Bir Haremağasının Hatıraları

by Suat Derviş

“Siyah istanbulin ve kırmızı fes giyen haremağaları canlı mahluklardan ziyade birer heyulayı hatırlatıyorlardı.”

Bir Haremağasının Hatıraları, 2. Abdülhamit saltanatının son birkaç yılı içerisinde Yıldız Sarayı’nda geçen ve bu dönemi Hayrettin adlı bir haremağasının gözünden tüm ayrıntılarıyla anlatan bir tarihi roman. Ancak Suat Derviş sadece hareme ait bilinmeyenleri, saray entrikalarını anlatırken değil, hadım edilen, köleleştirilen bir erkeğin psikolojisini tasvir ederken de ustalığını gösteriyor.

Bu romanı okurken Osmanlı sarayının gelmiş geçmiş tüm haremağalarını, bu insanların çocuk yaşta vatanlarından koparılışlarını, âdetini, dilini bilmedikleri bir coğrafyada kuma gömülerek etleri dağlanırken hissettikleri acıyı düşünün. Köle olarak satılığa çıkarılışlarını, hayatları boyunca tüm kaderlerinin bir başkasının iki dudağının arasında oluşunu aklınıza getirin. Göreceksiniz ki Suat Derviş tüm bunları düşünmüş, hissetmiş ve bu acıyı, karanlığı kelimelere dökebilmiş.

Serdar Soydan’ın sonsözüyle.

Genres: Turkish

304 pages, Paperback

Published February 1, 2021

About the author

Suat Derviş İstanbul’da doğdu. Tıp profesörlerinden İsmail Derviş Bey’in kızı olan Suat Derviş, çocukluk yıllarında özel eğitim aldı. Daha sonra Kadıköy Numune Rüştiyesi’yle Bilgi Yurdu’nda eğitim hayatına devam etti. Konservatuvar eğitimi için ablasıyla birlikte Almanya’ya giderek piyano dersleri almaya başladı ve edebiyat fakültesine yazılarak felsefe derslerine yöneldi. Konservatuvar eğitimini bırakıp Almanya’daki çeşitli dergi ve gazetelerde yazmasıyla gazetecilik hayatı başladı. 1932’de Türkiye’ye döndükten sonra da Son Posta, Vatan, Cumhuriyet, Gece Postası, Yeni Ay, Tan gibi gazetelerde röpotajları, hikâyeleri, romanları yayımlanarak yazı hayatına devam etti. Reşat Fuat Baraner ile birlikte Türkiye’de toplumsal gerçekçi akımın ilk yayın organlarından sayılan Yeni Edebiyat Dergisi’ni yayımladı. Bu dergide kısa öyküler, fıkra ve eleştiriler yazdı. 1944 tutuklamaları sırasında eşi Reşat Fuat Baraner’i sakladığı ve yasadışı Türkiye Komünist Partisi’ne katıldığı gerekçesiyle yargılanarak bir yıl hapse mahkûm oldu. Ardından Paris’e giderek 1953-1961 yılları arasında Fransa’da kaldı. 1961’de Türkiye’ye döndükten sonra romanlarının yazımı ve yayınıyla uğraştı. Birçok ilke de imzasını atan Suat Derviş, yazı hayatına adım attığı Alemdar gazetesindeki “Hezeyan” şiiri başta olmak üzere, gerek farklı mahlaslarla gerek kendi ismiyle yazılmış birçok eseri geride bırakarak 1972’de Kasımpaşa Askeri Deniz Hastanesi’nde hayata gözlerini yumdu.

http://www.ithaki.com.tr/yazar/suat-d...

Reviews

[Sine · Rating 4 out of 5]

bu kitapla ilgili eleştirebileceğim hayli şey var ama bu eleştirilerimi suat derviş’in hasta babasının tedavi masraflarını karşılamak için, talep üzerine ve tefrika olarak yazmış olması cevaplıyor aslında. 1930’larda, ailevi sorunlara batmış ve yurt dışında yaşayan genç bir kadının haremi görmüş gibi yazdığı bir romanı eleştirmek de pek içimden gelmiyor ayrıca, ne yalan söyleyeyim.

öte yandan bu yukarıda saydığım bahanelere sığınıp çok daha düz, hatta karikatür bir haremağası yaratmak varken iyisiyle kötüsüyle, son derece gri, son derece “insan” bir haremağası yaratmayı başarmış suat hanım. bunun üstüne kitapta dikkat çekecek derecede hacim kaplayan iki cariyenin de birbirinden son derece farklı karakterler olması da takdire şayan.

en sevdiğim suat derviş romanı değil ama diğer romanlarından farklı bir tarza, karakter(ler)e, tarihi arka planına istinaden hayli beğendim diyebilirim.

iyi ki yaşamış, iyi ki yazmışsın suat hanım. 💜

[Banu Yıldıran Genç · Rating 3 out of 5]

suat derviş o kadar çok yazmış ki iyi romanları bazen arada kaybolmuş. geçim derdiyle yazdığı bu tefrikalar yine de onun müthiş yeteneğini gösteriyor.
bu kitabı babasını iyileştirebilmek için almanya’da 15 günde yazmış, tabii ki oryantalist sebeplerle çok sevilmiş ama bu hıza rağmen romandaki haremağası hayrettin’i derin bir karakter olarak çizebilmiş. hatta bazı cariyeler bile nasıl canlı anlatılmış.
ülkesine geri döndüğünde ve burada da yayımlandığında bu eserle ilgili kimse tek bir söz bile etmemiş ki osmanlı’yı ve harem dairelerini anlatan pek çok romandan iyi. suat derviş’in bu kadar görülmemesi erkek edebiyat dünyamızın o zamanki yansıması.
abdülhamit tüm kötülüğüyle v. murat tüm zavallılığıyla karşımızda.

[Burak · Rating 3 out of 5]

Suat Derviş'e başlamak için iyi bir tercih miydi emin değilim ancak ilk Suat Derviş kitabım oldu Bir Haremağasının Hatıraları. Aradığım Suat Derviş'i bu kitapta bulamayabileceğimi Banu Hanım söylemişti öncesinde, dolayısıyla hayal kırıklığına uğramadım ancak etkilendiğimi de söyleyemem.

Kitabın merkezinde çocukken bir Afrika ülkesinden(?) kaçırılıp hadım edilen, sonra da köle olarak Osmanlı'ya getirilen ve nihayetinde kendini Yıldız Sarayında Abdülhamid'in emrinde bulan Hayrettin Ağa var. Kitabı ise sanırım girişin ardından üç ana bölüme ayırmak mümkün: Nazende Hanım, Peyamıdil, Cevhermisal. Romanda bir yandan saray entrikalarını, Abdülhamid'in zavallı paranoyaklığını, Topkapı'ya sefalet çekmeye sürülen 5. Murat'ı okurken bir yandan da bu üç harem cariyesinin Hayrettin Ağa'yla olan ilişkisini, Hayrettin'in bir erkek olamama ve bu kadınlara aşık olma arasında yaşadığı sıkışmışlığı okuyoruz.

Fakat sonuçta bu tamamen oryantalist olması ve tefrika olarak yayınlanması amacıyla 2 haftada yazılmış bir roman. Bu saydıklarımın hepsini de hissettiriyor okurken. Karakterler derinleşmiyor ya da motivasyonlarını anlamak mümkün olmuyor, saray entrikaları çoğunlukla bir bölümü 3 saat süren TV dizilerini hatırlatıyor, Suat Derviş bir karakterin hikayesinden sıkılınca hemen diğer karaktere geçiyor. Sevdiğim kimi yerleri oldu ancak iyi bir kitap demek maalesef çok mümkün değil.

İleride bir diziye uyarlanırsa epey popüler olur muhtemelen, bakalım ne zaman gerçekleşecek bu. Suat Derviş okumaya asıl merak ettiğim kitaplarıyla -Fosforlu Cevriye, Hiç- devam edeceğim.

[Vedat Hayri Adivar · Rating 5 out of 5]

Bu sarayda rahat yaşamak istersen zeki ve sessiz ol, hiçbir zaman meraklı olma…
Sarayda entrikadan başka bir şey yoktu…
Abdülhamit’in esasen zalim olan ruhu, Nazende’nin ihaneti ve ölümü neticesinde büsbütün gaddarlaştı. Kendi çektiği ızdırabın acısını o herkesten çıkarıyordu…
Sultan Abdülhamit bir sabit fikre saplanmış olan bedbaht bir insandı. Bütün yakınları onun bu zaafını ve vehmini kötüye kullandırmakta ona halkın nefretiyle sarılmış olduğu dehşetini vermekte ve bu suretle de nefsi müdafaası için onu gayet zalimane hareketler yapmaya sevk ederek hakikatten bütün bir imparatorluk halkının nefret ve kinini onun üstüne çekmeye sebep olmaktaydılar…
Esasen Osmanoğulları içinde hakkıyla insan olanlara pek az rast gelinir…

[Kıvılcım · Rating 5 out of 5]

Bu kadar servete rağmen, refaha, ihtişam ve debdebeye, saraylıların çocukça neşesine rağmen havada gamlı bir sıkıntı var gibiydi. Osmanlı sarayının harem dairesinde mutlak bir saadetin hüküm sürdüğünü zannedenler hata ederlerdi.

Kafeslerden içeriye bol ışık girmiyordu ve burada insanlar ağır bir hastayı uyandırmaktan korkuyorlarmış gibi hep fısıltı halinde, hep alçak sesle konuşuyorlardı. Koridorlar boyunca serilmiş yol halıları üstünden gayet zarif ve pahalı kumaşlarla süslenmiş güzel kadınlar, sessiz adımlarla gelip geçiyorlardı.

Siyah istanbulin ve kırmızı fes giyen haremağaları canlı mahluklardan ziyade birer heyulayı hatırlatıyorlardı.

İlk Suat Derviş kitabımdı. Dilini, tarzını çok çok sevdim. Bir haremağasının, evinden, yurdundan, bedeninden koparılan bir erkeğin kafasından geçenleri öyle gerçek ve dokunaklı anlatmış ki, kendi acısını kalemine yansıttığını sezmemek mümkün değil. Üstelik bu haremağasının gözünden saray kadınlarının, cariyelerin ve hatta sultanların hapisten farksız, hüzünlü hayatlarını da yansıtmış. Buna rağmen içinde neşeye, umuda ve çocukluğa da sıklıkla rastlayabiliyorsunuz. Diğer kitaplarında da aynı tadı bulmayı umut ediyorum.

[Sevim Tezel Aydın · Rating 4 out of 5]

Suat Derviş haremağası Hayrettin'in gözünden II. Abdülhamit dönemini, Yıldız Sarayı'nı ve harem hayatını anlatıyor. Kitapta geçen bazı olaylar ve ayrıntılar hususunda tereddütlerim olsa da "sonuçta bu bir kurgu, ayrıntılara takılma" dedim kendime ve büyük keyif alarak okudum. Karakterlerin, psikolojik tahlillerin, tasvirlerin sağlam olduğu çok akıcı bir hikaye. Üstelik Suat Derviş bu romanı yurt dışında ve zor şartlar altında, babasının hastane masraflarını karşılamak için 15 günde yazmış… Bana göre yeteneğinin, parlaklığının en güzel örneklerinden biri...

[Esra Yüksel · Rating 5 out of 5]

Küçük bir çocukken kaçırılıp, birileri tarafından izinsizce vücut bütünlüğün bozuluyor. En büyük travmam bu mu olacak demeden seni bir köşke satıyorlar. Burada bol bol beyin yıkama ve eğitimin ardından saraya gönderiliyorsun ve bir bakıyorsun karşında Abdülhamit sana bağırıyor.. sen artık bir Harem Ağasısın ya bu oyunu oynayacaksın yada kellenden olacaksın. Bir sürü güzel kadınla geçireceksin hayatını ama hiç birine sahip olamayacaksın.. işte Hayrettin’in hayatı bu şekilde entrikalarla, hayatta kalma mücadelesi ile geçti. Suat Derviş’e bu muhteşem kitabı gerçek insan hikayelerine dayanarak yazdığı için 5 yıldızımı gururla veriyorum.

[Ece Pirim · Rating 4 out of 5]

Yazıldığı döneme göre teknik açıdan çok iyi bir roman ve tasvirler bakımından çok zengin. Günümüzdeki "popüler" romanların basit akıcılığının aksine Suat Derviş'in üslubu özenli-akıcı ve kendine has. Yapılan tasvirler, okuyucunun kafasında o döneme ait bir resim oluşturuyor ve seçilen kelimeler okuyucuyu hikayenin içine girmek için ikna ediyor. Dikkati çeken diğer şey ise Suat Derviş'in karakterlerin iç dünyasını tasvir etmedeki başarısı.

Tüm bunlarla birlikte romanın genel olarak kurgusu iyi olsa da iki-üç yerde zayıflıklar görülüyor. Özellikle ana karakterin bir şey planlarken veya isterken bazen inandırıcı olmayan tesadüfler yaşaması ve bazı yerlerde önceki bölümlerde söylediği şeylerin neredeyse tersine bir şekilde devam etmesi bahsettiğim zayıflıkları yaratıyor.

Ama yine de daha o zaman 40 yıllık geçmişi olan Türk romanı için büyük bir sıçrama etkisi yarattığı kanaatindeyim. 1930'larda bu romanı okusaydım puanım kesinlikle 5 olurdu.

[Judy Abbott · Rating 3 out of 5]

Osmanlı sarayında harem entrikalarını merak edenler rahatlıkla okuyabilir. Suat Derviş merak ettiğim bir yazardı, tanıştım böylelikle.

[Deniz Kural · Rating 4 out of 5]

Kitaptaki kurgu ve editing hataları beni çok rahatsız etti . Bir de duyguların ifade edilişleri ve haremdeki kadınların tasvirlerindeki tekrarlar da keyif kaçırdı. Biraz fazla oryantalist buldum.
Aslında gerçek notum 3/5.
Ama yazarın bu kitabı 15 günde hem de babasının iyileşmesine para desteği sağlama ve aile geçirme baskısıyla yazdığı düşünüldüğünde romandaki hatalar daha önemsizleşti.
Suat Derviş’in aslında ne kadar yetenekli ve hayal dünyası geniş bir yazar olduğu son derece açık.

[Selindrella · Rating 5 out of 5]

Saray hayatı hep bilinmezlikleriyle, dilden dile anlatılanlarla tasvir edilir. Suat Derviş o devri öyle güzel aktarmış ki bir saraylı gibi, anlatılanlar yanıbaşımdaymış gibi okudum. Bu kadar eski bir roman, böylesi sade bir dille yazılmış. Hele ki yazıldığı dönem düşünülürse. Hep kıymet sonradan biliniyor ne yazık ki.

[güzin tekeş · Rating 3 out of 5]

Suat Derviş’in belki en iyi değil ama en akıcı, en rahat okunan romanı. Hele hangi koşullarda, ne kadar kısa bir sürede yazıldığını öğrendikten sonra iyice gözümde yüceldi.

Konu aslında son zamanların popüler konusu, saray, harem, Abdülhamid vs. ama roman 1930’larda yazılmış, daha doğrusu tefrika olarak basılmış. Buna rağmen dili son derece güncel, karakterleri yeterince derin.

Özellikle son dönemin popüler figürü Abdülhamid’i merak edenler, bu roman ile Zülfü Livaneli’nin Kaplanın Sırtında romanını beraber okursa iktidardaki Abdülhamid ile iktidardan düşmüş Abdülhamid arasındaki derin farkları görme imkanı bulabilirler. (Elbette iki kitabın da tarihsel gerçekler temel alınarak yazılmış kurgu eserler olduklarını unutmadan)

[Ozan YILMAZ · Rating 3 out of 5]

klasik bir tek oturuşta bitirmelik suat derviş eseri. on beş gün gibi kısa bir sürede yazılmış olması bence kısmen avantaj çünkü diğer tefrikalardaki kopukluklar ya da havada kalan olaylar yok.

aslında üç hikaye, üçüncü hikayedeki cevhermisal yıllar sonra yarım kalmış alev dudaklı kadın'daki şemsiaşk olarak tekrar karşımıza çıkıyor. suat derviş gibi çok üreten bir yazarın dönüp dönüp aynı karakterleri ya da olayları yazması kaçınılmaz. ama ben en çok nazende, cevhermisal/şemsiaşk özelinde iyice beliren "sevmediği adamla birlikte hapis olan ve başkas��na aşık kadın" temasına takıldım. kişisel bir tema mı dönem şartlarının feminizmle buluşması mı bilmiyorum. annesinin hikayesi bile olabilir. ankara canavarı, gel eve dönelim vs. hep benzer kadın karakterler var.

[Elif Sargin · Rating 4 out of 5]

The original shorter version was written in a very short period of time during a very distressed era of the writer's life. With all these obstacles, Suat Dervis managed to craft an excellent, very well-paced novel, a great character study. We really get to know almost all characters in short chapters and see the palace life from the perpective of our cunning but very smart protagonist. The book feels very ahead of its time, sexy in places but very deep and empathetic while handling a slavery story. Writer skillfully prepares us to a twist in the end and leaves us with a great aftertaste.

[Hakan Guveli · Rating 5 out of 5]

Iı. Abdülhamit in zalimliklerini anlatan güzel bir eser.