İslam, Laiklik ve Aydınlanma Savaşı

by Taner Timur

İslamiyet nasıl bir toplum yapısı ve hangi değerler sistemi içinde doğdu?

İslam'ı Yunan felsefesiyle buluşturan ve bir kültür devrimine yol açan çeviri akımı, hangi sınıf temelinde ve ne gibi dürtülerle ortaya çıktı?

Kuran'ı “Allah'ın yaratılmış sözü kabul eden ve tarihselleştiren Mutezile mensupları ne istiyorlardı? Abbasi döneminde iktidar olan bu aydınlanmacı akım, Halife Mütevekkil döneminde nasıl karanlığa boğuldu?
Bu şekilde “içtihat kapısı”nın kapanması, nasıl 18. yüzyıldan itibaren İslam dünyasını sömürgeleşme sürecine soktu?

İran, Afganistan ve Mısır'da Cemaleddin Afgani, Hindistan'da Seyit Ahmet Han sömürgecilikle hangi tezlerle savaştı ya da uzlaştı?

Göreli olarak bağımsızlığını koruyan Osmanlı Devleti'nde, yönetici zümre nasıl sekülerleşme yoluna girdi? Aynı şekilde Yeni Osmanlıların en parlak temsilcisi Namık Kemal, din-devlet ilişkileri ve “uluslaşma” sorunlarında ne gibi ilerici tezler savundu?

Meşrutiyet'te Mehmed Akif, Cumhuriyet döneminde de Necip Fazıl neden Namık Kemal'in de gerisinde kaldı ve laik Cumhuriyet'e cephe aldılar? Ve bugün de AKP iktidarı, Abdülhamid ve Necip Fazıl referansları ile ülkeyi hangi yöne sürüklüyor?

İşte tarihin bu yol ayrımında, bu sorular üzerinde çağdaş ve bilimsel bir yaklaşımla düşünmek ve tartışmak isteyenler için öğretici ve ufuk açıcı bir çalışma. Taner Timur'dan düne, bugüne, İslam-laiklik tartışmalarının özüne dokunan yepyeni bir toplumbilim ve tarih metni, yine bir temel yapıt!

Genres: Politics

272 pages, Paperback

First published April 1, 2019

About the author

1958 yılında AÜ SBF'den mezun oldu. Aynı fakültede asistan olmasının ardından, 1968 yılında doçentliğe, 1979 yılında profesörlüğe yükseldi. 12 Eylül askeri darbesinden sonra görevinden istifa ederek çalışmalarını Paris'te sürdürdü. Eylül 1992'de eski görevine döndü. 2002 yılına kadar bu görevini sürdürdü.

Reviews

[Okuyucu · Rating 5 out of 5]

Özellikle son 20 yılda Türkiyedeki din (islam) anlayışı o kadar dar bir koridora sıkıştı ki bu sıkışmanın tarihsel arka planlarını öğrenmek ve araştırmak kaçınılmaz oldu.
Taner Timur bu çap kaybının islam tarihinde ve Osmanlının son dönemleri ve Cumhuriyetin kuruluş yıllarındaki düşünsel arka planlarını, beslendikleri kaynakları , her zaman olduğu gibi başka kitaplar da okuma isteği uyandırarak anlatmış.
Mutlaka okuyun derim.

[Berk Çetin · Rating 3 out of 5]

Timur'un tarih yazarlığı ne kadar verimli ve olgun ise aktüel yazarlığı da bir o kadar verimsiz ve toy. Kitabın sonundaki güncel yazıları hiç beğenmedim.