Polski bajer

by Monika Borys

Polski bayer. Obrazy disco polo w latach 90.

Gdzieś między bazarem i Belwederem, pastwiskiem i gorącą plażą, Salą Kongresową i dyskoteką Panderoza rodzi się muzyka disco polo. Skąd się wziął jej fenomen, co ma wspólnego z italo disco i dlaczego bała się go inteligencja? I wreszcie, dlaczego nikt nie słucha, a wszyscy znają?

Polski bajer to opowieść o romantycznych piosenkach i młodzieńczych pragnieniach, o polo-artystkach, boysbandach z małych miejscowości i o discopolowej wyobraźni. Obok siebie występuje tu Shazza, Maria Janion i Madonna. To pierwsza książka o disco polo bez uprzedzeń.

Genres: Nonfiction, Music, Polish Literature, Audiobook

288 pages, Paperback

First published September 4, 2019

Reviews

[Trzcionka · Rating 4 out of 5]

Niech Was nie zwiedzie ta komiczna okładka! Kryje się pod nią bardzo ciekawy reportaż, który warto przeczytać. Po raz kolejny skusiłam się wspomnieniem dzieciństwa i nie żałuję. Podczas lektury przypomniało mi się kilka szlagierów, do których skakało się w podstawówce i o to właśnie chodziło. Oprócz wspomnienia kultowych numerów i ich wykonawców, autorka sporo pisze nie tylko o genezie tego "nurtu", ale tym jak ta muzyka działała i działa na społeczeństwo. Czemu zrobiła takie zamieszanie w latach 90tych i co się stało, że ostatnimi laty wróciła na salony. Ja, siłą rzeczy, o wielu rzeczach nie wiedziałam i z zaciekawieniem wchłonęłam wszystkie informacje.
Nie jest to może perfekcyjny reportaż - kilka rzeczy można było skrócić lub opisać ciekawej, ale w ogólnym rozrachunku czyta się go świetnie, a do tego można powspominać. Chyba się nawet pokuszę na stwierdzenie, że jeśli chodzi o przyjemność z czytania to wypada znacznie lepiej niż "Duchologia polska" Drendy, która zresztą ten tytuł blurbuje ;-)

[Wojciech Szot · Rating 4 out of 5]

Monika Borys napisała książkę, która w telegraficznym skrócie przypomina o czasach, gdy próbowaliśmy odnaleźć się w kapitalizmie i szukaliśmy pocieszenia w muzyce, która w prosty sposób oddawała nasze aspiracje i obawy.

„Riki tiki…”, „baja bongo”, „ole Olek” – zapewne większość urodzonych przed 1990 rokiem obywateli i obywatelek naszego bez przesady urokliwego kraju będzie potrafiło przypisać te frazy do konkretnych utworów disco-polo. Różnie ją początkowo nazywano - mówiono o muzyce chodnikowej, bazarowej, ale nic tak dobrze nie określa tego gatunku jak typowy dla lat 90. anglopolski zlepek. Disco, bo wywodzi się od disco lat 80., choć źródeł znajdziemy w nim wiele, niektóre nawet przedwojenne. Polo, bo nasze, polskie, choć też z pola.

Całość w serwisie Pasje na Empik.com

[Magdalena · Rating 3 out of 5]

Czysta analiza kulturowo-społecznych tropów, zamiast reportażu, więc to, co interesuje mnie w sumie najbardziej (= jak społeczeństwo odbija się i odtwarza w rozrywce i sztuce). Disco polo lat 90tych jest nieskończenie fascynującą kopalnią tropów pod tym względem. Trochę niestety zbyt szkicowo-dziennikarskie, jak na moje własne potrzeby, no i zatrzymuje się na końcu transformacji, wiec w ogóle omija współczesność, ale czyta się bardzo fajnie.

[Miku · Rating 3 out of 5]

Disco polo - nikt nie słucha, ale jak przyjdzie wesele wujka Mietka czy Sylwester to każdemu noga chodzi i zna wszystkie słowa piosenki. W tym reportażu autorka skupia się na tym gatunku muzycznym oraz próbuje bez uprzedzeń wyjaśnić między innymi zależność o której wyżej wspomniałam. Jeśli kogoś interesuje skąd wziął się ten gatunek na naszym rynku, co sprawiło, że jest tak popularny, a równocześnie tak piętnowany oraz czy politycy wykorzystywali tę muzykę do swoich celów politycznych to myślę, że znajdziecie tutaj kilka odpowiedzi.

Jako osoba słuchająca rocka i metalu nie myślałam, że książka o disco polo aż tak mnie zaciekawi swoją zawartością. Autorka była w stanie utrzymać bezstronność, nie tłumaczyła niektórych rzeczy w prześmiewczy sposób, mimo, że aż się samo prosiło, by tak zrobić, a i pojawiła się dosyć spora rozpiętość zagadnień jak na tak wąski temat. Jednak warto mieć na uwadze, że książka ma lekko ponad 200 stron, więc rozpiętość tematów idzie kosztem ich zawartości. Niektóre zagadnienia zostały dosłownie muśnięte, a przy niektórych zrobiła się mała rozprawa naukowa.

Bardzo niepozorna książka, z dosyć ciekawą zawartością. Ode mnie 3 gwiazdki.

[Gosia Mycek · Rating 2 out of 5]

Oczekiwałem od tej książki więcej z jakiegoś powodu (była chyba mocno wyhajpowana i utarło się w mojej głowie że to będzie przełomowa lektura). Po prostu są to zebrane w jedną publikację ogólnie dostępne informacje.
Wgl nie rozumiem dlaczego jest w niej tyle pustych stron xd źle zaprojektowane ksiazki rozpraszają mnie podczas czytania niestety

[Ola · Rating 3 out of 5]

Uważam, że nurt disco polo i fascynacji nim to super ciekawy temat do badań, ale niestety odniosłam wrażenie, że autorka zrobiła to bardzo pobieżnie. Podotykała różnych tematów, poprzywolywala kilka piosenek i momentów discokultury, ale nie rozwinęła tego w wyczerpujący sposób. Duży niedosyt.

[Julia · Rating 4 out of 5]

Porządna analiza socjologiczna w temacie disco polo, czyli wreszcie to spojrzenie, na które czekałam.

[Romulus · Rating 5 out of 5]

Ciekawa, stosunkowo krótka (288 stron), zważywszy na zdjęcia, przypisy, analiza kulturowego zjawiska, jakim jest disco polo. Począwszy od korzeni, po wybuch popularności, upadek (co mnie zaskoczyło, ponieważ dla mnie żadnego upadku nie było - może to kwestia korzeni) i renesans (dzięki YouTube).

Nie odcinając się od moich wiejskich korzeni, prawie zawsze z disco polo darłem łacha. Ale nie było (i nie ma) wesela w rodzinie bez tej muzyki i (także mojej) świetnej zabawy. Co jednak czyni mnie i tak elitarnym pogardystą. Ale drę również łacha z niektórych zjawisk tzw. kultury wysokiej - zatem ignorant i cham. Z dewocji i religijności na pokaz - ateista i lewak. I tak dalej.

Piszę o tym ponieważ jak dla mnie oś podziału między tymi, którzy lubią i nie lubią tych paździerzowych rytmów przebiega trochę inaczej. Albo tak mi się wydaje. Bo nie jest to dla mnie kwestia wyższości. To, że nie słucham disco polo i drwię z niego, nie czyni mnie inteligentem albo "lepszym" od kogoś kto ten paździerz wielbi. Dla mnie disco polo to jedno z oblicz polskiej kultury. Nie podoba mi się, ale nikomu nie bronię. A że sobie na weselu zaryczę czasami refren "Żono moja..." - nawet wyrzutów sumienia nie mam. Co najwyżej, szkoda że nie mam w sobie mniej poczucia obciachu i nie śpiewam - zarabiając kupę kasy na braku talentu u siebie i gustu u odbiorców - jak pewien nie dokastrowany słynny wokalista o wdzięcznym imieniu Zenon. Ale cóż...

[Tomek Kobyliński · Rating 5 out of 5]

Bardzo dobra rzecz. Może 5* to przesada, ale ma jakieś niskie oceny tu to dam jedną ekstra. Bo polecam bardzo.

[Kocia Czytelniczka · Rating 1 out of 5]

Zamówiłam książkę tylko z jednego powodu - chciałam zrozumieć w najmniejszym nawet stopniu, dlaczego ten gatunek muzyczny stał się w naszym kraju popularny. Większość osób, kiedy prowadzimy rozmowę na podstawowe pytanie: Czy słuchasz disco polo?... odpowiada przecząco, wręcz wykrzywia wyraz twarzy, aby podkreślić swoje zaprzeczenie i nienawiść do tego gatunku muzycznego. No tak, nikt nie słucha, to więc kto buduje tyle wyświetleń pod teledyskami? Dlaczego dana osoba, nagle kiedy leci w tle np. Akcent, to okazuje się, że zna cały tekst, teledysk i jeszcze linię melodyczną. Polski Bajer przyszedł z pomocą, aby zrozumieć ten świat. 


Pamiętam muzykę, która leciała na osiemnastkach, weselach, czy wiejskich potańcówkach. Prawie 80 procent to piosenki disco polo. Audycje Disco Relax wciągające, a także show na podobieństwo Idola. Na takich rzeczach zostałam wychowana i ukształtował mi się światopogląd. Również w większości rozmowach przeprowadzonych w osobach w moim wieku, potrafimy określić stereotyp słuchacza tej dość ciekawej muzyki. Czy lubię ten gatunek? Nie, ale niektóre piosenki nawet na mojej imprezowej playliście się przewiną, a nawet podczas słuchania stacji radiowej VOX FM.


W tej pozycji mamy idealny przykład tego jak mocno wywarł ten gatunek na nasze społeczeństwo, które od jakiegoś czasu zostało kształtowane na jego podstawie. Pierwsze imprezy odbywały się z hitami tej muzyki w tle, a dalej potrafimy się wstydzić, że znamy którąś piosenkę. Autorka idealnie odzwierciedliła mechanizmy kształtowania się naszej świadomości i jak wchłonął się ten rodzaj muzyki. Nawet ciekawe jest to jak po samej linii melodycznej każdy z nas potrafi określić, że dana piosenka jest disco polo. 


Autorka bez uprzedzeń, bez narzucanej opinii podchodzi do tego tematu i rozkłada je na czynniki pierwsze. Pokazuje historię bez cenzury. Cała książka jest napisana dość rzetelnie i w niektórych momentach humorystycznie, co tylko daje nam możliwość szybszego pochłonięcia lektury. Ona jest na jeden wieczór, ponieważ wciąga bez opamiętania. Ważna pozycja dla nas, aby bardziej zrozumieć ten gatunek muzyczny. Może nawet pomoże niektórym pozbyć się uprzedzenia?

[L.L. · Rating 4 out of 5]

Tu się z kolei spodziewałem słabego tekstu i zaskoczony zostałem bardzo pozytywnie - całkiem niezła książka, porządne opracowanie, poważne i bezstronne. Informacje dość ciekawe, takie inne spojrzenie i analiza, o której chyba nikt nie myślał ;) wręcz wydaje mi się trochę przekombinowana w tym sensie, że wątpię by artyści planując teledyski chcieli naprawdę przekazać wizję męskiej dominacji czy coś takiego ;) no ale ok - to jest właściwie coś co funkcjonuje czy funkcjonowało tak powszechnie, że nikt nie musiał specjalnie chcieć tego demonstrować, wychodziło samo z siebie.
Natomiast w jednym książka właściwie nie spełniła moich oczekiwań - miałem nadzieję dowiedzieć się dlaczego część ludzi tak bardzo nie lubi disco polo (bo ja jestem z tych, którzy raczej lubią :P ), nie dowiedziałem się, bo "niska wartość muzyczna" to dla mnie takie hasło, które właściwie nic nie znaczy, a "niska wartość literacka", to eee... wartości literackich to ja bym szukał w książkach, a nie w 3-5 minutowych tekstach muzycznych, no ale co kto lubi ;) (z resztą które teksty mają jakąś szczególną wartość literacką? szczerze mówiąc nie potrafię teraz wskazać ani jednego). Chociaż podano jeszcze inny powód: "jednostajność i monotonia" - to chyba dlatego ja lubię :D mam bardzo dużą tolerancję (hmm, nie "tolerancję", raczej "potrzebę") monotonnej muzyki - zwykle słucham tego samego kawałka przez kilka godzin, no tak mam, może to ma coś wspólnego ze skalą autyzmu ;)

Aha, no i lektorka była dobra - czytała beznamiętnie, bez dziwnego akcentowania, tak powinno być zawsze.

(słuchana: 24.03.2022, EmpikPremium)
3,5/5

[My shelf with books · Rating 2 out of 5]

2,5
Temat fenomenu disco polo interesuje mnie odkąd stałam się świadomym słuchaczem muzyki generalnie. Polski bajer była jedną z dwóch książek o tej tematyce na mojej liście do przeczytania i obawiam się, że sięgnęłam po nie w nieodpowiedniej kolejności, bo po tej pozycji jestem bardzo zmęczona. O ile samo opracowanie tematu jest bardzo szczegółowe (czasem, aż za bardzo) i rzetelne, o tyle język jest toporny i mocno czuć w nim styl pracy magisterskiej. Po raz kolejny, gdyby nie to, że czytałam ją w audiobooku pewnie nie przebrnęłabym.
Myślę, że to pozycja dla naprawdę zapalonych badaczy tego gatunku muzyki.

[Herbazireael · Rating 3 out of 5]

przemyślana analiza społecznego zjawiska jakim jest disco polo. dużo duchologii, rozprawienie się z inteligenckim wstrętem do tego fenomenu. na minus styl, który mniej przypomina reportaż a bardziej rozprawę na wydziale kulturoznawstwa

[werona · Rating 3 out of 5]

Jestem pozytywnie zaskoczona, bardzo dobry reportaż o disco polo. Bardzo przyjemnie się go słuchało

[Aleksandra · Rating 3 out of 5]

Rzetelnie napisana rzecz, ale mam silny niedosyt i mam wrażenie że sporo podobnych analiz już się pojawiło w mediach

[marta · Rating 4 out of 5]

nigdy bym nie powiedziała ze na taki temat można napisac cała książkę. dowiedziałam się nowych ciekawych rzeczy.

[Kacper Havemeister · Rating 4 out of 5]

Rzetelny przegląd historii kultury disco polo z własnymi spostrzeżeniami.

[Marek · Rating 3 out of 5]

Warto

[Michał Murawski · Rating 4 out of 5]

Autorka jest absolwentką Instytutu Kultury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, a co by nie mówić mam jakieś same dobre doświadczenia z książkami pisanymi przez osoby z tego środowiska. Czy dało się lepiej przedstawić temat? Pewnie tak. Czy konkluzje i obserwacje pisarki są w jakiś sposób jedynie wycinkiem szerszego zjawiska jakim jest muzyka disco polo? Oczywiście. No i jeszcze kwestia momentami nadinterpretacji bazujących na uznanych autorytetach. Tylko że tak trzeba pisać, bo znalezienie obiektywnej prawdy nie jest po prostu możliwe. A dzieki "Polskiemu bajerowi" nie tylko można zaczyna się myśleć o tym muzycznym fenomenie, ale także otrzymuje się naprawdę porządny aparat pojęciowy połączony z rysem historycznym.

Czytajcie

[Wieczna Piwonia · Rating 4 out of 5]

Dobry reportaż dla wszystkich, którzy pamiętają lata 90. Za czuły regres i nową perspektywę daję 5, ale za chaos i pobieżność pewnych wątków - 3.

[Daniel · Rating 4 out of 5]

Nie udało się zmieścić wszystkiego, co wokół disco polo należy powiedzieć, ale i tak to fajna panorama zogniskowana wokół lat 90. (tu jednocześnie słuchać i oglądać należy ścieżkę dźwiękową książki). Książka ikapowa z ducha (co nie jest przyganą). Spragnionych kolejnych smaczków i obserwacji zapraszam na fejsbukowy fanpejdż (nie mój niestety) "Z muzyką disco polo przez życie".