Code Rood: Het verhaal achter het coronabeleid

by Thijs Broer, Peter Kee

Vanaf het moment dat het coronavirus in Nederland om zich heen greep volgden politiek journalisten Thijs Broer en Peter Kee de politieke hoofdrolspelers in de coronacrisis op de voet. In talloze interviews en achtergrondgesprekken op en rond het Binnenhof voelden zij toonaangevende politici, topambtenaren, spindoctors, virologen en zorgbestuurders aan de tand, om te reconstrueren hoe het coronabeleid in de achterkamers van de macht tot stand kwam. Hoe gingen de politiek leiders om met de vele dilemma’s waarmee ze werden geconfronteerd, tijdens de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog? Hoe werden cruciale beslissingen in de bestrijding van het virus genomen? En welke rol speelde corona in de neergang van het CDA, de implosie van Forum voor Democratie en de wederopstanding van Mark Rutte? Code rood biedt een onthullende inkijk in de werking van de macht in crisistijd: hoe de bestrijding van de pandemie telkens weer werd bepaald door onvermogen, angst, opportunisme, partijpolitieke belangen en achterkamertjespolitiek, in een land waar niemand de baas is.

Genres: Nonfiction, Politics

280 pages, Paperback

First published October 29, 2021

About the author

Thijs Broer (1970) studeerde Rechten en Geschiedenis in Amsterdam en Berlijn. Sinds 1997 werkt hij voor Vrij Nederland, van 2006 tot en met 2019 als politiek redacteur. Hij maakte onder andere veelbesproken portretten van Jeroen Dijsselbloem, Frans Timmermans en Mark Rutte, en het geruchtmakende afscheidsinterview met Alexander Pechtold waaraan hij in de diepst geheim maandenlang werkte en dat in oktober 2018 werd gepubliceerd. In de aanloop naar de Gemeenteraadsverkiezingen van 2018 bracht hij onder de titel ‘Schaduwmacht’ in samenwerking met Chris Ostendorf een reeks reportages in Vrij Nederland en Nieuwsuur over de werking van de democratie in Nederland.

Thijs is mede-initiatiefnemer van de debatavonden van studentenplatform Happy Chaos en van Het Doperscafé, een drukbezochte lezingenreeks in de Amsterdamse Singelkerk. Daarnaast was hij als adviseur betrokken bij de oprichting van Brandstof, de voorloper van The School of Life in Amsterdam. Hij was een van de vaste Binnenhofwatchers van het succesvolle programma ‘Politieke Junkies’ in De Balie, en treedt regelmatig op in de media als politiek commentator en als moderator en interviewer op verschillende podia.

Met Max van Weezel publiceerde Thijs in 2007 het boek De Geroepene. Het wonderlijke premierschap van Jan Peter Balkenende.

In het voorjaar van 2014 verscheen van zijn hand het boek Langs de kust. De Nederlanders en de zee, het verslag van een maandenlange zeiltocht die hij maakte over de Nederlandse kustwateren, waarvan inmiddels de zesde druk is verschenen.

Ook schreef hij de teksten voor het boek Mooi Samen. Portretten van het verenigingsleven rond de Zuiderzee van de bekroonde fotografen Koos Breukel en Sander Troelstra, dat in november 2018 werd gepresenteerd bij de opening van de gelijknamige tentoonstelling in het Zuiderzeemuseum.

Naast zijn grotere verhalen publiceert Thijs wekelijks een politieke analyse in de serie ‘Macht op vrijdag’.

Reviews

[Stefan Langenberg · Rating 2 out of 5]

Prima feitelijke uiteenzetting van het coronabeleid. Hier blijft het echter bij. Er is weinig tot geen analyse wat wel verwacht had mogen worden van een boek met als ondertitel "Het verhaal achter het Coronabeleid." Zowel expliciet als impliciet komt naar voren dat het beleid met name gebaseerd is geweest op maatschappelijke beeldvorming maar er wordt geen kritische beschouwing van de rol van o.a. de media gegeven. Gemiste kans gezien het feit dat de auteurs politieke redacteuren zijn en juist hier wat over hadden kunnen schrijven.

Verder is de verantwoording summier. De auteurs schrijven dat ze honderden gesprekken hebben gevoerd maar er wordt zelden geciteerd. De quotes die in het boek staan zijn volgens de auteurs letterlijk zo gedaan zover zij kunnen nagaan. De cursieve opmerkingen benaderen de waarheid zoveel mogelijk. Veel van deze cursieve opmerkingen zijn echter ook gedachtegangen van bijvoorbeeld bewindslieden. Sommige uitspraken zijn in thuissituaties gedaan, dan vraag je je toch af hoe deze dan bekend zijn geworden bij de auteurs. De verantwoording schetst een beeld dat veel in het boek gebaseerd is op 'van horen zeggen.' Het gevoel ontstaat dat dit boek net een jaar te vroeg is verschenen en dat het veel baat zou hebben gehad van wat meer afstand in de tijd.

Als laatste leest het boek soms weg als een roman, inclusief cliffhangers. Wat mij betreft is dat niet nodig bij een dergelijk onderwerp. Wel zorgt het ervoor dat het makkelijk wegleest en dat je het ook goed kan volgen als je de politiek normaliter niet volgt.

[Sanne · Rating 3 out of 5]

(2.5 afgerond naar 3)

Code rood leest makkelijk en snel, deels door de korte hoofdstukken. Hoewel het een aantal leuke anekdotes heeft met voor mij nieuwe informatie, neem ik deze wel met een korreltje zout, aangezien er aan bronvermelding vrij weinig wordt gedaan.

In het laatste hoofdstuk 'verantwoording' schrijven de auteurs alleen dat ze maandenlang honderden gesprekken voerden in en rond het centrum van de macht en dat ze op een aantal punten geprobeerd hebben zoveel mogelijk de werkelijkheid te benaderen. Dat vind ik nou niet heel overtuigend klinken. Helemaal als ik dit vergelijk met andere boeken over het 'verhaal achter het beleid', zoals het boek over de toeslagenaffaire van Jesse Frederik. Die heeft aan het einde een bronnenlijst van 36 pagina's met verwijzingen naar onder andere krantenartikelen, specifieke debatten in de Tweede Kamer, officiële statements van politieke woordvoerders en zelfs tweets van bewindslieden.

Ook vind ik dat code rood een hele zware focus legt op de rumoerigheid binnen het CDA en Forum voor Democratie. Er wordt zeker wel verwezen naar de invloed van de coronacrisis op deze interne problemen, maar het heeft vrij weinig met 'het verhaal achter het corona beleid' te maken.

Tenslotte denk ik ook dat ze dit boek te vroeg hebben uitgegeven. Het debat rondom het coronabeleid is nog volop bezig. Een tussentijdse analyse kan heel waardevol zijn, ook voor de besluiten over corona die nog genomen moeten worden, maar dan had er wel iets meer ruimte voor constructieve kritiek moeten zijn. Code rood omschrijft vooral alle fouten en tekortkomingen van de overheid tijdens de eerste anderhalf jaar van de coronacrisis (en ja dat zijn er ook zeker genoeg geweest). De allerlaatste woorden van het boek - in het hoofdstuk verantwoording - omschrijven de toon vrij goed: "Heren, schrijf ze kapot!".

[Wendelmoet Boersema · Rating 4 out of 5]

Goede reconstructie, spannend opgeschreven. Soms iets te veel gekunstelde cliffhangers en schuin gedrukte zinnen voor extra nadruk. Heeft het verhaal van een pandemie niet nodig.

[Maarten de Groot · Rating 3 out of 5]

Prima reconstructie van alle gebeurtenissen in de Nederlandse politiek sinds ongeveer januari 2020 die leest als een trein. Toch een paar aanmerkingen: het lijkt alsof de auteurs voor het boek gedeeltelijk eigen onderzoek hebben gedaan en gedeeltelijk gebruikmaken van andere bronnen (o.a. Volkskrant voor het Sywert-hoofdstuk, de corona-reconstructie van NRC in juni 2020). Dit wordt echter niet altijd vermeld: slordig en niet netjes. Verder ook te weinig nieuwe informatie gelezen die ik niet al wist om een echt extreem positief oordeel te geven.

[Marloes Nijland · Rating 4 out of 5]

Mooi, intrigerend maar ook verontrustend inkijkje in de Haagse politiek. Zonder direct oordeel te geven, laten de auteurs wel zien waar het allemaal misgaat. Het is alleen maar te hopen dat de politiek zelf dit ook leest en er zo (eindelijk) hun lessen uit trekt.

[Martijn van Es · Rating 3 out of 5]

Vlot geschreven reconstructie van de politieke omgang met het coronavirus. Blijft wel enigszins aan de oppervlakte, maar dat is niet zo vreemd, aangezien de crisis nog niet is afgelopen en alle hoofdrolspelers er nog middenin zitten.

[Jamie Petiet · Rating 4 out of 5]

7+/10

[Clemens · Rating 2 out of 5]

‘Code Rood’ is een snelle opeenvolging van politieke anekdotes over de eerste anderhalf jaar coronavirus in Nederland. Er zijn her en der wat aardige mis-en-scènes, maar de ambities uit de ondertitel worden in de verste verten niet waargemaakt. Zo is er geen enkele bredere analyse van de politieke en ambtelijke cultuur waarbinnen het coronabeleid tot stand kwam, wat de implicaties van het beleid voor de samenleving zijn geweest en welke overtuigingen en vooronderstellingen er aan belangrijkste keuzes ten grondslag lagen. Ook de verantwoording en onderbouwing is veel te mager om door te gaan voor serieuze onderzoeksjournalistiek.

[Noor · Rating 3 out of 5]

Dit boek leest makkelijk weg, de schrijfstijl maakt dit boek soms bijna vermakelijk. Dat is bij dit onderwerp toch vrij uitzonderlijk. Een kijkje in de keuken blijft voor politiek geïnteresseerden interessant, toch sluit ik aan bij andere recensies. Als tussentijdse analyse wellicht later ook nog relevant, maar de verantwoording laat echt veel te wensen over. Ik zou daarom aan dit boek geen grote conclusies over het coronabeleid durven hangen.

[T B · Rating 2 out of 5]

Makkelijk leesbaar boek, met korte hoofdstukjes. Maar het heeft erg weinig diepgang. Ik ben niet veel nieuwe dingen tegengekomen. Het boek is ook niet perse kritisch en beschrijft niet echt het verhaal achter de Corona crisis. Ik had net ervoor het boek Sywerts Miljoenen gelezen, en dat boek gaat wel de diepte in. Dit boek blijft erg aan de oppervlakte

[Schram · Rating 4 out of 5]

Onthutsend overzicht van 1,5 jaar Corona crisis en het ad hoc, strategievrije beleid van de NL overheid, met een dwalend licht van Dissel, die vanuit beste intenties zijn ding doet, maar daardoor ook het boegbeeld wordt van zwalkende krachteloosheid. Hoofdschuddend gelezen.

[Lauri van Oosterom · Rating 3 out of 5]

Dit boek biedt een interessant kijkje achter de schermen in de politieke chaos rondom de coronapandemie. Ik krijg wel de indruk dat het boek net iets te snel geschreven is; de bronnen zijn niet of nauwelijks vermeld en de eindredactie is niet overal even zorgvuldig. Minister Martin?

[Stefan Kollaart · Rating 4 out of 5]

Vermakelijk inkijkje

[Dirk Flach · Rating 4 out of 5]

Ontluisterend eigenlijk. Hoe de mensen ‘die over ons waken’ maar wat doen, ogenschijnlijk zonder enige funderende visie. Dat het toch vaak zo goed gaat mag een wonder heten.

[Jeroen · Rating 3 out of 5]

Not much new information compared to what has been in the news

[Cor Heijboer · Rating 1 out of 5]

De laatste zin van het boek zegt alles: "heren, schrijf ze kapot". Dat is gelukt, het boek incluis.

[Matje · Rating 3 out of 5]

3,5 ster

[Vera de Kok]

Leest vlot weg

[Marieke Lubbers · Rating 3 out of 5]

Interessant zo'n kijkje achter de schermen. Ik vind het jammer dat ze te vroeg zijn gestopt met schrijven van dit boek, zoals ze ook zelf beschrijven in de verantwoording.