Βράδυ, Δεκέμβρης του 2021. Εκεί που έψαχνα κάτι στο διαδίκτυο, έπεσα πάνω σε ένα on line τεστ δυσλεξίας για ενήλικες. Ήταν δέκα ερωτήσεις κι έπρεπε να απαντηθούν με ένα ΝΑΙ ή με ένα ΟΧΙ. Στο τέλος έγραφε: Για κάθε ΝΑΙ παίρνετε έναν βαθμό. Εάν συγκεντρώσατε επτά ή περισσότερους βαθμούς, πιθανώς να έχετε δυσλεξία, οπότε θα πρέπει να αναζητήσετε τη συμβουλή ειδικού για περαιτέρω αξιολόγηση και υποστήριξη. Και στις δέκα ερωτήσεις απάντησα ΝΑΙ. Συνεπέστατος! Ήρθαν στον νου μου τα χρόνια που πέρασαν και τί έχω τραβήξει με αυτή την ιστορία από τότε πού ήμουν παιδί. Τί να πρωτοθυμηθώ, αλήθεια! Για έναν περίεργο, όμως, λόγο οι αναμνήσεις μου ήταν όλες τόσο εξαιρετικά διαυγείς, τόσο στέρεα παρούσες, που, καθώς με συνεπήραν στο παρελθόν του χρόνου, μέσα εκεί, αποφάσισα, χωρίς σχεδόν να το καταλάβω, να καταγράψω το χρονικό αυτό, το χρονικό ενός δυσλεκτικού. Παρεμπιπτόντως, η δυσλεξία μου «διαγνώσθηκε» όταν ήμουν ήδη στα σαράντα πέντε (!). Ως τότε δεν το γνώριζα.
Ο Γιάννης Πάσχος είναι ομότιμος καθηγητής ιχθυολογίας. Γεννήθηκε στα Γιάννενα το 1954, σπούδασε Βιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ειδικεύτηκε στη Μοριακή Βιολογία και τη Γενετική των υδρόβιων οργανισμών στην Ουγγαρία και τη Νορβηγία. Εργάστηκε σε ιχθυογεννητικούς σταθμούς και το 1997 ανέλαβε το εργαστήριο υδατοκαλλιεργειών του ΤΕΙ Ηπείρου. Συμμετείχε ως επιστημονικός υπεύθυνος σε πολλά ερευνητικά προγράμματα, σε γνωμοδοτικές επιτροπές, εκπροσώπησε την Ελλάδα σε διεθνείς συναντήσεις, διετέλεσε πρόεδρος επιστημονικών συνεδρίων και κριτής σε επιστημονικά περιοδικά. Το 2016 βραβεύτηκε για την προσφορά του στην Ιχθυολογία.
Καθαρή γραφή, ανεπιτήδευτη, γεμάτη ταλέντο. Αριστουργηματικός ο τρόπος που από το κωμικό περνάει στο πικρό, στο γλύκοπικρο, φωτογραφίζοντας μια ολόκληρη εποχή.
Από μικρό παιδί, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, μία λατρεία είχα• Την θάλασσα. Την αγαπούσα ήταν το καταφύγιο, η διέξοδος μου. Άγχος και πανικό μου προκαλούσε η ιδέα και μόνο, ότι έπρεπε να αναφερθώ στο όνομα της. Έπρεπε να το προφέρω σωστά. Θάλασσα! Όχι φάλασσα, όταν δεν τα κατάφερνα; Γέλια και σχόλια κοροϊδευτικά ξεσπούσαν στην τάξη και τότε εγώ άνοιγα την πόρτα και έφευγα. Θυμάμαι τους δασκάλους και τους συγγενείς μου να λένε για εμένα, είναι τεμπέλα, δεν τα παίρνει τα γράμματα, ο νους της είναι στο παιχνίδι και διαρκώς ψάχνει τρόπους να αποφύγει το μάθημα. Θυμάμαι και εμένα να πασχίζω να ξεχωρίσω το δέλτα από το βήτα, το θήτα από το φί, το έψιλον από το τρία. Κάπως έτσι τα χρόνια πέρασαν και κανείς δεν μου μίλησε για το ενδεχόμενο να ήμουν δυσλεκτική. Διαβάζοντας το " Χρονικό ενός δυσλεκτικού" του συγγραφέα και βιολόγου Γιάννη Πάσχου, με καταγωγή από τα Ιωάννινα, πρόκειται για έναν έξοχο αναστοχασμό πάνω στην παιδική μαθησιακή δυσκολία και συγκεκριμένα στην δυσλεξία που αντιμετώπιζε τόσο στα πρώτα σχολικά του χρόνια αλλά και στην μετέπειτα ζωή του. Με λόγο στιβαρό και περιεκτικό, μιλάει για τις μάχες και τους αγώνες της καθημερινοτητας που έδινε ώστε να ανταπεξέλθει στα καθήκοντά του ως μαθητής, τις προσπάθειες να γίνει αποδεκτός και να εκπληρώσει τις προσδοκίες των γονιών του. Η αφήγηση ξεδιπλώνεται σταδιακά με αμεσότητα και ευαισθησία, μέσα από τα μάτια του μικρού <<Ιοάνι>> η συμπόνια και η ταύτιση με αυτόν είναι αναπόφευκτη. Ο << Ιοάνις>> όμως προσπαθεί πολύ, έχει επιμονή, έχει θέληση και με το ψυχικό του σθένος πετυχαίνει όλα αυτά που μοιάζουν αδύνατα, διεκδικεί την ζωή που θέλει και στο τέλος βγαίνει νικητής. Καθώς διάβαζα σελίδα με σελίδα το βιβλίο, συγκινήθηκα, γέλασα, έκλαψα και στο τέλος ανακούφιση και ικανοποίηση αισθάνθηκα. Το " Χρονικό ενός δυσλεκτικού" είναι από αυτά τα αναγνώσματα που θα ήταν ορθό να διδάσκονται στα σχολεία, να διαβάζονται από εκπαιδευτικούς, γονείς αλλά και από κάθε αναγνώστη είτε θεωρεί ότι τον αφορά είτε όχι, όλοι μπορούν να αποκομίσουν χρήσιμες πληροφορίες.Τέλος θα ήθελα να αναφερθώ στις εκδόσεις " Περισπωμένη", αξίζουν συγχαρητήρια για την όμορφη επιλογή τους, μας αποδεικνύουν για ακόμα μία φορά την σταθερή τους αξία σε ποιότητα και μας χαρίζουν ένα βιβλίο σπουδαίο. Όσο για το εξώφυλλο; Η εικόνα του κυρίου Πάσχου ως παιδί σου χαράζεται στην μνήμη.
Ακολουθεί ένα μικρό απόσπασμα:
" Τότε, συνειδητοποίησα καλά κάτι που είχα υποψιαστεί από το σχολείο ακόμη: Τα παντός είδους κενά και τα συναφή προβλήματα μου θα με συντρόφευαν για πάντα, γιά όλη μου τή ζωή, καί ο μόνος τρόπος νά προχωρώ ήταν νά κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος η κριτική μου σκέψη, νά τή χρησιμοποιώ σάν γέφυρα πάνω από τά μεγάλα κενά γιά νά φτάνω στήν ουσία των πραγμάτων, συνδυάζοντας αναγκαστικά περισσότερες παραμέτρους γιά νά πάρω μιά απόφαση από αυτές πού συνήθως χρειάζονται οι άλλοι. Το χιούμορ καί ο αυτοσχεδιασμός πάντα υπήρξαν σωτηρία γιά τόν ψυχισμό μου, αλλά τό πιό μαγικό, όταν συνέβαινε, τό πιό συναρπαστικό ήταν ο έρωτας. Όποτε ήμουν ερωτευμένος, όλα τά κενά καί όλες οι αδυναμίες εξαφανίζονταν, σάν νά τά ξεπερνούσα χωρίς προσπάθεια, τα γραπτά μου καλυτερεύαν , η αντίληψη μου οξυνόταν, ο λόγος μου ήταν πιό σταθερός, η σκέψη μου πιό βαθιά, η φαντασία πετούσε, κι εγώ ένιωθα απόλυτα ασφαλής και δημιουργικός, όλα ήταν υπέροχα."
Και με αυτό το βιβλίο αποχαιρετώ το 2023. Αυτό το βιβλίο ήθελα αρκετό καιρό να το διαβάσω και είμαι πολύ χαρούμενη που κατάφερα να το διαβάσω αυτές τις γιορτινές ημέρες.Είναι μια αυτοβιογραφία του συγγραφέα στην οποία μιλάει για τα βιώματα του ως αδιαγνωστος δυσλεκτικός μαθητής στα Γιάννενα αρκετά χρόνια πριν.Με απλό και αμέσως τρόπο και διατηρώντας την παιδικότητα μέσα στη γραφή του, συνεπαίρνει τον αναγνώστη σε μια άλλη εποχή και τον μεταφέρει στα θρανία.Ο αναγνώστης βιώνει όλη την αγωνία και τα συναισθήματα που βιώνει ενας μαθητής με μαθησιακές δυσκολίες.Ενας γνώστης του θέματος μπορεί να καταλάβει πολύ καλά ότι αυτά που γράφονται δεν είναι επίδειξη μεγαλίου, αλλά είναι όλη η ανημπόρια και στο τέλος η λύτρωση που βιώνει ένας μαθητής με δυσκολία.Με συγκίνησε πολύ και είναι δεδομένο ότι θα διαβάσω κι αλλά βιβλία απο τον συγκεκριμένο!Συγχαρητήρια!👏🏻
Μία ενδιαφέρουσα βιογραφία, αναδρομή σε μία εποχή από καιρό ξεχασμένη, σύνθετη μέσα στην υποτιθέμενη απλοϊκότητα της, και πως τοποθετούσε στη στενότερη και, αργότερα, ευρύτερη κοινωνία όπου ζούσε ο μικρός, δυσλεκτικός ήρωας της. Το παιδί της ιστορίας θα μπορούσε να θεωρηθεί και "αντι-ήρωας" και αυτό πιστώνεται στα θετικά της αφήγησης καθώς δεν της λείπει η ειλικρίνεια και η -φαινομενικά τουλάχιστον- αυτοκριτική διάθεση της -ή έτσι την εξέλαβα ως εξωτερικός αναγνώστης αλλά πιθανόν και να μην είναι έτσι τα πράγματα. Δεν είναι λίγες οι φορές όπου οι "ζαβολιές" του ξεπερνούν την απλή "ζωηράδα" και φανερώνουν μια κάποια μοχθηρία και εκδικητικότητα ενίοτε, εναντίον όσων αντιπαθεί. Επιπλέον, όλη η αφήγηση τη διαπερνά μία αίσθηση αντιπαράθεσης με την κοινωνία στο σύνολο της και κυρίως γι'αυτό που -όπως φαίνεται άλυτα μέχρι σήμερα- ο ήρωας εκλαμβάνει ως "αδικία". " Αδικία" γιατί η κοινωνική ζωή δεν έχει δομηθεί έτσι ώστε να βολεύει άτομα όπως αυτός αλλά, αντιθέτως, όποτε το αποφάσισε χρειάστηκε να δουλέψει πολύ σκληρότερα για να πετύχει αποτελέσματα μετριότερα σε σχέση με άλλους. Είναι ενδεικτικό επίσης ότι σχεδόν ποτέ ο ήρωας δεν αναρωτιέται για τα κίνητρα που τον οδήγησαν να αναστρέψει την ξεροκέφαλη στάση του και να αποφασίσει να ακολουθήσει δύσκολους -έως τότε με βάση το πρόβλημα του- στόχους. Σχεδόν πάντα παρουσιάζονται ως αποφάσεις "της στιγμής" και "τυχαίες". Στα θετικά επίσης να πιστωθεί η δίκαιη στάση του απέναντι σε όσους τον βοήθησαν -επισημαίνοντας συχνά ότι προέρχονταν από αντίθετους πολιτικούς χώρους, χωρίς ωστόσο να τον προβληματίζει για το εάν μήπως ο ίδιος βρίσκονταν σε λάθος πολιτικό χώρο και κατά πόσον η σημαντικότητα της πολιτικής τοποθέτησης ήταν ενδογενές πρόβλημα του χώρου του, όπως δείχνουν τα φαινόμενα σήμερα.
Η αφήγηση γενικά είναι στρωτή, ενίοτε γλαφυρή και -αντιθέτως με άλλους σχολιαστές- το φαινομενικά "ναϊφ" ύφος της θεωρώ ότι προσθέτει πόντους στο τελικό αποτέλεσμα.
Άλλος ένας με υπερτροφικό εγώ που έπαθε νοσταλγία και θέλησε να γράψει για τα σχολικά του χρόνια…έπεσα στην παγίδα (νομίζοντας ότι θα διαβάσω κάτι έξυπνο σχετικά με τη μαθησιακή αυτή δυσκολία που επηρεάζει τη ζωή πολλών) παρά το γεγονός ότι οι πρώτες ανακολουθίες φάνηκαν από το οπισθόφυλλο : από τη μία λέει οτι διαγνώστηκε με δυσλεξία στα 45 του χρόνια από την άλλη μας λέει οτι έκανε ένα τεστ το 2021 και είδε οτι μπορεί να είναι δυσλεκτικός …duh !? Αντιπαθητική,ναΐφ γραφή και λυπάμαι που θα το πω αντιπαθητικός ήρωας…ότι με τα τωρινά μυαλά αναφέρεται σε συμμαθητές του σαν «βλαμμένο», «κωλόπαιδο», «ηλίθιος» και άλλα πολλά τον κάνει πολύ αποκρουστικό… το τελείωσα μόνο και μόνο επειδή το μέγεθος του το επιτρέπει…
"Την πρώτη δημοτικού την έβγαλα αιωρούμενος. Ακουμπούσα το δεξί χέρι σ΄ένα θρανίο, το αριστερό στο αντικρινό του και πήγαινα μπρος-πίσω, σαν εκκρεμές ενός αόρατου ρολογιού, κινιόμουν πέρα-δώθε, τικ τακ, τικ τακ, όλη την ώρα στον μικρό διάδρομο ανάμεσα στα δυο θρανία.." "Είχα αρχίσει να αποκτώ ειδικότητα στο να ακούω αυτά που δεν ακούγονταν και να βλέπω αυτά που δεν φαίνονταν. Έψαχνα να βρω έναν τρόπο να υπάρξω κι εγώ και, αφού αυτό δεν γινόταν με τους συνήθεις, συμβατικούς τρόπους, εφεύρισκα άλλους."
Φοβόμουν ότι αυτός εδώ ο γράφων θα ήταν ένας άνθρωπος άσχετος με τη συγγραφή, που απλώς αποτυπώνει τα όσα έχει μέσα στο κεφάλι του όπως μπορεί (τσάτρα πάτρα, δηλαδή) και, λόγω του επίκαιρου θέματος, έχει πάρει μέχρι και βραβείο (μετά τη βράβευση μιας αηδίας που διάβασα πέρσι-πρόπερσι, οι βραβεύσεις δε μου λένε απολύτως τίποτα πια). Αλλά όχι, ο συγκεκριμένος άνθρωπος ξέρει μια χαρά να κάνει λογοτεχνία τις εμπειρίες του, χωρίς ούτε να υπερβάλει σε λυρικό ύφος, ούτε να τις καταγράφει ξερά και ντοκυμαντερίστικα. Πολύ ενδιαφέρον και πολύ ευκολοδιάβαστο.
Δεκαετία '60, ένα αγόρι μεγαλώνει στην Ηπειρο και γεμάτο πείσμα, φαντασία και σκληρή δουλειά παλεύει να μάθει γράμματα μη γνωρίζοντας ότι παλεύει ουσιαστικά μόνος του να αντιμετωπίσει και να υπερβεί τη δυσλεξία του. Αξιέπαινος ο συγγραφέας για την προσωπική του ιστορία, τον αγώνα του, το χιούμορ του, την πρόοδο και την εξέλιξη του! Φιλομαθής και μαχητής σπουδαίος!