تاریخ معاصر ایران: از تاسیس تا انقراض سلسله قاجاریه

by Peter Avery, محمد رفیعی مهرآبادی (Translator)

از اوائل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار نارضایتی مردم از ظلم وابستگان حکومت رو به رشد بود. تأسیس دارالفنون و آشنایی تدریجی ایرانیان با تغییرات و تحولات جهانی اندیشه تغییر و لزوم حکومت قانون و پایان حکومت استبدادی را نیرو بخشید. نوشته‌های روشنفکرانی مثل حاج زین‌العابدین مراغه‌ای و عبدالرحیم طالبوف و میرزا فتحعلی آخوندزاده و میرزا ملکم خان و میرزا آقاخان کرمانی و سید جمال الدین اسدآبادی و دیگران زمینه‌های مشروطه‌خواهی را فراهم آورد. سخنرانیهای سیدجمال واعظ و ملک المتکلمین توده مردم مذهبی را با اندیشه آزادی و مشروطه آشنا می‌کرد. نشریاتی مانند حبل المتین و چهره‌نما و حکمت و کمی بعد ملانصرالدین که همه در خارج از ایران منتشر می‌شدند نیز در گسترش آزادی‌خواهی و مخالفت با استبداد نقش مهمی داشتند. 
کشته شدن ناصرالدین شاه به دست میرزا رضای کرمانی که آشکارا انگیزه خود را قطع ریشه ظلم و نتیجه تعلیمات سیدجمال الدین دانسته بود، کوشش بیشتر در روند مشروطه‌خواهی را سبب شد.  اگر راستی را خواهیم این علمای نجف و دو سید و کسان دیگر از علما که پافشاری در مشروطه‌خواهی می‌نمودند، معنی درست مشروطه و نتیجه رواج قانون‌های اروپایی را نمی‌دانستند، و از ناسازگاری بسیار آشکار که میانه مشروطه و کیش شیعه‌است آگاهی درست نمی‌داشتند، مردان غیرتمند از یکسو پریشانی ایران و ناتوانی دولت را دیده و چاره‌ای برای آن جز بودن مشروطه و مجلس نمیدیدند و با پافشاری بسیار به هواداری از آن می‌کوشیدند، و از یکسو خود در بند کیش بوده چشم‌پوشی از آن نمی‌توانستند. در میان این دو درمی‌ماندند.

اثر حاضر پژوهشی است درباره تاریخ معاصر ایران از تاسیس سلسله قاجار تا سال 1342ش( 183سال) که اینک ترجمه آن به چاپ پنجم رسیده است .یادداشت‌های هر فصل در پایان همان فصل آمده و ضمایم کتاب نیز شامل اسامی نخست وزیران و وزیران امور خارجه ایران، نمایندگان سیاسی ایران در روسیه و انگلیس، و نمایندگان سیاسی انگلستان در تهران است که به همراه اسناد و مدارک به طبع رسیده است .کتاب با تعدادی نقشه و فهرست اعلام به پایان می‌رسد .

فهرست 
سرزمین ایران
آغاز روابط با اروپا
استقرار روابط جدید با اروپا
میراث ناصرالدین شاه
ناصرالدین شاه خود حکومت می‌کند
تزلزل قدرت ناصرالدین شاه و نیاز به پول خارجی
امتیاز تنباکو و لغو آن
مقدمات انقلاب مشروطه
انقلاب مشروطیت
سازگاری مجدد و استخدام مستشاران خارجی
زوال امید
نیابت سلطنت ناصرالملک و کابینه بختیاری‌ها
ایران در جنگ اول جهانی
طلوع قدرت رضاخان
میراث رضاخان
انقراض سلسله قاجاریه 

596 pages, Hardcover

Published April 1, 1998

Reviews

[الهام ربیعی]

می توانیم تاریخ معاصر را بخوانیم چون در «عصر خمینی» زندگی می کنیم
وگرنه نمی توانستیم دوام بیاوریم حتی شنیدن آنچه بر ما رفته است را.. باور کنید که نمی توانستیم..