ن‍ق‍د ش‍ع‍ر م‍ع‍اص‍ر: ام‍ی‍رزاده‌ی‌ ک‍اش‍ی‌ها، شاملو

by پروین سلاجقه

درباره شعر شاملو منتقدان و صاحب نظران از دیدگاه‌های ویژه‌‌ای قلم زده‌‌اند هرچند که این نقد و نظرها هرکدام ویژگی‌های خاص خود را دارند اما جامعیت چندانی در آنها دیده نمی‌شود. مولف در این کتاب با رعایت احترام و حفظ حقوق معنوی این بزرگان و با اتکا به آخرین نظریه‌های نقد ادبی، ژرف نگرانه و ریزبینانه دوره‌های مختلف شعر شاملو را بررسی و تحلیل می‌کند و در بسیاری از موارد خواننده علاقه مند را به جهت درک صحیح و اصولی از بن مایه‌های شعری شاملو به تحسین وا می‌دارد… در این مجموعه شعر شاملو هم به لحاظ ساختاری و هم از جهت درونمایه و محتوا مورد واکاوی و تحلیل دقیق قرار می‌گیرد و افق‌های جدید و ناشناخته‌‌ای از شعر این شاعر بزرگ برای دوستداران شعر معاصر گشوده می‌گردد.

729 pages, Paperback

First published January 1, 2005

Reviews

[Hmd Book · Rating 4 out of 5]

کتاب حجیمی از دکتر پروین سلاجقه در بررسی اشعار -به زعم نویسنده- برجسته شاملو. نقطه قوت کتاب در تقسیم موضوعی اشعار شاملو مانند عاشقانه‌ها، هجرانیات و ... است که دست خواننده را برای مطالعه شعرهای مورد علاقه باز می‌کند. نویسنده اشعار برگزیده را به خوبی نقد می‌کند و در مورد شعرهای پیچیده خواننده را روشن می‌کند. توضیحات نویسنده در مورد فرم اشعار هم جالب توجه است. به عنوان نمونه در شعر
هزار کاکلی شاد در چشمان توست
هزار قناری خاموش در گلوی من
به کانتراست واژ «آ» به نشانه شادابی در «شاد» و «چشمان» در مقابل واژ «و» به نشانه ناامیدی در «خاموش» و «گلو» اشاره می‌کند.
نقطه ضعف کتاب عدم ارجاع مناسب به انگیزه سرایش تعدادی از شعرهاست. مثلا خود شاملو در شب شعر کالیفرنیا، توضیحات روشنگری در مورد شعر «مرگ نازلی» (که مخاطب وارطان سالاخانیان بوده است) یا شعر «در آوار خونین گرگ و میش ...» که انگیزه شعر «برادران رضایی» بوده است، می‌دهد که متاسفانه جای همه اینها در کتاب خالی است. خیلی خوب بود نویسنده این کتاب که اثری با این حجم صفحات آفریده است، تلاش و دغدغه بیشتری به خرج می‌داد تا نقد جامع تری از اشعار شاملو و به ویژه دلیل سرایش آنها به خواننده کتاب ارائه می‌داد.

[Mehran Qandi · Rating 4 out of 5]

پروین سلاجقه قطعا پژوهش‌گر مهمی است. چرایی این، در تلاش مصرانه و ستودنی وی در اعمال روی‌کردهای نوین نقد ادبی جهان بر متون فارسی معاصر نهفته است. تا حد زیادی البته فرمالیست است و نهایتا عمدتا شعرها را از همین نگاه می‌فهمد اما تلاش‌هایش در ارائه‌ی خوانش مثلا اسطوره‌ای قابل تامل است. این کتاب مجموعه‌ی یادداشت‌های کوتاه و بلندی است که سلاجقه درباره‌ی بسیاری از شعرهای شاملو پدید آورده. او تقریبا از اکثر اشعار مهم شاملو سخن می‌گوید گرچه در مواردی اشعار مهمی را کنار می‌نهد که برای من خواننده جای پرسش است. کتاب درمجموع یک تلاش موفق، و قطعا نخستین از این دست، در خواندن (تقریبا) همه‌ی شعرهای مهم یک شاعر معاصر است. همین این کتاب را مهم و خواندنی می‌سازد.
کتابْ بی‌ایراد نیست و گاهی به وضوح صرفا شعر شاملو را به نثر بازنویسی می‌کند (ر.ک تفسیر شعری چون «شبانه‌»ی آیدا: درخت، خنجر و خاطره، یا «مرا تو بی‌سببی نیستی»‌). بااین‌حال در خوانش برخی اشعار هم راه به جاهای جدیدی برده که برای من خواندنی بود.
خواندنش بر هر علاقه‌مند جدی شعر شاملو ضروری است به نظرم.

[Ali Gholami]

i want to read this book