«Ο Κάφκα θα μείνει το μοντέλο του αιώνα. Γνωρίζουμε πόσο κοστίζει η κάθε του φράση, πόσο του στοίχισε».
Peter Handke
Ο Γιόζεφ Μπλοχ, το ανθρώπινο σύμβολο της έλλειψης νοήματος και της απειλής, παρουσιάζεται μέσα στον κόσμο του Χάντκε, σε έναν κόσμο που ο υπαινιγμός και η παραίτηση προσδίδουν μια πραγματικότητα.
Ο τερματοφύλακας, κάτω από τα δοκάρια της συνείδησης και της πράξης.
Σχεδόν με τρόμο, αποκρούει κάθε προσπάθεια εξανθρωπισμού, ορθολογισμού και συναισθήματος.
Έχει υπάρξει στο παρελθόν, ως επαγγελματίας αθλητής, σύζυγος και πατέρας.
Τώρα, απλώς ενοχλείται απο όλα, περιφέρεται άσκοπα σε ένα άρρωστα εχθρικό περιβάλλον, αλλάζει διαθέσεις και προορισμούς, τοποθετείται παρανοϊκά έναντι του κόσμου, δεν είναι συγκροτημένος, δεν παρουσιάζει συναίσθηση των όσων συμβαίνουν γύρω του, έχει συμπτώματα σύγχισης.
Είναι ο ήρωας του βιβλίου που έχει όνομα,
Γιόζεφ Μπλόχ, ακούμε τις σκέψεις του και βλέπουμε τις πράξεις του.
Ο Μπλόχ είναι η άλλη πλευρά του συγγραφέα, η δίνη του, η φαντασίωση του για μία συμβολική, αυτιστική πραγματικότητα.
Ο Μπλόχ είναι
«ο ξένος» του Καμί σε ένα μουντό καφκικό υπόβαθρο. Αλλά ένας «ξένος» χωρίς ίχνος συναισθήματος, ασυνείδητος, απομονωμένος, δολοφόνος απο άγχος και πλήρως αδιάφορος για τις συνέπειες των πράξεων του. Ακόμη περισσότερο ανηλεής μπροστά στις ίδιες αποτρόπαιες πράξεις. Απόλυτη έλλειψη αναστολών, παθολογική και ατέρμονη μετακίνηση με αντιδράσεις ακατανοησίας και φρίκης.
Πίσω απο κάθε άτομο, κάθε γεγονός, κάθε χαρακτηριστικό ανθρώπινης συμπεριφοράς και καθημερινής ρουτίνας η ικανότητα του να συλλάβει την πραγματικότητα είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Κατηγορεί τους ανθρώπους συλλήβδην ως εχθρούς και υποκριτές, άξιους αν υποστούν οτιδήποτε τους κάνει.
Ψάχνει παντού τον υπαινιγμό και την απειλή, στοιχεία απαραίτητα για την πραγματικότητα του Χάντκε.
Αναζητάει φίλους και κάποια επικοινωνία, μα αυτομάτως θεωρεί πως τον προσβάλλουν, τον προδίδουν, τον επικρίνουν, τον παρεξηγούν. Καχύποπτος, με μια αδιάλειπτη, ανεξέλεγκτη οργή που πυροδοτείται εύκολα και άστοχα.
Τα υπόλοιπα πρόσωπα έχουν μόνο ιδιότητες, θλιβερό ρεαλισμό, ψυχρή αδράνεια και αποστασιοποιημένη ατμόσφαιρα αντίδρασης.
Ο Χάντκε γράφει πολύ απλά, σχεδόν παιδικά. Μα δεν υπάρχει λέξη, πρόταση, φράση, παράγραφος που να μην ερμηνεύεται με άπειρους τρόπους.
Για τον κάθε αναγνώστη ξεχωριστή αντιληπτική αξιολόγηση.
Ίσως ακατανόητος, ίσως συμβολικός, ίσως ανεξιχνίαστος και παθολογικά αντικοινωνικός. Μα σίγουρα,κάθε φράση του «κοστίζει».
Μας γνωρίζει τον Μπλόχ, τον ντύνει με απελπισία, απόγνωση, παράνοια, αμηχανία, άγχος, ένταση, αποξένωση.
Αυτή η γνωριμία μέσα απο την πένα του είναι γροθιά στο στομάχι του αναγνώστη.
Ξαφνικό χτύπημα στο μυαλό.
Πόνος στην ψυχή, σοκ, αιφνιδιασμός, αλλεπάλληλα αναπάντητα ερωτήματα που δεν γίνεται να απαντηθούν ή αν γίνεται, οι απαντήσεις είναι καθαρά υποκειμενικές.
Και ναι, το καταφέρνει, τουλάχιστον σε εμένα το πέτυχε εξ αρχής. Όση ενσυναίσθηση και συναισθηματική παιδεία λείπει απο τον Μπλόχ, βγαίνει αβίαστα απο τον αναγνώστη προς εκείνον, προς την ανεπάρκεια του, προς τον συμβολικά υπαινικτικό κόσμο του.
Χάρηκα απεριόριστα, όταν στο διφορούμενο και ποιητικό τέλος του βιβλίου, ο τερματοφύλακας καταφέρνει να αντιμετωπίσει την «ποινή» που του επιβλήθηκε με το πέναλτυ και πιάνει την μπάλα, πριν περάσει τη γραμμή του τέρματος.
Σίγουρα Δεν το συστήνω ανεπιφύλακτα.
Καλή ανάγνωση.
Πολλούς ασπασμούς.