Barbar Modern Medeni - Medeniyet Üzerine Notlar

by İbrahim Kalın

İbrahim Kalın, dinamik bir yapı olan “medeniyet” kavramının asırlar boyunca geçirdiği değişimleri ve Batı düşüncesindeki aslî mânâsından zamanla uzaklaştırılarak sömürgeciliğin öncü kuvveti olarak kullanılmasını, Batı’da 19. yüzyılın sonundan itibaren görülen “insanat bahçeleri” rezaletlerine kadar ayrıntıları ve örnekleri ile beraber anlatıyor; medeniyet, barbarlık ve modernite arasında asırlar boyunca kurulan bağlantıları naklederken barbarlığın “modernleşme” ve “ilerleme” adına aldığı yeni şekillerini inceliyor, sonra “medeniyet” kavramının tekrar inşasının artık bir zaruret hâline geldiği gerçeğini gözler önüne sererek “Batı’nın medeniyet adına söyleyecek sözünün tükendiğini, İslâm dünyasının ise söyleyeceği sözü aradığını” ifade ediyor.

Paperback

First published March 20, 2019

Reviews

[Gülay Güler]

Kitap da İbrahim Kalın da beni oldukça şaşırttı. Savaş Barkçin kitapları tadında bir kitap beklerken bambaşka bir tecrübeyle karşılaştım.

Elinde bağlamasıyla türkü söyleyen bir İbrahim Kalın değildi bu kitabın yazarı, derin devlet işlerinin başındaki adam da değildi.

Bu kitabın yazarı akademisyen Prof. Dr. İbrahim Kalın'dı. Hem de felsefe profesörü.

Herkesin tanıdığı bildiği İbrahim Kalın'ın bile bu kadar bariz bir üst katmanının en azından bir akademisyen olan şahsım tarafından keşfedilmemiş ya da pek dikkate alınmamış olması çok az tanınan şahsiyetlerin, sokaktan geçen insanların, iş arkadaşlarımızın, öğrencilerimizin, hocalarımızın, komşularımızın potansiyel olarak ne kadar daha fazla katmanlarının olabileceğini düşündürttü.

İbrahim Kalın ABD'nin en prestijli üniversitelerinden George Washington Üniversitesinde Seyyed Hossein Nasr danışmanlığında İslam Felsefesi üzerinde doktorasını tamamlamış. Seyyed Hossein Nasr da Molla Sadra'dan çok etkilenmiş bir bilim insanı. Bu iki karakteri de araştırmak hem İbrahim Kalın'ı hem de bu kitabı anlamakta çok faydalı olacaktır eminim.

Gelelim kitaba: akademik bir felsefe kitabı. Akademik yazılara oldukça aşina olmama rağmen felsefe kısmı beni oldukça zorladı. Beynim kas yaptı okurken. İçeriği zenginlik açısından hayret uyandırıcı fakat organizasyon açısından biraz daha yaratıcı olabilirmiş dedim. Murat Bardakçı'ya itiraz ederek kitabın dilinin çok ağır olduğunu söylemek isterim: Türkçe açısından değil belki, ama felsefik söylemlerini çözümlemek hiç kolay değil.

Bu iki güçsüz tarafa rağmen çok kıymetli bir eser ve emek olduğunu düşünüyorum. İnşallah bu eser temel alınarak daha nice eserler ortaya konur yakın zamanda. Medeniyetimizin buna gerçekten çok ihtiyacı var.


Alıntılar:

"Beni yaratan beni doğru yola iletir." Şuara 26/78 s. 298

"..Ebu Hanife, hem bir fakih hem de bir kelam ve ahlak düşünürüdür. İbn Rüşd fakih, kadı ve filozoftur. İmam Gazali kelamcı, mantıkçı, fakih ve mutasavvıftır. İbn Sina tabip, filozof ve kozmoloji alimidir. Fahreddin Râzî müfessir ve mütekellimdir. Cabir bin Hayyam, Harezmi, Sabit ibn Kurra, İbnü'l Heysem, Biruni gibi şahsiyetler aynı anda bilim adamı, düşünür ve tarihçidirler." s.241

"Bir insan gerçek bilgiye sahip olmasına rağmen inanmıyorsa, bu durumda sorun epistemolojik değil, psikolojiktir; aklın ve muhakemenin önüne nefs, ego, inat, çıkar gibi başka unsurlar geçmiş ve insanın bilme ve inanma yeteneklerini köreltmiş demektir." s. 239

"... modern insan, yarı-tanrı olmakla bir hiç olmak arasında gidip gelmektedir." s. 160

"Basit ve temel araçlara sahip bir toplum medeni olabileceği gibi, ileri teknolojik sistemlere sahip toplumlar da barbar olabilir." s. 31

[Hikmet Okur]

İbrahim Kalın bazen ince dokunuşlarla bazen de kafalarının al(a)mayacağı kadar derin açıklamalarla İslâm felsefesini özetleyerek, kendini "medeniyetin" merkezine yerleştiren Avrupa'ya ve ona yaranma uğruna çabalayan, ancak hiçbir haltı tam beceremeyip bir baltaya sap olamamış modern görünümlü barbar Avrupa yardakçılarına güzel bir ayna tutuyor. Lâkin bunu anlamaları bile belli bir ahlâkî ve zihnî tefekkür, dünya tasavvuru ve muhayyile düzeyini gerektiriyor ki, 'o seviyede olmadıklarını anlamaları' için bile neleri feda etmeleri gerektiğinin farkında değiller. Galiba en acınası durum da tam olarak bu.

[Hasan]

Medeniyet üzerine yazılmış, Farabiden, ibni sinaya , ibni Haldun SAN Cevdet paşaya kadar bu konuda yazılmış eserleri inceleyen bir kitap. Ben ve öteki kitabı kadar bilgi yoğun değil. Bu nedenle biraz fazla uzatıldığını ve kitabın kalınlaştığını düşünüyorum. Daha kısa ve öz yazılabilir. Hatta kitabın kısa bir özet şeklinde basılması daha yararlı olabilir.

[Yusuf Arslan]

Medeniyetin manasini,
Modernitenin boşlugunu cok güzel anlatiyor. Medeniyet eşittir modernite değil.

[Özgür Atmaca]

Sayın İbrahim Kalın'ın bu kıymetli kitabı, yine çok değerli bir münevver dostumun vesilesiyle masama ulaştı. Moderniteyi maneviyat penceresinden sorgulaması başlı başına dikkat çekici. Barbarlık ve medeniyet meselesini şiirle, güçlü cümlelerle ve sosyolojik bir bakışla harmanlamak da İbrahim Hoca'nın kalemine yakışmış. Kütüphanemdeki yerini aldı. Bu güzel armağan için tekrar teşekkür ediyorum.