چند مفهوم در کتاب هست که محوریت بحث های شریعتی رو در این مجموعه تشکیل میده:
۱. ارتباط توده مردم و قشر انتلکتوئل، و سیر تاریخی و دیالکتیکی اون ها
۲. رابطه عصیان و اگزیستانسیالیسم
۳. زندانهای انسان شامل زندان تاریخ، زندان طبیعت، زندان اجتماع، زندان خویشتن. انسان با علم و صنعت و تجربه، از سه زندان اول رهایی پیدا میکنه، ولی خروج از زندان چهارم کار راحتی نیست و با خودآگاهی و عصیان علیه خویش حاصل میشه.
۴. انسان عبارت است از موجود آگاه آزاد آفریننده.
۵. چرخه: نیاز - رفاه - پوچ گرایی - عصیان - زهد و ذهنیت گرایی
۶. الیناسیون و بی خود از خود شدن توسط عوامل مختلفی مثل هدف، ماشین، دین، طبیعت، تاریخ، اجتماع و...
۷. مصرف گرایی و تسلط ماشین بر انسان