌ده.

[Mojtaba · Rating 3 out of 5]

کتاب دم دستی و برای اطلاعات کلی در زمینه منطق و فلسفه خوبه. بیان کتاب و ساده و خوبه ولی فصلهای کتاب طوری ترتیب بندی نشده که بهترین استفاده رو بشه برد که البته طبیعیه، چون بعد شهادت اقای مطهری جزوه ها به صورت این کتاب در اومده. در کل برای بحث قسمت منطقش کتاب منطق سال سوم دبیرستان دهه ۷۰ نوشته محمد خوانساری مرجع ساده، خوش بیان و مرتب تریه و از کتاب استاد مطهری بهتره

[Ali Taheri · Rating 3 out of 5]

خلاصه ای مفید ولی ناکافی از منطق و فلسفه اسلامی
و فقط قصد این کتاب آشناییتی کلی با این علوم است.
خیلی جاها به دلیل خلاصه بودن ،توضیحات ناکافی است و باید به کتب دیگر مراجعه کرد.

[Navid Aliakbarian · Rating 4 out of 5]

کتاب خوبی بود علی الخصوص در بخش منطق

[Masoud · Rating 3 out of 5]

بالاخره این کتاب رو بعد از مدت زیادی تمام کردم. حجم کتاب کم است اما من از سر تنبلی خواندنش رو خیلی دیر تمام کردم.
با توجه به مقدمۀ کتاب می‌توان فهمید که این دفتر مجموعه تقریرات شهید مطهری برای دانشجویان سال اول رشتۀ الهیات بوده است که بعد از شهادت ایشان منتشر شده است. شهید مطهری در دو بخش به بحث راجع به منطق و فلسفه می‌پردازد. هدف ایشان بیشتر بیان کلیات این دو علم است و به همین دلیل به جزئیات ورود نمی‌کنند.
بخش منطق محتوای خیلی خوبی دارد و خواننده را با مهم‌ترین بحث‌ها آشنا می‌کند. تنها ایراد این بخش از نظر من، زبان سخت نویسنده است که گاهی اوقات خواننده را دچار سردرگمی می‌کند.
مباحث بخش فلسفه بسیار جذاب هستند و حداقل برای من که در ابتدای راه هستم، مفید بودند. مطهری تلاش می‌کند اول مخاطب را با فلسفه و معنای آن آشنا کند و در ادامه او را با خلاصه‌ای از بحث‌های مشهور و مهم آشنا کند. البته باید توجه کنیم که فلسفه‌ای که در اینجا معرفی می‌شود، بیشتر با نام فلسفۀ اسلامی شناخته می‌شوند و مطهری این فلسفه را به مخاطبان می‌شناساند. نکتۀ جالبی که در این بین وجود دارد این است که مطهری گاهی دست به مطالعات تطبیقی می‌زند و سعی می‌کند به برخی از مسائل فلسفۀ جدید غربی پاسخ بدهد. این نکات هم جالب بنظر می‌رسند و ایده‌های جدیدی برای خواننده به وجود می‌آورند. در کل بخش فلسفه هم مانند بخش منطق خلاصه است و به کلیات اکتفا می‌کند.
این کتاب را بری مطالعۀ مقدماتی منطق و فلسفۀ اسلامی پیشنهاد می‌دهم. البته باید توجه داشته باشید که نباید به این کتاب اکتفا کنید و در این مرحله متوقف شوید؛ بلکه باید آرام آرام مطالعات خود را گسترش بدهید و از منابع مختلف و مفصل‌تر بهره بگیرید.