กว่าจะครองอำนาจนำ

สยามพากษ์ #6

by อาสา คำภา

การคลี่คลายขยายตัวของเครือข่ายในหลวง
ภายใต้ปฏิสัมพันธ์ชนชั้นนำไทย ทศวรรษ 2490-2530

ไม่ว่าเราจะมีจุดยืนทางการเมืองเช่นไร ความสำเร็จของในหลวงรัชกาลที่ 9 ที่สามารถสร้างพระราชอำนาจนำจากซากปรักหักพังของสถาบันกษัตริย์ขึ้นมาได้ย่อมเป็นเรื่องที่น่าศึกษาอย่างยิ่ง โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาว่าที่ผ่านมาการศึกษาเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ดำเนินไปในแนวทางอาเศียรวาทสดุดีแทบทั้งสิ้น จนยากที่จะเห็นพลวัตความเปลี่ยนแปลงของการเมืองไทยที่มีพระองค์และเครือข่ายเป็นตัวแสดงสำคัญ

ในเล่มนี้เราจะได้เห็นว่าในห้วงเวลา 4 ทศวรรษนั้น การที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 สามารถพัฒนา “จากประมุขของกลุ่มปกครอง กลายเป็นประมุขของชนชั้นปกครอง” (From Head of a Ruling Clique to Head of Ruling Class)นั้น ต้องใช้ทั้งความพยายามส่วนพระองค์และแรงหนุนส่งจากตัวแสดงหลายกลุ่มที่เข้ามาสู่ “เครือข่ายในหลวง” ไม่ว่าผู้นำทหาร ข้าราชการพลเรือน บรรดาเจ้าสัว และชนชั้นนำกลุ่มต่างๆ ที่ร้อยรัดกันไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

624 pages, Hardcover

First published November 1, 2021

Reviews

[สฤณี อาชวานันทกุล · Rating 5 out of 5]

สนุกมากทั้งเนื้อหาและลีลาการเขียน อ่านสนุกเหมือนนิยาย ฉายภาพการก่อตัว การเปลี่ยนแปลง และความท้าทายที่เจอของ “เครือข่ายในหลวง” สมัยรัชกาลที่ 9 อย่างแจ่มชัดระหว่างปี 2490-2530 โดยนำทฤษฎีจากงานวิจัย 4 ชิ้น มาเป็นกรอบการอธิบาย เติมเต็มด้วยรายละเอียดมากมายของตัวละครที่หลากหลายมาก ความอ่านสนุกทำให้อ่านรวดเดียวจบภายในสามวัน แม้จะหนากว่า 600 หน้า

คิดว่าเล่มนี้อาจเป็นหนังสือของ สนพ ฟ้าเดียวกัน เล่มแรกที่นักอนุรักษนิยม/รอยัลลิสต์ไทยชอบ เพราะฉายภาพพระปรีชาสามารถของ ร.9 ในการ “คุม” องค์ประกอบและทิศทางของเครือข่ายในหลวง และแสดงให้เห็นชัดว่าเครือข่ายนี้ไม่ได้มี “อำนาจนำ” เหนือกลุ่มอื่นๆ (เช่น นายพล) มาตั้งแต่ต้น แต่ต้องต่อรองและรับมือกับความท้าทายจากกลุ่มอื่นๆ ตลอดระยะเวลาหลายทศวรรษ

ประเด็นน่าคิดมากที่ผู้เขียนนำเสนอคือ กลุ่มอำนาจฝ่ายขวาที่มีอิทธิพลในไทยมี “อิสระโดยสัมพัทธ์” หรือ relative autonomy ซึ่งกันและกัน ในสมดุลแห่งอำนาจ เมื่อใดที่ใครแหลมขึ้นมา พยายามรวบอำนาจไว้กับตัวเองมากขึ้น ก็จะเจอปฏิกิริยาตอบโต้จากกลุ่มอื่น อีกประเด็นที่ชอบคือการอธิบาย “ข้าราชการสายวัง” ว่ามีใครบ้างและมีบทบาทอย่างไร

คู่ควรกับสมญา “สุลักษณ์ ศิวรักษ์ ที่มีเชิงอรรถ” ที่มอบให้โดย อจ เกษียร เตชะพีระ หลายตอนในเล่มอารมณ์เหมือนเอาเรื่องที่ผู้ใหญ่เล่าให้ฟังบนโต๊ะอาหาร หรือได้ยินจากคนโน้นคนนี้ หรืออ่านเจอโดยบังเอิญในหนังสืองานศพ มาปะติดปะต่อเป็นเรื่องราวอย่างเป็นระบบ

ไม่ควรพลาดด้วยประการทั้งปวง ไม่ว่าคนอ่านจะเป็นรอยัลยิสต์หรือไม่ใช่ อยู่ฝ่ายซ้ายฝ่ายขวาหรือไม่เลือกฝ่าย :)

[Napat P · Rating 5 out of 5]

หากจะพูดถึงอำนาจของในหลวง(ร.9)ว่ากำเนิดมาจากไหน เราคงต้องย้อนไปตั้งแต่ยุคของคณะราษฎรแล้วไล่เรียงลำดับการสำคัญต่างๆ(คณะราษฎร-ยุคสฤษดิ์-14ตุลา-6ตุลา-ยุคเปรม) แต่แค่นั้นก็ไม่พอ เราต้องพูดถึง”เครือข่าย”ที่รายล้อมรอบๆตัวในหลวงด้วย

หนังสือเล่มนี้ไม่ได้เจาะจงไปที่ตัวบุคคล แต่พูดถึงตัวตนของเครือข่ายและกลุ่มต่างๆที่ช่วยกันก่อร่างสร้างตัว”พระราชอำนาจนำ”ขึ้นมาซะมากกว่า
เริ่มตั้งแต่ช่วงเวลาที่ยังไม่มีอำนาจนำมากพอจะชักจูงกลุ่มอื่นได้ จนถึงจุดที่กลายเป็นประมุขของชนชั้นปกครอง ขึ้นมาเป็นผู้เล่นที่อยู่เหนือกลุ่มอำนาจต่างๆได้อย่างชัดเจน
.
.
.
ตัวหนังสือถือว่าหนา(มาก) เนื้อหาจริงๆประมาณ500หน้า ส่วนตัวผมถือว่าอ่านไม่ยากจนเกินไป ดีอย่างคือมีนามานุกรมที่ช่วยให้คนอ่านไม่ต้องเบลอว่าคนนี้เป็นใครมาจากไหนจนเกินไป แต่ปัญหาคงเป็นการที่หนังสือเล่มนี้ไม่ได้พูดแค่ “ในหลวง” แต่พูดถึง “เครือข่ายในหลวง” นี้แหละ เพราะสเกลมันใหญ่มาก จะพูดแค่ตัวนายAอย่างเดียวก็ไม่ได้ แต่ต้องพูดถึงบุคคลที่ล้อมรอบนายAด้วย ซึ่งบางกรณีนี้ทำให้รู้สึกว่ามันไม่ได้โฟกัสอะไรกับ”ในหลวง”เท่าไหร่

แต่โดยรวมถือว่าเนื้อหาสุดยอดมาก อ่านจบคือเข้าใจเลยว่าทำไมสถานการณ์มันถึงกลายมาเป็นอย่างงี้ได้ แนะนำให้ใครที่มีเวลาว่างก็ลองกดๆกันมาอ่านดูครับ

[Charnwoot · Rating 5 out of 5]

ตาสว่างครับ

[Wasin Waeosri · Rating 5 out of 5]

เป็นหนังสือสารคดีเชิงวิชาการที่อ่านสนุก เข้าใจง่าย มีความเป็นนิยายน้อยกว่างานเขียนของณัฐพล ใจจริงแต่อ่านเพลินไม่แพ้กัน (จุดนี้ผมว่าคุณอาสาเหนือกว่านิดๆ ตรงที่ไม่ต้องเขียนสำนวนนิยายก็อ่านดี)

ไม่ว่ามุมมองการเมืองคุณจะเป็นแบบไหน แต่อ่านแล้วเห็นภาพบางอย่างที่กว้างขึ้นมากและเข้าใจเกมการเมืองมากกว่าเดิมครับ

ข้อเสียเดียวที่นึกออกคือบุคคลในเล่มเยอะแบบยุบยับมาก แนะนำให้อ่านไปเขียนผังไปด้วยครับ

[Bear · Rating 4 out of 5]

เราได้เห็นความเป็นไปของประเทศไทยผ่านการบริหารของรัฐบาลในแต่ละยุคสมัย

ความสัมพันธ์ของสถาบันพระมหากษัตริย์ที่ต้องอยู่คู่กับรัฐบาล และ ร่วมกันปกครองประชาชน ระบอบบการปกครองที่เป็นเอกลักษณ์ของไทย 

เราไม่ได้มีความรู้มากมายด้านสังคมและการเมือง ทำให้อ่านแล้ว ไม่ได้เข้าใจลึกถึงขนาดเชื่อมโยงเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้ และอย่างน้อยได้เข้าใจความเป็นไปของประเทศไทยมากขึ้น

ถามว่า อ่านยากมั้ย ไม่ยาก แต่ไม่เข้าใจอย่างกระจ่างเพราะตัวละครเยอะมาก คงต้องทำผังและศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมอีกเยอะ

[สมเกียรติ เศรษฐสมภพ · Rating 5 out of 5]

อ่านสนุก ย้อนความทรงจำเกี่ยวกับการเมืองไทยที่ตัวข้าพเจ้าอยู่ร่วมสมัยไม่ว่าจะเป็นเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516, 6 ตุลาคม 2519 เหตุการณ์รัฐประหาร/กบฏต่างๆที่เกิดขึ้น ทำให้ได้รับทราบเบื้องหลังโครงข่ายอำนาจของกลุ่มพลังทางการเมืองในเหตุการณ์ต่างๆเหล่านั้น และทำให้เข้าใจพลวัตของโครงสร้างอำนาจทางการเมืองของไทย

[Thanyanuch Tantikul · Rating 5 out of 5]

ยาวมากแต่ละเอียดมาก อ่านง่ายมาก และน่าติดตามมาก เอาเป็นว่าถ้าอยากรู้ว่าใครเป็นใคร มีบทบาทอย่างไร ทำอะไรไว้บ้างในกลุ่มชนชั้นนำไทยตั้งแต่หลังเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นต้นมา ควรอ่านเล่มนี้เลย

[Olan Cm · Rating 5 out of 5]

หนังสือสนุก อ่านไม่ยาก
ได้ทราบรายละเอียด เรื่องตัวบุคคล คณะบุคคล เหตุการณ์แวดล้อมทั้งในสังคมไทยและสังคมโลก ซึ่งส่งผลต่อสถาบันฯ

อ่านแล้ว เห็นภาพและเข้าใจความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นได้ดีมาก

[Terdsak Jaidee · Rating 5 out of 5]

คมคาย ชัดเจน ดูไม่ค่อยเลือกข้าง

[สิริชัย นามทรรศนีย์ · Rating 5 out of 5]

ต้องอ่าน

[Khunpmai · Rating 5 out of 5]

สุดจัดครับ เป็นอันว่ารู้กัน