Τα στερνά του Μίχαλου

Ο κόσμος που πεθαίνει #3

by M. Karagatsis, Μ. Καραγάτσης

O τρίτος τόμος ενός μεγάλου κυκλικού έργου που εντάσσεται στη χορεία ανάλογων μυθιστορηματικών τοιχογραφιών του Mπαλζάκ και του Zολά. H τριλογία του Kαραγάτση - που περιλαμβάνει τον "Kοτζάμπαση του Kαστρόπυργου", το "Aίμα χαμένο και κερδισμένο" και "Tα στερνά του Mίχαλου" - είχε περιγραφεί από τον ίδιο ως «βιολογική και κοινωνική ιστορία μιας αστικής ελληνικής οικογένειας από το 1821 ώς τα σήμερα».

Στον πρώτο τόμο, ο Kαραγάτσης έστηνε έναν ολοζώντανο κεντρικό ήρωα, τον Mίχαλο Pούση, που γινόταν εξωμότης γιατί τον κυβερνούσε το αίσθημα του ευδαιμονισμού. Στο "Aίμα χαμένο και κερδισμένο", ο ίδιος αυτός Pούσης ολοκληρωνόταν ως μορφή μέσα από τους αγώνες του ’21. Tώρα, στον τρίτο τόμο της σειράς, ο συγγραφέας ζωντανεύει τα τελευταία χρόνια του Pούση και, μαζί, τα πρώτα χρόνια της ελεύθερης Eλλάδας.

Genres: Historical Fiction, Classics

279 pages, Hardcover

First published January 1, 1949

About the author

M. Karagatsis (Greek: Μ. Καραγάτσης) is the pen name of the Greek novelist, journalist, critic and playwright Dimitris Rodopoulos. He was born in Athens, lived in Larissa and studied law in France.
The pen name M. Karagatsis is the name by which the novelist is generally known. The initial "M" stands for Mitya, the Russian diminutive of Dimitris. "Karagatsis" is derived from the "Karagatsi" tree, under the shadow of which he used to write as a young writer.
Karagatsis has been characterized as primarily a prose writer of the illusory reality of persons and situations. His writing is bold, sensual, with great imagination and a unique narrative style, and is often studied by Greek students.
His first three novels (Colonel Liapkin, Chimaera and Junkermann) compose the trilogy "Acclimazation under Apollo" about foreigners who live and work in Greece. Karagatsis sets these books in modern cosmopolitan Greece, in contrast with the stereotype that Greek life is conservative and countrified.

Reviews

[Anastasia Kay · Rating 5 out of 5]

το τρίτο κ τελευταίο μέρος της τριλογίας,αντάξιο των 2 προηγούμενων....μοναδικός,ξεχωριστός,αριστουργηματικός Καραγάτσης....

Update :(20-11-2024) η 2η φορά ήταν σαν την 1η κι ακόμα καλύτερα....

"Ακούστε την συμβουλή μου. Κι όταν σας παρουσιάζεται κανείς για ιδεολόγος, να διπλοτριπλοκουμπώνετε την ψυχή και το μυαλό σας. Και να τον αντικρύζετε με όλη την δυσπιστία της λογικής και της τιμιότητός σας."

Πιο επίκαιρος από ποτέ....

[Dionisis Karachalios · Rating 5 out of 5]

Ο Καραγάτσης είναι μαέστρος (το λέω για ακόμη μια φορά) στη σκιαγράφηση των ηρώων του και της εποχής.Οι συναντήσεις και οι διάλογοι,αυτό το τέχνασμα διαλόγων είναι αξιοθαύμαστο.

Μια γυναίκα (γύρω της άλλες γυναίκες-αγαπητικές). Ένας άντρας-παιδί-ερωτίλος και ο συγγραφέας που μεταφράζει τις ανασφάλειες του,η ψυχανάλυση που κάνει,στο λαϊκό ρομάντζο μιας άλλης εποχής κι ο αναγνώστης του 21ου αιώνα διακτινίζεται στις αρχές του 18ου και τη ξαναζεί.

Αυτό που από την πρώτη στιγμή επίσης σε προσελκύει είναι η εμπλοκή του πολιτικού μέσα στο ιδιωτικό που εκτείνεται συχνά πίσω στο ιστορικό,όλα βέβαια διαρθρώνονται πάνω σε μια προσωπική ιστορία που συνδέει παρόν-παρελθόν.Πάνω σε αυτή τη καλοδουλεμένη υπόθεση απλώνονται σε όλο το μεγαλείο της οι έλικες αναρριχώμενων θεμάτων που άπτονται της εικόνας του ξένου,τους ξένους και του παράταιρους.

Όλη η τριλογία του Καραγάτση είναι εξαιρετική,όπου ο όγκος της σαν σύνολο δεν βαραίνει αλλά γίνεται γνωστή και υποβάλλει σκέψεις ανάλογες με την Ιστορία... Καθώς αναδιφά με το παρελθόν,μοιάζει,συνδέοντας το με το παρόν, έχοντας στη φαρέτρα του κορυφαία ιστορικά γεγονότα.Όπως εμφύλιες-διχόνοιες,δικτατορίες,επαναστάσεις,καταστολες,διώξεις,δολοφονίες πολιτικές,ίντριγκες,έρωτες κ.ο.κ

Έτσι ο προβληματισμός βουτά συνεχώς το κουτάλι του σε ένα καζάνι που βράζει και συνεχίζει να αναμοχλεύει πάθη και μίση αλλά και σκέψεις για τον τρόπο με τον οποίο,η πολιτική-οι ποδοπάτησε το λαό. (Η εναλλαγή με το σήμερα δίνει ίδιες διαστάσεις).

Μου άρεσε γιατί έμαθα πράγματα που αγνοούσα για την ιστορία της επανάστασης,για το οποία συνήθως δεν γίνεται λόγος.

[Giorgos M. · Rating 5 out of 5]

4,5 για να είμαι πιο ακριβείς .Είναι το τέλος μιας τριλογίας που μου άρεσε πάρα πολύ ! Ιστορικά γεγονότα από την επανάσταση των ελλήνων από τη ματιά ενός ήρωα που δεν ήταν πάντα ο ήρωας που φανταζόμαστε.Ο Μίχαλος Ρούσης είναι ο άνθρωπος που πολλές φορές οδηγείται από τις προσωπικές του αδυναμίες για την απόλαυση της ζωής και έτσι αποτυπώνεται ένας χαρακτήρας που συνήθως είναι πολύ πιο κοντά στην πραγματική ζωή.

[Marietta · Rating 4 out of 5]

Τωρα που τελείωσα την τριλογία, μπορω να πω οτι μου άρεσε οσο ο Γιουγκερμαν που ηταν το αγαπημένο μου νεοελληνικό μυθιστόρημα. Αποτελεί ενα ωραιο ψυχογράφημα ενός ήρωα κατα λαθος, ερωτύλου αλλα και εύστροφους οπως ολοι οι ήρωες του Καραγάτση, που ομως μεσα απο τη ζωη του βλέπουμε και την ελληνική επανάσταση και τα πρώτα χρονια του ελληνικού κράτους. Ολα τα λάθη, οι διχόνοιες, οι μικρότητες που μας βασανίζουν ακομα υπάρχουν απο το πρώτο αγώνα. Αλλα και στιγμές μεγαλείου, γενναιότητας, ανθρωπιάς που εξιλεωνουν τους ανθρώπους που έδωσαν τις μαχες και γίναμε κράτος. Ο Μίχαλου Ρούσης ειναι ενας ωραίος αντιηρωας, με όλο τον διχασμό που έβαζε στους ήρωες του ο Καραγάτσης. Αναρωτιέμαι ομως γιατι παντα στο τελος, τους πληρώνει με τέτοιο σκληρό νόμισμα τους ήρωες του, Γιουγκερμαν και Μίχαλο.

[Antonio Papadourakis · Rating 5 out of 5]

Το καλύτερο δυνατό τελείωμα της τριλογίας για το '21. Όθωνας - Σύνταγμα 3.9.43 - αποκαθήλωση του Καλλέργη και του Μακρυγιάννη(σε αντίθεση με τον Βλαχογιάννη)! και ταυτόχρονα οι προσωπικοί προβληματισμοί του Μίχαλου.
"Ο άνθρωπος δε γεννήθηκε για να ζει ελεύθερος στον κόσμο αυτό, αλλά για να εκτελεί τα μεγάλα χρέη της ζωής. Το μεγαλύτερο απ' όλα είναι να διαιωνίσεις το είδος σου. Να κάνεις παιδιά. Όχι σκορπώντας το σπόρο σου ανέμυαλα. Αλλά φροντίζοντας για τα παιδιά σου. Στεριώνοντας τα μέσα στην κοινωνία των ανθρώπων. Κάνοντας οικογένεια... Η οικογένεια είναι δύναμη μεγάλη της ζωής του ανθρώπου. Είναι το μεγάλο χρέος του ανθρώπου. Μα κι η μεγάλη του ευτυχία...."
"Η μεγαλύτερη εξυπνάδα είν' εκείνη που οδηγεί στην ευτυχία. Και ευτυχία είναι να χαίρεσαι ότι αγαπάς κι επιθυμείς πιό πολύ..."
"Κι αυτή ακριβώς η λεπτομέρεια χωρίζει τη μοναρχία από την απολυταρχία: η οργάνωση,που επιτρέπει στο μοναρχικό πολίτευμα να εργάζεται ικανοποιητικά, έστω κι αν το πρόσωπο του βασιλιά μειονεκτεί φυσικώς. Ενώ η επιτυχία της απολυταρχίας βασίζεται στη μεγαλοφυία του δικτάτορα."

[Despina Manetta · Rating 4 out of 5]

Είδε και εδώ πολλά και κατάλαβε ακόμη περισσότερα. Μέσα την ηρεμία της ψυχής, το μυαλό του δούλεψε καθαρά, στοχαστικά. Κατενόησε τις ακατάλυτες ρίζες που δένουν τον ώριμο άνθρωπο με το καθιερωμένο απο το χρόνο πλαίσιο της ζωής του..Ένιωσε τη μοιραία υφή της ανθρώπινης αδυναμίας.. Τη ματαιότητα της συνεχούς οργής και πικρίας μπροστά στο τελειωμένο γεγονός. Την απόλυτη σχετικά αξία του τελειωμένου γεγονότος που ποτέ δεν καταστρέφει το σύνολο και ποτέ δεν είναι ανεπανόρθωτο. Κατανόησε την τεράστια αξια της κατανόησης. Το υποκειμενικό βάλσαμο της αντικειμενικής επιείκειας. Την ανοησία να χαραμίζεις τις στερνές ημέρες της ζωής σου με πάθη φθοροποιά..
Και ύστερα κατάλαβε το απροσπέλαστο μεγαλείο του πολιτισμού..Το πόσο η υλική ευμάρεια, το αισθητικό πλαίσιο, η πνευματική ευφορία,η φιλολογική καλλιέργεια και η εθνική παράδοση εξυψώνουν τη στάθμη του υποκειμένου και της μάζας. Με ένα λόγο τι τεράστιος παράγοντας ευδαιμονισμού υλικού και ηθικού είναι κ πολιτισμός.. Αναλογίστηκε πως επί 20 αιώνες ο ελληνικός λαός κράτησε το προνόμιο του υψηλού πολιτισμού, που ο ίδιος δημιούργησε.Και προσπάθησε να φανταστεί το σημερινό μεγαλείο των Ελλήνων, αν η οθωμανική κατάκτηση δεν έσπαγε την πολιτιστική συνέχεια..

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αποφάσισε να την πατρευτεί, για να χαρεί την πολυπόθητη ψυχική και υλική ύπαρξη της. Επειδή μόνο μέσα στα δεσμά του γάμου μπορούσε να επιτευχθεί αυτή η νομή.. Δεν αρκεί να ανοίξεις την πύλη του παραδείσου, για να τον χαρείς. Η ευτυχία στεριώνεται στη συνεχή νομή. ( σελ 158)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Και εγώ θα μείνω κοντά σου, ο,τι και αν γίνει. Επειδή σε αγαπώ. Μα θέλω να πιστεύω πως είμαι κάτι παραπάνω από ερωμένη σου. Πως είμαι ο σύντροφός της ζωής σου.Ο μεγάλος σου φίλος. Μπορείς να μου πεις ελεύθερα τα μυστικά σου, όσο ανείπωτα και αν είναι. Θα σε βοηθήσω, με την αγάπη μου. Να βρεις το δρόμο του λυτρωμού. (σελ 188)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Είμαι αλλοπρόσαλλος! Δεν ξέρω το θέλω! Μα ακριβώς! Γι αυτό το λόγο είσαι θαυμάσιος. Επειδή οι αγωνιακές περιπλανήσεις στο λαβύριθνο της ψυχής σου, σ' εδίδαξαν την τέχνη να αγαπάς.Και να αγαπιέσαι. ( σελ 191)

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Μην ξεχάστε,πως μέσα στην ψυχή του κάθε ανθρώπου η τιμιότητα υπάρχει ατόφια. Μα δεν υπάρχει πάντοτε η δύναμη να παραδεχτούμε και να στεριώσουμε το τίμιο με στοχασμούς και πράξεις ανάλογες. Αυτη τη δύναμη πρέπει να βρούμε εντός μας και να τη στήσουμε ολόρθη πλάι στην τιμιότητα μας. Είναι το μεγαλύτερο κέρδος της ευτυχίας μας. Είναι ο οδηγός προς το χρέος της ζωής. Είναι η λύτρωση από τη δυστυχία του πάθους. Ειναι η γαληνευμένη συνείδηση που γεννιέται απο την πράξη του καλού. (σελ 269)

[Vardis Vavoulakis · Rating 5 out of 5]

(Review in English below)

Το φινάλε της τριλογίας με τη ζωή του Μίχαλου Ρούση με τα τελευταία χρόνια του ακουσίως ήρωα να είναι εξίσου συναρπαστικά αν και μακριά από τα πεδία των μαχών.

Ο Μίχαλος είναι ο απόλυτος αντι-ήρωας: θέλει να κάνει το σωστό αλλά θέλει να έχει και την ησυχία του, μαθαίνει από τα λάθη του αλλά παραμένει δέσμιος των παρορμήσεών του.

Συνεχίζοντας τη μεγάλη παράδοση των ηρώων του Μ. Καραγάτση, ο Ρούσης είναι ένας χαρακτήρας που αγαπάς να μισείς (ή μισείς να αγαπάς) - αν και στα δικά μου μάτια είναι από τους πλέον συμπαθείς.

~~~~~~~~~

The ending of the trilogy on the life of Michalos Roussis describes the last years of the hero-by-mistake which are equally exciting even though far from actual battlefields.

Michalos is the definition of the anti-hero: he wants to do the right thing but be left alone to live his life, he learns from his mistakes but remains a slave to his desires.

Continuing the great tradition of M. Karagatsis's heroes, Roussis is a character you love to hate (or hate to love) - however, I find him to be one of the most likeable.

[Evdoxia Kinali · Rating 3 out of 5]

Το τελευταίο και καλύτερο της τριλογίας του Καραγάτση. Ως πιστή αναγνώστρια του γνωρίζω το στυλ του, ξέρω τί να περιμένω, τον αγαπώ με τα ελαττώματα του, το εξής ένα δηλαδή: Ότι παρασύρεται από φαντασιώσεις αρσενικής υπεροχής όταν πλάθει τους ήρωες του. Γνωστό, καραγατσικό μοτίβο. Εδώ όμως ο συγγραφέας πραγματικά ξεσαλώνει, μέχρι την μέση είχα τόσο ενοχληθεί από τον Μίχαλο, που ευχόμουν τα στερνά του τίτλου, να είναι κακά😁. Επίσης κάποιες σκηνές ήταν επιεικώς αφελείς. Το δεύτερο μισό με κέρδισε, χωρίς κάποια ανατροπή, μάλλον η γραφή υπερίσχυσε πάλι της πλοκής. Τέλος, έχει ενδιαφέρον ο τρόπος που εκθέτει την πολιτική κατάσταση του 1840 και το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου.

[Rena · Rating 5 out of 5]

H ανάλυση των ιστορικών γεγονότων είναι τροφή για σκέψη.
Θα σταθώ όμως στην προσωπικότητα του Μίχαλου που από αντιήρωας μετατρέπεται σε κοσμοπολίτη, ελεύθερο και τίμιο πρόσωπο. Έναν άνθρωπο που μοίρασε πόνο στις γυναίκες που τον αγάπησαν και έλαβε αγάπη και σεβασμό. Έναν υπερόπτη γυναικά που μεταλλάσεται σταδιακά σε πραγματικό πατριώτη.
Είναι τέτοια η γραφή του Καραγάτση που δεν γίνεται αντιπαθητικός στον αναγνώστη.

[Nikolaos Papadakis · Rating 4 out of 5]

Απότομη μετάβαση στα χρόνια του Όθωνα. Λέγονται πικρές αλήθειες για την ανικανότητα του πρώτου Έλληνα βασιλιά. Μάστορας της πλοκής ο Καραγάτσης ωστόσο, φέρνει το έργο σε τέλος που ικανοποιεί. Ωραία όλη η τριλογία, αλλά σε κερδίζει περισσότερο ο πρώτος τόμος, Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου.

[Eirini Zazani · Rating 4 out of 5]

Ο Καραγάτσης δεν θέλει συστάσεις. Το τέλος του Μίχαλου δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικό. Ο πρώτος τόμος παραμένει όμως ο καλύτερος.