1572. Burgeroorlog in de Nederlanden

by Raymond Fagel, Judith Pollmann

Op 1 april 1572 veroverden de watergeuzen Den Briel. Ze ontketenden zo een bloedige burgeroorlog in Holland en Zeeland, die na vele jaren van strijd zou leiden tot het ontstaan van Nederland. Dat was niet de oorlog die Willem van Oranje had gewild. Toen de hoge edelman de inwoners van alle Nederlandse gewesten opriep om een opstand tegen de Spaanse landvoogd Alva te beginnen, hoopte hij vooral op het rijke Vlaanderen en Brabant. Daar lagen de voornaamste steden, en zijn eigen bezittingen.

Maar van meet af aan ging niets volgens plan. Aan het einde van 1572 was de strijd in Holland en Zeeland de enige die Oranje nog niet had verloren. In dit boek vertellen Raymond Fagel en Judith Pollmann het spannende verhaal van het rampzalige oorlogsjaar 1572. Ze doen dat vanuit het perspectief van de tijdgenoten: militairen en burgers, priesters en protestanten, Spanjaarden en Nederlanders, die hun wereld in dat jaar onherkenbaar zagen veranderen. Hoe die er in de toekomst uit zou komen te zien was echter nog onbeslist – daar was nog bijna tachtig jaar oorlog voor nodig.

Raymond Fagel en Judith Pollmann doceren geschiedenis aan de Universiteit Leiden en zijn beiden specialist in de geschiedenis van de Tachtigjarige Oorlog

Genres: History, Nonfiction

248 pages, Paperback

Published March 31, 2022

Reviews

[Jan Peter van Kempen · Rating 4 out of 5]

Op mijn basisschool in de jaren zestig van de vorige eeuw werd mij onderwezen dat de de Spanjaarden, en dan met name hertog Alva, de grootste en meest wrede schurken waren, terwijl de watergeuzen en het leger van Willen de Zwijger uitermate edelmoedige lieden waren due slechts het beste met de bevolking van de Verenigde Nederlanden voorhadden. Het woord burgeroorlog kwam in die tijd al helemaal niet voor. Het idee dat de 80-jarige oorlog, cq de opstand meer trekken van een burgeroorlog had dan in de twintigste eeuw werd onderwezen werd voorzichtig in 1972 opnieuw leven ingeblazen. In de afgelopen 50 jaar is meer en meer onderzoek verricht naar oorzaak en aanleiding van het roerige tijdperk dat ik voor het gemak toch maar de 80-jarige oorlog blijf noemen. Hulde hiervoor. De watergeuzen waren echt geen lieverdjes, de katholieken en protestanten/hugenoten/calvinisten konden elkaar niet luchten of zien en de Prins van Oranje had eigenlijk een eigen agenda, waarbij hij de strijd in Holland en Gelre van ondergeschikt belang achtte. Boeiend boek.

[Roger Abrahams · Rating 5 out of 5]

Geweldig geschreven boekje over 1572, een van de belangrijkste jaren uit de Tachtigjarige Oorlog. Het houtje-touwtje-werk van Willem van Oranje, van de hertog van Alva, de onvoorspelbare dynamiek binnen de Nederlanden, waar Holland en Zeeland onverwachte bolwerken van de Opstand worden: het staat er allemaal helder in. En met de laatste geschiedkundige inzichten - dat is ook fijn.

[Tristan Rasmvs · Rating 5 out of 5]

Een goede, duidelijke vertelling van de huidige stand van zaken in onderzoek naar de 80 jarige oorlog. Het boek is verdeeld in 4 hoofdstukken voor de 4 seizoenen rondom het jaar 1572. Het toont aan hoe het “opstandsjaar” dat in de toekomst vaak herdacht werd vanuit een nationaal perspectief, in werkelijkheid een burgeroorlog was waarbij vele partijen speelden en verschillenden belangen hadden. Deze belangen van edelen zoals Oranje lagen vaak niet bij geloofsvrijheid, maar eigenbelangen. Problemen met belasting, onderdrukking, Habsburgse macht, Stedelijke macht, economie, politiek, geloof, macht van de adel, angst, hongersnood, polarisatie en geloof zorgde voor een chaos in de Nederlanden van Dokkum tot Valenciennes en terug.

[Niels De · Rating 5 out of 5]

Het derde non fictie boek van de maandelijkse 2024 challenge. Een mega interessant en vlot geschreven boek door twee van mijn voormalige docenten aan de universiteit Leiden. Door in te gaan op de verschillende facties met elk hun eigen motieven tonen zij de nuances aan rond de nationale mythe over het jaar 1572 en de invloed daarvan op de Opstand.
Heel interessant vond ik de nadruk op de lokale adel die bezig waren hun eigen privileges te verdedigen en daarom met allerlei verschillende redenen deelnamen aan het conflict. Ook de rol van Willem van Oranje, Alva en Lumey werd dankzij veel primaire bronnen mooi belicht.
Dit boek is een mooie aanvulling op de standaardwerken over De Opstand!

[Constantijn · Rating 4 out of 5]

Mooi fijn geschreven boek over het begin van de opstand.
Beide auteurs hebben een helder en makkelijk te volgen verhaal geschreven. Voor degenen die graag meer over vaderlandse geschiedenis willen weten is dit een aanrader!

[Sem van der Tang · Rating 4 out of 5]

Evenwichtige en genuanceerde analyse

[Percival Treurniet · Rating 5 out of 5]

De hertog van Alva is mijn favouriete staatsvijand <3