Belgische Republikeinen - Radicalen tussen twee revoluties 1830-1850

by Els Witte

Waarom is België in 1830 geen republiek geworden? Na de revolutie wordt het land vrij snel de monarchie die het tot op vandaag is. Liberalen en katholieken verdelen de macht onder elkaar. De radicalen, een politieke minderheidsstroming, hebben een beslissende rol gespeeld in de opstand tegen Willem I. Maar ze worden na jarenlang hard verzet buitenspel gezet. Radicalen zijn tegen de monarchie en voor een republiek gebaseerd op democratie en universele mensenrechten. In hun woorden en daden tonen ze zich de rechtstreekse erfgenamen van het radicale Verlichtingsdenken dat eind achttiende eeuw de westerse wereld door elkaar schudde.



Voor het eerst wordt het verhaal van de radicalen uitgebreid beschreven. Op basis van jarenlang onderzoek toont Els Witte het vaak tragische lot van deze activisten tegen wil en dank. Na het mislukte revolutiejaar 1848, waarin de radicalen opnieuw de strijd voor de republiek aanbinden, is hun rol uitgespeeld. Hun ideeën blijven doorwerken en vormen later mee de basis van de sociaaldemocratie, het progressieve liberalisme en het sociale katholicisme.

Genres: Belgium, History, Politics

431 pages, Hardcover

First published March 3, 2020

Reviews

[Frederick · Rating 4 out of 5]

Net als in het andere boek van historica Els Witte dat ik las "Het verloren koninkrijk - waarin ze de verloren strijd van de orangisten tegen de nieuwe staat België behandelt - focust ze hier op ongeveer dezelfde tijdsperiode (het ontstaan van België), maar richt ze zich tot een andere oppositionele groep. Niet de orangisten, maar de radicale republikeinen staan hier centraal. Een groep die tijdens de strijd tegen Willem I aan de andere kant van de barricades vocht en won, maar die later in hun streven om van België een republiek te maken het onderspit moesten delven.

Beide boeken hebben eenzelfde chronologische aanpak en zijn zeer gedetailleerd. Ze tonen ook telkens hoe heterogeen beide groepen zijn, met onderlinge conflicten. In het begin word je ietwat om de oren geslagen met weinig bekende namen van radicalen uit allerhande steden en gemeenten, maar de belangrijksten komen voldoende vaak terug om er zich een goed beeld van te kunnen vormen.

Hun verhaal is uiteraard dramatisch: van de grote overwinnaars van de Belgische onafhankelijkheidsstrijd - zonder wie het niet zou zijn gelukt- evolueren ze tot eerst een luidruchtige oppositie, maar uiteindelijk tot een verbannen, opgesloten of gemarginaliseerde groep. Die evolutie brengt de auteur mooi in beeld.

[Hubert Petre · Rating 4 out of 5]

Uitstekend boek dat een aantal mythes, of tenminste misvattingen, uit de vroege Belgische geschiedenis rechtzet. Witte toont aan dat republikeinen een doorslaggevende rol spelen tijdens de Belgische revolutie. Die is, in tegenstelling tot wat bepaalde Vlaams-nationalististen graag laten uitschijnen, een authentieke volksopstand die pas in een later stadium door de burgerij en de adel handig wordt gerecupereerd. Het nieuwe bestel marginaliseert de linkerzijde, richt de monarchie op en voert een anti-Franse politiek die resulteert in de acceptatie van de kersverse Belgische staat in het Europa van de Restauratie. Dit ging niet zonder hevige interne tegenstand en de republikeinse gedachte bleef lang levendig in bepaalde intellectuele kringen, vaak gelinkt aan de vrijmetselarij, die hoe langer hoe meer toenadering zochten tot de prille arbeidersbeweging. Tot het midden van de 19de eeuw bleven de republikeinen ijveren voor een democratische Belgische republiek, maar na een mislukte poging tot revolutie in 1848, vakkundig neergeslagen te Risquons-Tout bij Moeskroen, moest die hoop definitief begraven worden. Een fascinerend stukje vaderlandse geschiedenis.

[Pappy Lew-Cas · Rating 5 out of 5]

Heel gedetailleerd.

Goede inzicht op België na de onafhankelijkheid: niet echt rustig.

Vaststelling: de Belgische revolutie was een Franstalig fenomeen, meestal geleid vanuit Brussel en Luik.
De Nederlandstaligen werden toen volledig vergeten, het is alsof de taal zelf niet bestond, zelfs voor deze progressisten.

[Arno · Rating 4 out of 5]

Somewhat dry and tough, but still an enlightening and at times vivid account of a little known movement. Both the ideological as practical complexities and the personal networks are studied in detail.

[Yannick Daelemans · Rating 4 out of 5]

topboek, maar naar het einde toe een beetje langdradig

[Karl Lauwers · Rating 3 out of 5]

Indrukwekkend werk, zeer uitgebreid en compleet.

Maar schrijfstijl is soms opsommend (vd feiten) en weinig vertellend, waardoor het niet altijd vlot leest.