Εδώ και καιρό αποφάσισα όταν επισκέπτομαι τους γονείς μου Χριστούγεννα Πάσχα ή το καλοκαιράκι να διαβάζω τα βιβλία που βρίσκονται στις δυο βιβλιοθήκες του σπιτιού και να μην φέρνω μαζί μου αυτά που αγοράζω στην Αθήνα.Στο πατρικό μου μπορεί κανείς να βρει τα πάντα από βιβλία Ελλήνων και ξένων συγγραφέων βιογραφίες εγκυκλοπαίδειες μέχρι βιβλία ψυχολογίας.Τα περισσότερα μυθιστορήματα τα έχω διαβάσει να φανταστείτε πως κάποια από αυτά βρίσκονται στα ράφια 10-15 χρόνια και πρόκειται είτε για δώρα συγγενών είτε για αγορές των γονιών μου για τους ίδιους ή για τον αδερφό μου και εμένα.Κάποια τα θυμάμαι αρκετά καλά κάποια άλλα όμως όχι.Αποφάσισα λοιπόν να τα ξαναδιαβάσω και να συγκρίνω τη γνώμη που είχα όταν τα διάβαζα για πρώτη φορά μικρό κοριτσάκι μαθήτρια δημοτικού ή γυμνασίου με την γνώμη που έχω τώρα που μεγάλωσα και είμαι στο Πανεπιστήμιο.Έτσι ξεκίνησα με το Θησαυρό της Βαγίας-το αγαπημένο μου!!- συνέχισα με τα Ψάθινα Καπέλα και ακολούθησαν το Ζητείται Ελπίς και το Καπλάνι της Βιτρίνας.Στις Απόκριες του 2013 σειρά είχαν Τα Ψηλά Βουνά του Ζαχαρία Παπαντωνίου...
Ή ιστορία ξεκινά στις 30 Ιουνίου ανήμερα των Αγίων Αποστόλων και διαδραματίζεται σε μια πόλη της Ρούμελης-όνομα δεν αναφέρεται πάντως το Μικρό Χωρίο υπάρχει στην πραγματικότητα και μάλιστα καταστράφηκε από σεισμό και ξαναχτίστηκε βρίσκεται στο δρόμο προς το μοναστήρι της Παναγιάς της Προυσιώτισσας υπάρχει το Μικρό και το Μεγάλο Χωρίο έχω πάει και είναι υπέροχα,γεμίζουν τα πνευμόνια σου από καθαρό αέρα και η κοιλιά σου από γλυκά του κουταλιού και χειροποίητα ζυμαρικά-και στα βουνά της.Μια παρέα 26 παιδιών τελειόφοιτοι της Έκτης Δημοτικού αποφασίζουν να πάνε για ένα μήνα διακοπές στο βουνό να ζήσουν εκεί μόνα τους χωρίς τη βοήθεια των γονιών τους και να γνωρίσουν τη ζωή εκεί.Παιδιά της πόλης δεν έχουν ταξιδέψει ποτέ και από τις περιγραφές του δασκάλου τους θέλουν να ζήσουν αυτή την μοναδική εμπειρία.Καταφέρνουν να πείσουν τους γονείς τους και το ταξίδι αρχίζει!! Για ένα μήνα ζουν σε αυτοσχέδιες καλύβες φτιαγμένες από τους λοτόμους δημιουργούν μια μικρή κοινωνία μοιράζονται τις δουλειές και γνωρίζουν τους ανθρώπους του βουνού -τους τσοπάνηδες,τους λοτόμους,τον δασάρχη,τους κατοίκους του Μικρού Χωριού- και μαθαίνουν για τη ζωή τους για τα καλά που προσφέρει το δάσος αλλά και για τις δεισιδαιμονίες που υπάρχουν όπως και για τα προβλήματα που προκαλούν κάποιοι άνθρωποι στην περιοχή.Επίσης έρχονται σε επαφή με τα στοιχεία της φύσης αλλά και με τα ζώα του βουνού..Θα ζήσουν μια μοναδική εμπειρία που θα τα στιγματίσει για την υπόλοιπη ζωή τους όπως θα στιγματίσει και όλους όσους ζουν στα Ψηλά Βουνά τόσο που η ιστορία αυτή θα περάσει από στόμα σε στόμα και θα τη γνωρίσουν και οι επόμενες γενιές...
Έχω την έκδοση της Εστίας με το χοντρό μπλε εξώφυλλο και τα βουνά ως εικόνα και δεν φαντάζεστε τη συγκίνησή μου όταν έπιασα το βιβλίο στα χέρια μου χρόνια μετά την τελευταία φορά που το διάβασα.Τα σημάδια του χρόνου είναι έντονα πάνω του,το χαρτί έχει πλέον κιτρινίσει σε κάποια σημεία υπάρχουν σημάδια από αναψυκτικό-όταν ήμουν μικρή δεν πρόσεχα τα βιβλία και διάβαζα τρώγοντας ή πίνοντας γάλα ή αναψυκτικό και στα περισσότερα απ'αυτά υπάρχουν σημάδια από φαγητό..πλέον έχω φτάσει στο άλλο άκρο αν πέσει κάτι πάνω τους τρελαίνομαι και στενοχωριέμαι,τα θέλω καθαρά!-ενώ η ράχη του έχει σπάσει και έπρεπε να είμαι πολύ προσεκτική γιατί με μια απότομη κίνηση οι σελίδες θα ξεκολλούσαν.Το πρόσεχα σαν τα μάτια μου τις μέρες που το διάβαζα ήταν σαν να κρατούσα στα χέρια μου χρυσάφι!! Κάποια στιγμή έπεσα πάνω σε σημειώσεις που είχα γράψει με μολύβι και σας μιλώ ειλικρινά μόνο τα κλάματα δεν με έπιασαν!!Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν θυμόμουν τι εντύπωση μου είχε κάνει όταν ήμουν μικρή βλέποντας όμως τη σημείωση κατάλαβα ότι μου είχε αρέσει.Είχα γράψει ''Ζηλεύω τα παιδιά! Θέλω και εγώ να πάω στα Ψηλά Βουνά!!''.Σίγουρα δεν θα μου είχε αρέσει όσο Ο θησαυρός της Βαγίας ή το Χωρίς Οικογένεια βιβλία απ'τα οποία θυμάμαι και την παραμικρή λεπτομέρεια αλλά για να μπω στη διαδικασία να γράψω κάτι τέτοιο σημαίνει ότι μου είχε κάνει θετική εντύπωση και με είχε ταξιδέψει.Τώρα 10-12 χρόνια μετά την πρώτη εκείνη ανάγνωση νιώθω τυχερή που το βιβλίο αυτό υπάρχει στη βιβλιοθήκη μου! Είμαι ευγνώμων στους γονείς μου που το αγόρασαν..για μένα είναι ένας μικρός θησαυρός!!!
Τα Ψηλά Βουνά έχουν μεγάλη ιστορία πίσω τους.Είναι ένα βιβλίο που στα πλαίσια της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης από την κυβέρνηση Βενιζέλου προοριζόταν για αναγνωστικό της τρίτης δημοτικού.Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1918 ήταν γραμμένο στην δημοτική και προκάλεσε πολλές αντιδράσεις.Τελικά το 1921 κάηκε αφού η Έκθεση της Επιτροπείας του Υπουργείου Παιδείας ήταν καταπέλτης ''Να καώσι ως έργο ψεύδους και κακοβούλου προθέσεως και να καταδιωχθώσι ποινικώς οι υπαίτιοι'' αυτά έλεγε η έκθεση.Αυτό που για μένα το 2013 είναι ένα βιβλίο θησαυρός για τους μορφωμένους και όχι μόνο του Υπουργείου Παιδείας το 1921 ήταν ένα σκουπίδι που έπρεπε να καεί..Τί ειρωνεία ε?? Και τα βάσανα Των Ψηλών Βουνών δεν σταματούν εκεί.Χρόνια μετά στη μεταπολίτευση επέστρεψαν στα σχολεία αλλά και πάλι η μοίρα τους δεν ήταν καλύτερη.Γρήγορα αποσύρθηκε και από εκεί και πέρα μπορεί κάποιος να το βρει στα βιβλιοπωλεία. Σαν σχολικό εγχειρίδιο δεν είχε τύχη σαν λογοτεχνικό βιβλίο όμως πέτυχε και με το παραπάνω το σκοπό του.Έχω την εντύπωση πως στις μέρες μας λίγα Ελληνικά σπίτια δεν το έχουν στη βιβλιοθήκη τους εγώ όπου έχω πάει έχω δει το χοντρό εξώφυλλο της Εστίας.Κατά κάποιο τρόπο το βιβλίο και ο συγγραφέας πήραν την εκδίκησή τους και εκπληρώθηκε αυτό που λέει ο λαός ''ο χρόνος βάζει τα πράγματα στη θέση τους''....
Πώς θα χαρακτήριζα το βιβλίο?? Αληθινό... είναι ένας ύμνος στη ζωή και στους ανθρώπους γραμμένο για τις παιδικές ψυχές παιδιών της τρίτης δημοτικού αλλά και ένας ενήλικας να το διαβάσει δεν θα απογοητευθεί.Ίσως να απογοητευτεί με το ανθρώπινο είδος με το βιβλίο όμως αυτό καθ'αυτό αμφιβάλλω. Αυτό που επιδιώκει ο Παπαντωνίου είναι να ενεργοποιήσει τη φαντασία των παιδιών.Θέλει να αφήσουν τη φαντασία τους ελεύθερη να φύγουν από τους τέσσερις τοίχους της σχολικής τάξης και να ταξιδέψουν σε νέους τόπους άγνωστους στα περισσότερα παιδιά. Θέλει να ταξιδέψουν σε έναν κόσμο διαφορετικό και μέσα από την περιπέτεια να γνωρίσουν τη φύση και να μάθουν απ'αυτή.Εκείνη την εποχή τα περισσότερα σχολικά βιβλία ήταν γραμμένα στην καθαρεύουσα και ήταν δύσκολα στην κατανόηση τους εξαιτίας της πολυπλοκότητάς τους.Ο λόγος δεν ήταν απλός δεν ήταν κατάλληλος για το μυαλό παιδιών 8-7 χρονών και το μόνο που προωθούσαν ήταν την παπαγαλία το διδακτισμό και τη σοβαροφάνεια.Η φαντασία και η περιπέτεια δεν είχαν καμία θέση σε αυτά.Αυτό έρχεται να το ανατρέψει ο Παπαντωνίου.Το συγκεκριμένο βιβλίο έχει μια γλώσσα απλή λογοτεχνικά εύκολη και δεν υπάρχουν ίχνη διδακτισμού. Μέσα από τις περιπέτειες των παιδιών το παιδικό μυαλό μαθαίνει να εκτιμά τη σημασία των δασών και της φύσης χωρίς να χρειαστεί να παπαγαλίσει ολόκληρα ακατανόητα κείμενα που στο τέλος δεν θα του μάθουν και τίποτα αφού πολύ γρήγορα μόλις περάσει τις εξετάσεις θα τα ξεχάσει.Είναι με απλά λόγια ένα απολαυστικό,γήινο και απλό σχολικό εγχειρίδιο κατάλληλο για παιδιά 8-9 χρονών.
Τα 26 παιδιά εκμεταλλεύονται τις καλοκαιρινές τους διακοπές και αποφασίζουν να περάσουν ένα μήνα στο δάσος.Πρόκειται για παιδιά της πόλης,καλομαθημένα που δεν ξέρουν σχεδόν τίποτα για τη ζωή μακριά από τη θαλπωρή των σπιτιών τους.Πέρνουν την άδεια των γονιών τους και ξεκινούν για το ταξίδι τους μετά την προτροπή του δασκάλου τους και αφού οι λοτόμοι τους έχουν φτιάξει καλύβες για να περνούν τη νύχτα.Στην αρχή νομίζεις ότι οι διακοπές θα είναι χωρίς προβλήματα και κούραση το τοπίο όμως ξεκαθαρίζει πολύ γρήγορα αφού το μόνο που έχουν τα παιδιά είναι μια στέγη για να μείνουν.Από εκεί και πέρα πρέπει μόνα τους να φροντίσουν για το φαγητό, την ασφάλεια τους,το μαγείρεμα,δουλείες που δεν έχουν ξανακάνει ποτέ μόνα τους.Για πρώτη φορά στη ζωή τους θα πρέπει να τα καταφέρουν χωρίς τους μεγάλους.Έτσι δημιουργούν μια μικρή κοινότητα μοιράζουν τις δουλειές και τις αρμοδιότητες και αρχίζουν όλοι να εργάζονται για να ζήσουν.Άλλοι μαγειρεύουν άλλοι βρίσκουν το φαγητό άλλοι πλένουν τα ρούχα άλλοι φτιάχνουν μονοπάτια για να μπορούν πιο εύκολα να περπατούν στο δάσος άλλοι φροντίζουν για την ασφάλειά τους από τα ζώα του δάσους όλοι κάτι κάνουν κανείς δεν κάθεται.Βέβαια όπως σε κάθε κοινωνία τα πάντα δεν είναι δουλειά. Υπάρχει χώρος και για τη διασκέδαση αλλά και για μάθηση.Έτσι επισκέπτονται τα κοντινά χωρία έρχονται σε επαφή με τους κατοίκους τους μαθαίνουν τα προβλήματά τους,γνωρίζουν τις δεισιδαιμονίες και τους θρύλους της περιοχής γνωρίζουν τους βοσκούς του βουνού μαθαίνουν πως ζουν οι γυναίκες εκεί βλέπουν πως είναι ένας παραδοσιακός γάμος και αναλαμβάνουν το ρόλο του δασκάλου σε ένα αγράμματο βοσκόπουλο το Λάμπρο. Επίσης μέσα από την επαφή τους με τους βοσκούς αλλά και το δασάρχη μαθαίνουν τη σημασία του δάσους και τα οφέλη του και το σώζουν κιόλας από ανθρώπους που θέλουν τα ξύλα για άσχημους σκοπούς.Βασικά δεν πρόκειται για απλές διακοπές αλλά για άσκηση ζωής.Σε αυτό τον ένα μήνα θα μάθουν όσα δεν έμαθαν όλα αυτά τα χρόνια κλεισμένα στις αίθουσες του σχολείου τους.Όπως και να το κάνουμε άλλο πράγμα είναι να διαβάζεις κάτι και άλλο να το ζεις.Αυτόν τον ένα μήνα θα κατανοήσουν τη φύση και τα όσα προσφέρει στον άνθρωπο αλλά θα ζήσουν από κοντά και τους κινδύνους της θα μάθουν πως οργανώνεται μια κοινότητα και θα κοινωνικοποιηθούν. Θα έρθουν αντιμέτωποι με τους φόβους τους και θα γίνουν πιο δυνατοί και ώριμοι.Θα μάθουν την όμορφη άλλα και την άγρια ζωή των βοσκών θα γνωρίσουν τις προκαταλήψεις των μεγάλων θα έρθουν σε επαφή με άγρια ζώα και θα γνωρίσουν τις τεχνικές του κυνηγιού και θα μάθουν έννοιες όπως η ομαδικότητα και η συνεργασία...Είναι ένα μάθημα ζωής που θα τα βελτιώσει ως ανθρώπους αυτό είναι αυτό το ταξίδι...
Δυο πράγματα μου έκαναν εντύπωση : η ευκολία που οι γονείς έδωσαν την άδεια στα παιδιά και το ότι δεν υπάρχουν κορίτσια στη παρέα.Για το δεύτερο σκέφτηκα το διαχωρισμό των σχολείων σε αρρένων και θηλέων αλλά το πρώτο μου κάνει πραγματικά εντύπωση.Εντάξει λέει ο Παπαντωνίου ότι έφεραν κάποιες αντιρρήσεις αλλά και πάλι πείστηκαν πολύ εύκολα οι γονείς, οι δικοί μου πολύ δύσκολα θα με άφηναν να κάνω κάτι τέτοιο μόνη στο βουνό χωρίς μεγάλους!!Αλλά δέχομαι την εξήγηση του συγγραφέα ότι εμπιστεύτηκαν τα λόγια των λοτόμων και επίσης πως τα παιδιά για την ηλικία τους ήταν αρκετά ώριμα κάτι που απέδειξαν πολλές φορές εξάλλου...
Όλοι οι χαρακτήρες είναι αξιαγάπητοι.Για ποιόν να πρωτομιλήσω?? Για τον Φουντούλη που δεν σταματούσε να τρώει?? -όταν ήμουν μικρή πρέπει να ταυτίστηκα πολύ μαζί του αφού και εγώ μικρή όλο έτρωγα!!- για τον Φάνη και την περιπέτεια του στον Αραπόβραχο από την οποία βγαίνει πιο δυνατός και με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση?? για τον Αντρέα τον ώριμο αρχηγό της παρέας και για τις σοφές του αποφάσεις?? για τον γερο-Θανάση που εκπροσωπεί όλους εκείνους τους ανθρώπους που παλεύουν μια ζωή? στο πρόσωπό του βλέπεις τους μαχητές της ζωής αυτός ναι είναι ήρωας της διπλανής πόρτας!! να μιλήσω για τον Λάμπρο το εγγονό του γερο Θανάση που φυλά τα πρόβατα αλλά θέλει να μάθει γράμματα και ντρέπεται να πλησιάσει τα παιδιά γιατί θεωρεί τον εαυτό του κατώτερο αφού εκείνα ξέρουν να διαβάζουν και εκείνος όχι??Και τί υπέροχη ιστορία που έχει ο Λάμπρος! όχι μόνο έμαθε να διαβάζει αλλά χρόνια μετά επέστρεψε στα ίδια μέρη ως δάσκαλος για να διδάξει άλλα παιδιά σαν αυτόν,να τους δώσει μια ευκαιρία όπως έδωσαν σε εκείνον τα παιδιά των Ψηλών Βουνών. Ή να μιλήσω για την Αφρόδω την αδερφή του Λάμπρου που εκπροσωπεί τις γυναίκες της εποχής,γυναίκες που δουλεύουν σκληρά και κρατούν το σπίτι άξιες σεβασμού και εκτίμησης??...Χαρακτήρες ανθρώπινοι,γνήσιοι,άνθρωποι της ελληνικής υπαίθρου χωρίς ίχνος ψευτιάς πάνω τους...
Ένα διαχρονικό,ένα αληθινό βιβλίο! αυτό είναι τα Ψηλά Βουνά .Γλώσσα ζωντανή, λογοτεχνική, απλή, εύκολη, λυρική ό,τι πρέπει για να κερδίσει την προσοχή των μικρών παιδιών.Μικρά κεφάλαια χωρίς ίχνη σοβαροφάνειας παπαγαλίας και διδακτισμού! Μια όμορφη περιπέτεια γεμάτη μηνύματα ..ειδικά οι τελευταίες σελίδες είναι ένας ύμνος στη φύση και στην προσφορά της στους ανθρώπους.Μέσα από τις σελίδες του ταξιδεύεις ονειρεύεσαι και φαντάζεσαι.Ένα βιβλίο που σίγουρα σε κάνει καλύτερο άνθρωπο....
Ζαχαρίας Παπαντωνίου: ο συγγραφέας
Ζαχαρίας Παπαντωνίου (1877-1940). Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου γεννήθηκε στο Καρπενήσι, γιος του δασκάλου Λάμπρου Παπαντωνίου και της Ελένης Ηλιόκαυτου από το Καρπενήσι. Είχε τρία αδέλφια, το Χαρίλαο, το Θανάση και τη Σοφία. Στο Καρπενήσι έμαθε τα πρώτα γράμματα και το 1890 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα, όπου τέλειωσε το Γυμνάσιο, πήρε μαθήματα ζωγραφικής και γράφτηκε στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου, χωρίς να αποφοιτήσει. Στράφηκε από τα φοιτητικά του χρόνια προς τη συγγραφή και τη δημοσιογραφία και σε ηλικία δεκαέξι μόλις ετών ξεκίνησε να αρθρογραφεί στην "Ακρόπολη" του Βλ. Γαβριηλίδη. Ως το 1898, οπότε κυκλοφόρησε η πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο "Πολεμικά τραγούδια", συνέχισε να συνεργάζεται με περιοδικά και εφημερίδες όπως η "Εφημερίδα των συζητήσεων", ο "Χρόνος" και η "Σκριπ", στην οποία υπήρξε αρχισυντάκτης από το 1900 ως το 1905. Το 1904 γίνεται ένα από τα πρώτα μέλη της εταιρίας "Η Εθνική Γλώσσα", με στόχο την υπεράσπιση της δημοτικής γλώσσας (μαζί με τους Μιλτιάδη Μαλακάση, Λάμπρο Πορφύρα, Κωνσταντίνο Χατζόπουλο, Ανδρέα Καρκαβίτσα, Ιωάννη Κονδυλάκη και άλλους). Για την Εθνική γλώσσα συνέταξε τον επόμενο χρόνο τη διακήρυξη "Προς το ελληνικό Έθνος", εκθέτοντας τους στόχους της. Από το 1908 και ως το 1911 βρέθηκε στο Παρίσι ως απεσταλμένος της εφημερίδας "Εμπρός" του Αριστείδη Κυριακού. Παράλληλα αρθρογραφούσε σε γαλλικές εφημερίδες και γνώρισε νέα καλλιτεχνικά ρεύματα. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα εγκατέλειψε τη δημοσιογραφία (με μοναδική εξαίρεση τη συγγραφή χρονογραφημάτων στην εφημερίδα "Εμπρός" ως το 1914) και διακρίθηκε σε μια έκθεση ζωγραφικής στο Ζάππειο για σχεδιάσματα και γελοιογραφίες που είχε δημοσιεύσει κατά καιρούς σε διάφορα περιοδικά. Από το 1912 και ως το 1916 διετέλεσε νομάρχης στη Ζάκυνθο, τις Κυκλάδες, την Καλαμάτα και τη Σπάρτη. Από τη θέση του Νομάρχη προώθησε την ιδέα οργάνωσης εργατικού σωματείου στη Σύρο καθώς επίσης τη διοργάνωση του πρώτου Πανιονίου Συνεδρίου για τα πενήντα χρόνια της Ένωσης της Επτανήσου και αντέδρασε μαζί με τον εισαγγελέα Α.Ρέγκο στον αφορισμό του 1916 κατά του Βενιζέλου. Η τελευταία πρωτοβουλία του του στοίχισε τη θέση του και τον οδήγησε σε δίκη, στην οποία όμως απαλλάχτηκε. Δεν έπαψε παράλληλα να ασχολείται με την τέχνη και την κριτική, ενώ βραβεύτηκε μαζί με τον Στέλιο Σπεράντζα και την Ελένη Μ. Νεγρεπόντη (κατόπιν Ελένη Ουράνη) στον επίσημο διαγωνισμό Στρατιωτικών Ποιημάτων που προκήρυξε ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Το 1917 πέθανε ο πατέρας του και τον επόμενο χρόνο έγραψε (σε συνεργασία με τους Δ. Ανδρεάδη, Αλ. Δελμούζο, Π. Νιρβάνα και Μ. Τριανταφυλλίδη και εικονογράφηση του Π. Ρούμπου) τα "Ψηλά Βουνά", έργο που προορίστηκε για αναγνωστικό της τρίτης τάξης του δημοτικού σχολείου (είχε προηγηθεί ανάθεση του έργου στον Παπαντωνίου από το Υπουργείο Παιδείας της επαναστατικής κυβέρνησης Βενιζέλου). Την ίδια χρονιά ανέλαβε καθήκοντα προέδρου της Εθνικής Πινακοθήκης, φροντίζοντας για τον εμπλουτισμό της με έργα πολλών ελλήνων ζωγράφων και χαρακτών (Γύζης, Παρθένης, Μαλέας, Λύτρας, Θεοτοκόπουλος). Τον επόμενο χρόνο αυτοκτόνησε σε ηλικία τριάντα εννιά χρόνων ο αδελφός του Θανάσης, ο οποίος αντιμετώπιζε έντονες ψυχικές διαταραχές από τα εικοσιδύο του. Το 1920 τύπωσε την παιδική ποιητική συλλογή "Τα χελιδόνια", αφιερωμένη στον αδελφό του, η οποία επανεκδόθηκε το 1931 με τίτλο "Παιδικά τραγούδια". Μετά την ανατροπή της κυβέρνησης Βενιζέλου η νέα κυβέρνηση αποφάσισε να καούν δημοσίως τα αναγνωστικά της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, ανάμεσα στα οποία και τα "Ψηλά Βουνά". Το 1923 ο Παπαντωνίου εξέδωσε την ποιητική συλλογή του "Πεζοί ρυθμοί" και τους τρεις τόμους των "Νεοελληνικών αναγνωσμάτων" για τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, τιμήθηκε με το εθνικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών και διορίστηκε καθηγητής στο Αμαλίειο ορφανοτροφείο και τη Σχολή Καλών Τεχνών. Την ίδια χρονιά ταξίδεψε στην Ευρώπη, την Κωνσταντινούπολη και το Άγιο Όρος στα πλαίσια των καθηκόντων του ως διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης. Τέσσερα χρόνια αργότερα τυπώθηκε η συλλογή διηγημάτων του "Διηγήματα", ενώ από το 1929 και ως το 1937 εκδόθηκαν το θεατρικό έργο "Ο όρκος του πεθαμένου", διασκευή από το δημοτικό τραγούδι "Του νεκρού αδελφού", η ποιητική συλλογή "Τα Θεία Δώρα", το ιστορικό δοκίμιο "Ο Όθων" οι ταξιδιωτικές εντυπώσεις "Άγιον Όρος" και δυο συλλογές διηγημάτων με τίτλους "Βυζαντινός όρθρος" και "Η θυσία". Το 1938 αναγορεύτηκε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα της λογοτεχνίας, θέση από την οποία υπέβαλε την πρώτη του εισηγητική έκθεση στη δημοτική, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις. Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου πέθανε την πρώτη μέρα του Φεβρουαρίου του 1940 από καρδιακή συγκοπή. Πολλά ανέκδοτα κείμενά του εκδόθηκαν μετά το θάνατό του. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Ζαχαρία Παπαντωνίου βλ. Άγρας Τέλλος, "Παπαντωνίου Ζαχαρίας", Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια19. Αθήνα, Πυρσός, 1932 (τώρα και στον τόμο Τέλλος Άγρας, Κριτικά Τόμος τρίτος· Μορφές και κείμενα της πεζογραφίας· Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Στεργιόπουλος, σ.308-312. Αθήνα, Ερμής, 1984), Αθανασιάδης Τάσος, "Παπαντωνίου Ζαχαρίας", Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας 11. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Αθανασόπουλος Βαγγέλης, "Ζαχαρίας Λ. Παπαντωνίου", Η παλαιότερη πεζογραφία μας ΙΑ΄ (1900-1914), σ.240-268. Αθήνα, Σοκόλης, 1998, Μερακλής Μ.Γ., "Ζαχαρίας Παπαντωνίου", Η ελληνική ποίηση· Ρομαντικοί - Εποχή του Παλαμά - Μεταπαλαμικοί· Ανθολογία - Γραμματολογία, σ.350-353. Αθήνα, Σοκόλης, 1977, Καλαντζοπούλου Βίκυ, "Παπαντωνίου Ζαχαρίας", Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 8. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1988 και Μαλαφάντης Κωσνταντίνος Δημ., "Χρονολόγιο Ζαχαρία Παπαντωνίου", Διαβάζω 285, 15/4/1992, σ.58-63. (Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).