Intieme vreemden

by Paul Verhaeghe

In Intieme vreemden onderzoekt Paul Verhaeghe hoe ons zelfbeeld door de eeuwen heen veranderde zonder dat we er echt achter kwamen wie wij zijn. We werden zondaars die onze aardse driften moeten wantrouwen, rationele wezens die de zuivere rede beoefenen en talenten die werken aan een betere versie van onszelf. De enige constante is het gevoel dat we tekortschieten. We blijven vertwijfeld, soms zelfs vervreemd achter.

Wie we zijn wordt in grote mate bepaald door onze intimiteit met anderen: onze ouders, onze geliefden, onze kinderen. Maar hoe intiem we ook met elkaar zijn, toch willen we ons ook steeds weer losmaken, zelfstandig zijn.

Welke tegengestelde krachten zijn hier aan het werk? Op zoek naar antwoorden neemt Paul Verhaeghe ons mee op een spannend gedachte-experiment waarbij hij Freuds Eros- en Thanatosdrift als vertrekpunt neemt om te eindigen bij de thermodynamica. Kan het zijn dat ons maken en vernietigen, onze intimiteit en onze vervreemding, niets meer zijn dan menselijke variaties op kosmische processen die het universum al sinds de oerknal bepalen?

Genres: Psychology, Philosophy, Nonfiction

79 pages, Paperback

Published April 1, 2022

Reviews

[Jim · Rating 5 out of 5]

Zeer interessant onderwerp en zeer aantrekkelijk geschreven. De schrijver weet in rap tempo op een begrijpelijke manier enkele pittige filosofen uit te leggen en zijn verhaal over te brengen. Ik ga het zeker nog een keer lezen.

[Niki Vervaeke · Rating 4 out of 5]

Ik ben fan van Paul Verhaeghe
de manier waarop hij blijft zoeken naar 'het waarom' en het 'hoe ' van de mens
de zingeving
de originele invalshoeken voor het benaderen van het menselijk leven
met alle up en down
en alles wat errond hangt
ook in dit boekje weer van dat
Is de mens slechts een tijdelijke vorm van energie?
is er zin? kunnen we ons verbinden?
hoe komen we tot onszelf? hoe tot de ander?
en wat willen we eigenlijk?

Herkenbaar zoeken
aanrader als essay
https://www.dewereldmorgen.be/artikel...

[boekjes van max · Rating 4 out of 5]

in één ruk uitgelezen. heel interessante overpeinzing van een paradox waar ik al sinds mijn relatiebreuk mee zit. ik brak mijn meest hechte band; ik had de drang los te staan van een geheel om mijn 'ik' te ontwikkelen. maar die keuze zorgt voor eenzaamheid, en de drang dus weer deel uit willen maken van een geheel. maar toch wil ik dat niet, want... et cetera

het essay geeft geen antwoorden op grote vragen, maar zet deze paradox levendig maar ietwat hak-op-de-tak en zweverig uiteen (maar ik houd van hak-op-de-tak en zweverig).

[Inge Maes · Rating 5 out of 5]

Paul Verhaghe is een psycholoog en psychoanalyticus die reeds meerdere boeken en essays schreef. In dit korte essay bespreekt hij de evolutie op de zienswijze van de vraag ‘Wie ben ik?’. Het start met de spreuk ‘ken jezelf’, ingeschreven op het fronton van de tempel van Apollo in Delphi. Je geschiedenis bepaalt wie je bent en daarom is zelfonderzoek en zelfkennis belangrijk.
Omdat dit behoorlijk beperkend werkt (te determinerend), werd overgestapt naar de boodschap ‘word jezelf’. O.a. Friedrich Nietzsche verspreidde deze boodschap. Hieruit ontstaat het idee van het maakbaarheidsideaal ‘Yes we can’. Maar jezelf worden is niet zo eenvoudig als het lijkt omdat je identiteit gevormd wordt door onder andere verwachtingen vanuit de omgeving of maatschappij.
Om jezelf te worden moet je ballast van het zelf kunnen weg gooien. Zo komt de auteur tot de 3de visie ‘verlies jezelf’. We zijn in de kindertijd iemand geworden door stukken van anderen over te nemen en te herordenen tot een nieuw geheel. Soms moeten we illusies, beelden waarin we geloofden, keuzes die we dachten te kunnen maken, opgeven om daarna voor de eerste keer bewuste keuzes te maken. Dit omvat rouw en kan vermoeiend zijn. Maar ook dit blijkt niet zo eenvoudig als het lijkt. Echte bewustwording of verandering treedt niet zo snel op. De auteur ziet dat dit meestal wel mogelijk is na een crisisperiode.
Dit eerste deel is heel duidelijk, overzichtelijk en helder geschreven, ook al is het gereduceerd tot een behoorlijk vereenvoudigd overzicht. Het deel houdt stand en heeft z’n waarde.

In een tweede deel heeft Paul Verhaeghe het over ‘mijn intiemste vreemde’. Hij toont op realistische en soms ludieke manier aan hoe we (onbewust) geleid worden door onze angsten, driften en verlangens, zowel in de manier hoe we ons gedragen ten opzichte van onszelf als naar de anderen toe. Zelfkennis daaromtrent kan eventueel leiden tot zelfrelativering en mededogen voor elke partij.
De auteur beschouwt de mens als een huis met een onderbouw (het lichaam en een bovenbouw (identiteit). De onderbouw bestaat uit twee stabiele kenmerken: het temperament en onze basishouding tot anderen (nabijheid zoekend of afstand houdend). Zij regelen de omvang en de snelheid van energie en de energie-uitwisseling.
Waar de onderbouw duurzaam is, ontbreekt dit bij de bovenbouw. De identiteit is een weerspiegeling van tijdsgebonden idealen waardoor het sneller kan leiden tot een crisis met de vraag ‘wie ben ik écht’, omdat rolpatronen en dwingende idealen als vervreemdend ervaren kunnen worden. Deze vervreemding veroorzaakt een ziekmakend lichaam en stress gerelateerde aandoeningen. De huidige vervreemding kent zijn oorsprong in het dwingende ideaal van steeds meer produceren en consumeren waarbij mensen gereduceerd worden tot kapitaal.
Dit tweede deel start bijzonder simplistisch met een bijna anekdotische verwijzing naar de machtsverhoudingen tussen beide seksen. Maar het wint (gelukkig) opnieuw aan kracht bij de bespreking van de duo-eenheid identiteit-lichaam.

Het derde en laatste deel is veel technischer en vraagt een grotere focus. Hij start met de tweeledigheid: het verlangen naar versmelting met de ander en het verlangen naar loskomen van de ander. Het eerste verlangen veroorzaakt verhoging en versnelling van energie. Hierbij maakt de auteur een vergelijking met de thermodynamica en grijpt hij zelfs even naar de evolutieleer van Darwin. Dit stuk zal wellicht niet iedereen evenzeer aanspreken maar toch vormt het een interessant uitgangspunt. Hij maakt de vergelijking om aan te tonen dat na deze groei van energie ook ontlading nodig is. Dit verwijst naar het verlangen om los te komen van de ander.
Zo komen intieme verbondenheid en individuele autonomie in een ander daglicht te staan. Hij denkt hierbij aan de mogelijkheid dat het ik zich eerst zal moeten losmaken uit het geheel om vervolgens terug te keren naar een groter geheel. Vanaf dit punt loopt de auteur enigszins vast in de vraag hoe hij dit kan koppelen aan de maatschappij waarbij nét het uitgangspunt van verbinding centraal lijkt te staan. Omdat hij het idee van loskomen van de ander moeilijk kan inkoppelen, beschouwt hij ‘het loskomen van de ander’ uiteindelijk als een ontsnapping uit de beperktheid van het lichaam en het leven, wat zich voor hem concreet vertaalt in de dood.

Het boek leest ontzettend vlot en aangenaam zonder gebruik te maken van een aparte woordenschat waar filosofen soms graag gebruik van maken. De opbouw is overzichtelijk en verhelderend. Inhoudelijk geeft hij een duidelijke visie weer met een mogelijk nieuwe benadering tussen individuele autonomie en intieme verbondenheid. De stijl en inhoudelijke meerwaarde hebben me overtuigd om nog ander werk van deze auteur te lezen.

[Joachim Stoop · Rating 4 out of 5]

3,5

[Wout Landuyt · Rating 3 out of 5]

“Kom hier dat ik je wegduw”

[Noam · Rating 4 out of 5]

‘Waar begin ik, waar liggen de grenzen met de ander? Wat zijn de afgrenzingen van mijn lichaam? En waarom wil ik per se een ik zijn?’ (p.62). Dit zijn de fascinerende vragen die Paul Verhaeghe, de Vlaamse psychiater / psychoanalyticus, stelt én doet een poging te beantwoorden in ‘Intieme Vreemden’, zijn essay van de maand van de filosofie.
Paul Verhaeghe schrijft over hoe de manier waarop we naar onszelf kijken met de tijd veranderd is: Van ‘Ken jezelf’, via ‘Word jezelf’ naar ‘Verlies jezelf’. En het is ons nog steeds niet gelukt onszelf te vinden. Dit zoekproces vindt plaats in het krachtenveld tussen alleen willen zijn en samen, aantrekken en afstoten, intimiteit en verlies, leven en dood. Of in termen van Freud: Eros en Thanatos. Deze spanning is ook in de prachtige titel van dit essay terug te vinden.
Paul Verhaeghe komt erachter dat hij dingen ervaart die hij niet kan verklaren. Hij zegt: ‘Als wetenschapper hoor ik dergelijke ervaringen af te wijzen… Maar mijn lichaam weet beter’ (p.63). In een interview over dit boek in Trouw van 1 april 2022 legt hij uit: ‘Dát is vervreemding: dat wat tegen ons lijf ingaat. Waar ons lijf protesteert, zit de vervreemding. Of de nieuwe keuzes, die we kunnen maken, beter zijn voor ons, of dat we een ander soort ziekmakende vervreemding tegemoet gaan, dat vertelt ons niet onze liefdespartner, maar onze intiemste onbekende, het lichaam. Dat beseffen we te weinig’.
Hoe vertrouwd ben jij eigenlijk met je lichaam en dus met jezelf?

[Justine Karamira · Rating 4 out of 5]

heb deze eens een namiddagje in de barboek gekocht en in 1x uitgelezen daar, niet omdat het kon (kort boekje) maar omdat ik mij constant afvroeg wat hij te schrijven had over de zaken die hij in zijn inleiding had aangehaald.

zijn proloog maakte het boek vond ik, hij introduceerde zijn vocabulaire aan de hand van herkenbare voorbeelden waardoor ook zijn gedachtegang duidelijk werd. ik had genoeg interesse om het boekje uit te lezen daarna.

ook vind ik zijn schrijfstijl fijn. hij deelt intieme zaken mee en maakt de levenswerken van (al dan niet bekende) filosofen behapbaar. laagdrempelig genoeg met de nodige informatie.

fijn, goed, aangename lectuur!

[Maxim Vandaele · Rating 4 out of 5]

Een nieuwe stap in de filosofie van Vlaanderens bekendste psycholoog - al ontbreekt er nog één iets...
Op het eerste zicht lijkt Paul Verhaeghes bijdrage voor de Maand van de Filosofie niet zo veel nieuws te brengen in vergelijking met zijn eerdere publicaties. In de eerste twee hoofdstukken heeft hij het over identiteit en de spanning tussen identificatie/versmelten/intimiteit enerzijds, en separatie/afstand nemen anderzijds, en de vervreemding als gevolg hiervan.

In het derde hoofdstuk, 'Voorbij Intimiteit', legt Verhaeghe de link tussen mens- en natuurwetenschap. Hij bespreekt Freuds Eros- en Thanatos-driften en vergelijkt deze laatste met de tweede wet van de thermodynamica (alles neigt naar entropie of dus gelijkmatige verdeling van energie) terwijl hij in Eros ("[that] which holds the whole world together", zoals Freud Eros nog beschreven heeft) de neiging van levende organismen om zich te verzetten tegen de neiging naar entropie ziet.

Alle levende wezens, en de mens nog het meest, zijn volgens Verhaeghe kanalen voor "het versterken van de entropie", voor het opnemen van energie uit de omgeving om deze vervolgens gelijkmatiger te verspreiden in de omgeving, waarna het organisme op een gegeven moment zelf sterft en zijn energie gelijkmatig in de omgeving doet opgaan. Uiteindelijk heeft alles de drang om opgenomen te worden in een groter geheel - en dit "begrijpen doen we [niet], voelen des te meer." (p. 65). Ziedaar de mystieke wending van Verhaeghes denken!

Het is fijn om te zien hoe een auteur die voordien alleen menswetenschappelijke boeken publiceert, de brug probeert te slaan naar de natuurwetenschap en tegelijk - verfrissend genoeg - een soort filosofisch mysticisme. Ik bleef echter op mijn honger zitten na de 70 blz. van dit essay. Het universum dat Verhaeghe hier schetst, is uiteindelijk maar kil en zielloos. Het enige waar het naartoe lijkt te gaan, is de onvermijdelijke warmtedood van het universum, wanneer de laatste sterren en zwarte gaten verdwenen zijn en de entropie zijn toppunt bereikt heeft. Hierna volgt alleen een eindeloze, oneindige leegte.

Dit is uiteindelijk een ondraaglijk nihilistische ontologie. Wat ontbreekt, is elke vorm van handelingsvrijheid, subjectiviteit en uniciteit. Wat vooral ontbreekt, is uiteindelijk liefde. Hoewel het een paar keer aangeraakt wordt, is liefde dat wat ontbreekt in dit essay. Op het fundamenteelste niveau bestaat alles uit liefde en wordt alles uit een 'liefde' gedaan - en dit is wat Verhaeghe, lijkt mij, over het hoofd lijkt te zien. Liefde is het enige wat zin kan geven aan de anderszins barre wereld van sterfelijkheid en entropie die in dit essay de revue passeert.

Dit was niettemin een zeer interessant essay, leuk om te lezen. Bij momenten zitten er poëtische kantjes aan. Het essay helaas nogal moeilijk verkrijgbaar (op deze site was het nog te koop in mei 2022). Een aanrader!

Een bloemlezing:

Ken jezelf, word jezelf, verlies jezelf - één methode: verliefd worden gevolgd door een langdurige liefdesrelatie. Er is geen resultaatsverbintenis, verloop en kostprijs zijn onvoorspelbaar, alle clichés blijken juist en terzelfdertijd is elk koppel anders. Het is een methode die ik graag aanbeveel. (p. 29)

[Samen] slapen is vele malen intiemer dan neuken - het woord alleen al. We hebben geen lieve woordjes voor penetratieseks, enkel schuttingtermen of wetenschappelijk jargon. Probeer eens intieme alternatieven te vinden? (p. 34)

Het idee dat de mens maakbaar is, klopt. Maar dat we onszelf maken is een illusie. (p. 37)

De gevolgen zien we in het stijgende aantal mensen met een burn-out, depressie, angst, oververmoeidheid [...] De bewustwording dat dit collectieve problemen zijn, [...] waarvoor een collectieve oplossing noodzakelijk is [...] dringt nog steeds te weinig door. [...] Heb ik een lichaam? Of heeft mijn lijf een ik? (p. 43)

Vanaf [onze geboorte] zijn we tegen wil en dank wezentjes op onszelf en start een niet-aflatende reeks pogingen om de verloren volledigheid te herstellen. Dit proces kennen we onder de benaming 'liefde' (p. 46)

Bij mijn weten zijn er maar weinig smartlappen over het smachtende verlangen om alleen te zijn. Het lijkt er sterk op dat de oorspronkelijke doelgerichtheid om op jezelf te zijn eerder in stilte werkzaam is. (p. 49)

[Freud] zou zich volmondig aangesloten hebben bij een uitspraak uit 1966 van Nobelprijswinnaar Natuurkunde Richard Feynman: dat we geen flauw idee hebben wat energie is. (p. 50)

Wat als er geen ik bestaat als een entiteit op zich? Wat als mijn lijf slechts een onderdeel is van en een schakel binnen een groter geheel? [...] Als dat het geval is, waarom blijven we dan zo hardnekkig vasthouden aan de illusie van het autonome ik? (p. 60)

[Plots] voel ik iets intuïtief aan, [...] ik ervaar een verbondenheid met iets of iemand die ik niet kan verklaren. Iets in mij resoneert met de buitenwereld. Dergelijke ervaringen zijn zeldzaam [...] (p. 63)

[Jan van Ooij · Rating 3 out of 5]

In Intieme Vreemden verbindt Paul Verhaeghe het in zijn andere boeken al aan de orde gekomen thema van Freud over Eros en Thanatos aan de wetten van de entropie en de thermodynamica. Een interessante speculatie over de aard van het leven

[Manoek · Rating 4 out of 5]

Zeker de eerste 2 stukken waren perfect nu te lezen voor de periode waar ik in zit. ga absoluut meer van hem lezen

[Aafke · Rating 5 out of 5]

Zowel het lezen van het boek als de lezing van Paul Verhaeghe die ik bijwoonde hebben bewogen en geraakt. Thema's en inzichten die op zoveel in mijn/ het leven betrekking hebben - en waar ik de komende tijd waarschijnlijk nog regelmatig over na zal denken.

[Levi Claes · Rating 5 out of 5]

Zet de dynamieken achter ons zelfbeeld helder in perspectief.

[Gerard · Rating 4 out of 5]

Very interesting but uneven in overall grounding ... Need to read again, especially the final essay, to see what it really says ...

[Laura · Rating 2 out of 5]

Best aardig - tot het einde. Daar worden natuurkundige theorieën opeens op een hele onbegrijpelijke manier ingezet om iets over de psychologie te zeggen. Helaas is dat een misser. Eerste twee delen alleen zou ik 3-4 sterren geven.

[Gerard Hulsebos · Rating 4 out of 5]

Mooi essay, goed geschreven, helder , conform de andere boeken die Verhaege heeft geschreven

[Birgit · Rating 4 out of 5]

Intieme vreemden of hoe we in deze moderne tijden vervreemd geraken van onszelf en van onze geliefden en hoe intiem we ook zijn toch willen we ons weer losmaken en zelfstandig zijn. Er zijn een aantal fragmenten die mij bijgebleven zijn tijdens het lezen van dit korte, maar toch bondige essay.

Veertig jaar werken als psychotherapeut hebben mij geleerd dat échte verandering en échte keuzes nagenoeg altijd gebeuren na een crisisperiode. Mijn hoop is dat het ineenstorten van het kaartenhuisje een collectieve bewustwording oplevert over hoe gevaarlijk en ziekmakend de ons voorgehouden ideale identiteit wel was. En hoezeer we vervreemd zijn van ons lijf en van de natuur waar we deel van uitmaken. Daarna kunnen we eigen keuzes maken, échte keuzes, in het volle besef dat wij onderdeel zijn van een dynamisch geheel dat ouder is dan de mens en zich uitstrekt over het universum. Dat dynamisch geheel begint bij de ander.

In een langdurige liefdesrelatie leren we zowel onszelf als de ander kennen, met al diens angsten en verlangens, samen met de onze. Is dat niet het geval, dan gaat iemand vreemd, op zoek naar het andere, het betere, met als resultaat het terugvinden van hetzelfde (het is ontzettend moeilijk om écht vreemd te gaan). Als kind hoorde ik de vrienden van mijn vader hun beklag doen over hun vrouw - 'Wat wil ze nu eigenlijk, het is nooit genoeg!' - daarna ging het verder over voetbal. Ook bij de buurvrouwen waren de echtgenoten een terugkerend gespreksonderwerp, in een sappig dialect en vaak afgerond met 'Och ja, elk kent zijn eigen zot'. Aan de toon waarop de afrondende zin uitgesproken werd (giechelend, berustend, kwaad) kon ik afmeten hoe het zat met het koppel. Jaren later vroeg ik me af of zij ook hun eigen zotheid ook kenden.

Ook zijn visie op seks en intimiteit vond ik zeer interessant, want effectief er knuffelen, in elkaars armen in slaap vallen ’s avonds is veel intiemer dan seks soms. Ik ging daar volledig akkoord met hem. Zijn visie op relaties is zeer interessant, net zoals het laatste fragment, want ik zeg altijd: iedereen is zot op zijn eigen manier. Iedereen heeft wel iets dat als je hem/haar daar raakt iets waarover hij/zij zou kunnen flippen of zich zot zou kunnen gedragen. Wat mij echter wel opvalt in mijn omgeving is dat veel mensen als er zich een probleem voordoet het probleem zoeken bij de ander. De ander is zot, de ander spoort niet, maar weinig mensen kijken in eigen boezem tegenwoordig en ik vraag mij af of dit niet komt, zoals laatst in de krant stond, dat we een hele nieuwe generatie narcisten hebben grootgebracht via social media en dergelijke en in dit essay miste ik toch wel dit onderwerp, maar misschien dat hierover wel een heel op zich staand ander essay kan geschreven worden.

Het laatste deel waarin Paul Verhaeghe spreekt over Eros en Thanatos schrijft, zal ik nog eens moeten herlezen, want dat was toch wel het meest filosofische deel van het essay. Ik was soms niet mee en had de indruk dat ik meer achtergrondkennis nodig heb om het volledig te begrijpen, want op een gegeven ogenblik schrijf Paul Verhaeghe over entropie en daar was hij mij toch even verloren.

Op zich een zeer interessant essay dat ik toch nog eens zal moeten herlezen. Veel herkenningspunten en interessante stukjes die aanzetten tot nadenken.

[Rudi · Rating 5 out of 5]

Mss waren er tussen begin en einde te weinig bladzijden om 5 sterren , dan zal deze lezer maar diegene be ver oor delen die er waren , en diegene die er tussendoor opgekomen zijn ,
Menswetenschappen gaat vreemd , ( met Bv natuurkunde)
De balansgrens zoeken , roofdiernarcisme- hypersensitiviteit. , chronische vermoeidheid- hyperactiviteit , grens speurtochten die wat normaal is wat meesleurt van kant naar kant ,
Met als grote vraag wie /wat ben ik/jij ? Een golf en/of deeltje
Mooi boekje ,

[Dan · Rating 4 out of 5]

Nature both tries to build something up to then fall apart (entropy). Living organisms can even been seen as processes where building something up is just increasing the speed of using energy to then fall apart. In that sense you could even say, as Carlo Rovelli does, that 'life becomes a canal for increased entropy'.

These tendencies to build (i.e. come together, attract) and to fall apart (i.e. separate, look for individuality) can be seen in humans as well, and offer a way to understand the ancient struggles of humans to find both a sense of belonging as well as freedom.

[Solange Dushime · Rating 4 out of 5]

Bought on a whim, was interested in the topic and curious what he had to say about it. The book is well written. The autor explains different views and ideas well, as a psychology student it was easy to understand but i imagine it would also nog be that difficult for people without psychology background. However, do not expect any type of answer on any question at the end of the book. This is just a cluster of thoughts and ideas that one day might lead to answers but you'll have to come up with those on your own as a reader.

[Sofie Thijs · Rating 4 out of 5]

Reads well, content wise very superficial (as in top line) but interesting references to dive deeper in, referring to works of Freud and Schrödinger for example.

Builds up to something then goes reductively and in my opinion in an illogical manner into some hypotheses. However the idea of merging some ideas into some hypotheses is, in my opinion, an interesting exercise on itself - whether here logically or illogical constructed.

All by all would recommend to read as it reads extremely fast.

[Steven · Rating 3 out of 5]

Een interessant en pakkend boekje, al vond ik het jammer dat het in de tweede helft meer over energie, thermodynamica, en entropie ging. Het vraagstuk van 'energie' is te breed om ineens te introduceren in een boek dat toch vooral over de psycho-sociale factoren gaat die gedrag beïnvleoden. Het begon erg sterk, maar ik was zelf dus niet erg ontvankelijk de verhandeling over 'energie', iets dat hij sterk koppelde aan Freuds idee van Eros en Thanatos. Wanneer hij ook Schrödinger er later ook nog bij haalt, is het voor mij iets te veel van het goede.

[Laurens · Rating 4 out of 5]

Essay waarin aan de hand van de Lacaniaanse psychoanalyse duidelijk gemaakt wordt hoe wij de Ander zijn, en dus een fundamenteel vervreemde relatie tot onszelf onderhouden. Maar ook in onze relatie tot anderen, zoals een geliefde, biedt Verhaeghe interessante inzichten, die nuttig zijn in ieders leven.

[Marijn Roos · Rating 4 out of 5]

Heel interessant en ook nog eens goed geschreven. Beetje kort. Ook het krankjorume laatste stuk was boeiend. Misschien omdat hij over het niet-meetbare schrijft, en dan zonder dit af te schrijven. De oerbron en zo.

[Demi van Doorn · Rating 3 out of 5]

Viel tegen. Te bondig in mijn ogen, had niet het idee dat ergens écht op in werd gegaan. De ene denker na de andere psycholoog werd benoemd met diens citaten, en nu?
Gelezen voor mijn filosofieclub ✨

[Corine Hamer · Rating 4 out of 5]

Een keer lezen is niet voldoende om alles in dit essay te verwerken- dit boekje ga ik zeker nog een keer lezen.

[Magali · Rating 2 out of 5]

🤔 Mijn petje iets te boven

[Mahatma · Rating 4 out of 5]

Heel fijne prikkel over identiteit, lichaam en het zelfbewustzijn. De uitschuiver over energie vergeef ik hem binnen de grenzen van het essay met graagte.

[Jules · Rating 2 out of 5]

Zeer vlot geschreven essay, enkel bij het laatste hoofdstuk over de link tussen entropie en identiteit begon mijn aandacht wat af te brokkelen (ha!).

[FollowtheEnergy · Rating 5 out of 5]

Incredible deeply touching book. A true masterpiece in explaining the most valuable event in our life is to truly understand the Self.