Jump to ratings and reviews
Rate this book

Hasan Âli Yücel

Rate this book
Cumhuriyet tarihinin en uzun süreli eğitim bakanı Hasan Âli Yücel hakkında etraflı bir biyografi.

Yücel’in özdeşleştiği etkili bakanlık icraatı, başta hümanist kültür mirasıyla ilgili çeviri seferberliği ve Köy Enstitüleri tecrübesi, kitabın uzun bir bölümünü oluşturuyor. Fakat sadece o değil. Yücel’in milliyetçilik anlayışı, Kemalizm yorumları, dindarlığı anlama ve yaşama biçimi, geniş yer tutuyor.

Bu arada onun üslûbuna ve meşrebine özel bir ilgiyle eğilerek... Hasan Âli Yücel’in düşman imgesi olarak, anti-komünist tehdit ve nefret söyleminin gözde bir malzemesi olarak gördüğü işlev de ele alınıyor.

Çalışma esasen bir entelektüel biyografi özelliği taşıyor; yazdıklarına, söylediklerine yoğunlaşarak, Yücel’in düşünce dünyasında bir gezinti.

532 pages, Paperback

First published January 1, 2021

9 people are currently reading
133 people want to read

About the author

Tanıl Bora

100 books149 followers
1963 Ankara doğumlu. İstanbul Erkek Lisesi’ni ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. 1984-88 arasında haftalık haber dergisi Yeni Gündem’de gazetecilik yaptı. 1988’den beri İletişim Yayınları’nda araştırma-inceleme dizisi editörüdür. O zamandan beri kitap çevirmenliğiyle de meşguldür. 1993’ten 2014’e kadar üç aylık sosyal bilimler dergisi Toplum&Bilim dergisinin yayın yönetmenliğini yaptı. 1989’dan beri düzenli yazdığı aylık sosyalist kültür dergisi Birikim’in 2012’de yayın koordinatörlüğünü, 2016’da yayın yönetmenliğini üstlendi.

Ağırlıklı çalışma alanları, Türkiye’de siyasal düşünceler, özellikle sağ ideoloji ve milliyetçiliktir. Bu konularda yayımlanmış kitapları: Devlet Ocak Dergâh - 1980’lerde Ülkücü Hareket (Kemal Can’la birlikte - İletişim Yayınları, 1991), Milliyetçiliğin Kara Baharı (Birikim Yayınları, 1995), Türk Sağının Üç Hali (Birikim Yayınları, 1998), Devlet ve Kuzgun - 1990’lardan 2000’lere MHP (Kemal Can’la birlikte - İletişim Yayınları, 2004), Medeniyet Kaybı- Milliyetçilik ve Faşizm Üzerine Yazılar (Birikim Yayınları, 2006), Türkiye’nin Linç Rejimi (Birikim Yayınları, 2008), Sol, Sinizm, Pragmatizm (Birikim Yayınları, 2010), Cereyanlar - Türkiye’de Siyasî İdeolojiler (İletişim Yayınları, 2017).

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
26 (61%)
4 stars
13 (30%)
3 stars
3 (7%)
2 stars
0 (0%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
Profile Image for Hasan Huseyin Oncel.
5 reviews1 follower
April 23, 2021
Titizlikle hazırlanmış çok kıymetli bir çalışma. Yücel'in 'dünyaya katılma iştahı', bitmek tükenmek bilmeyen 'sevilme arzusu', inanç dünyası, Doğu ve Batı kültürlerine yakınlığı, Tercüme Heyeti ve Köy Enstitüleri, dönemin anti komünizm rüzgarında hedef haline getirilmesi ve partisi - çevresi tarafından büyük ölçüde yalnız bırakılması... Yücel'e yer yer kızıyor, bazen sempati duyuyor, bazen de onun için üzülüyorsunuz.

Hasan Ali Yücel'in TC'nin en nitelikli devlet adamlarından birisi olduğu açık ama benim döneme dair dikkatimi çeken en önemli nokta dönemin İslamcı - Milliyetçi güruhunun (Kısakürek ve Atsız gibi) dilinin, üslubunun seviyesizliği; hakaret dolu, çokça nefret söylemi içeren yazıları oldu. Zihin dünyası önemli ölçüde bu arka plandan şekillendirilmiş günümüz siyasetçilerinin bu düzeysizlikten bir adım öteye gidememiş olması şaşırtıcı değil.

Yücel unutmamayı bir medeni vazife olarak telkin etmiş. Unutmayalım, unutturmayalım.
126 reviews5 followers
May 24, 2021
Hasan Âli kitabını 3 ayda da olsa bitirdim.
Aralarda belki 30 ayrı kitap okudum bu sürede.
Sanırım bu tip kitapları alıp bir kerede okumak, benim gibi sıradan okurlar için pek mutat değil.
Neticede, parça parça da olsa 500 sayfalık kitabı bitirebildiğim için mutluyum.

Kitapta büyük bir araştırma ve yazıya dökme emeği var.
Onca bilginin edinilmesi ayrı bir konu, harmanlanıp bir sentez oluşturulması çok daha ayrı ve zor bir iş. Yıllarca okuma yapılmış olması muhtemel.
Elbette arada atlananalar, unutulanlar, belki ulaşılamayanlar vardır, kaynak anlamında yani.

Kitabı okumaya gayet hızlı bir giriş yaptım doğrusu.
200 sayfa kadar da gayet iyi gittim, sonra biraz yavaşladım.
Bunun nedenini ilk eleştirim olarak sunabilirim.
Şöyle ki; Kültüralizm ve Türk Hümanizmi bahislerinde tempo düşüyor ve sanırım kitabın öznesinden biraz uzaktaki kişi ve meselelere giriliyor. Okuyucunun dikkati azalıyor.
Sonrasındaki Köy Enstitüleri bölümünü de böyle spesifik bir kitap için uzun buldum, zira Enstitüler konusu özellikle son zamanlarda yeterince irdelenmişti gibi geliyor bana.
Elbette yazarın KE'nin Yücel'in bizatihi bir eseri olup olmadığı konusuna cevap aradığı ve bulduğu cevabı okuyucuya iletmek istediği açık, ancak yine de bana uzun geldiğini belirtmek isterim.
Ayrıca, kitap bir 100 sayfa kadar daha kısa olsaydı belki çok daha fazla kişi okumaya cesaret (!) ederdi, diye düşünüyorum.

Bir biyografi için seçilen dil konusu da baştan beri düşündüğüm bir nokta oldu. Böylesine sohbet tarzı, esprili bir dilin böyle bir kitap için seçileceğini düşünmemiştim.
Arada bir sarkastik bir dile bile meyil de var gibi.
Yani demem o ki, bu büyük akademik tarama ve dosyalama çabasının daha günlük bir dille, sohbet edercesine yazıya dökülmesi tahmin edeceğim bir şey değildi. Ancak çok rahatsız edici bulmadığımı da eklemeliyim.

Yazarın eski dile ait kelimeleri sevdiğine, bunları sadece birer antik eser olarak değil günlük ve yazılı dilin aracı olarak da gördüğüne önceki okumalarımdan aşinayım.
Makalelerde bu kadar eski kelime kullanılması, belki metnin kısa olması nedeniyle pek zorluk çıkarmayabilirse de 500 sayfalık kitapta benim düzeyimdeki okuyucular için bayağı bir yük oluyor. Bunu dönemin diline bağlı kalma tercihi gibi görmek, bir tutarlılık olarak değerlendirmek pekâlâ mümkün. Ya da onca arşiv taraması sırasında insanın sürekli eski dilden kelimeler okuyunca yapacak başka bir şeyi kalmaması da ihtimal.
Yine de benim ve muhtemelen diğer bazı okuyucuların zaman zaman ya da sıkça sözlüğe başvurmak zorunda kaldıklarını, kendilerini bu düzeyde bir metni okumak için eksik bulma duygusuna kapıldıklarını bir not olarak düşmeliyim.

Yine -yazarın başlangıçta belirtmiş olmasına rağmen- kaynakların orijinal haline sadık kalma disipliniyle ve belki de sosyal alan yazımında kurallar öyle olduğu için aktarımlarda sıkça kullanılan tırnak, kesme, köşeli parantezlerin okuyucuyu yorduğunu söyleyebilirim. Eğer hedef kitle genel ise, aktarımları yaparken okuma yumuşaklığına uygun bir tarzın seçilmiş olması, en azından bana daha rahat bir yolculuk sağlardı sanırım.

Kitabın yazarının, kitabın kahramanına karşı (yazarın da kitabın bir kahramanı olduğu gerçeğini reddetmeyerek bunu yazıyorum) objektifliği, sanırım yazar için çok önemliydi. Her yazar için de öyle olmalı zaten. Bunu giriş bölümünde açıkça belirterek ne sempati ne de antipati, mümkünse empati amaçladığını yazmış, ki harika bir çerçevelemeydi.
Metnin ilk bölümlerinde yazarın empati hedefinde bazı sorunlar yaşadığımı/yaşadığını söylemek zorundayım. Yazarın, resmi tarih ve Kemalist doktrin hakkındaki görüşü ve rejimin "tek tip vatandaş" yetiştirme arzu ve ısrarına bilinen tepkiselliğiyle Hasan Âli'ye karşı başlangıçta mesafeli ve hafif alerjik durduğu hissine kapıldım. Yanlış intiba olabilir. Burada bazı eleştirmenlerle farklı görüşlerden gelip aynı yerde durmuş olmak istemeyerek şunu da yazmalıyım ki, Birikim ekibinin Kemalizm'e karşı sert tepkiselliğinin biraz daha başarılı bir şekilde nötralize edilmesi kitabın genel okur zümresi açısından yararlı olabilirdi. Zira sosyal-akademik bir eser vasfındaki kitabın aynı zamanda popüler bir yazın ürünü olduğunu (popülist gibi anlaşılmamasını rica ediyorum) ve mümkün olan en geniş kitleye ulaşması gerektiğini düşünüyorum, ki Hasan Ali adındaki bir kitaba çok sayıda Atatürkçü insanımızın teveccüh göstermesi gayet doğaldır.

Çok farklı yerden gelip de aynı noktada eleştirel durmak derken kast ettiğim şey, kitap hakkında kalem alınan bazı eleştiri yazılarıydı. Son derece katı ve üstten bakıcı bir tarzı olan, bir biyografiyi, adeta yazarının neden objektif kalmaya çalışarak yazdığı ithamıyla uzun uzun eleştiren, ruhsal açıdan sağlıksız bulduğum bazı eleştiri yazılarına, yine de teşekkür etmeliyim, zira son 100 sayfasına gelip tekrar bir ara verdiğim kitabı bana 2 günde tamamlama enerjisi sundular.
Bunca emekle yazılan bu önemli kitabı, sadece kendi siyasi bakış açılarından değerlendirerek ve yazarı neden bir "düpedüz Kemalist" figürün hayatını yazdığı gibi ilginç bir suçlamayla karşı karşıya bırakan eleştirilerin okuyuculara yararlı olduğunu düşünmüyorum.

Yazarın Hasan Âli ile ilgili bakışının gerçek bir empatiye dönüştüğü sonraki bölümler benim için yeniden eğlenceli olmaya başladı. Sanki, adam kudretli bir makam sahibiyken, bakanken, Milli Şef'in çok yakınındayken yazarın ona karşı duyamadığı şefkat, kuramadığı empati, rahmetli makamdan ve çaptan düşüp melankoliye daldığında ortaya çıkmıştı. Yazar düşenin dostu olmuş, Hasan Âli Yücel'in ömrünün son yıllarında en çok içlendiği ve ihtiyaç duyduğu şeyi ona sunmuştu.

Kitabın "Anlaşılmamak... Unutulmak bile bunun yanında başlı başına bir bahtiyarlıktır." cümlesiyle sonlanması da yazarın büyük çabasının, harcadığı vaktin karşılığı, muhtemelen zaman zaman zihnini meşgul eden "Acaba bu işi layıkıyla kotarabilecek miyim?" sorusunun müspet cevabı olmuş.


Sosyal bilimlere uzak bir okuyucu ve biyografi okumaları sınırlı bir kitapsever olarak metinle ilgili birçok teknik ya da akademik ayrıntıyı kaçırmış olabilirim.
Bu nedenle de yazılanları yeterince anlayamamış, hakkını tam verememiş olmam düşük saymadığım bir ihtimaldir.
Yine de Hasan Âli konulu bir kitaba merak duyan, yazarın birikimi ve becerisi ötesinde, kitabın öznesine, onun hata yapan, hatasını belli ölçüde kabul eden, insanları kırmamaya çalışan, kırmışsa gönlünü almayı ihmal etmeyen naif kişiliği nedeniyle sempati besleyen, saygı duyan bir okurun değerlendirmeleri bunlar.
Profile Image for Atahan.
1 review1 follower
March 6, 2021
Yücel'i bütün yönleriyle ele almış detaylı bir biyografi. Bu kadar detaylı olması bir hayat hikayesini en yakından takip ediyormuş hissi yarattı bende. Hasan Ali Yücel'in renkli kişiliğinin de kitabın okurken uyandırdığı heyecan ve merakta etkisi olduğu aşikar. Mevlevi yanından siyasi yanına ve hatta küskün yanına en yakından tanıklık ediyoruz okurken. Kitap yalnız bir sabık bakanı konu almıyor, yaşadığı dönemi de bize sunuyor.

Kitapta Hasan Ali Yücel'in çalışmalarına ve bazı projelerine de değinilmiş, özellikle Köy Enstitüsü meselesine ayrıca parantez açılmış. Hayatı boyunca çevresinde bulunan, çeşitli projelerde yol arkadaşlığı ettiği insanların da ayrıntılı bir biçimde anlatılması ise Yücel'i daha iyi anlatıyor bize.

Sonuç olarak yalnızca Hasan Ali Yücel'i değil dönemi de okumak için harika bir kitap.
Profile Image for Muharrem Enes Erdem.
46 reviews1 follower
December 30, 2024
Tanıl Bora’nın Hasan Âli Yücel biyografisi, hem Yücel’i tanıyan hem de Türk siyasetinin ve düşünce dünyasının derinliklerine ilgi duyan bir okur için büyük bir değer taşıyor. Tanıl Bora’nın biyografi üslubunu zaten çok beğeniyorum, çünkü hem analitik hem de insanın ilgisini çeken bir dil kullanıyor. Bu biyografisi de, Hasan Âli Yücel’in hayatını ve fikirlerini anlamamı çok derinleştirdi.

Hasan Âli Yücel, ülkemizin modernleşme sürecinde önemli bir figürdür. Köy Enstitüleri gibi devrimci projeleriyle, Türk eğitim sistemine kattığı yeniliklerle, düşünsel ve politik hayata yaptığı katkılarla hafızalarda yer etmiştir. Bora, bu biyografide Yücel’in hayatını bir bütün olarak ele alırken, onun sadece bir siyasetçi değil, aynı zamanda entelektüel bir devrimci olduğunu çok iyi bir şekilde ortaya koyuyor.

Kitap, Yücel’in fikirlerinin kökenlerine, politik duruşuna ve onun eğitim sistemine dair yenilikçi bakış açısına ışık tutuyor. Köy Enstitüleri’nin Türkiye için taşıdığı önemi, Yücel’in bu projeyle toplumun en ücra köylerine kadar eğitim götürme vizyonunu çok etkili bir şekilde yansıtıyor. Eğitimdeki bu devrimci yaklaşım, Türkiye’nin aydınlanma sürecine büyük katkı sağlamış ve hala etkisini sürdürmektedir.

Tanıl Bora, Yücel’in düşüncelerini ve eylemlerini hem tarihsel bağlamda hem de bireysel olarak derinlemesine analiz ediyor. Bu biyografi, sadece Hasan Âli Yücel’in hayatını anlatmakla kalmıyor, aynı zamanda onun dönemin entelektüel ortamındaki yerini de sorguluyor. Bu yönüyle, bir biyografi olmanın ötesine geçip dönemin Türk entelektüel yaşamına dair önemli bir çalışma sunuyor.

Yücel’in inovatif düşünceleri ve ülkesi için yaptığı hizmetler, kitaba damgasını vuran unsurlar. Biyografi, bir yandan Yücel’in fikir dünyasına derinlemesine bir bakış sunarken, diğer yandan onun toplumsal fayda gözeten projelerini de gözler önüne seriyor. Tanıl Bora’nın bu kapsamlı eseri, Yücel’i hem bir siyasetçi hem de bir düşünür olarak tanımak isteyen okurlar için vazgeçilmez bir kaynak.

Sonuç olarak, bu biyografi sadece Hasan Âli Yücel’in hayatına dair bilgi edinmek isteyenlere değil, aynı zamanda Türkiye’nin entelektüel tarihine ilgi duyan herkese önerilecek değerli bir kitap. Tanıl Bora’nın kalemiyle, Yücel’in izlediği yolun ardındaki derin düşünsel temelleri ve onun topluma kattığı mirası çok daha iyi anlıyoruz.
Profile Image for Esma Ertürk.
36 reviews4 followers
October 23, 2022
cumhuriyet tarihine damgasını vurmuş devrimci aktörlerden birinin ayrıntılı biyografisini okurken çok duygulandım. niyazi berkes galatasaray lisesinde okurken felsefe dersine giren hasan ali yücel için "bize derin bir felsefe bilgisi değil ama geniş bir felsefe ilgisi verdi" demiş. işte beni en çok etkileyen yönü hasan ali'nin. kemal tahir onun ve tonguç'un köy enstitüleri projesini gerçekçi bulmamış. inönü, sevdiği ve taktir ettiği bakanının yeterince arkasında olmamış. heyecanı, coşkusu, çalışkanlığı anadolu bozkırına çok gelmiş. kıymeti bilinmemiş.
3 reviews
September 27, 2022
Hasan Ali Yücel biyografisi ve dönemin incelenmesi yönünden muazzam bir eser ama Tanıl Bora hocanın kişisel külliyatında daha ileri bir adım mıdır emin değilim. Pek çok bölüm ortalamanın tabiki üstünde ama genel itibarıyla bilgi akışı olarak geçiyor ve yazarın aşina olduğumuz dil lezzeti bana seyrek geldi. Gene de beğenerek okuduk ve Türkiye’nin bir dönemi hakkında daha çok bilgiye ve öngörüye sahip olmamıza vesile olduğu için yazara teşekkürler.
Profile Image for Metin Celâl.
Author 33 books133 followers
January 30, 2021
Hasan Ali Yücel'in kapsamlı bir biyografisi. Klişeleri aşıp Yücel'in nasıl bir kişi olduğuna, düşünce dünyasına, yönetim anlayışına yoğunlaşmış. İyi yazılmış, merakla okunan bir biyografi.
10 reviews
April 21, 2021
"Sevilmeye teşne" bir devlet adamını zengin bir Türkçe ve ilgiyi diri tutan bir kronoloji ile gelecek nesillere aktaran Tanıl Bora'ya ne kadar teşekkür edilse azdır.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.