Toerist

by Özcan Akyol

In een arbeiderswijk in Deventer woedt een gezinsstrijd die dagelijks wordt aangewakkerd door vader Turis, een onaangepaste dronkaard en hoerenloper, iemand zonder geweten. Hij komt jarenlang weg met zijn escapades en intimidaties die het hele gezin gegijzeld houden.

Maar dan grijpt de jongste zoon een geheim aan dat zijn moeder al een decennium met zich meedraagt om zijn vader voorgoed uit hun levens te verdrijven. Tijdens zijn zoektocht naar de waarheid krijgt hij al snel tegenwerking uit onverwachte hoek. De zoon dient zich opnieuw te verhouden tot zijn vader, zijn moeder en vooral tot zichzelf.

Genres: Fiction, School, Literature

281 pages, Kindle Edition

Published February 28, 2020

About the author

Özcan Akyol is een Nederlandse schrijver en columnist.

Hij deed de mavo en studeerde later journalistiek en Nederlands. De laatste studie heeft hij echter niet afgerond. Naast zijn literaire werk is hij vaste columnist van De Nieuws BV (Radio 1), Nieuwe Revu, 90 Minutes en Dagblad de Stentor. Daarnaast publiceert hij van tijd tot tijd in in Hard gras, NRC Handelsblad en de Vara Gids.

In september 2011 debuteerde Akyol met het korte verhaal Zero Impact in de bundel WTF? Volwassen worden na 11 september. Dit boek gaat over jongeren die na de aanslagen op 11 september 2001 in New York opgroeien.

In oktober 2012 verscheen zijn debuutroman Eus bij uitgeverij Prometheus. Het boek gaat over een Turks-Nederlandse jongen uit een gastarbeidersgezin die zich aan zijn achtergrond probeert te ontworstelen. Het werk werd als een gedeeltelijk autobiografische "schelmenroman" gepresenteerd.[2] Eus kreeg voor en bij verschijning veel aandacht in de Nederlandse media. Er werden in een week tijd 10.000 exemplaren verkocht. Een maand na het verschijnen werden de filmrechten gekocht door Eyeworks.[3].

De schrijver is vanaf dat moment naast schrijver ook opiniemaker. Hij is veelvuldig op televisie om zijn mening te geven over de actualiteit, bijvoorbeeld in programma's als De Wereld Draait Door en Pauw. Hij staat bekend om zijn nuchtere analyses en directe taal.

In mei 2014 schreef hij samen met Twitterfenomeen @Dublanqebogarde de bundel Hé scheids, jij hebt thuis zekers niks te vertellen?, een citatenboek over absurde omgangsnormen op en rond het voetbalveld.

In het najaar van 2014 verscheen het eerste kinderboek van Akyol: Wij vieren geen feest. In dit verhaal gaat een jongetje op kerstavond op zoek naar hulp voor zijn zieke broer. Hij stuit op veel weerstand en leert een harde les. Het boek verscheen in een kleine oplage.

In februari 2016 verscheen zijn tweede roman, getiteld Turis. Hierin gaat de hoofdpersoon op zoek naar het vermeende dubbelleven van zijn vader, teneinde zijn ouders uit elkaar te drijven. Het boek werd als literaire fictie gepresenteerd, hoewel het verhaal veel gelijkenissen met het echte leven van de schrijver zou vertonen. Later krijgt het boek een andere titel: 'Toerist'. In datzelfde jaar begint hij als columnist bij het Algemeen Dagblad en de regionale kranten die verbonden zijn aan het concern DPG.

In 2020 schreef hij het Boekenweekessay, dat bij de Boekenweek hoort. De schrijver manifesteert zich ook als literatuurzendeling. Hij reanimeerde bijvoorbeeld met succes ouder werk van Levi Weemoedt en Lex Kroon. Beide boeken werden bestsellers door de inspanningen van Akyol.

Özcan Akyol woont en werkt in Deventer

Reviews

[Demi Stein · Rating 4 out of 5]

3,5 ⭐️
Boeiend verhaal en prettige schrijfstijl! 👌🏻

[Rene Ijzermans · Rating 3 out of 5]

Ondanks zijn matige eerste boek toch gekocht en gelezen. Deels heb ik me toch weer laten verleiden door flaprecensies die uiteraard vooral bedoeld zijn om tot een koop over te gaan. Maar ik blijf toch ook benieuwd naar het beschreven leven uit een Turks achterstandsgezin. Uit zijn eerste boek werd al duidelijk dat Akyol het niet getroffen had met zijn milieu. De intense haat naar zijn vader staat me nog bij. In het boek "Turis" diept hij de gestoorde relaties met zijn vader (alcoholist en hoerenloper) en moeder (onderontwikkelde analfabeet) verder uit, trakteert hij ons op een aantal bizarre (thuis)situaties en toont hij hoe de schijnheiligheid zichzelf in stand houdt. Hij probeert op zijn manier de gekke en desastreuze (ver)banden van het gezin los te wrikken en gaat tenslotte naar Turkije, op zoek naar het breekijzer. Hoewel hij net als in zijn eerste boek af en toe slordig schrijft is, is zijn pen stukken beter en scherper geworden. Vooral zijn laatste tien tot twintig pagina's zijn mooi geschreven, wat ik bijzonder vind, want dat is vaker bij de eerste pagina's van een boek het geval. Jammer is het wel dat hij zichzelf als bruut en boosaardig wil zien en in algemene termen als zodanig neerzet, terwijl ik daar niet wezenlijk veel concreets in het boek van terugzie. Hij koketteert er vooral mee. Ook zijn moeder laat hij af en toe dingen zeggen die ik niet achter een onderontwikkelde vrouw zoek. Maar al met al viel dit boek me reuze mee. Ik begon er wat terughoudend aan. Na zoveel lovende flaprecensies en zijn slechte debuut moest hij dan maar eens laten zien wat hij kon. En ik moet zeggen, Akyol heeft mijn scepsis overwonnen.

[Sibrich van Baalen · Rating 1 out of 5]

Medelijden met Tess, want alhoewel het een personage is, zal hij vast met zo'n meid naar bed zijn geweest en haar hebben overtuigd van zijn schrijverstalent. Dat je wakker wordt en dan die stem van Öz hoort en dat gewichtige gebledder. Succes met je ellendige jeugd vriend, want zonder had je geen boek kunnen vullen.

[Jesse Lammendam · Rating 5 out of 5]

Met Turis heeft Eus me echt geraakt. Ik had het gevoel dat ik steeds meer wilde weten, niet alleen omdat ik genoot van zijn schrijfstijl, maar ook door het verhaal zelf. Met meer spanning en onverwachte wendingen dan ik in zijn andere boeken ontdekt had. Het voelde meer dan alleen mooie zinnen.

Ik was al fan, maar met dit boek ben ik ervan overtuigd dat Eus de Charles Bukowski van de Lage Landen is.

[Chantal Deen · Rating 3 out of 5]

Goed geschreven en een bijzonder verhaal, maar ik werd wel een beetje moe van die obsessie van hem voor vrouwen.

[sarah · Rating 3 out of 5]

Na het lezen van Gül en Balci’s boeken besloot ik het boek ‘Turis’ van Akyol uit mijn ouders hun boekenkast te pakken. Het is vlot geschreven, en geeft een inkijkje in Akyols zeer moeilijke jeugd. Ik was soms geshockeerd door de daden van Turis, en geïrriteerd door de zelfgekozen hulpeloosheid van de moeder. Vriendin Tess was ook zeer onzeker en vervelend kinderlijk, wat niet verrassend was gezien de denkwijze en het gedrag van haar familie. Het verhaal greep mij alleen niet zo sterk aan als Gül en Balci’s verhalen, mede door de afwezigheid van dieptegang over de (mogelijke) oorzaken van zijn opvoeding en zijn mening daarover.

[Laura Voortman · Rating 2 out of 5]

Lang over gedaan en nu het boek uit is ben ik een beetje ontsteld. Ik vond Eus leuker, makkelijker en begrijpelijker lezen. Maar ook nu was het weer leuk en herkenbaar om over Deventer te lezen. Verder was het boeiend om over de worstelingen in het leven van Eus te lezen, maar ik ben een beetje lost nu het boek uit is. Even laten landen dus 🤪

[Kaj Peters · Rating 3 out of 5]

Volgens de achterkant is Özcan Akyol 'een van de belangrijkste literaire schrijvers van deze generatie.' Dat is wat veel eer voor de auteur van een stillistisch pover werk, waarin het literaire gehalte vooral gehaald wordt uit een eenvoudig psychologisch motiefje: de afrekening van een zoon met zijn tirannieke vader. De wereldliteratuur kent betere en meer verrassende uitwerkingen van zo'n vader- en zoonrelatie. En toch werkt de onbeschaamdheid en het provocerende in het voordeel van 'Turis' (2016). De Turks-Nederlandse auteur spaart zijn ouders niet. Niet hun maatschappelijke positie als Turkse migranten; hij zet ze onverbiddelijk neer als 'slecht geïntegreerde' boerenkinkels met een dorpsmentaliteit. Noch spaart hij hun negatieve karaktertrekken en hun psychische geestesgesteldheid. En hij spaart zichzelf niet in hoe diep hij zijn eigen ouders veracht, omdat de twee ellendige stumperds om elkaar heen blijven draaien en daarmee het hele gezin ongelukkig houden.

'Turis' (2016) is in haar opzet onorigineel en zelfs een tikkeltje voorspelbaar, maar desalniettemin weet Özcan Akyol het slappe raamwerk op te vullen met wrang-ironische, triestige scénes die beklijven. Het schuurt en wringt, al blijft een genadeloze mokerslag uit omdat de auteur zich te vaak verliest in oppervlakkigheden. Zeker in de passages waarin hij zichzelf beschrijft als late twintiger, zit er een geforceerd sausje overheen van stoere macho mannenpraat. Ook toont hij te weinig inlevingsvermogen om zijn ouders neer te zetten voorbij de karikaturen. Als menselijke figuren, niet als grappige typetjes die alleen in het verlengde bestaan van de guitige bad boy zelf. Daarmee wil het boek nooit écht intiem of kwetsbaar worden, terwijl de autobiografische opzet dat wel suggereert.

[Hetty · Rating 4 out of 5]

Leest heerlijk weg. Beklemmend maar ook humoristisch. Dacht ik toch ook zijn eerste boek zeis gelezen te hebben maar dat blijkt niet het geval te zijn. Wat heerlijk. Kan ik nog een keer genieten van Akyol!

[Petra · Rating 3 out of 5]

Turis gaat over een onaangepaste ietwat gewelddadige, maar vooral dronken hoerenloper als vader. Het lijkt daarmee een autobiografisch verhaal van schrijver Akyol. In de arbeiderswijk in Deventer probeert de jongste zoon te ontkomen aan de gijzeling van de vader. Aan de ene kant volg je dit verhaal als lezer in de jeugdjaren waarbij er meerdere momenten worden aangegrepen om de vader te ontvluchten. Aan de andere kant als de zoon in de twintig is. Hij probeert middels een geheim van zijn vader zijn moeder nu eindelijk te overtuigen om vader te verlaten. Of het lukt is de vraag..

De afwisseling tussen een hoofdstuk in de jongere jaren en een hoofdstuk wanneer de zoon aan de vader lijkt ontkomen te zijn maak dat je als lezer door wil blijven lezen. Elk hoofdstuk heeft zo een eigen 'cliffhanger' en daardoor leest het verhaal snel. De rode lijn is de invloed van vader, ook als zoon ontsnapt lijkt te zijn. Je lijkt altijd meer op je ouders, of neemt meer van ze over dan je lief is. Het verhaal is daarmee nooit vrolijk en soms wellicht wat zwaarmoedig. Het einde is wat onbevredigend (ik hou niet zo van open eindes), maar wel iets waar een goede discussie over te voeren is met medelezers.

[Eline · Rating 4 out of 5]

Ik heb het boek al eerder gelezen een aantal jaren geleden, maar ik wist niet bij het oppakken van het boek in de bibliotheek hoe het verhaal verliep. Wel wist ik dat ik er veel plezier uit had gehaald in het verleden. Daarom besloot ik - tegen mijn 'principes in' - om het boek opnieuw te lezen, iets wat ik zelden doe.

Ik vind het fijn dat het boek 'straight forward' is geschreven. Eus heeft er geen doekjes om gewonden en heeft de tekst veelal grof geschreven. Een stijl die ik zeker kan waarderen, omdat ik mij dan op de een of andere manier beter kan levelen met de hoofdpersoon en/of auteur.

Dit is een typisch boek waarbij ik met een heel andere kijk op iets eindig. Ik heb het idee na het lezen van dit boek 'dit soort personen' beter te begrijpen. Waarom zij doen zoals zij doen. En om indirect te beleven hoe het is om zo opgegroeid te zijn.

Het einde van het boek vind ik echter een anticlimax. Ik weet niet of de verhaal nu abrupt is gestopt of dat dit een cliffhanger moet voorstellen. Dat was nogal een teleurstelling helaas.

[Jan Mars · Rating 3 out of 5]

Waar gaat dit boek over? Een generatieconflict van een zoon met zijn inadequate en dronken vader? Een generatieconflict van een zoon met zijn onderdanige moeder? Een verhandeling hoe de hoofdpersoon verkering heeft en uitmaakt met een naïef en welopgevoed meisje? Een zoektocht naar eventuele stiefbroers in Turkije? De moeilijkheden van een beginnend schrijver?
Je blijft lezen, dat wel, al verhaspelt de schrijver allerlei Nederlandse zegswijzen, wat ik nogal raar vind in een serieus uitgegeven (bij Prometheus) 'roman', of deed de uitgever dat voor de couleur locale? Neem de laatste zin: 'Ik lees de letters hardop, en ook dan begrijp ik hun exacte boodschap niet - maar hun vermogen me een naar gevoel te bezorgen blijkt universeel.' Hoezo blijkt? En het hele boek miechelt van dat soort raadsels.
Zijn de belevenissen van deze Eus belangwekkend? Dat betwijfel ik, al blijf je dus lezen. Maar het open einde voegt niks toe.

[Robert Hoogstad · Rating 2 out of 5]

Soms lees je een boek, waar je allerlei commentaar op hebt toch uit. Dat had ik met Turis. Na het boek van Lale Gul hier het mannelijke perspectief. De schrijver is hard voor zijn vader, zijn vader is een onmogelijke man, die zich continue misdraagt. De moeder komt er ook niet best vanaf. Allemaal nogal een dimensionaal. De hoofdstukken met de vriendin van de IK figuur zijn een aardige afwisseling, al vraag je je af, waarom hij toch zo geduldig probeert haar kwijt te raken. Ook haar zelfgenoegzame familie is een echt flat character. En ineens is het dan afgelopen. Zouden er ook turkse families bestaan waar de gezinsleden elkaar vrijuit liefhebben en koesteren? Of heb ik die dan gemist. Want na deze twee boeken, waarvan Lale Gul het op punten won, ben ik echt toe aan een andere kijk.

[Fem · Rating 4 out of 5]

Goed geschreven. Heel pakkend. Met de nodige subtiele humor en zelfspot.

Een verstoorde opvoeding. Ouders die de titel ouder niet verdienen eigenlijk. Hoewel de haat van de zoon zich vooral richt op de tirannieke vader houdt de moeder de ongezonde gezinsdynamiek net zo hard in stand.

De zoon probeert zowel zichzelf als zijn ouders uit de slachtofferrol te porren of te verlossen. De worstelingen en angst van die zoon die niet hetzelfde wil worden en zichzelf veracht als hij (vindt dat hij) vergelijkbaar gedrag vertoont. Uiteindelijk eindigde ik na deze wat deprimerende thema’s toch met een optimistisch gevoel omdat (ook al wel komt niet de oplossing die de auteur van het begin af aan zoekt) hij zich wel deels losworstelt en mij een gevoel van vrijheid beklom aan het einde.

[Piet · Rating 3 out of 5]

Een neerslachtige sfeer kenmerkt het boek. De gebeurtenissen laten zich voorspellen maar het beeld van een zeer ongelukkig gezin beklijft. Ook al is de titel Turis toch doet de schrijver niet echt een poging deze man te begrijpen. De moeder is ook een mysterie, ze begrijpt meer dan haar zoon denkt maar waarom ze alle vernederingen slikt is hem en ons een raadsel. Dat de relatie met Tess gedoemd was te mislukken was van het begin af aan duidelijk. Blijft nog over iets te zeggen over de stijl. Ik vond die vaak meer journalistiek dan literair. Als we Eus nu zien op tv is hij vergeleken met de jongeman uit het boek zelfverzekerder en evenwichtiger geworden. Of schijn bedriegt en hij drinkt zich nog altijd moed in. Wie zal het zeggen?

[Melis · Rating 4 out of 5]

Over het eerste boek van Özcan Akyol was ik wat minder te spreken, dus ik twijfelde of ik dit boek wel moest lezen, maar dit boek vond ik, in ieder geval qua inhoud, zeker een beter boek.

Dit boek is het verhaal van Eus, verteld in twee verschillende tijden: het verleden en het heden. Hoewel de titel van het boek verwijst naar de vader van Eus, is de moeizame band die Eus met zijn moeder heeft minstens net zo belangrijk in het verhaal. Eus beschrijft goed wat hij in zijn verleden heeft meegemaakt en waardoor hij is geworden zoals hij is. Helaas heeft hij daarbij ook de minder leuke dingen van zijn vader overgenomen, zoals het vreemdgaan, en komt goed naar voren dat hij in eerste instantie niet helemaal los kan komen van zijn vader. Hoewel het boek hier en daar humoristische uitingen heeft, is het verhaal van Eus een treurig verhaal.

[Monica Wies · Rating 3 out of 5]

De schrijver groeit op in Deventer in een gezin, bestaande uit vader, moeder en 3 zonen.
Hij is de jongste. Er wordt een voortdurende strijd geleverd, niet in het minst door vader Turis, een dronkaard en hoerenloper, die leeft van een uitkering, die hij zo ongeveer helemaal verdrinkt, iedere maand.
De zoon probeert de vader uit het gezin te verdrijven en zet zijn moeder aan tot echtscheiding.
Om haar zo ver te krijgen reist hij zelfs af naar Turkije, om daar bewijs te vinden voor het overspel van zijn vader en zijn eventueel buitenechtelijke kinderen.

[Aninha · Rating 4 out of 5]

Ik las dit boek omdat ik Ozcan ga ontmoeten. Een soort moetje dus. Het was een aangename verrassing. Het boek was grappig en spannend. De schrijver heeft veel oog voor details en voor menselijk gedrag. Wel werd ik wat zwaarmoedig van alle drank en het eeuwige "je lul achterna lopen" door de hoofdpersoon. Alsof mannen geen hersenen hebben, maar beesten overgeleverd aan de zwakte van hun vlees. Het is gelukkig fictie.

[Jort · Rating 4 out of 5]

Een boek waarin Eus zichzelf niet mooier probeert voor te doen dan dat die is. Eerlijk over zichzelf en hoe hij verkeerd heeft gehandeld in relaties. Duidelijk wordt ook waardoor dat komt. Een moeilijke thuissituatie met alcoholische vader. Turks gezin in de stad Deventer. Voor mij leuk omdat ik de stad terug zie in het boek. Heeft de vader een dubbel leven? En zorgt het ontmaskeren hiervan ervoor dat moeder verlost kan worden? Daar kom je achter

[Astrid Faelens · Rating 3 out of 5]

Vlot geschreven. Moeilijk om geen sympathie te voelen voor het hoofdpersonage hoewel hij wel extra hard zijn best doet om zijn eigen ruiten in te slaan. Benieuwd naar andere schrijfsels van deze auteur.

[Dennisr · Rating 3 out of 5]

Prima geschreven boek waarin Eus een kans ziet om wraak te nemen op zijn vader om uit te zoeken of alcoholist en hoerenloper Turis een gezin in Turkije heeft. In de tweede verhaallijn zien we zijn relatie met Tess en lijkt hij voor de lezer meer op zijn vader dan hij denkt.

[Saskia Van Raalte · Rating 5 out of 5]

Vlot geschreven boek over de jeugd van Eus. Een moeder die gevangen zit in een huwelijk waarvan ze op dag één al spijt had. De drie zonen kunnen weinig goed doen. Het is een wonder dat Eus hier uiteindelijk goed uitgekomen is.

[Petricia · Rating 4 out of 5]

Geen schokkende gebeurtenissen. Wel een roman die lekker vlot weg leest.

[Reinier · Rating 4 out of 5]

Prachtig verhaal over hoe iemand los probeert te komen van zijn ellendige jeugd, maar telkens weer tegen muren aanloopt omdat hij getekend is voor het leven.

[Kateryna · Rating 4 out of 5]

een herkenbaar, pakkend verhaal dat vlot geschreven is

[Michelle · Rating 3 out of 5]

3,5

[Wolfsinem · Rating 4 out of 5]

süper

[Mariska Snijders · Rating 4 out of 5]

Waar Eus weg las - ondanks de schoonheidsfoutjes - als een roller coaster, is Turis intenser en intiemer. Het zoeken naar wie Eus dan eigenlijk dan is begint bij de basis: zijn ouders. Hier dreigt Eus bijna in dezelfde valkuil te trappen als zijn ouders: de veiligheid van een relatie met iemand die teveel geeft, een mogelijke garantie voor een goed bestaan. Bijna logisch en natuurlijk, maar wanneer moet je de schijn ophouden en wanneer niet? Samen met zijn vriend Ata (iedereen zou zo'n vriend moeten hebben) proberen ze er achter te komen of Turis inderdaad zijn vrouw heeft bedrogen. Feitelijk is het niet vast te stellen, los van het feit dat zijn moeder mogelijk niet uit haar kooi wil is ontsnappen. Als lezer wil je het bijna aannemen. Zijn het volwassen neven of halfbroers? Wie zijn die twee intens gelukkige kinderen die dan ineens opduiken? Als zelfs Eus morele kompas Ata het niet meer weet sta je als lezer net als de hoofdpersoon voor een moeilijke keuze. Wat zou jij doen en ten koste van wat? Parallel aan die alles loopt Eus moeizame relatie met Tess. eenmaal terug uit Turkije durft hij datgene te doen wat zijn ouders nooit konden of wilden. Tess kooi wordt wagenweid opengezet en hij forceert haar te gaan vliegen (en hopelijk vind ze die dan ook), hij laat haar los wetende dat een relatie dat bestaat uit veiligheid en comfort hem diep ongelukkig zal maken.

Al lezen de blijf ik echter nieuwsgierig naar zijn ouders. Al in het boek Eus hoopte ik meer te weten te komen over zijn moeder. In Turis krijg je genoeg mee voor de innerlijke reis van Eus, maar er blijven genoeg vragen over. Minder sympathie is er voor zijn vader, echter er bestaat genoeg tragiek om hem heen: het verlies van een geliefde dochter en generatiegenoten hinten op een moeilijk leven. Kortom, genoeg materiaal om uit te diepen, hoop ik.

[Alex Elemans · Rating 4 out of 5]

Een beschrijving, tegelijkertijd rauw, ontroerend en humoristisch, van hoe een kind uit een 1e generatie gastarbeidergezin opgroeit. De impact van armoede, drank, niet de taal spreken, traditie (zoals de van kinderen verwachte verzorging en dankbaarheid). Het verhaal laveert langs een aantal lijnen door de tijd. Met als rode draad het drijven van een wig tussen vader (rancune) en moeder (afkalvende compassie). Daar tussendoor gevlochten de relaties met verschillende vriendinnen. Met een heerlijke karikatuur van de rijke Rodenburgs, die hun dochter binnen hun cultuur willen houden. Persoonlijke relaties staan centraal, niet studie, werk en loopbaan. Toch wel jammer, komt vast nog in een ander boek.
Het boek ademt de waakzaamheid uit de jeugd. En de ontwikkelde observatie kracht (als kind stond je altijd op scherp). De teksten zijn dan ook to the point. Hard maar ook gevoelig. De bagage uit de jeugd zie je uiteraard terug: soms als een moeras van isolement, onzekerheid en zelfbeklag, soms juist in intens uitdagende uitingen. Bijvoorbeeld als de (lieve) maniak maar met een foute donkere kant. Sexistische karaktertrekken van vader Turis zie je in de zoon ook wel terug, getuige zijn escapades met vrouwen. En de zoon houdt moeder echt niet tegen als die zijn huis wil poetsen.

[Nancy · Rating 4 out of 5]

Turis is echt een aanrader: het is een mooie roman van Özcan Akyol over zijn vader en over zijn eigen leven. Prettige schrijfstijl en door de flashbacks wil je blijven lezen! Hij vertelde tijdens zijn bezoek aan onze school dat zijn derde boek al in z'n hoofd zit. Ik hoop dat ie snel tijd kan vinden om het te schrijven!