Η Ευρώπη στο προσκήνιο: Η γέννηση του καπιταλισμού από το 15ο έως το 17ο αιώνα

by Márkus István, Γιώργος Βαβίτσας (Translator)

Πώς δημιουργήθηκαν –κατά το λεγόμενο Μεσαίωνα– και αναπτύχθηκαν σταδιακά τα φύτρα του καπιταλισμού στην Ευρώπη; Γιατί ο νέος τρόπος οργάνωσης της κοινωνίας αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη και όχι σε άλλα μέρη, όπως η Κίνα, ο πολιτισμός της οποίας προηγήθηκε κατά 1.500 χρόνια του ευρωπαϊκού; Γιατί τα πρώτα αστικά κράτη ήταν η Ολλανδία και η Αγγλία; Πώς προσαρμόστηκε σταδιακά η πολιτική, πολιτισμική, διανοητική και θρησκευτική ζωή της Ευρώπης ως συνέπεια της ανάπτυξης των νέων κοινωνικών σχέσεων στην παραγωγική διαδικασία;

Αυτά και πολλά ακόμη ερωτήματα απαντιούνται σε αυτό το συναρπαστικό βιβλίο, το οποίο καταπιάνεται με τη γέννηση του καπιταλιστικού κοινωνικοοικονομικού συστήματος μέσα από τη μήτρα της ευρωπαϊκής φεουδαρχικής κοινωνίας. Σε αυτό παρουσιάζονται σε όλο τους τον πλούτο οι «πόνοι» αυτού του «τοκετού»: Η πάλη για τη δημιουργία της ενιαίας Ισπανικής Αυτοκρατορίας στην οποία «ο ήλιος δεν έδυε ποτέ», ο 80χρονος αγώνας των Κάτω Χωρών απέναντι στην Ισπανία που οδήγησε στη δημιουργία του ολλανδικού κράτους, η εσωτερική σύγκρουση για τη συγκρότηση του αστικού βρετανικού κράτους και ο ανταγωνισμός του απέναντι στην Ολλανδία και τη Γαλλία για την κυριαρχία των θαλασσών, οι εξεγέρσεις των χωρικών απέναντι στους δυνάστες τους, η εμφάνιση των νέων χριστιανικών δογμάτων σε ρήξη με τον καθολικισμό και τον Πάπα, η αντιπαράθεση της ανερχόμενης επιστήμης με τις θρησκευτικές αντιλήψεις.

Το «ταξίδι» του αναγνώστη στις σελίδες του βιβλίου ομορφαίνει ακόμα περισσότερο από την ιδιαίτερη λογοτεχνική ικανότητα του συγγραφέα, αλλά και από τον εμπλουτισμό του βιβλίου με πολλές εικόνες και τεκμήρια της εποχής.

Genres: History, Nonfiction

200 pages, Paperback

First published January 1, 1986

About the author

Márkus István (Budapest, 9 September 1920 - Budapest, 21 October 1997) was a Hungarian sociologist, critic and editor.

Reviews

[Teo Nik · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετική μονογραφία με πλούσια εικονογράφηση και εξόχως πιασάρικη θεματική, μια θεματική που αφορά την πολύ δυναμικά αναπτυσσόμενη Ευρώπη της πρώιμης νεωτερικότητας. Από τα μεγάλα πλεονεκτήματα του βιβλίου το γεγονός ότι δεν προϋποθέτει τη γνώση κανενός από τα ιστορικά γεγονότα στα οποία αναφέρεται, ούτε επίσης θέτει ως προϋπόθεση για την ανάγνωση και την κατανόησή του τη γνώση βασικών εννοιών του ιστορικού υλισμού. Ταυτόχρονα όμως, προσφέρει σε όσους έχουν μια γενική γνώση της ιστορίας εκείνης της περιόδου, μια αποτελεσματική μέθοδο ερμηνείας των γεγονότων που αφορά στη γνώση των νομοτελειών της οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης στην ιστορία της ανθρωπότητας.

[Διονύσης (dio.b) · Rating 5 out of 5]

Διαφωτισκότατο βιβλιαράκι, δίνει μια πολύ καλή εικόνα των συνθηκών και του τρόπου ανάδυσης του καπιταλιστικού συστήματος κατά την περίοδο της πρώιμης νεωτερικότητας. Παράλληλα, επιχειρεί, μέσα από τη μαρξιστική οπτική και τη χρήση αναλυτικών εργαλείων υλιστικής αντίληψης της ιστορίας να εξηγήσει με απλό και κατανοητό τρόπο -στόχο που πετυχαίνει ικανοποιητικά κατά τη γνώμη μου- γιατί αυτή η εξαιρετικά πολύπλοκη ιστορική διαδικασία έλαβε χώρα στη γεωγραφική περιοχή της Βορειοδυτικής Ευρώπης και του ατλαντικών ακτών, ένθεν και ένθεν του ωκεανού, με τη σαφώς περιορισμένη οικονομική ανάπτυξη και όχι για παράδειγμα στην εύρωστη και πιο δυναμική, από κάθε πλευρά, αυτοκρατορική Κίνα της δυναστείας των Μινγκ.

[Konstantinos · Rating 4 out of 5]

Ενδιαφέρον αν σου αρέσει η ιστορία και ειδικά η ιστορία της Ευρώπης, του Μεσαίωνα, της Αναγέννησης και των πρώιμων αστικών επαναστάσεων. Σε ένα αρκετά μεγάλο κομμάτι γύρω στη μέση κάνει κοιλιά κατά τη γνώμη μου. Ανακτά όμως το ενδιαφέρον του, και με το παραπάνω, στα τελευταία κεφάλαια αναφορικά με τις αστικές επαναστάσεις στην Ολλανδία και στην Αγγλία.

Αναρωτιέμαι πόσοι, ακόμα και από όσους έχουν κάποια σχέση με την μαρξιστική ιδεολογία ή με τον ιστορικό υλισμό γενικά, έχουν καταλάβει ότι 250-300 χρόνια πριν τη μεγάλη Γαλλική Επανάσταση, είχαν ήδη πραγματοποιηθεί τρεις (!) μεγάλες αστικές επαναστάσεις από τις οποίες η πρώτη ήταν η ολλανδική τον 16ο αιώνα και δεύτερη η αγγλική τον 17ο αιώνα (μαντέψτε ποια ήταν η τρίτη ;-)

Τα παραπάνω αποδεικνύουν δύο πράγματα κατά τη γνώμη μου. Πρώτον ότι δεν είναι πάντα τόσο εύκολο να τυποποιήσεις τα ιστορικά γεγονότα όπως το έχουμε πολλές φορές στο μυαλό μας, όμως με τα κατάλληλα θεωρητικά εργαλεία - όπως ο ιστορικός υλισμός - μπορείς να αφαιρέσεις το περιτύλιγμα (τη μορφή) και να δεις την ουσία (το περιεχόμενο). Με δυο λόγια, πώς αυτό που εκ πρώτης όψεως φαίνεται να είναι μια θρησκευτική διαμάχη (τόσο στην αγγλική όσο και στην ολλανδική επανάσταση) ή ένας πόλεμος μεταξύ λαών (πόλεμος ανεξαρτησίας των Ολλανδών απέναντι στους Ισπανούς) αποτελεί στην πραγματικότητα την προσπάθεια μιας νέας ανερχόμενης τάξης (εν προκειμένω της αστικής) να καταλάβει τον κρατικό μηχανισμό και να τον φέρει στα μέτρα της γιατί οι παλιές παραγωγικές σχέσεις που είναι νομικά κατοχυρωμένες στο παλιό σύστημα εμποδίζουν τις παραγωγικές δυνάμεις να αναπτυχθούν και να εγκαθιδρύσουν παντού τις νέες παραγωγικές σχέσεις.

Και, δεύτερον, ότι ο καπιταλισμός, όχι απλώς δεν είναι αιώνιος, όχι απλώς δεν είναι καλύτερος από τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό γιατί δήθεν "ο κομμουνισμός δοκιμάστηκε, και όπου δοκιμάστηκε απέτυχε" αλλά χρειάστηκε αιώνες για να εγκαθιδρυθεί, χρειάστηκε τόνους αίματος για να επικρατήσεις και χρειάστηκε να κάνει παραχωρήσεις στα κατάλοιπα του φεουδαρχικού συστήματος (που με τα κριτήρια των αστών και τον αντικομμουνιστών πρέπει να ήταν καλύτερος από τον καπιταλισμό γιατί άντεξε κοντά μια χιλιετία, ενώ καπιταλισμό έχουμε μόνο καμιά πεντακοσαριά χρόνια :-)

[Alex · Rating 4 out of 5]

Μια φροντισμένη, συνοπτική και εικονογραφημένη εισαγωγή στην ιστορική πορεία μέσω της οποίας σχηματίστηκαν οι καπιταλιστικές σχέσεις στην Ευρώπη από τον 15ο έως τον 17ο αιώνα.

Το βιβλίο αναλύει γιατί ο καπιταλισμός άνθησε στην Ευρώπη αντί άλλων προηγμένων πολιτισμών όπως η Κίνα, εξετάζει την μετάβαση από τη φεουδαρχία στην αστική κοινωνία: την Ισπανική Αυτοκρατορία, τον αγώνα των Κάτω Χωρών, την εξέλιξη του αγγλικού κράτους κ.ά. και παρουσιάζει τις θρησκευτικές, πολιτισμικές και επιστημονικές αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν με την άνοδο των αστικών τάξεων, πολλές φορές εν μέσω εξεγέρσεων και κοινωνικών αναταραχών.

Αξίζει να αναφερθεί το γεγονός ότι ο συγγραφέας υλοποιεί τις ιδέες με οπτικό υλικό, χρονολόγια και έναν αφηγηματικό τόνο που απευθύνεται σε αναγνώστες χωρίς προηγούμενες γνώσεις ιστορίας ή οικονομικού-ιστορικού υλισμού. Το χρήσιμο αυτό πόνημα του Márkus István είναι μια κατατοπιστική και εικονογραφημένη εισαγωγή στην πρώιμη ιστορία του καπιταλισμού στην Ευρώπη, ειδικά κατάλληλη για όσους θέλουν να σχηματίσουν μια πρώτη εικόνα χωρίς πολυπλοκότητες και βερμπαλιστικές αναλύσεις.

[Άννα Μαρία · Rating 4 out of 5]

Μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη για τις ρίζες του Καπιταλισμού μέσα απο δυο γεγονοτα που σημάδεψαν αυτη την εξέλιξη: Την Ολλανδική Ανεξαρτησία και την Αγγλική Επανάσταση στα μεσα του 17ου αιώνα.
Ο συγγραφέας συνδέει την αστικοποιηση με την ανάδειξη της αστικής τάξης, του παγκόσμιου εμπορίου, του Ιμπεριαλισμού και της Αποικιοκρατιας ως θεμέλια του Καπιταλιστικου Συστήματος. Ειναι μια ενδιαφέρουσα σύνδεση, καθώς απο τον 17ο αιώνα η αποικιακη επέκταση (κυρίως για την Ισπανία και την Πορτογαλία και στην συνέχεια για την Ολλανδία) αποτελούσε και εμπορική επικράτηση σε παγκόσμια κλίμακα.

[Panayiotis Zois · Rating 4 out of 5]

Σύντομο ιστορικό βιβλίο το οποίο περιγράφει την κατάσταση στην Ευρώπη και το πέρασμα από το φεουδαρχικό σύστημα προς το καπιταλιστικό, με απλό και κατανοητό τρόπο. Επικεντρώνεται κυρίως σε τρεις χώρες στην Ισπανία, στην Αγγλία και στην Ολλανδία. Αρκετά ποιοτική η ελληνική έκδοση, με πολλές ζωγραφιές της εποχής και τυπωμένη σε γυαλιστερό χαρτί.

[George Mihailidis · Rating 1 out of 5]

Αυτό το βιβλίο είναι κουμουνιστική προπαγάνδα. https://www.rizospastis.gr/story.do?i...