ملکه‌ی تهی‌دست

سرگذشت استعمار #15

by مهدی میرکیایی

جنگی تمام عیار آغاز شد. ناوگان انگلستان گلوله باران بندرهای چینی را آغاز کرد. چینی هایی که در تمام این سال ها به فکر ساختن نیروی دریایی قوی نبودند نمی توانستند با قدرتمندترین نیروی دریای جهان مقابله کنند. یکی از افسران چینی راه حلی پیشنهاد کرد: "تعدادی میمون را به ساحل می بریم. به پشت هر میمون هفت فتیله ی انفجاری می بندیم و با قایق به کشتی های دشمن نزدیک می شویم. فتیله ها را آتش می زنیم و میمون ها را روی عرشه کشتی رها می کنیم. اگر بخت با ما یار باشد، آتش فتیله ها به بشکه های باروت می رسد و کشتی های انگلیسی را منفجر می کند."

«ملکه تهی‌دست» جلد پانزدهم از مجموعه کتاب‌های سرگذشت استعمار است. این مجموعه قصد دارد تا درباره یکی از عبرت آمیزترین و دهشتناکترین ادوار تاریخی را با زبانی ساده و قابل فهم برای نوجوانان روایت کند.

176 pages, Paperback

First published January 1, 2020

Reviews

[Mohammad reza khorasanizadeh · Rating 4 out of 5]

پانزدهمین و آخرین جلد مجموعه سرگذشت استعمار
در این جلد به نحوه استعمار اروپاییان و آمریکایی در دو منطقه شرق آسیا و آمریکایی جنوبی پرداخته شده است.
سناریوهایی نسبتا یکسان مبنی بر چگونگی ارتباط اولیه و غارت منابع و ترساندن مردم و حکومت‌ها و پیمان‌های یکطرفه و تک محصولی کردن زمین‌ها و ایجاد وابستگی و سرکوب هرگونه شورش در هر دو منطقه دیده می‌شود.
اینکه می‌گویند تاریخ تکرار می‌شود و مطالعه دقیق تاریخ می‌تواند جلوی فجایع زیادی را بگیرد، دقیقا در این جلد جلوه دارد.
پ. ن. بنظر خیلی یهویی تمام شد و انگار که نویسنده قصد ادامه کتاب را داشته ولی چه شده الله اعلم

[Zahra Dashti · Rating 4 out of 5]

کتاب ملکه تهی دست جلد ۱۵ از مجموعه سرگذشت استعمار، به دو بخش شرق آسیا و آمریکای لاتین تقسیم شده، قسمت اول به سرنوشت کشورهای آسیای شرقی که در این مجموعه به ندرت به اونها اشاره شده بود می پردازه و قسمت دوم به آمریکای لاتین. در قسمت اول سرنوشت فیلیپین، اندوزی، و ویتنام و نابودی امپراتوری عظیم چین و برده داری از شرق آسیا مطرح می شه، اینجا ردپای آمریکا خیلی بیشتر دیده می شه. همیشه برام عجیب بود چرا این همه چینی در آمریکا هست، تا متوجه شدم در بازه ای از تاریخ، مثل سیاه پوستان، با کوچ اجباری و تجارت برده چینی به آمریکا روبرو بودیم. ماجرای جنگ ویتنام هم بخشی از کتاب هست. نیمه دوم کتاب اما، سرنوشت غم انگیز آمریکای لاتین، سرزمین که تقریبا خالی از بومی های خودش شده رو می خونیم، داستان استقلال کشورهایی که در ظاهر مستقل شدند اما در عمل به خاطر سیاستهای چند قرنه استعمارگران، از نظر اقتصادی وابسته و ضعیف هستند. در واقع در این بخش از کتاب با شیوه مدرن استعمارگری، که وجهه جهانی بدی نداره اما در عمل دست کمی از وضعیت قبلی نداره روبرو می شیم. در استعمار نوین، دیگه نیازی به برده داری و متحمل شدن هزینه های اون، یا حکومت بر کشوری و درگیر شدن با مسائل اون نیست. در استعمار نوین، فقط کافیه اقتصاد یک کشور رو فلج و وابسته نگهدارند. روش های مختلفی برای این کار هست و در قرن گذشته، در آمریکای لاتین، با سیاست اقتصاد تک محصوله، به این امر دست یافتن. کتابی مفید و پر از اطلاعات کلی اما روشنگر هست. توصیه می کنم حتما مطالعه کنید.

[نفیسه‌سادات‌موسوی · Rating 4 out of 5]

اگه تصورتون از کریستف کلمب یه اسم شیک به عنوان کاشف آمریکاست و نمیدونید این جونور روانی چه بلاهایی که سر سرخپوستهای بومی آمریکا نیاورده پیشنهاد میکنم آب دستتونه بذارید زمین و این کتاب رو بخونید . نثر ساده در کنار اطلاعات تاریخی و گاهی بهت آور کمک میکنن تا یکی دوساعته این کتاب رو تموم کنید . و البته آنچه بعد خوندنش میشه به قطع درباره شما گفت اینه که انسان آگاه تر و کمتر ظاهربینی خواهید بود . از بهترین جلدهای مجموعه پونزده جلدی سرگذشت استعماره .

[Zeinab · Rating 4 out of 5]

جلد پانزدهم و آخر مجموعهٔ «سرگذشت استعمار» روایت استعمار از جنوب‌شرقی آسیا تا چین و از آن‌جا تا آمریکای لاتین است.
قبل از این جلد به این فکر می‌کردم چرا از جنوب‌شرق آسیا کمتر گفته شده و آیا اصلاً پای استعمار به چین هم رسیده یا نه. تا اینکه فهمیدم چین نه‌تنها از استعمار در امان نبود، بلکه شاید یکی از سنگین‌ترین و تحقیرآمیزترین تجربه‌ها را پشت سر گذاشت. کشوری با آن همه قدمت، فرهنگ و جمعیت، در برابر سیاست‌های استعمارگرانه‌ای قرار گرفت که نتیجه‌اش چیزی جز فقر، اعتیاد، قاچاق انسان، جنگ داخلی و مرگ میلیون‌ها نفر نبود.

یکی از نکات قابل توجه در تمام جلدهای این مجموعه یکسان بودن سیاست‌های استعمارگران در جغرافیاهای مختلف است. فرقی نمی‌کرد پای هند در میان باشد یا ایران، چین یا آمریکای لاتین؛ الگو تقریباً یکی بود. انگلیس در چین همان کاری را کرد که در جاهای دیگر هم انجام داده بود: سرازیر کردن کالاهای انگلیسی، مخصوصاً پارچه، به بازار داخلی و در نتیجه بیکار شدن کارگران و فروپاشی اقتصاد داخلی. انگلیس برای پیش‌برد این اهداف مردم را به کشت و مصرف تریاک تشویق کرد. زمینی که باید گندم و خوراک مردم را تأمین می‌کرد، زیر کشت ماده‌ای رفت که مردم را به اعتیاد و کشور را به قحطی نزدیک کرد. مبارزهٔ امپراطوری چین با قاچاق تریاک به دو جنگ بزرگ تریاک منجر شد که در نهایت به شکست چین در برابر انگلیس و بعدها فرانسه انجامید و بندرها و جزیره‌هایش به تصرف آنها در آمد. در سال‌های بعد، شورش گروهی از مردم به نام «مشت‌زن‌ها» رخ داد. اروپا و آمریکا که در سرکوب این شورش به امپراتور چین کمک کرده بودند، نفوذ خود را در این کشور بیشتر کردند. قاچاق کارگران چینی با کشتی‌هایی که به «جهنم‌های شناور» معروف بودند، تکمیل‌کنندهٔ این تصویر سیاه است.

یکی دیگر از الگوهای تکرارشوندهٔ استعمار سیاست تک‌محصولی بود که هم در کشورهای شرق آسیا دنبال شد و هم در آمریکای لاتین؛ سیاستی که اقتصاد را شکننده و وابسته می‌کند و اگر قیمت جهانی آن محصول افت کند، به‌کلی فرو می‌ریزد.

مداخله در لحظات حساس انقلاب‌ها و جنبش‌های استقلال‌طلبانه یکی از روش‌های جدید استعمار مدرن است. نمونهٔ بارز آن آمریکاست، کشوری که صبر می‌کند تا مردم هزینهٔ اصلی را بدهند، بعد در لحظهٔ پیروزی وارد می‌شود، نتیجه را به نام خودش ثبت می‌کند و کنترل امور را در دست می‌گیرد، مثل آنچه در کوبا و فیلیپین اتفاق افتاد.

بعد از جنگ جهانی دوم، خیلی از کشورهای آمریکای لاتین روی کاغذ مستقل شدند، اما در عمل همچنان باید در مدار سیاست‌های آمریکا حرکت می‌کردند. استعمار فقط چهرهٔ جدیدی گرفته بود: وام، بدهی، فشار اقتصادی، و سیاست‌های به‌ظاهر بشردوستانه ابزارهای استعمار نو بودند. سیاست آمریکایی «غذا برای صلح» که ظاهر بشردوستانه‌ای داشت در عمل کشاورزان داخلی را زمین زد و هم‌زمان شرکت‌های مواد غذایی آمریکا را از ورشکستگی نجات داد.

در کل مجموعهٔ بسیار آموزنده‌ای بود و استعمار و روش‌های تکراری آن را به خوبی نشان داد که غالباً با تجارت گسترده شروع می‌شد و در پایان به سلطهٔ استعمارگران، فقر، نابودی صنایع و وابستگی کشورها می‌انجامید. کاش این مجموعه در تمام مدارس تدریس شود.

[Ayda · Rating 5 out of 5]

این مجموعه واقعا خوب بودن کاملا برای نوجوان‌ها پیشنهاد میشه و همین طور برای کسایی که خیلی درمورد تاریخ اطلاع ندارن کتاب خوبیه به طور خلاصه از گذشته ها و اتفاقات میگه که برای کسایی که تازه شروع به خوندن تاریخ کردن خیلی خوبه و خسته کننده نیست.این کتاب منو یاده یه کاریکاتوری که چند وقت پیش دیده بودم میندازه که یه پارک تو اروپا بود که بچه ها داشتن بازی میکردن زیر این پارک جنگ و خونریزی بود که تو آسیا انجام میشد،آرامشی که تو اروپا بود با جنگ افروزی تو آسیا فراهم میشه

[Bahar · Rating 4 out of 5]

ملکه‌ی تهی دست جلد پانزدهم و کتاب آخر از مجموعه‌ی سرگذشت استعماره، در این جلد بیشتر در مورد کشوره‌های مستعمره‌ی انگلیس و آمریکا و اسپانیا و پرتغال و هلند و جنگ‌هایی که بین این کشورها اتفاق میفته می‌خونیم، برده داری این کشورها و نسل کشی سرخ پوستان و سیاه‌پوستانه را توسط استعمارگران با قلم روون نویسنده می‌خونیم.

[M Gerafar · Rating 4 out of 5]

تمام شد؟!

تلاش آقای نویسنده در جهت بیان ساده و روان این حجم از وحشی‌گری و خشونت و حمله به انسانیت، حقیقتا قابل تقدیر و تشکر است. اصلا حوصله‌سربر نیست، پرکشش و جذاب است، زود سراغ اصل مطلب می‌رود و زود می‌گذرد و زود هم تمام می‌شود.
امیدوارم این جلد آخر، واقعا جلد آخر نباشد چون وسط یکه‌تازی آمریکا در کشورهای آمریکای لاتین رهایمان کرد و تمام شد. به این‌همه تلاش مبارزان مسلمان ضد استعمار در ایران که منتهی به انقلاب اسلامی شد هم نپرداخت. امیدوارم همان‌طور که در انتهای هر جلد: "ماجرا ادامه دارد..." واقعا ادامه داشته باشد.

این مجموعه خیلی ارزشمند است...

[مهدیه جاهد · Rating 3 out of 5]

این اخرین جلد رو هم توی مطب دکتر تموم کردم.
سه ساعت زمان مناسبی بود براش.
این جلد هم در مورد استعمار توی آسیای شرقی و آمریکای لاتین بود. به نظر خیلی خیلی بیشتر جای توضیح و کار داشت و میتونست خودش دو جلد کتاب بشه. مثلا توضیحات اضافه و تکراری که توی بعضی جلدها داشت حذف میشد این جلد ۱۵ رو میتونست بست و گسترش بیشتری بده.
اما مثل جلدهای دیگه  اینقدر سبک و راحت‌خوان بود و سپری شدن زمان رو هم حس نمیکردی چون از خوندنش خسته نمیشی.

در هر صورت هر ۱۵ جلد رو بهتون توصیه میکنم مخصوصا برای مناسبهای مختلف بهترین هدیه برای نوجوونهای فامیل هست. مخصوصا اینکه لزومی نداره همه ۱۵ جلد رو بگیرید. هر جلد مشخصات و شناسنامه جدا داره و نبود بقیه خللی توی خوندنش وارد نمیکنه.