Η φαντασιακή δομή των θρησκειών

by Ιάσων Ευαγγέλου

Από τη φύση της η θρησκεία -η κάθε θρησκεία- έχει δομή φαντασιακή και βάση μυθική. Είναι δηλαδή μια θεωρητική -ιδεαλιστική κατασκευή αποκρυπτογράφησης του κόσμου, χωρίς να στηρίζεται σε μια λογική- ρεαλιστική βεβαιότητα κάποιας επιστημονικής αυταπόδειξης.

Για την αφιλοσόφητη -και μυθοδίαιτη- συνείδηση, κάθε μόριο της Φύσης είναι μια υπερβατική ιεροφάνεια, κάθε μόριο του Σύμπαντος είναι μια Θεοφάνεια. Και ο άμετρος θαυμασμός της, οικοδομεί τον θρησκευτικό μύθο. Έναν μύθο που ωστόσο διανθίζεται από ερωτηματικά και αμφιβολίες, και γι' αυτό στηρίζεται στην Πίστη. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η θρησκεία αντλεί τη δύναμή της αγκαλιάζοντας κυρίως τα πλατιά λαϊκά στρώματα, με τη χαμηλή παίδευση και την ευπιστία, με τις φοβίες και τις ελπίδες, τις φαντασιώσεις και τις προλήψεις, τη συναισθηματική νοημοσύνη, και την εμμονή στη συντήρηση. Και αυτού του είδους η "πλειοψηφία" ανεβάζει τη θρησκευτική εξουσία στο ύψος περίπου της πολιτικής εξουσίας.

Εξάλλου, πάντοτε -από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα- οι σοφοί της επιστήμης υπήρξαν πολύ λιγότεροι από τους αγίους της θρησκείας. Η μαγεία του φανταστικού, και η γοητεία του άρρητου, η ποίηση του μεταφυσικού, σε αντίθεση με την πεζότητα του φυσικού, δημιουργούν την "υπέρβαση" του ονειρικού που σαγηνεύει, επί του πραγματικού που καταθλίβει.

312 pages, Paperback

First published April 1, 2001

About the author

Ο Ιάσων Ευαγγέλου (φιλολογικό ψευδώνυμο του οφθαλμιάτρου και λογοτέχνη Ευάγγελου Ευαγγελίου), γεννήθηκε στο Βόλο το 1926. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιατρική (πτυχίο 1954), Φιλοσοφία (πτυχίο 1974) και Θεολογία (ακροατής επί τετραετία). Μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας, της Ελληνικής Εταιρείας Φιλοσοφικών Μελετών κ.ά. Αρχισυντάκτης του περιοδικού "Προεκτάσεις στην εκπαίδευση" (1991-1997) και του περιοδικού "Κασταλία" της Ελληνικής Εταιρείας Ιατρών Λογοτεχνών (1999-2005).

Ο Ιάσων Ευαγγέλου παρουσιάστηκε στα Γράμματα το 1962 και από τότε προσφέρει στον λογοτεχνικό και φιλοσοφικό χώρο ένα σημαντικό έργο, που το χαρακτηρίζει κριτικό και εγκυκλοπαιδικό πνεύμα, πνευματικός προβληματισμός, ευαισθησία και ήθος, σαφήνεια σκέψης και έκφρασης, και περιεκτική διατύπωση λόγου. Αποσπάσματα του έργου του μεταφράστηκαν και στο εξωτερικό. Για την προσφορά του στα Ελληνικά Γράμματα έχει τιμηθεί με διακρίσεις και έτυχε τιμητικού διπλώματος από το Υπουργείο Πολιτισμού (1999). Έχει επίσης περιληφθεί σε ελληνικά και ξένα βιογραφικά λεξικά. Το έργο του αγκαλιάζει όλους σχεδόν τους τομείς του έντεχνου Λόγου, και εκτός από άρθρα σε εγκυκλοπαίδειες, περιοδικά και εφημερίδες, αποτελείται από εκατόν είκοσι βιβλία.