برخلاف معنای تحقیر آمیزی که رسانهها بر پوپولیسم تحميل میکنند تا تمام کسانی را که مخالف و موجود هستند ناشایست جلوه دهند ... پوپولیسم، راهبردی گفتمانی برای ترسیم مرزی سیاسی است که جامعه را به دو اردوگاه تقسیم میکند و خواستار بسیج ستمدیدهها در برابر تکیهزنندگان بر اریکه قدرت میشود. پوپولیسم ایدئولوژی نیست و نمیتوان محتوای برنامهای خاصی را بر آن حمل کرد. رژیم سیاسی نیز نیست. پوپولیسم روشی از سیاست ورزی است که بسته به زمان و مکان، شکل های ایدئولوژیک متنوعی پیدا میکند و با انواع و اقسام چارچوبهای نهادی سازگار است.|
در سالهای اخیر به هر مطلبی اطراف این پرسش و دربارهی پوپولیسم رسیدهام، به قصد حل این مسأله خواندهام؛ تا این روزها که فرصت خواندن کتابی جدید از شانتال موف بدست داد. نام کتاب «در دفاع از پوپولیسم چپ» است و این عنوان، تا حدی قصد نویسنده از طرح موضوع را نشان میدهد. ولی باید با دقت و توجه به زمینهی فکری نویسندهاش میخواندم تا استدلالهای او را در مییافتم.
این کتاب ظاهراً به فاصلهی کوتاهی در ایران ترجمه و منتشر شده و مورد انتقاد دو گروه عمده نیز قرار گرفته است. نخست دار و دستهی اصلاحات نرمالیزه شده که محمد قوچانی سخنگوی مطبوعاتی و از اعضای اتاق فکر و پیونددهندهی آنهاست. مقالهی «دلقکها چریک میشوند» در سالنامهی تشریفاتیشان، با حمله به کتاب موف، آن را رسالهی فارسیشدهای نامیده که سوگمندانه دلقکها و چریکها را به هم رسانده، مردم را به عبور از سیاستمداران و روشنفکران فرامیخواند و از بازگشت شبح پوپولیسم و ظهور یک ترامپ ایرانی در آیندهی نزدیک، بعد از اوبامای فعلی ایرانی خبر میدهد!
دوم گروه دیگری که تحلیلها و پیشنهادات موف را از اساس مرتبط به ایران نمیدانند. آنها میگویند در فقدان نهادهای پایدار دموکراسی در ایران، سیاست داخل کشور بیشتر از راست یا چپ بودن، اتحادهای موقتی در اطراف سرمایه و قدرت است و به همین جهت شکلگیری پوپولیسم چپ و دموکراسی رادیکال مورد نظر موف، در ایران مقدور نیست.
از سوی دیگر این کتاب، در مرکز خوانش و توجه بسیاری از گروههای فکری منتقد وضعیت کنونی هم قرارگرفته است. به این ترتیب پیداست که کتاب، درتحلیل و بازاندیشی یک پرسش مهم موفق بوده است و این چیز کمی نیست. نقلی از استاد بزرگوارم را به خاطر دارم که : «پرسشهای اصیل این گونهاند. جوامع را شقهشقه میکنند.» به بیان دیگر گروههای موافق و مخالف درست میکنند و کسی نمیتواند در برابرشان بیتفاوت بماند.
هیچی نفهمیدم از مطالب کتاب ، به امید یک کتاب سیاسی ساده که موضوع پوپولیسم رو از منظر گرایش های چپ بلیان کنه بودم که به نظرم با یک کتاب سطح بالا مواجه شدم بعضی غلطهای املایی و نگارشی هم به حواس پرتی و نامفهوم شدن جملات کمک کرد