What do you think?
Rate this book
Ο ταχυδρόμος
Ο ήρωας του βιβλίου, ένας ταπεινός ταχυδρόμος, αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο την ιστορία του, που διαδραματίζεται σε μια ορεινή κοινότητα της μεταπολεμικής Κρήτης. Ευαίσθητος παρατηρητής μιας σκληρής πραγματικότητας, ο ταχυδρόμος άγεται και φέρεται από την κοινωνία, από προξενιά με πλεκτάνες, από ατελέσφορες αγάπες, τέλος από έναν έγγαμο βίο με πολλά μυστικά και ψέματα - ώσπου κάποτε αφυπνίζεται και γίνεται ο ίδιος δράστης οδηγώντας την αφήγηση στην πλήρη ανατροπή της πλοκής και εκτινάσσοντάς την προς τη δραματική κάθαρση.
Η αγάπη και οι δυνατότητές της, οι αυστηροί περιορισμοί των εθίμων στα υψόμετρα των βουνών, η μνήμη, ο έρωτας και ο θάνατος αναπτύσσονται με μια γλώσσα ποιητική, σπάνιας ωριμότητας στην πεζογραφία μας - μιας γλώσσας που δεν αφήνει περιθώρια στη συγκίνηση να "καταπιεί" την αφήγηση. Η γλώσσα γίνεται και αυτή πρωταγωνίστρια του βιβλίου, επαναφέροντας με ορμή το ερώτημα περί της αυθεντικής λογοτεχνίας.
Η αγάπη και οι δυνατότητές της, οι αυστηροί περιορισμοί των εθίμων στα υψόμετρα των βουνών, η μνήμη, ο έρωτας και ο θάνατος αναπτύσσονται με μια γλώσσα ποιητική, σπάνιας ωριμότητας στην πεζογραφία μας - μιας γλώσσας που δεν αφήνει περιθώρια στη συγκίνηση να "καταπιεί" την αφήγηση. Η γλώσσα γίνεται και αυτή πρωταγωνίστρια του βιβλίου, επαναφέροντας με ορμή το ερώτημα περί της αυθεντικής λογοτεχνίας.
- GenresLiteratureFictionGreece
232 pages, Paperback
First published December 1, 2018
3 people are currently reading
219 people want to read
About the author
Γιώργος Παπαδάκης
4 books5 followersΟ Γιώργος Ν. Παπαδάκης γεννήθηκε στο Ρέθυμνο το 1959. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και Φιλοσοφία, Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου, απ’ όπου έλαβε τον τίτλο του Διδάκτορα Φιλοσοφίας το 1987. Έχει ειδικευθεί στη μεσαιωνική τέχνη και στην τέχνη της πρώιμης Αναγέννησης. Υπηρετεί στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση από το 1989 και σήμερα είναι Διευθυντής σχολείου στην Αθήνα.
Έργα του: Ιστορία μιας ανοχύρωτης νιότης, μυθιστόρημα, Εστία 1994
Ο Ιούλιος δεν έχει τύψεις, ποιητική συλλογή, Δωδώνη 1999
Μικρή ιστορία του φωτός στη θρησκευτική τέχνη του Βυζαντίου και της Δύσης – το φως και το σώμα, μονογραφία, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2014
Η πρώιμη Αναγέννηση στην ιταλική ζωγραφική, μελέτη, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2015
Ο Ταχυδρόμος, μυθιστόρημα, Εστία 2018, (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2019)
Άτακτο αίμα, μυθιστόρημα, Εστία 2021.
(Πηγή: "Βιβλιοπωλείον της Εστίας", 2023)
Έργα του: Ιστορία μιας ανοχύρωτης νιότης, μυθιστόρημα, Εστία 1994
Ο Ιούλιος δεν έχει τύψεις, ποιητική συλλογή, Δωδώνη 1999
Μικρή ιστορία του φωτός στη θρησκευτική τέχνη του Βυζαντίου και της Δύσης – το φως και το σώμα, μονογραφία, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2014
Η πρώιμη Αναγέννηση στην ιταλική ζωγραφική, μελέτη, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 2015
Ο Ταχυδρόμος, μυθιστόρημα, Εστία 2018, (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2019)
Άτακτο αίμα, μυθιστόρημα, Εστία 2021.
(Πηγή: "Βιβλιοπωλείον της Εστίας", 2023)
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 62 reviews
May 28, 2019
Η σιωπή και οι συμβάσεις
«Ο Ταχυδρόμος» λαμβάνει χώρα σε ένα ορεινό χωριό του Ρεθύμνου, λίγο μετά τον πόλεμο. Ο ήρωας, ταχυδρόμος στο επάγγελμα, είναι ένας άνθρωπος συμβιβασμένος με όλα όσα επιλέγουν οι άλλοι για εκείνον. Παρόλο που καταλαβαίνει την ανάγκη του να γράψει τη δική του ιστορία, δειλιάζει να κάνει οποιοδήποτε βήμα προς αυτή την κατεύθυνση ακόμη και όταν του δίνονται ευκαιρίες. Επιλέγει να μένει πάντα στην ασφάλεια της σκιάς, κάνοντας ό,τι του επιτάσσει η οικογένεια και η συντηρητική μεταπολεμική κοινωνία της ορεινής Κρήτης. Δηλώνει πως θέλει να γίνει δάσκαλος, ωστόσο σαμποτάρει ο ίδιος τις εξετάσεις του για τη σχολή και αποτυχαίνει. Ερωτεύεται ένα κορίτσι ανώτερης τάξης, μα είναι αρκετά άτολμος ώστε να το κλέψει παρόλο που κι εκείνο του δείχνει πως τον αγαπά.
Δέχεται αδιαμαρτύρητα την πλεκτάνη του τυφλού προξενιού που του στήνουν, αν και καταλαβαίνει εξ αρχής ότι κάτι πάει στραβά με την κουκουλωμένη νύφη και πως αυτό που φαίνεται, είναι στην πραγματικότητα κάτι άλλο. Ακόμη και όταν του γίνεται πρόταση για προαγωγή στην πόλη, επιθυμεί την ασφάλεια και την ανωνυμία θέλοντας να συνεχίσει απλά να μοιράζει γράμματα και συντάξεις στα χωριά με το ποδήλατο. Μέχρι και το ίδιο το όνομά του, το μαθαίνουμε αργά στην ιστορία.
Προτιμά τη σιωπή, στις σχέσεις με τους γονείς, την γυναίκα του, τα παιδιά του, τους συναδέλφους, τους συγχωριανούς. Πάντα γίνεται ό,τι θέλουν οι άλλοι. Αυτή η σιωπή τελικά είναι εκείνη που τον οδηγεί στο έγκλημα που τον κάνει να βγει από την ανωνυμία. Και παρόλο που θεωρητικά αυτό αποτελεί την κορύφωση του δράματος, το ζουμί βρίσκεται στα υπόλοιπα, τα αποσιωπημένα, τα μυστικά και τα ψέματα που οι οικογένειες και η κοινωνία επιλέγουν να κρατούν στην αφάνεια. Μέχρι να βρεθούν εκείνα τα χαρτιά κάτω από το στρώμα του κελιού της φυλακής και να φέρουν την κάθαρση.
Δεν θέλω να κάνω σπόιλερ για την υπόθεση, οπότε μένω εδώ. Με γλώσσα απλή, κοφτή, χωρίς φωνές ή γλαφυρότητες αλλά με λεπτομέρειες στην περιγραφή προσώπων, εθίμων και καταστάσεων, ο Γιώργος Παπαδάκης καταφέρνει να σε βάλει τόσο στην εποχή, όσο και μέσα στον ήρωα (θα ήθελα, ωστόσο, περισσότερους κρητικούς ιδιωματισμούς, τουλάχιστον στους διαλόγους, κι ας είχε και γλωσσάρι για τους μη μυημένους).
Το βιβλίο του Παπαδάκη μου επισήμανε ο Γιάννης Μακριδάκης ενώ πίναμε ρακή παρέα πριν από κάποιο καιρό. «Για δες το, εμένα μου άρεσε πολύ, νομίζω πως θα το βρεις ενδιαφέρον». Μάλλον ήξερε τα γούστα μου. Πράγματι με ρούφηξε αυτό το μεστό μυθιστορηματάκι· το διάβασα απνευστί και ακόμη το σκέφτομαι: με τις 230 σελίδες του αποδεικνύει ότι δεν χρειάζεται κανείς να γράφει τούβλα για να πει αυτό που θέλει να πει. Θα έπρεπε ίσως να έχει ακουστεί περισσότερο.
«Ο Ταχυδρόμος» λαμβάνει χώρα σε ένα ορεινό χωριό του Ρεθύμνου, λίγο μετά τον πόλεμο. Ο ήρωας, ταχυδρόμος στο επάγγελμα, είναι ένας άνθρωπος συμβιβασμένος με όλα όσα επιλέγουν οι άλλοι για εκείνον. Παρόλο που καταλαβαίνει την ανάγκη του να γράψει τη δική του ιστορία, δειλιάζει να κάνει οποιοδήποτε βήμα προς αυτή την κατεύθυνση ακόμη και όταν του δίνονται ευκαιρίες. Επιλέγει να μένει πάντα στην ασφάλεια της σκιάς, κάνοντας ό,τι του επιτάσσει η οικογένεια και η συντηρητική μεταπολεμική κοινωνία της ορεινής Κρήτης. Δηλώνει πως θέλει να γίνει δάσκαλος, ωστόσο σαμποτάρει ο ίδιος τις εξετάσεις του για τη σχολή και αποτυχαίνει. Ερωτεύεται ένα κορίτσι ανώτερης τάξης, μα είναι αρκετά άτολμος ώστε να το κλέψει παρόλο που κι εκείνο του δείχνει πως τον αγαπά.
Δέχεται αδιαμαρτύρητα την πλεκτάνη του τυφλού προξενιού που του στήνουν, αν και καταλαβαίνει εξ αρχής ότι κάτι πάει στραβά με την κουκουλωμένη νύφη και πως αυτό που φαίνεται, είναι στην πραγματικότητα κάτι άλλο. Ακόμη και όταν του γίνεται πρόταση για προαγωγή στην πόλη, επιθυμεί την ασφάλεια και την ανωνυμία θέλοντας να συνεχίσει απλά να μοιράζει γράμματα και συντάξεις στα χωριά με το ποδήλατο. Μέχρι και το ίδιο το όνομά του, το μαθαίνουμε αργά στην ιστορία.
Προτιμά τη σιωπή, στις σχέσεις με τους γονείς, την γυναίκα του, τα παιδιά του, τους συναδέλφους, τους συγχωριανούς. Πάντα γίνεται ό,τι θέλουν οι άλλοι. Αυτή η σιωπή τελικά είναι εκείνη που τον οδηγεί στο έγκλημα που τον κάνει να βγει από την ανωνυμία. Και παρόλο που θεωρητικά αυτό αποτελεί την κορύφωση του δράματος, το ζουμί βρίσκεται στα υπόλοιπα, τα αποσιωπημένα, τα μυστικά και τα ψέματα που οι οικογένειες και η κοινωνία επιλέγουν να κρατούν στην αφάνεια. Μέχρι να βρεθούν εκείνα τα χαρτιά κάτω από το στρώμα του κελιού της φυλακής και να φέρουν την κάθαρση.
Δεν θέλω να κάνω σπόιλερ για την υπόθεση, οπότε μένω εδώ. Με γλώσσα απλή, κοφτή, χωρίς φωνές ή γλαφυρότητες αλλά με λεπτομέρειες στην περιγραφή προσώπων, εθίμων και καταστάσεων, ο Γιώργος Παπαδάκης καταφέρνει να σε βάλει τόσο στην εποχή, όσο και μέσα στον ήρωα (θα ήθελα, ωστόσο, περισσότερους κρητικούς ιδιωματισμούς, τουλάχιστον στους διαλόγους, κι ας είχε και γλωσσάρι για τους μη μυημένους).
Το βιβλίο του Παπαδάκη μου επισήμανε ο Γιάννης Μακριδάκης ενώ πίναμε ρακή παρέα πριν από κάποιο καιρό. «Για δες το, εμένα μου άρεσε πολύ, νομίζω πως θα το βρεις ενδιαφέρον». Μάλλον ήξερε τα γούστα μου. Πράγματι με ρούφηξε αυτό το μεστό μυθιστορηματάκι· το διάβασα απνευστί και ακόμη το σκέφτομαι: με τις 230 σελίδες του αποδεικνύει ότι δεν χρειάζεται κανείς να γράφει τούβλα για να πει αυτό που θέλει να πει. Θα έπρεπε ίσως να έχει ακουστεί περισσότερο.
August 13, 2020
Σας έλεγα τις προάλλες για το πόσο αγαπώ τη γραφή του Μακριδάκη και ότι παρόλο που υπάρχουν δικά του βιβλία που δε μου άρεσαν ιδιαίτερα, θαυμάζω πολύ τη σοβαρότητα του λόγου του και την συνέπεια σε αυτό που γράφει. Χωρίς να θέλω να γίνω υπερβολική δεδομένου ότι αυτή τη φορά το δείγμα είναι πολύ μικρό και αφορά μόνο ένα βιβλίο, έχω την αίσθηση ότι βρήκα τον καινούριο Μακριδάκη μου.
Με γοήτευσε ο ταχυδρόμος του Γιώργου Παπαδάκη. Ηθογραφία, ντοπιολαλιά και εικόνες μιας μεταπολεμικής Κρήτης συνθέτουν το σκηνικό που κινούνται οι ήρωες της ιστορίας μς. Κεντρικός χαρακτήρας ένας άνθρωπος που έμαθε να ζει με βάση τους άλλους και όχι με βάση τις δικές του επιθυμίες. Είναι ένα άνθρωπος συμβιβασμένος, μάλλον υποταγμένος στο πεπρωμένο. Άνθρωπος φιλήσυχος, θα κάνει το χατήρι των γονιών του και θα παντρευτεί με προξενιό . Μέσα από την πρωτοπρόσωπη περιγραφή ο Αλέξης Δαφέρμος κατά κάποιο νιώθεις λες και συναινεί με όλες αυτές τις επιλογές που δεν έκανε ποτέ εκείνος για τον εαυτό του αλλά οι άλλοι και επιλέγει να ζει ήσυχα και άβουλα. Όλα αυτά μέχρι τη στιγμή που ένα μεγάλο οικογενειακό μυστικό της γυναίκας του θα αλλάξει το ρου της ιστορίας και θα κληθεί ν’ αναλάβει δράση. Δυστυχώς δε μπορώ να σας αποκαλύψω το συγκεκριμένο γεγονός που λαμβάνει χώρα γιατί θα πρόδιδε όλο το βιβλίο. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι ο Αλέξης Δαφέρμος ήταν από κείνους τους ήρωες στα βιβλία που τους σκέφτομαι αρκετή ώρα αφού έχω τελειώσει το βιβλίο και μου δημιουργούν διάφορα συναισθήματα. Είναι από κείνους τους χαρακτήρες που αρχικά θα σε εκνευρίσουν με την παθητική στάση ζωής που κρατάει. Λίγο μετά αρχίζεις να τους κατανοείς και μέχρι το τέλος να πονάς μαζί τους μέχρι να έρθει η στιγμή της λύτρωσης.
Εξαιρετικό!!!!!!!
Με γοήτευσε ο ταχυδρόμος του Γιώργου Παπαδάκη. Ηθογραφία, ντοπιολαλιά και εικόνες μιας μεταπολεμικής Κρήτης συνθέτουν το σκηνικό που κινούνται οι ήρωες της ιστορίας μς. Κεντρικός χαρακτήρας ένας άνθρωπος που έμαθε να ζει με βάση τους άλλους και όχι με βάση τις δικές του επιθυμίες. Είναι ένα άνθρωπος συμβιβασμένος, μάλλον υποταγμένος στο πεπρωμένο. Άνθρωπος φιλήσυχος, θα κάνει το χατήρι των γονιών του και θα παντρευτεί με προξενιό . Μέσα από την πρωτοπρόσωπη περιγραφή ο Αλέξης Δαφέρμος κατά κάποιο νιώθεις λες και συναινεί με όλες αυτές τις επιλογές που δεν έκανε ποτέ εκείνος για τον εαυτό του αλλά οι άλλοι και επιλέγει να ζει ήσυχα και άβουλα. Όλα αυτά μέχρι τη στιγμή που ένα μεγάλο οικογενειακό μυστικό της γυναίκας του θα αλλάξει το ρου της ιστορίας και θα κληθεί ν’ αναλάβει δράση. Δυστυχώς δε μπορώ να σας αποκαλύψω το συγκεκριμένο γεγονός που λαμβάνει χώρα γιατί θα πρόδιδε όλο το βιβλίο. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι ο Αλέξης Δαφέρμος ήταν από κείνους τους ήρωες στα βιβλία που τους σκέφτομαι αρκετή ώρα αφού έχω τελειώσει το βιβλίο και μου δημιουργούν διάφορα συναισθήματα. Είναι από κείνους τους χαρακτήρες που αρχικά θα σε εκνευρίσουν με την παθητική στάση ζωής που κρατάει. Λίγο μετά αρχίζεις να τους κατανοείς και μέχρι το τέλος να πονάς μαζί τους μέχρι να έρθει η στιγμή της λύτρωσης.
Εξαιρετικό!!!!!!!
September 7, 2020
Να ένα βιβλίο που δε βρήκα καλό και ταυτόχρονα δε βρήκα κακό και γι'αυτό ακριβώς θεωρώ πως έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Το μεγαλούτσικο για νουβέλα/μικρούτσικο για μυθιστόρημα έργο του Παπαδάκη μιλά με τη φωνή του, μάλλον δειλού, ταχυδρόμου μιας ορεινής περιοχής της μεταπολεμικής Κρήτης και κάπου εκεί σταματά η ανάγκη μου να περιγράψω το βιβλίο. Όχι γιατί θα αποκαλύψω τις ανατροπές του [ναι, υπάρχει όντως μια τέτοια προς το τέλος του. όχι, δε στηρίζεται εκεί το βιβλίο], αλλά γιατί δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Και ευτυχώς που ο Ταχυδρόμος βασίζεται λιγότερο στην πλοκή του και περισσότερο στην ψυχολογία του κεντρικού του ήρωα, γιατί αλλιώς δε θα ήταν ένα βιβλίο που θα ευχαριστιόμουν ιδιαίτερα.
Ο Ταχυδρόμος θυμίζει βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη. Ένας απλός, μεροκαματιάρης Κρητικός, διηγείται σε πρώτο πρόσωπο τη ζωή του. Γεγονότα από το παρελθόν, τη θέση του μέσα στην κοινωνία της εποχής και το προξενιό που βρίσκεται στο επίκεντρο της ιστορίας, που φτάνουν σε εμάς μέσα από τις σκέψεις και την ψυχολογία του ίδιου. Είναι ένα character study δηλαδή, μιας φιγούρας της ελληνικής περιφέρειας του '50.
Εδώ όμως, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στα βιβλία του Μακριδάκη, οι περιφερειακοί χαρακτήρες μοιάζουν απλά να εξυπηρετούν μικρά plot points, χωρίς να εμφανίζονται ποτέ τριδιάστατοι στο πανί που ο Παπαδάκης κρεμά μπροστά από τον αναγνώστη. Αυτό το γεγονός δε μοιάζει ιδιαίτερα πιστευτό, αφού ο πρωταγωνιστής Ταχυδρόμος του βιβλίου είναι, θεωρητικά, ένας άνθρωπος που λυγίζει κάτω από την κοινωνική πίεση και υπολογίζει τους γύρω του περισσότερο από όσο μάλλον θα έπρεπε, αμελώντας τα δικά του θέλω. Στα δικά του μάτια οι γύρω του θα έπρεπε να έχουν μεγαλύτερο βάθος, καλύτερη υφή.
Και μπορεί εδώ να μην υπάρχει η μουσικότητα των λέξεων του Μακριδάκη, η γλώσσα του βιβλίου και η απλότητα του κειμένου όμως κάνουν την ιστορία θελκτική, σε σημείο που τα προβληματάκια της σκιαγράφισης των χαρακτήρων πλην του πρωταγωνιστή και της, σε σημεία, υπεραπλούστευσης της πλοκής να μην ενοχλούν ιδιαίτερα. Γι' αυτό και το βιβλίο μου άφησε καλές εντυπώσεις αν και δε μου άρεσε ιδιαίτερα, αν βγάζει τέλος πάντων κάποιο νόημα αυτό. ¯\_(ツ)_/¯
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο όμως που αφορά τον Ταχυδρόμο είναι για μένα το γεγονός πως σε αυτό το βιβλίο δόθηκε το πιο πρόσφατο Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που το έπιασα κι εγώ στα χέρια μου, μιας και δε θα συνέβαινε κατά πάσα πιθανότητα αλλιώς.
Δεν είμαι σε θέση να κρίνω την επιλογή της επιτροπής μιας και δεν έχω διαβάσει όλα τα υποψήφια βιβλία, δεν ήταν αυτός ο σκοπός μου άλλωστε: Εγώ ήθελα απλά να δω που πήγε το φετινό βραβείο, έτσι από χρόνια περιέργεια του τι ακριβώς βραβεύει το Υπουργείο. Δεν είμαι λοιπόν σίγουρος αν η γραφή του Παπαδάκη, όσο ευχάριστη ή μη κι αν τη βρίσκει κάποιος, είναι η Ελληνική Λογοτεχνία του σήμερα που υποθέτω πως είναι η αποστολή ενός σύγχρονου λογοτεχνικού βραβείου, αλλά ταυτόχρονα καταλαβαίνω γιατί βραβεύτηκε. Μπερδεμένα σας τα λέω σήμερα ε; Ξέρω, ξέρω.
Κι εδώ υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για τα λογοτεχνικά βραβεία και τις προσδοκίες των αναγνωστών από ένα οποιοδήποτε βιβλίο, πόσο μάλλον από ένα που κέρδισε το Κρατικό Βραβείο, αλλά αυτή θα την κάνουμε κάποια στιγμή κάπου αλλού και όχι στις εντυπώσεις μου κάτω από ένα βιβλίο στο Goodreads. Σωστά;
Το μεγαλούτσικο για νουβέλα/μικρούτσικο για μυθιστόρημα έργο του Παπαδάκη μιλά με τη φωνή του, μάλλον δειλού, ταχυδρόμου μιας ορεινής περιοχής της μεταπολεμικής Κρήτης και κάπου εκεί σταματά η ανάγκη μου να περιγράψω το βιβλίο. Όχι γιατί θα αποκαλύψω τις ανατροπές του [ναι, υπάρχει όντως μια τέτοια προς το τέλος του. όχι, δε στηρίζεται εκεί το βιβλίο], αλλά γιατί δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Και ευτυχώς που ο Ταχυδρόμος βασίζεται λιγότερο στην πλοκή του και περισσότερο στην ψυχολογία του κεντρικού του ήρωα, γιατί αλλιώς δε θα ήταν ένα βιβλίο που θα ευχαριστιόμουν ιδιαίτερα.
Ο Ταχυδρόμος θυμίζει βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη. Ένας απλός, μεροκαματιάρης Κρητικός, διηγείται σε πρώτο πρόσωπο τη ζωή του. Γεγονότα από το παρελθόν, τη θέση του μέσα στην κοινωνία της εποχής και το προξενιό που βρίσκεται στο επίκεντρο της ιστορίας, που φτάνουν σε εμάς μέσα από τις σκέψεις και την ψυχολογία του ίδιου. Είναι ένα character study δηλαδή, μιας φιγούρας της ελληνικής περιφέρειας του '50.
Εδώ όμως, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στα βιβλία του Μακριδάκη, οι περιφερειακοί χαρακτήρες μοιάζουν απλά να εξυπηρετούν μικρά plot points, χωρίς να εμφανίζονται ποτέ τριδιάστατοι στο πανί που ο Παπαδάκης κρεμά μπροστά από τον αναγνώστη. Αυτό το γεγονός δε μοιάζει ιδιαίτερα πιστευτό, αφού ο πρωταγωνιστής Ταχυδρόμος του βιβλίου είναι, θεωρητικά, ένας άνθρωπος που λυγίζει κάτω από την κοινωνική πίεση και υπολογίζει τους γύρω του περισσότερο από όσο μάλλον θα έπρεπε, αμελώντας τα δικά του θέλω. Στα δικά του μάτια οι γύρω του θα έπρεπε να έχουν μεγαλύτερο βάθος, καλύτερη υφή.
Και μπορεί εδώ να μην υπάρχει η μουσικότητα των λέξεων του Μακριδάκη, η γλώσσα του βιβλίου και η απλότητα του κειμένου όμως κάνουν την ιστορία θελκτική, σε σημείο που τα προβληματάκια της σκιαγράφισης των χαρακτήρων πλην του πρωταγωνιστή και της, σε σημεία, υπεραπλούστευσης της πλοκής να μην ενοχλούν ιδιαίτερα. Γι' αυτό και το βιβλίο μου άφησε καλές εντυπώσεις αν και δε μου άρεσε ιδιαίτερα, αν βγάζει τέλος πάντων κάποιο νόημα αυτό. ¯\_(ツ)_/¯
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο όμως που αφορά τον Ταχυδρόμο είναι για μένα το γεγονός πως σε αυτό το βιβλίο δόθηκε το πιο πρόσφατο Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. Αυτός ήταν άλλωστε και ο λόγος που το έπιασα κι εγώ στα χέρια μου, μιας και δε θα συνέβαινε κατά πάσα πιθανότητα αλλιώς.
Δεν είμαι σε θέση να κρίνω την επιλογή της επιτροπής μιας και δεν έχω διαβάσει όλα τα υποψήφια βιβλία, δεν ήταν αυτός ο σκοπός μου άλλωστε: Εγώ ήθελα απλά να δω που πήγε το φετινό βραβείο, έτσι από χρόνια περιέργεια του τι ακριβώς βραβεύει το Υπουργείο. Δεν είμαι λοιπόν σίγουρος αν η γραφή του Παπαδάκη, όσο ευχάριστη ή μη κι αν τη βρίσκει κάποιος, είναι η Ελληνική Λογοτεχνία του σήμερα που υποθέτω πως είναι η αποστολή ενός σύγχρονου λογοτεχνικού βραβείου, αλλά ταυτόχρονα καταλαβαίνω γιατί βραβεύτηκε. Μπερδεμένα σας τα λέω σήμερα ε; Ξέρω, ξέρω.
Κι εδώ υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για τα λογοτεχνικά βραβεία και τις προσδοκίες των αναγνωστών από ένα οποιοδήποτε βιβλίο, πόσο μάλλον από ένα που κέρδισε το Κρατικό Βραβείο, αλλά αυτή θα την κάνουμε κάποια στιγμή κάπου αλλού και όχι στις εντυπώσεις μου κάτω από ένα βιβλίο στο Goodreads. Σωστά;
March 27, 2022
Αποκομμένος από τον εαυτό του. Ολότελα ξένος σε οτιδήποτε τον αφορά. Ένας κομπάρσος της ζωής του, ή ακόμα καλύτερα ένας αφηρημένος παρατηρητής της. Ο άνθρωπος που αναγνώρισε τον εαυτό του στο μαύρο φόντο του πίνακα, που επαλήθευσε το νόημα της ύπαρξης του στο κενό και καταδικάστηκε ακριβώς εκεί... στο φόντο και στο περιθώριο ενός κάδρου. Ο άνθρωπος δίχως πρόσωπο και δίχως φωνή. Με πυρήνα την σιωπή το έργο αυτό είναι μια εκκωφαντική, σπαρακτική κραυγή για την ζωή που μοιάζει με ξένο... κακοραμμένο κοστούμι που σου δόθηκε με το ζόρι. Ο Ταχυδρομός του Παπαδάκη μου θύμισε έντονα τον Ξένο του Καμύ. Παρότι παρουσιάζω συμπτώματα αναφυλαξίας σε οποιοδήποτε βιβλίο μοστράρεται με ελληνικό κρατικό βραβείο, εδώ... υποκλίθηκα!
December 15, 2021
Λοιπόν, τι γίνεται μ'αυτό το βιβλίο. Αν κάποιος διαβάσει την υπόθεση, ακόμα και την ανατροπή να μάθει, θα πει, αχ άλλη μια ιστορία που εκτυλίσσεται στην ελληνική επαρχία του 20ου αιώνα. Λίγο παράδοση, λίγο Κρήτη, λίγο φύση, ένας γάμος από προξενιό, ένας ανολοκλήρωτος έρωτας: τα γνωστά. ΑΛΛΑ: το βιβλίο εκπλήσσει ευχάριστα. Το ύφος του,το στυλ του, η γλώσσα του, δεν είναι παλιά, παραδοσιακά, αλλοτινά, νεοελληνικό ιστορικό μυθιστόρημα τύπου. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί απλή γλώσσα, αποφεύγει τους ιδιωματισμούς και απλά λέει την ιστορία. Η πλοκή ρέει, και διαβάζεται μονορούφι. Η ανατροπή στο τέλος είναι κάπως πρωτότυπη για τα ελληνικά δεδομένα, και η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο είναι αποτελεσματική. Εκτίμησα το γεγονός ότι ο συγγραφέας δε θέλει να απευθυνθεί στο συναίσθημα, ούτε να εξαναγκάσει τον αναγνώστη να διαλέξει πλευρά.
Με λίγα λόγια, θα μπορούσε να είναι μια ιστορία χωρίς συγκεκριμένο χρόνο και τόπο, γραμμένη από κάποιον συγγραφέα οποιοσδήποτε χώρας στον κόσμο. Ήταν απλή, λιτή, απέριττη, χωρίς φιοριτούρες, κάτι σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα.
Τέτοιες προσπάθειες αξίζει να διαβαστούν.
Με λίγα λόγια, θα μπορούσε να είναι μια ιστορία χωρίς συγκεκριμένο χρόνο και τόπο, γραμμένη από κάποιον συγγραφέα οποιοσδήποτε χώρας στον κόσμο. Ήταν απλή, λιτή, απέριττη, χωρίς φιοριτούρες, κάτι σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα.
Τέτοιες προσπάθειες αξίζει να διαβαστούν.
August 20, 2025
Βραβείο Κρατικού Μυθιστορήματος 2019. Σοβαρά τώρα;
Αν εξαιρέσει κανείς την ντοπιολαλιά, την απέριττη πρωτοπρόσωπη γραφή και το τέλος (όπου φωτίζεται, έστω και ελάχιστα, η αδιανόητη πράξη του αφηγητή) δεν υπάρχει κάτι που να δικαιολογεί την διάκριση αυτή.
Μια ιστορία γεμάτη κλισέ, χιλιοειπωμένες περιγραφές ηθών και εθίμων της Ορεινής Κρήτης και ήρωες καρικατούρες (όπως τα αδέρφια της νύφης και η δαιμόνια προξενήτρα). Παραδόξως η αντιπαθητική (αρχικά) γυναίκα του αφηγητή είναι ο μόνος χαρακτήρας που εξελίσσεται και δεν είναι μονοδιάστατος όπως ο πρώτος έρωτας του αφηγητή, η Αθηνά, που το ίδιο παθητική με τον αφηγητή αφήνει την ζωή να την προσπερνά.
Αν εξαιρέσει κανείς την ντοπιολαλιά, την απέριττη πρωτοπρόσωπη γραφή και το τέλος (όπου φωτίζεται, έστω και ελάχιστα, η αδιανόητη πράξη του αφηγητή) δεν υπάρχει κάτι που να δικαιολογεί την διάκριση αυτή.
Μια ιστορία γεμάτη κλισέ, χιλιοειπωμένες περιγραφές ηθών και εθίμων της Ορεινής Κρήτης και ήρωες καρικατούρες (όπως τα αδέρφια της νύφης και η δαιμόνια προξενήτρα). Παραδόξως η αντιπαθητική (αρχικά) γυναίκα του αφηγητή είναι ο μόνος χαρακτήρας που εξελίσσεται και δεν είναι μονοδιάστατος όπως ο πρώτος έρωτας του αφηγητή, η Αθηνά, που το ίδιο παθητική με τον αφηγητή αφήνει την ζωή να την προσπερνά.
December 7, 2021
Όση ώρα διάβαζα έρχονταν στο μυαλό μου οι κριτικές που είχαν να κάνουν κυρίως με τη βράβευση του Ταχυδρόμου με το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος. Το παθαίνουμε πολλές φορές. Να πούμε πως κάνετε έτσι; Ήταν αυτό για πρώτο βραβείο;
Δεν ξέρω αν ήταν. Ξέρω μόνο πως ο Γιώργος Παπαδάκης με αυτή την κοφτή γραφή, τις μικρές προτάσεις, την επανάληψη φράσεων, λέξεων για να τονίσει το ειπωμένο με έπεισε να βυθιστω σε μια ηθογραφία που σε μας τους παλαιότερους και μεγαλωμενους στην επαρχία δεν είναι και τοσο άγνωστη. Μας θύμησε τους αυτοματισμούς της ζωής που στη χώρα μας έπαψαν να ισχύουν πολύ πρόσφατα ή και όχι. Πώς οι ζωές ακολουθούσαν την γραμμή που όριζε η κοινωνία, η θρησκεία και η οικογένεια. Και αν ήσουν σαν τον Δαφνερό, τον ήρωα του βιβλίου, δεν έλεγες ποτέ ΜΑ... Και ζούσες μια ζωή Υπαγορευμένη. Και αυτό σου τσάκιζε τα πάθη, τα κοιμιζε. Γιατι μόνο έτσι μπορούσες να ζεις χωρίς να είσαι δυστυχισμένος. Αυτός ήταν ο τρόπος να παίρνεις χαρά επειδή εκπληρωνες και μόνο τις προσταγές της κοινωνίας.
Ο ήρωας εδώ κοιμίζει τόσο πολύ τα ένστικτα του σε αυτή την διαδικασία που το δυνατό τέλος της ιστορίας τον βρίσκει στην αγκαλιά του Ξένου του Αλμπέρ Καμύ.
Δεν ξέρω αν ήταν. Ξέρω μόνο πως ο Γιώργος Παπαδάκης με αυτή την κοφτή γραφή, τις μικρές προτάσεις, την επανάληψη φράσεων, λέξεων για να τονίσει το ειπωμένο με έπεισε να βυθιστω σε μια ηθογραφία που σε μας τους παλαιότερους και μεγαλωμενους στην επαρχία δεν είναι και τοσο άγνωστη. Μας θύμησε τους αυτοματισμούς της ζωής που στη χώρα μας έπαψαν να ισχύουν πολύ πρόσφατα ή και όχι. Πώς οι ζωές ακολουθούσαν την γραμμή που όριζε η κοινωνία, η θρησκεία και η οικογένεια. Και αν ήσουν σαν τον Δαφνερό, τον ήρωα του βιβλίου, δεν έλεγες ποτέ ΜΑ... Και ζούσες μια ζωή Υπαγορευμένη. Και αυτό σου τσάκιζε τα πάθη, τα κοιμιζε. Γιατι μόνο έτσι μπορούσες να ζεις χωρίς να είσαι δυστυχισμένος. Αυτός ήταν ο τρόπος να παίρνεις χαρά επειδή εκπληρωνες και μόνο τις προσταγές της κοινωνίας.
Ο ήρωας εδώ κοιμίζει τόσο πολύ τα ένστικτα του σε αυτή την διαδικασία που το δυνατό τέλος της ιστορίας τον βρίσκει στην αγκαλιά του Ξένου του Αλμπέρ Καμύ.
February 3, 2024
Δεν ξεκίνησα να το διαβάζω έχοντας μεγάλες προσδοκίες. Όμως με κάποιο τρόπο με κέρδισε ο κεντρικός ήρωας και με ταξίδεψε δίπλα του σε όλη τη διάρκεια της περιγραφόμενης ζωής του.
November 10, 2021
Ο Ταχυδρόμος του Γιώργου Παπαδάκη κέρδισε το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος για το 2019.
Είναι αλήθεια ότι αν και εκδόθηκε από την ΕΣΤΙΑ το 2018, λίγοι ασχολήθηκαν τότε μαζί του. Η βράβευσή του όμως, όπως ήταν αναμενόμενο, αύξησε τις πωλήσεις και το έκανε γνωστό στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Ως γραφή αλλά και ως ιστορία μου άρεσε.
Ολιγοσέλιδο για μυθιστόρημα, με μόλις 232 σελίδες στις οποίες ο συγγραφέας αναπτύσσει την ιστορία του, η οποία διαδραματίζεται στην ορεινή Κρήτη της δεκαετίας του 50' με κεντρικό ήρωα τον ταχυδρόμο της περιοχής, τον Αλέξη Δαφέρμο. Είναι δύσκολο όταν γράφεις για ένα τόσο μικρό σε όγκο μυθιστόρημα να μην προδώσεις την πλοκή. Θα προσπαθήσω όμως να σεβαστώ τον αναγνώστη, που δεν το έχει διαβάσει ακόμα και πιθανόν θα θελήσει να το κάνει.
Ο συγγραφέας αν και χρησιμοποιεί μια απλή γλώσσα για να αποδώσει την ιστορία του, εκφράζει με μαεστρία όλα όσα θέλει να πει και μας δείχνει τη δύναμη που αποκτούν οι λέξεις όταν αυτές τοποθετούνται κάθε φορά, κατάλληλα μέσα στο κείμενο. Επίσης η γλώσσα που χρησιμοποιεί, ταιριάζει απόλυτα στον ήρωα του, ο ίδιος αφηγείται την ιστορία του- το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο. Αποφεύγει τον πειρασμό να γράψει τους ελάχιστους διαλόγους στην βαριά κρητική διάλεκτο, που μιλούσαν και μιλούν οι άνθρωποι στα μεσόγεια του νησιού, βοηθώντας τον αναγνώστη στην ευκολότερη ανάγνωση του βιβλίου. Τοποθετεί μόνο κάποιες πολύ χαρακτηριστικές λέξεις, όπως το "ίντα" (το ερωτηματικό τι), για να προσδιορίσει με σαφήνεια τον τόπο.
Αξιοσημείωτες ακόμα είναι και οι αναφορές του στα έθιμα της περιοχής, σχετικά με τον γάμο. Την υποχρέωση του γαμπρού να φτιάξει το σπίτι που θα στεγάσει την οικογένειά του και την υποχρέωση της νύφης να το γεμίσει με την προίκα της. Από τα έπιπλα ως και τις κουρτίνες ήταν της νύφης. Αυτά τα κουβάλησαν από την προηγούμενη στο σπίτι του γαμπρού. Της πομπής προηγούταν ο λυράρης που έπαιζε χαρούμενους σκοπούς σε όλη τη διαδρομή, ακολουθούσαν οι συγγενείς της νύφης και από πίσω τα φορτωμένα μουλάρια όμορφα στολισμένα με όμορφα κεντήματα ή υφαντά, που κρέμονταν κι από τις δύο πλευρές του ζώου. Στη συνέχεια ακολουθούσε το στρώσιμο του νυφικού κρεβατιού, από δύο όμορφες κοπέλες, που είχαν και τους δύο τους γονείς στη ζωή, καλότυχες. Το γέμισμα του με χαρτονομίσματα και κέρματα και τέλος το πέταγμα πάνω του ενός μικρού αγοριού με την εντολή να κυλιστεί. Όλα αυτά ως συμβολισμοί μιας οικογένειας που θα ευλογούνταν με πολλά παιδιά, το πρώτο καλό θα ήταν να είναι αγόρι, και οικογενειακής ευτυχίας. Η επίδειξη του ματωμένου σεντονιού, την επομένη του γάμου, με όλα τα σημαινόμενα περί της τιμιότητας της κοπέλας.
Υπάρχει όμως και μια πλούσια αναφορά στα ήθη της εποχής, όπως ότι ένας καλός γάμος ήταν αυτός που γινόταν από προξενιό: "Με προξενιό έπρεπε να παντρεύονται οι τίμιες θυγατέρες, όχι με άλλον τρόπο." Ο προγαμιαίος "λόγος", που ήταν ισχυρός και μόνο με αίμα διαλυόταν. Οι αυστηροί αδελφοί της νύφης, οι κέρβεροι-θεματοφύλακες της τιμής της αδελφής τους, σε όλη της τη ζωή. Το αξεπέραστο εμπόδιο των ιδιότυπων κοινωνικών τάξεων, όπως με την Αθηνά, τη δασκάλα, φίλη του πρωταγωνιστή, που από νωρίς της ξέκοψαν ότι οι κόρη δύο δασκάλων, ποτέ δεν θα παντρευόταν τον γιο του σιδηρουργού και μάλιστα από γενιά ξεπεσμένη. Η υπακοή και των δυο νέων στη θέληση των γονιών τους, παρά τις δεδομένες αρνητικές συνέπειες και για τους δυο τους.
Μη γελιέστε όμως, δεν πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που ξεπέφτει σε μια απλή
καταγραφή εθίμων και ηθών. Η ιστορία ξεκινά από την ημέρα που το σπίτι του Αλέξη επισκέπτεται η προξενήτρα της περιοχής, τον γάμο και τον έγγαμο βίο του και φτάνει ως το αποτρόπαιο έγκλημα που διαπράττει και την τραγική κατάληξή του. Ψυχογραφώντας τον, διαπιστώνουμε από τη μία ότι πρόκειται για έναν χαρακτήρα αφοσιωμένο στη δουλειά του, την οποία υπηρετεί με την μέγιστη ευσυνειδησία, αλλά από την άλλη ως χαρακτήρας είναι απαθής, άβουλος και άτολμος. Χωρίς να αντιδρά κάνει αυτά που οι άλλοι θέλουν γι΄ αυτόν, ακόμα κι όταν του προξενεύουν μία άγνωστη για γυναίκα του, ακόμα κι όταν για έναν χρόνο αρραβωνιασμένοι δεν έπρεπε να την δει, ακόμα κι όταν διαπιστώνει ότι άλλην του έταξαν και σε άλλην τον έβαλαν να σταθεί δίπλα στη γαμήλια τελετή. Φανταστείτε, πηγαίνοντας να αγοράσει τις βέρες του γάμου, διαπιστώνει ότι αγνοεί το όνομά της. (Αρτεμίσια την λέγαν) Σχεδόν ποτέ δεν τον βλέπουμε να εκφράζει προς τα έξω τα συναισθήματά του. Μιλώντας μας τα εξομολογείται, προσπαθεί μάλιστα να τα εξηγήσει, αλλά ποτέ δεν τόλμησε να τα εκφράσει. Χάνει την μοναδική γυναίκα που θα μπορούσε να τον κάνει ευτυχισμένο, κι αυτός ούτε εξεγείρεται, ούτε αντιδρά κατ΄ ελάχιστό, υπομένει απαθής την μοίρα του, την αντιμετωπίζει σαν να μην έκανε ποτές του όνειρα γι΄ αυτήν. Ελάχιστες φορές στη ζωή του αποφασίζει να πάρει την κατάσταση πάνω του, και μία από αυτές έχει την απόλυτα τραγική κατάληξη και γι΄ αυτόν και για την οικογένειά του. Η όλη μέχρι τότε συμπεριφορά του, με τίποτε δεν σε προϊδεάζει για την αποτρόπαια πράξη στην οποία, σε πλήρη ηρεμία, θα προβεί. Και φυσικά δεν βρίσκεις, ούτε στα λεγόμενά του, την οποιαδήποτε αιτιολόγησή της. Υπομένει την δίκη του και το επικείμενο τέλος του, με μία απίστευτη αδιαφορία που πραγματικά ξενίζει. Οφείλω να πω, ότι μου θύμισε σε πολλά σημεία την απάθεια με την οποία αντιμετώπιζε τη ζωή του ο πρωταγωνιστής του Καμύ, στο έργο του: Ο Ξένος.
Τέλος θεωρώ το βιβλίο χρήσιμο, διότι μας μεταφέρει στην σκληρή πραγματικότητα της ελληνική επαρχίας του παρελθόντος, με όλα τα καταπιεστικά ήθη που βασάνιζαν τους ανθρώπους, με ένα άγραφο δίκαιο που μπορεί να εξασφάλιζε την "τάξη" αλλά αφαιρούσε την όποια ελευθερία από το άτομο, ιδίως τους νέους που την χρειάζονταν περισσότερο. Κι αυτό είναι χρήσιμο να το θυμούνται όλοι εκείνοι που εξιδανικεύουν το παρελθόν και αποδοκιμάζουν το παρόν.
Κλείνω την εγγραφή μου με ένα μικρό απόσπασμα: 'Αβγαλτα παιδιά, δεν ξέραμε τη ζωή. Έπρεπε να το καταλάβουμε πως η σιωπή είναι το πιο γόνιμο έδαφος για να ριζώσουν τα αισθήματα. Κι όταν, ίσως, η αίσθηση κινδύνευε να πάρει αφή, δεν τολμήσαμε, αυτό είναι το πιο πιθανό, δεν τολμήσαμε. Όσο κι αν έλεγε η Αθηνά πως αψηφούμε τους νόμους της κοινωνίας και πως η γυναίκα όφειλε να κοιτάξει το μέλλον πατώντας στα δικά της πόδια, δεν θέλησε καθόλου να έρθει σε ρήξη με τους γονείς της. Άφησε να γίνει αυτό, να καταπνίξει όποιο αίσθημα ένιωθε για μένα. Κι εγώ από τη μεριά μου, άτολμος, αμέλησα να ακούσω τον εαυτό μου. Δεν τον άκουγα, δεν ήξερα ποτέ να ακούω τις παύσεις, γιατί φοβόμουν τη μοναξιά.
Είναι αλήθεια ότι αν και εκδόθηκε από την ΕΣΤΙΑ το 2018, λίγοι ασχολήθηκαν τότε μαζί του. Η βράβευσή του όμως, όπως ήταν αναμενόμενο, αύξησε τις πωλήσεις και το έκανε γνωστό στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό. Ως γραφή αλλά και ως ιστορία μου άρεσε.
Ολιγοσέλιδο για μυθιστόρημα, με μόλις 232 σελίδες στις οποίες ο συγγραφέας αναπτύσσει την ιστορία του, η οποία διαδραματίζεται στην ορεινή Κρήτη της δεκαετίας του 50' με κεντρικό ήρωα τον ταχυδρόμο της περιοχής, τον Αλέξη Δαφέρμο. Είναι δύσκολο όταν γράφεις για ένα τόσο μικρό σε όγκο μυθιστόρημα να μην προδώσεις την πλοκή. Θα προσπαθήσω όμως να σεβαστώ τον αναγνώστη, που δεν το έχει διαβάσει ακόμα και πιθανόν θα θελήσει να το κάνει.
Ο συγγραφέας αν και χρησιμοποιεί μια απλή γλώσσα για να αποδώσει την ιστορία του, εκφράζει με μαεστρία όλα όσα θέλει να πει και μας δείχνει τη δύναμη που αποκτούν οι λέξεις όταν αυτές τοποθετούνται κάθε φορά, κατάλληλα μέσα στο κείμενο. Επίσης η γλώσσα που χρησιμοποιεί, ταιριάζει απόλυτα στον ήρωα του, ο ίδιος αφηγείται την ιστορία του- το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο. Αποφεύγει τον πειρασμό να γράψει τους ελάχιστους διαλόγους στην βαριά κρητική διάλεκτο, που μιλούσαν και μιλούν οι άνθρωποι στα μεσόγεια του νησιού, βοηθώντας τον αναγνώστη στην ευκολότερη ανάγνωση του βιβλίου. Τοποθετεί μόνο κάποιες πολύ χαρακτηριστικές λέξεις, όπως το "ίντα" (το ερωτηματικό τι), για να προσδιορίσει με σαφήνεια τον τόπο.
Αξιοσημείωτες ακόμα είναι και οι αναφορές του στα έθιμα της περιοχής, σχετικά με τον γάμο. Την υποχρέωση του γαμπρού να φτιάξει το σπίτι που θα στεγάσει την οικογένειά του και την υποχρέωση της νύφης να το γεμίσει με την προίκα της. Από τα έπιπλα ως και τις κουρτίνες ήταν της νύφης. Αυτά τα κουβάλησαν από την προηγούμενη στο σπίτι του γαμπρού. Της πομπής προηγούταν ο λυράρης που έπαιζε χαρούμενους σκοπούς σε όλη τη διαδρομή, ακολουθούσαν οι συγγενείς της νύφης και από πίσω τα φορτωμένα μουλάρια όμορφα στολισμένα με όμορφα κεντήματα ή υφαντά, που κρέμονταν κι από τις δύο πλευρές του ζώου. Στη συνέχεια ακολουθούσε το στρώσιμο του νυφικού κρεβατιού, από δύο όμορφες κοπέλες, που είχαν και τους δύο τους γονείς στη ζωή, καλότυχες. Το γέμισμα του με χαρτονομίσματα και κέρματα και τέλος το πέταγμα πάνω του ενός μικρού αγοριού με την εντολή να κυλιστεί. Όλα αυτά ως συμβολισμοί μιας οικογένειας που θα ευλογούνταν με πολλά παιδιά, το πρώτο καλό θα ήταν να είναι αγόρι, και οικογενειακής ευτυχίας. Η επίδειξη του ματωμένου σεντονιού, την επομένη του γάμου, με όλα τα σημαινόμενα περί της τιμιότητας της κοπέλας.
Υπάρχει όμως και μια πλούσια αναφορά στα ήθη της εποχής, όπως ότι ένας καλός γάμος ήταν αυτός που γινόταν από προξενιό: "Με προξενιό έπρεπε να παντρεύονται οι τίμιες θυγατέρες, όχι με άλλον τρόπο." Ο προγαμιαίος "λόγος", που ήταν ισχυρός και μόνο με αίμα διαλυόταν. Οι αυστηροί αδελφοί της νύφης, οι κέρβεροι-θεματοφύλακες της τιμής της αδελφής τους, σε όλη της τη ζωή. Το αξεπέραστο εμπόδιο των ιδιότυπων κοινωνικών τάξεων, όπως με την Αθηνά, τη δασκάλα, φίλη του πρωταγωνιστή, που από νωρίς της ξέκοψαν ότι οι κόρη δύο δασκάλων, ποτέ δεν θα παντρευόταν τον γιο του σιδηρουργού και μάλιστα από γενιά ξεπεσμένη. Η υπακοή και των δυο νέων στη θέληση των γονιών τους, παρά τις δεδομένες αρνητικές συνέπειες και για τους δυο τους.
Μη γελιέστε όμως, δεν πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που ξεπέφτει σε μια απλή
καταγραφή εθίμων και ηθών. Η ιστορία ξεκινά από την ημέρα που το σπίτι του Αλέξη επισκέπτεται η προξενήτρα της περιοχής, τον γάμο και τον έγγαμο βίο του και φτάνει ως το αποτρόπαιο έγκλημα που διαπράττει και την τραγική κατάληξή του. Ψυχογραφώντας τον, διαπιστώνουμε από τη μία ότι πρόκειται για έναν χαρακτήρα αφοσιωμένο στη δουλειά του, την οποία υπηρετεί με την μέγιστη ευσυνειδησία, αλλά από την άλλη ως χαρακτήρας είναι απαθής, άβουλος και άτολμος. Χωρίς να αντιδρά κάνει αυτά που οι άλλοι θέλουν γι΄ αυτόν, ακόμα κι όταν του προξενεύουν μία άγνωστη για γυναίκα του, ακόμα κι όταν για έναν χρόνο αρραβωνιασμένοι δεν έπρεπε να την δει, ακόμα κι όταν διαπιστώνει ότι άλλην του έταξαν και σε άλλην τον έβαλαν να σταθεί δίπλα στη γαμήλια τελετή. Φανταστείτε, πηγαίνοντας να αγοράσει τις βέρες του γάμου, διαπιστώνει ότι αγνοεί το όνομά της. (Αρτεμίσια την λέγαν) Σχεδόν ποτέ δεν τον βλέπουμε να εκφράζει προς τα έξω τα συναισθήματά του. Μιλώντας μας τα εξομολογείται, προσπαθεί μάλιστα να τα εξηγήσει, αλλά ποτέ δεν τόλμησε να τα εκφράσει. Χάνει την μοναδική γυναίκα που θα μπορούσε να τον κάνει ευτυχισμένο, κι αυτός ούτε εξεγείρεται, ούτε αντιδρά κατ΄ ελάχιστό, υπομένει απαθής την μοίρα του, την αντιμετωπίζει σαν να μην έκανε ποτές του όνειρα γι΄ αυτήν. Ελάχιστες φορές στη ζωή του αποφασίζει να πάρει την κατάσταση πάνω του, και μία από αυτές έχει την απόλυτα τραγική κατάληξη και γι΄ αυτόν και για την οικογένειά του. Η όλη μέχρι τότε συμπεριφορά του, με τίποτε δεν σε προϊδεάζει για την αποτρόπαια πράξη στην οποία, σε πλήρη ηρεμία, θα προβεί. Και φυσικά δεν βρίσκεις, ούτε στα λεγόμενά του, την οποιαδήποτε αιτιολόγησή της. Υπομένει την δίκη του και το επικείμενο τέλος του, με μία απίστευτη αδιαφορία που πραγματικά ξενίζει. Οφείλω να πω, ότι μου θύμισε σε πολλά σημεία την απάθεια με την οποία αντιμετώπιζε τη ζωή του ο πρωταγωνιστής του Καμύ, στο έργο του: Ο Ξένος.
Τέλος θεωρώ το βιβλίο χρήσιμο, διότι μας μεταφέρει στην σκληρή πραγματικότητα της ελληνική επαρχίας του παρελθόντος, με όλα τα καταπιεστικά ήθη που βασάνιζαν τους ανθρώπους, με ένα άγραφο δίκαιο που μπορεί να εξασφάλιζε την "τάξη" αλλά αφαιρούσε την όποια ελευθερία από το άτομο, ιδίως τους νέους που την χρειάζονταν περισσότερο. Κι αυτό είναι χρήσιμο να το θυμούνται όλοι εκείνοι που εξιδανικεύουν το παρελθόν και αποδοκιμάζουν το παρόν.
Κλείνω την εγγραφή μου με ένα μικρό απόσπασμα: 'Αβγαλτα παιδιά, δεν ξέραμε τη ζωή. Έπρεπε να το καταλάβουμε πως η σιωπή είναι το πιο γόνιμο έδαφος για να ριζώσουν τα αισθήματα. Κι όταν, ίσως, η αίσθηση κινδύνευε να πάρει αφή, δεν τολμήσαμε, αυτό είναι το πιο πιθανό, δεν τολμήσαμε. Όσο κι αν έλεγε η Αθηνά πως αψηφούμε τους νόμους της κοινωνίας και πως η γυναίκα όφειλε να κοιτάξει το μέλλον πατώντας στα δικά της πόδια, δεν θέλησε καθόλου να έρθει σε ρήξη με τους γονείς της. Άφησε να γίνει αυτό, να καταπνίξει όποιο αίσθημα ένιωθε για μένα. Κι εγώ από τη μεριά μου, άτολμος, αμέλησα να ακούσω τον εαυτό μου. Δεν τον άκουγα, δεν ήξερα ποτέ να ακούω τις παύσεις, γιατί φοβόμουν τη μοναξιά.
February 1, 2022
Αυτό το βιβλίο με κέρδισε από τις πρώτες σελίδες εξαιτίας της γλώσσας αλλά και της απεικόνισης του τρόπου ζωής της ορεινής Κρήτης τη δεκαετία του 1950. Ξεκινάει με ένα προξενιό που ετοιμάζουν στον ήρωα - τον επονομαζόμενο ταχυδρόμο - με μια κοπέλα που στα είκοσί της θεωρείται ήδη μεγάλη για να ανοίξει σπίτι, μιας και άλλες στην ηλικία της έχουν ήδη κάνει δυο παιδιά για να έχουν καιρό μέχρι τα 26 να ξεπετάξουν άλλα τέσσερα.
Ο ήρωας του βιβλίου μεγαλώνει σε ένα ορεινό χωριό του νομού Ρεθύμνου, είναι καλός μαθητής και θέλει να γίνει δάσκαλος αλλά δεν τα καταφέρνει και έτσι γίνεται ταχυδρόμος. Από μικρός αναπτύσσει μια ιδιαίτερη σχέση με τη συμμαθήτριά του, την Αθηνά, την οποία αγαπά αλλά οι γονείς της δεν θα αφήσουν τη μεταξύ τους σχέση να ευοδωθεί, λόγω διαφοράς των κοινωνικών τους τάξεων. Αφού έχασε το τρένο για τις δύο του μεγάλες επιθυμίες, ο ήρωας πηγαίνει όπως του τα φέρνει η ζωή και πορεύεται σύμφωνα με τις επιθυμίες των άλλων μιας και είναι άνθρωπος ήπιων τόνων αλλά ούτως ή άλλως η ζωή στην επαρχία του 1950 δεν του αφήνει επιλογές ούτε ιδιαίτερα περιθώρια για ελιγμούς.
Και ενώ στην επιφάνεια φαίνεται ένας ήρεμος οικογενειάρχης, αυτή του η συμβιβαστικότητα τον κατατρώει υπόγεια, φτάνει να νιώθει πνιγμένος, καταπιεσμένος, έρμαιο των καταστάσεων και λέει χαρακτηριστικά σε κάποιο σημείο ότι χωρίς επιλογές δεν υπάρχει ελευθερία. Αυτή η εσωτερική του σύγκρουση δεν γίνεται αντιληπτή από τον περίγυρο αλλά ούτε και από τον αναγνώστη και έτσι τίποτα δεν με είχε προετοιμάσει για αυτό που συνέβη στο τέλος. Ένα σπουδαίο δείγμα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που θεωρώ ότι κέρδισε άξια το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος.
Ο ήρωας του βιβλίου μεγαλώνει σε ένα ορεινό χωριό του νομού Ρεθύμνου, είναι καλός μαθητής και θέλει να γίνει δάσκαλος αλλά δεν τα καταφέρνει και έτσι γίνεται ταχυδρόμος. Από μικρός αναπτύσσει μια ιδιαίτερη σχέση με τη συμμαθήτριά του, την Αθηνά, την οποία αγαπά αλλά οι γονείς της δεν θα αφήσουν τη μεταξύ τους σχέση να ευοδωθεί, λόγω διαφοράς των κοινωνικών τους τάξεων. Αφού έχασε το τρένο για τις δύο του μεγάλες επιθυμίες, ο ήρωας πηγαίνει όπως του τα φέρνει η ζωή και πορεύεται σύμφωνα με τις επιθυμίες των άλλων μιας και είναι άνθρωπος ήπιων τόνων αλλά ούτως ή άλλως η ζωή στην επαρχία του 1950 δεν του αφήνει επιλογές ούτε ιδιαίτερα περιθώρια για ελιγμούς.
Και ενώ στην επιφάνεια φαίνεται ένας ήρεμος οικογενειάρχης, αυτή του η συμβιβαστικότητα τον κατατρώει υπόγεια, φτάνει να νιώθει πνιγμένος, καταπιεσμένος, έρμαιο των καταστάσεων και λέει χαρακτηριστικά σε κάποιο σημείο ότι χωρίς επιλογές δεν υπάρχει ελευθερία. Αυτή η εσωτερική του σύγκρουση δεν γίνεται αντιληπτή από τον περίγυρο αλλά ούτε και από τον αναγνώστη και έτσι τίποτα δεν με είχε προετοιμάσει για αυτό που συνέβη στο τέλος. Ένα σπουδαίο δείγμα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που θεωρώ ότι κέρδισε άξια το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος.
August 22, 2022
Μου αρέσουν αυτές οι ιστορίες, οι καθημερινές, που θα μπορούσαν να έχουν συμβεί στο γείτονα της διπλανής πόρτας.
Η γραφή μου θύμισε έντονα το Μακριδάκη, και δεν το καταλογίζω ως αρνητικό, το αντίθετο.
Θα ήθελα λίγο παραπάνω χτίσιμο των περιφερειακών χαρακτήρων, θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η ματιά τους.
Η γραφή μου θύμισε έντονα το Μακριδάκη, και δεν το καταλογίζω ως αρνητικό, το αντίθετο.
Θα ήθελα λίγο παραπάνω χτίσιμο των περιφερειακών χαρακτήρων, θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η ματιά τους.
July 25, 2021
Κατά τύχη το άρχισα και ευλογώ αυτή τη στιγμή που το έκανα,αναγνωστική απόλαυση.Ήθη κι έθιμα και ενδοοικογενειακές διαπροσωπικές σχέσεις σε μια άγρια Κρήτη.Κι ένα απρόσμενο τέλος.Ο Ταχυδρόμος του Γιώργου Παπαδάκη είναι ένα υπέροχο βιβλίο.
February 4, 2019
Ορεινή Κρήτη, μεταπολεμική εποχή... Δύσκολα χρόνια, δύσκολος τόπος, δύσκολοι άνθρωποι... και τα έθιμα αμείλικτα. Ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί και που αργείς να συνέλθεις από την επίδρασή του.
August 26, 2022
Εξαιρετικό!!!
4,5/5
4,5/5
January 1, 2021
Το 2021 ξεκίνησε με ένα υπέροχο βιβλίο.
September 8, 2020
Ακουω κατα καιρους ανθρωπους, μεγαλυτερους συνηθως σε ηλικια απο εμενα, να λενε ποσο πιο ωραια ηταν η ζωη στα παλια τα χρονια που τα αντρογυνα δεν χωριζαν κι οτι ο,τι εσπαγε το κολλουσαν ή το επιδιορθωναν αλλα ομως δεν το πετουσαν ή που τα παιδια σεβοντουσαν τους γονεις τους, δεν εφερναν αντιρρησεις και κατεβαζαν το κεφαλι ή που τα πραγματα ηταν πιο αθωα και πιο αγνα κλπ κλπ κλπ.
Παντα τοτε θυμαμαι τα λογια του Σταυρου Ζουμπουλακη στο βιβλιο του "Στ' αμπελια" ο οποιος για τον κοσμο της παιδικης του ηλικιας γραφει: "Τον σκεφτομαι παντα με συγκίνηση, αλλα δεν τον νοσταλγω. Τι να νοσταλγησεις; Τη φτωχεια, την υψηλη παιδικη θνησιμοτητα, την εντελως απροστατευτη απεναντι στην παραμικρη αρρωστια ζωη; Τη φυσικη και ψυχικη βια εις βαρος των μικρων παιδιών και των γυναικων; Το κουτσομπολιο, την κακολογια και τον ασφυκτικο ελεγχο της ιδιωτικης -τροπος του λεγειν- ζωης; Τη δεισιδαιμονια και τον αναλφαβητισμο; Οι γυναικες του χωριου, οταν ηθελαν να πανε απο τη μια ρουγα στην αλλη, δεν περνουσαν μεσα απ’ την αγορα, δεν τη διασχιζανε, αλλα εκαναν κυκλο και την παρακαμπτανε. Ηταν τοπος απαγορευμενος γι’ αυτες. Η ενδυματολογια τους απο μια ηλικια και περα, μεσα στα μαυρα, με τα τσεμπερια και τις γαζες -ετσι λεγονταν οι λεπτοι, αγανοι κεφαλοδεσμοι-, δεν διεφερε και πολύ απο των μουσουλμανων γυναικων. Αυτο τον κοσμο τον νοσταλγει μονο οποιος δεν τον εχει γνωρισει. Υπαρχει συγκινηση χωρις νοσταλγια, ισως μαλιστα να ειναι ετσι πιο αδρη".
Κι ερχομαι στον "Ταχυδρομο" του Γιωργου Παπαδακη και στα οσα αφηγειται για τη ζωη του, σε πρωτο προσωπο, ενας 27χρονος αντρας ο οποιος ζει σε ενα ορεινο κρητικο χωριο της μεταπολεμικης περιοδου (1950) και παρολο που το ονειρο του ηταν να γινει δασκαλος, εργαζεται ως ταχυδρομος μοιραζοντας γραμματα και συνταξεις στα γυρω χωρια.
Ηδη απο τις πρωτες σελιδες ο συγγραφεας μας εισαγει σε ενα κοσμο παρομοιο με αυτον τον οποιο περιγραφει και ο Ζουμπουλακης. Διαβαζουμε για παραδειγμα: "Εικοσι χρονω κοριτσι ηταν μεγαλο κιολας για ν' ανοιξει σπιτι. Αλλες στην ηλικια της ειχανε δυο παιδια να μεγαλωσουν, για να τους μεινει χρονος μεχρι τα εικοσι εξι ν' αραδιασουν αλλα τεσσερα. Υστερα η γυναικα εμπαινε σε αλλη ηλικια, χαμηλωναν τα φτερα της, δεν ειχε το κουραγιο να τεκνοποιει" και παρακατω: "με προξενιο επρεπε να παντρευονται οι τιμιες θυγατερες, οχι με αλλον τροπο", καθως οι αλλες θεωρουνταν "παρδαλες" και "ξετσιπωτες" κι ακομη πιο κατω: "ηταν απαγορευμενο, ισως και παρατολμο, να της μιλησω απο την πρωτη κιολας νυχτα της γνωριμιας μας και μαλιστα παρουσια του πατερα και των αδερφων της" (της μελλουσας νυφης) κλπ κλπ.
Παγιωμενες αντιληψεις, στερεοτυπα, εθιμοτυπικα, κανονες και αγραφοι νομοι που διεπουν τις ζωες. Κι οποιος τολμησει να παρεκκλινει απο ολα αυτα στιγματιζεται κοινωνικα, αντιμετωπιζεται ειτε ως ανηθικος και διεφθαρμενος, ειτε ως σαλεμενος και η κοινωνια τον αποβαλλει, τον μετατρεπει σε παρια. Τετοιες κοινωνιες δεν ειναι υγιεις, τετοιες κοινωνιες κανουν τους ανθρωπους δυστυχισμενους γιατι τους καταπιεζουν και στερουν την ελευθερια τους με αποτελεσμα να τους ωθουν τελικα στα ακρα. Λεει ο ηρωας του βιβλιου:
"Σκεφτηκα οτι δεν υπαρχει χειροτερο πραγμα στον ανθρωπο, παρα να του αφαιρεσουν την ελευθερια του. Τοτε, μπορουν να του στερησουν ο,τι αγαπησε. Αν αυτο δεν ηταν κολαση, τι αλλο μπορουσε να ειναι;" και "η ελευθερια δεν εχει νοημα οταν δεν υπαρχουν επιλογες".
Ο τροπος με τον οποιο αφηγειται τη ζωη του ο ταχυδρομος, δινει εξ'αρχης την εντυπωση οτι μιλαει στον εαυτο του ή σε καποιον που εχει απεναντι του -στον καθε εν δυναμει αναγνωστη του- σα να απολογειται, σα να προσπαθει να δικαιολογησει τις πραξεις του, το πως και το γιατι εφτασε εκει που εφτασε. Στο τελος λεει πως "το θεμα δεν ειναι αν εχω μετανιωσει, αλλα γιατι ειχα τοσο βαρυ φορτιο στη ζωη μου. Ηταν τοσο βαρυ, που δεν μπορουσα να το σηκωσω. [...] Η ζωη μου φερθηκε ασχημα. Εγω αυτο ξερω. Θα μπορουσε να ειναι αλλιως". Τελικα παραδεχεται πως "υπευθυνος ομως ημουν κι εγω, γιατι δεν τολμησα". Το βαρυ φορτιο το φορτωσε στις πλατες του η κοινωνια. Κι αυτος δεν αντεδρασε, δεν τολμησε να διεκδικησει τα θελω του, να υψωσει το αναστημα του, αφεθηκε να τον παρασυρει το ρευμα, πηγε απλα εκει που τον πηγε ο ανεμος και εν τελει οι συνεπειες υπηρξαν ολεθριες.
Παντα τοτε θυμαμαι τα λογια του Σταυρου Ζουμπουλακη στο βιβλιο του "Στ' αμπελια" ο οποιος για τον κοσμο της παιδικης του ηλικιας γραφει: "Τον σκεφτομαι παντα με συγκίνηση, αλλα δεν τον νοσταλγω. Τι να νοσταλγησεις; Τη φτωχεια, την υψηλη παιδικη θνησιμοτητα, την εντελως απροστατευτη απεναντι στην παραμικρη αρρωστια ζωη; Τη φυσικη και ψυχικη βια εις βαρος των μικρων παιδιών και των γυναικων; Το κουτσομπολιο, την κακολογια και τον ασφυκτικο ελεγχο της ιδιωτικης -τροπος του λεγειν- ζωης; Τη δεισιδαιμονια και τον αναλφαβητισμο; Οι γυναικες του χωριου, οταν ηθελαν να πανε απο τη μια ρουγα στην αλλη, δεν περνουσαν μεσα απ’ την αγορα, δεν τη διασχιζανε, αλλα εκαναν κυκλο και την παρακαμπτανε. Ηταν τοπος απαγορευμενος γι’ αυτες. Η ενδυματολογια τους απο μια ηλικια και περα, μεσα στα μαυρα, με τα τσεμπερια και τις γαζες -ετσι λεγονταν οι λεπτοι, αγανοι κεφαλοδεσμοι-, δεν διεφερε και πολύ απο των μουσουλμανων γυναικων. Αυτο τον κοσμο τον νοσταλγει μονο οποιος δεν τον εχει γνωρισει. Υπαρχει συγκινηση χωρις νοσταλγια, ισως μαλιστα να ειναι ετσι πιο αδρη".
Κι ερχομαι στον "Ταχυδρομο" του Γιωργου Παπαδακη και στα οσα αφηγειται για τη ζωη του, σε πρωτο προσωπο, ενας 27χρονος αντρας ο οποιος ζει σε ενα ορεινο κρητικο χωριο της μεταπολεμικης περιοδου (1950) και παρολο που το ονειρο του ηταν να γινει δασκαλος, εργαζεται ως ταχυδρομος μοιραζοντας γραμματα και συνταξεις στα γυρω χωρια.
Ηδη απο τις πρωτες σελιδες ο συγγραφεας μας εισαγει σε ενα κοσμο παρομοιο με αυτον τον οποιο περιγραφει και ο Ζουμπουλακης. Διαβαζουμε για παραδειγμα: "Εικοσι χρονω κοριτσι ηταν μεγαλο κιολας για ν' ανοιξει σπιτι. Αλλες στην ηλικια της ειχανε δυο παιδια να μεγαλωσουν, για να τους μεινει χρονος μεχρι τα εικοσι εξι ν' αραδιασουν αλλα τεσσερα. Υστερα η γυναικα εμπαινε σε αλλη ηλικια, χαμηλωναν τα φτερα της, δεν ειχε το κουραγιο να τεκνοποιει" και παρακατω: "με προξενιο επρεπε να παντρευονται οι τιμιες θυγατερες, οχι με αλλον τροπο", καθως οι αλλες θεωρουνταν "παρδαλες" και "ξετσιπωτες" κι ακομη πιο κατω: "ηταν απαγορευμενο, ισως και παρατολμο, να της μιλησω απο την πρωτη κιολας νυχτα της γνωριμιας μας και μαλιστα παρουσια του πατερα και των αδερφων της" (της μελλουσας νυφης) κλπ κλπ.
Παγιωμενες αντιληψεις, στερεοτυπα, εθιμοτυπικα, κανονες και αγραφοι νομοι που διεπουν τις ζωες. Κι οποιος τολμησει να παρεκκλινει απο ολα αυτα στιγματιζεται κοινωνικα, αντιμετωπιζεται ειτε ως ανηθικος και διεφθαρμενος, ειτε ως σαλεμενος και η κοινωνια τον αποβαλλει, τον μετατρεπει σε παρια. Τετοιες κοινωνιες δεν ειναι υγιεις, τετοιες κοινωνιες κανουν τους ανθρωπους δυστυχισμενους γιατι τους καταπιεζουν και στερουν την ελευθερια τους με αποτελεσμα να τους ωθουν τελικα στα ακρα. Λεει ο ηρωας του βιβλιου:
"Σκεφτηκα οτι δεν υπαρχει χειροτερο πραγμα στον ανθρωπο, παρα να του αφαιρεσουν την ελευθερια του. Τοτε, μπορουν να του στερησουν ο,τι αγαπησε. Αν αυτο δεν ηταν κολαση, τι αλλο μπορουσε να ειναι;" και "η ελευθερια δεν εχει νοημα οταν δεν υπαρχουν επιλογες".
Ο τροπος με τον οποιο αφηγειται τη ζωη του ο ταχυδρομος, δινει εξ'αρχης την εντυπωση οτι μιλαει στον εαυτο του ή σε καποιον που εχει απεναντι του -στον καθε εν δυναμει αναγνωστη του- σα να απολογειται, σα να προσπαθει να δικαιολογησει τις πραξεις του, το πως και το γιατι εφτασε εκει που εφτασε. Στο τελος λεει πως "το θεμα δεν ειναι αν εχω μετανιωσει, αλλα γιατι ειχα τοσο βαρυ φορτιο στη ζωη μου. Ηταν τοσο βαρυ, που δεν μπορουσα να το σηκωσω. [...] Η ζωη μου φερθηκε ασχημα. Εγω αυτο ξερω. Θα μπορουσε να ειναι αλλιως". Τελικα παραδεχεται πως "υπευθυνος ομως ημουν κι εγω, γιατι δεν τολμησα". Το βαρυ φορτιο το φορτωσε στις πλατες του η κοινωνια. Κι αυτος δεν αντεδρασε, δεν τολμησε να διεκδικησει τα θελω του, να υψωσει το αναστημα του, αφεθηκε να τον παρασυρει το ρευμα, πηγε απλα εκει που τον πηγε ο ανεμος και εν τελει οι συνεπειες υπηρξαν ολεθριες.
August 15, 2020
Αλήθεια αναρωτιέμαι ποιοι γράφουν τα οπισθόφυλλα. Ποια γλώσσα πρωταγωνίστρια και ποια κάθαρση και ποια ανατροπή και ποια σπάνια ωριμότητα?
Στην πραγματικότητα μια συμπαθητική νουβέλα που κακώς χαρακτηρίζεται ως μυθιστόρημα (πολύ μικρό), με στρωτή γραμμική ροή που κακώς χαρακτηρίζεται ως επαναστατική (η επιστροφή σε αυτου του είδους τη σειριακή
αφήγηση είναι πλέον συχνή με μικρότερη ή μεγαλύτερη επιτυχία) με μια ενδιαφέρουσα ιστορία απ αυτές των κοινωνικών στηλών των εφημερίδων της εποχής που κακώς χαρακτηρίζεται ως ηθογραφική (αποφεύγει τις πολλές λεπτομέρειες διεκδικώντας μια διαχρονικότητα και μια διατοπικότητα που του τη στερούν νομίζω οι σχολιαστοκριτικοί), με έναν συμπαθή στην αβουλία και τη διστακτικότητά του πρωταγωνιστή και αφηγητή που κακώς χαρακτηρίζεται ως ευαίσθητος ή αφυπνισθής (ακολουθεί την προδιαγεγραμμένη μοίρα του μάλλον απαθής κι υποταγμένος με την τελική του πράξη επισφράγηση κι όχι διάρρηξη ενός κοινωνικού συμβολαίου).
Το έργο μάλλον με ποιοτικό πρωτόλειο μοιάζει κι ένα τέτοιο βραβείο θα του άρμοζε και θα το άξιζε και με το παραπάνω. Το γεγονός ότι πήρε το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος με κάνει να ανησυχώ και για τη βιβλιοπαραγωγή στην Ελλάδα και για τους κριτικούς λογοτεχνίας
Στην πραγματικότητα μια συμπαθητική νουβέλα που κακώς χαρακτηρίζεται ως μυθιστόρημα (πολύ μικρό), με στρωτή γραμμική ροή που κακώς χαρακτηρίζεται ως επαναστατική (η επιστροφή σε αυτου του είδους τη σειριακή
αφήγηση είναι πλέον συχνή με μικρότερη ή μεγαλύτερη επιτυχία) με μια ενδιαφέρουσα ιστορία απ αυτές των κοινωνικών στηλών των εφημερίδων της εποχής που κακώς χαρακτηρίζεται ως ηθογραφική (αποφεύγει τις πολλές λεπτομέρειες διεκδικώντας μια διαχρονικότητα και μια διατοπικότητα που του τη στερούν νομίζω οι σχολιαστοκριτικοί), με έναν συμπαθή στην αβουλία και τη διστακτικότητά του πρωταγωνιστή και αφηγητή που κακώς χαρακτηρίζεται ως ευαίσθητος ή αφυπνισθής (ακολουθεί την προδιαγεγραμμένη μοίρα του μάλλον απαθής κι υποταγμένος με την τελική του πράξη επισφράγηση κι όχι διάρρηξη ενός κοινωνικού συμβολαίου).
Το έργο μάλλον με ποιοτικό πρωτόλειο μοιάζει κι ένα τέτοιο βραβείο θα του άρμοζε και θα το άξιζε και με το παραπάνω. Το γεγονός ότι πήρε το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος με κάνει να ανησυχώ και για τη βιβλιοπαραγωγή στην Ελλάδα και για τους κριτικούς λογοτεχνίας
October 6, 2021
Γλυκόπικρο! Υπέροχη η γραφή του κυριου Παπαδάκη, εξαιρετική η απόδοση των χαρακτήρων. Ένα βιβλίο γεμάτο από Κρήτη μιας άλλης εποχής. Η ανατροπή λίγο πριν το τέλος μου έκοψε την ανάσα, αφήνοντάς μου μια αίσθηση νοσταλγίας κι ένα παράπονο! 🖤
January 3, 2025
Ενώ με κέρδισε πολύ η αρχή του, με έχασε αργοτερα ο ρυθμός της αφήγησης μιας άνισης ιστορίας, κι εν τέλει ένα πολύ ζορισμένο τέλος που φάνηκε απότομο και αταιριαστο. Το πρώτο τρίτο της ιστορίας παρουσιάζει πολύ λεπτομερώς τους βασικούς χαρακτήρες, και τα δύο επόμενα κάνουν άλματα στην πλοκή και αφήνουν τους περισσότερους από αυτούς τελείως δισδιαστατους. Κι ενώ είχα δεθεί αρκετά με τον ήρωα ως ένα σημείο, σαν άλλος Stoner, με εκνεύρισε στον τρόπο που επέλεξε να ξεσπάσει όλα του τα αποθημενα εις βάρος της ευτυχίας όλων των ανθρώπων γύρω του.
Δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω στο συγγραφέα όμως την ευκολία με την οποία μας έβαλε στη μεταπολεμική Ελλάδα του '50 (όχι απαραίτητα στην Κρήτη), και την ανάδειξη των προβληματικών συνθηκών που αιχμαλώτιζαν τις μικρές κοινωνίες του τότε, να παιδευουν τα τέκνα για τις αμαρτίες των γονέων.
Δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω στο συγγραφέα όμως την ευκολία με την οποία μας έβαλε στη μεταπολεμική Ελλάδα του '50 (όχι απαραίτητα στην Κρήτη), και την ανάδειξη των προβληματικών συνθηκών που αιχμαλώτιζαν τις μικρές κοινωνίες του τότε, να παιδευουν τα τέκνα για τις αμαρτίες των γονέων.
November 28, 2021
Μπορείς να βρεις δεύτερες αναγνώσεις σε αυτό το βιβλίο που θα σε κάνουν να το σκέφτεσαι για καιρό. Η αναφορά στο κιαροσκούρο του Καραβάτζιο είναι μια από αυτές τις περιπτώσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι το μυθιστόρημα του Παπαδάκη υπολείπεται σε λογοτεχνική αξία με την πρώτη ανάγνωση. Το αντίθετο. Καθαρή γραφή που σε τραβάει από το μανίκι με τις ωμά αληθινές περιγραφές της ζωής του 1950.
Το διάβασα το βιβλίο μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο κι αυτό που κράτησα είναι οι ερωτήσεις που βάζει πλαγίως για τα σπουδαία: Είμαστε οι επιλογές μας; Πόσο σημαντική είναι η ελευθερία μας; Έχουμε την ευθύνη της ζωής μας; Πόσο μας καθορίζει η αλληλεπίδρασή μας με την κοινωνία;
Εξαιρετικό βιβλίο.
Το διάβασα το βιβλίο μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο κι αυτό που κράτησα είναι οι ερωτήσεις που βάζει πλαγίως για τα σπουδαία: Είμαστε οι επιλογές μας; Πόσο σημαντική είναι η ελευθερία μας; Έχουμε την ευθύνη της ζωής μας; Πόσο μας καθορίζει η αλληλεπίδρασή μας με την κοινωνία;
Εξαιρετικό βιβλίο.
September 28, 2020
"Σκέφτηκα ότι δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα στον άνθρωπο, παρά να του αφαιρέσουν την ελευθερία του. Τότε, μπορούν να του στερήσουν ό,τι αγάπησε. Αν αυτό δεν ήταν η κόλαση, τι άλλο μπορούσε να είναι;"
July 15, 2021
5 αστέρια για το τελευταίο τρίτο του βιβλίου που με καθήλωσε στον καναπέ και με έκανε να κλάψω. Τι παραπάνω να ζητήσεις από τη λογοτεχνία.
June 22, 2021
Εκπληκτικό βιβλίο. Και το λέω εγώ που απεχθάνομαι τη νεο-ηθογραφία. Ο Ταχυδρόμος με έκανε να αναθεωρήσω. Έχει πολλά καλά, αλλά δύο στοιχεία ξεχωρίζουν: η αφηγηματική φωνή, το voice που λένε, και το χτίσιμο του κεντρικού χαρακτήρα.
Το ύφος είναι κάτι που αρχίζει να ξεθωριάζει στη λογοτεχνία μας. Και πόσο μάλλον ως δομικό στοιχείο της αφήγησης. Εδώ, η φωνή δείχνει σημαντικά πράγματα για τον χαρακτήρα και έχει οργανικό ρόλο στην αφήγηση. Δεν είναι απλώς ένα στοιχείο που δημιουργεί το περιβάλλον ή που φτιάχνει ατμόσφαιρα. Καθρεφτίζει τον χαρακτήρα. Μας βάζει βαθιά μέσα του. Μας δείχνει την κοσμοθεωρία του, τον συναισθηματικό του κόσμο, τις αντιλήψεις και τους φόβους του. Κυρίως υπογραμμίζει τις σκοτεινές του περιοχές, εκείνες που ούτε ο ίδιος δεν θέλει να ψηλαφίσει.
Εντούτοις, αυτό από μόνο του δεν θα αρκουσε για να συνδεθούμε με τον χαρακτήρα, να νιώσουμε ενσυναίσθηση. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί και ένα ακόμα πολύ αποτελεσματικό όπλο: τη διχοτόμηση του ήρωα. Ο ταχυδρόμος ισορροπεί συνεχώς πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Έτσι ακόμα και αν η πλοκή δεν λέει κάτι τρομερό (τουλάχιστον μέχρι λίγο πριν το τέλος), η αίσθηση της αγωνίας που μεταδίδει συγκρίνεται με αυτή του θρίλερ. Η διχοτόμηση λοιπόν που σκίζει στα δύο τον ήρωα και τον κάνει να πηγαίνει μια προς τη μία κατεύθυνση και μια προς την αντίθετη (δεν θα πω ποια είναι, διαβάστε το!) παράγει στόρυ και βαθαίνει συνεχώς τον χαρακτήρα. Υπό την επιρροή της όλοι οι διάλογοι αποκτούν έξτρα επίπεδα.
Πώς είναι δυνατόν αυτή η χαμηλόφωνη αφήγηση να έχει τόσο δυνατό συναισθηματικό αντίκτυπο ακόμα και σε αναγνώστες που δεν ήταν από την αρχή θετικά προδιατεθημένοι (όπως εγώ); Είναι ζήτημα τεχνικής και οξυμμένου μυθοπλαστικού ενστίκτου από πλευράς του συγγραφέα. Λίγοι μπορούν να γράψουν έτσι.
Το ύφος είναι κάτι που αρχίζει να ξεθωριάζει στη λογοτεχνία μας. Και πόσο μάλλον ως δομικό στοιχείο της αφήγησης. Εδώ, η φωνή δείχνει σημαντικά πράγματα για τον χαρακτήρα και έχει οργανικό ρόλο στην αφήγηση. Δεν είναι απλώς ένα στοιχείο που δημιουργεί το περιβάλλον ή που φτιάχνει ατμόσφαιρα. Καθρεφτίζει τον χαρακτήρα. Μας βάζει βαθιά μέσα του. Μας δείχνει την κοσμοθεωρία του, τον συναισθηματικό του κόσμο, τις αντιλήψεις και τους φόβους του. Κυρίως υπογραμμίζει τις σκοτεινές του περιοχές, εκείνες που ούτε ο ίδιος δεν θέλει να ψηλαφίσει.
Εντούτοις, αυτό από μόνο του δεν θα αρκουσε για να συνδεθούμε με τον χαρακτήρα, να νιώσουμε ενσυναίσθηση. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί και ένα ακόμα πολύ αποτελεσματικό όπλο: τη διχοτόμηση του ήρωα. Ο ταχυδρόμος ισορροπεί συνεχώς πάνω σε ένα τεντωμένο σχοινί. Έτσι ακόμα και αν η πλοκή δεν λέει κάτι τρομερό (τουλάχιστον μέχρι λίγο πριν το τέλος), η αίσθηση της αγωνίας που μεταδίδει συγκρίνεται με αυτή του θρίλερ. Η διχοτόμηση λοιπόν που σκίζει στα δύο τον ήρωα και τον κάνει να πηγαίνει μια προς τη μία κατεύθυνση και μια προς την αντίθετη (δεν θα πω ποια είναι, διαβάστε το!) παράγει στόρυ και βαθαίνει συνεχώς τον χαρακτήρα. Υπό την επιρροή της όλοι οι διάλογοι αποκτούν έξτρα επίπεδα.
Πώς είναι δυνατόν αυτή η χαμηλόφωνη αφήγηση να έχει τόσο δυνατό συναισθηματικό αντίκτυπο ακόμα και σε αναγνώστες που δεν ήταν από την αρχή θετικά προδιατεθημένοι (όπως εγώ); Είναι ζήτημα τεχνικής και οξυμμένου μυθοπλαστικού ενστίκτου από πλευράς του συγγραφέα. Λίγοι μπορούν να γράψουν έτσι.
December 18, 2020
Με θέμα τη ζωή ενός ταχυδρόμου σε ένα ορεινό χωριό του Ρεθύμνου τη δεκαετία του 50 φοβόμουν ότι θα ήταν μια ζαχαρωμένη vintage ηθογραφία με χαριτωμένη και τουριστική χρήση της κρητικής διαλέκτου, αλλά τελικά ο Παπαδάκης στόχευε σε κάτι πιο φιλόδοξο, έναν συγκερασμό του Στόουνερ και του Ξένου, που σε εκπλήσσει με την απλότητα της γλώσσας και την υπαινικτική του αφήγηση. Επειδή, όμως, δεν είναι Γουίλιαμς, ούτε Καμί, έπρεπε να εμβαθύνει περισσότερο στην ψυχοσύνθεση του κεντρικού του ήρωα ή να αποδώσει πιο πειστικά την πνιγηρή ατμόσφαιρα της κλειστής και αδιέξοδης κοινωνίας στην οποία ζει (τα αιμοβόρικα αδέρφια της γυναίκας του είναι κακά τα ψέμματα λίγο κρητικό κλισέ), ώστε η σοκαριστική του απόφαση, που δίνει εντελώς άλλη διάσταση στο βιβλίο και του χάρισε το κρατικό βραβείο μυθιστορήματος, να δώσει στη βραδυφλεγή κορύφωση μεγαλύτερο αντίκτυπο.
Τα τρία αστέρια μου φαίνονται λίγα και τα τέσσερα υπερβολή, anyway, δεν παίζουν και τόσο μεγάλο ρόλο, σημασία έχει ότι υπάρχει ακόμα σημαντική (κι εν δυνάμει σπουδαία) νεοελληνική λογοτεχνία και ο Παπαδάκης είναι ένας άξιος εκπρόσωπός της.
Τα τρία αστέρια μου φαίνονται λίγα και τα τέσσερα υπερβολή, anyway, δεν παίζουν και τόσο μεγάλο ρόλο, σημασία έχει ότι υπάρχει ακόμα σημαντική (κι εν δυνάμει σπουδαία) νεοελληνική λογοτεχνία και ο Παπαδάκης είναι ένας άξιος εκπρόσωπός της.
December 8, 2021
Πρωταγωνιστής είναι ένας άντρας νεαρής ηλικίας, ο Αλέξης Δαφέρμος, τη δεκαετία του '50 και '60 σε ένα κεφαλοχώρι της ορεινής Κρήτης, όπου εργάζεται σαν ταχυδρόμος. Ο Αλέξης ζει στην σκια τριών γυναικών: της μάνας του, της Αρτεμισίας (της γυναίκας του) και της Αθηνάς (του ανεκπλήρωτου παιδικού έρωτά του). Λέω στην σκιά γιατί άγεται και φέρεται από αυτές. Ο ίδιος είναι ένας χαρακτήρας που δεν χαρακτηρίζεται από αποφασιστικότητα. Κάνει ό,τι του πουν. Την μια φορά που κάνει κάτι μόνος του είναι η τραγικότερη στιγμή του μυθιστορήματος. Αυτή που τον ενηλικίωσε ουσιαστικά. Πάρα πολύ καλό και γλαφυρό, κάπως αδύνατο προς το τέλος.
August 29, 2020
Λιτό, μεστό με ενδιαφέρουσα πλοκή. Το διάβασα σε λιγες ώρες , με συνεπήρε και με συγκίνησε. Το βρήκα εξαιρετικό.
January 11, 2022
Δεκαετία 1950. Κρήτη.
Ο ήρωας του βιβλίου στα 27 του αποδέχεται την πρόταση μιας προξενήτρας για έναν γάμο που δεν είχε καν σκεφτεί αν ήθελε να κάνει.
Και έτσι αρχίζει η ιστορία όπου παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα την ζωή που ζει ο Αλέξης Δαφέρμος.
Ένας ήσυχος και άβουλος ταχυδρόμους που οι συνθήκες τον κάνουν να ξεσπάσει.
Δεν θέλω να πω τίποτα άλλο για την ιστορία του βιβλίου.
Έχω συγκλονιστεί με τον τρόπο που είναι γραμμένο αυτό το μυθιστόρημα. Μικρό αλλά τόσο μεγάλο. Ο συγγραφέας δεν λέει πολλά και δεν βάζει σάλτσες και περιγραφές στο βιβλίο του για να το γεμίσει.
Αντίθετα μέσα από οικονομία λέξεων μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα ορεινό χωριό της Κρήτης την δεκαετία του 50, με σεβασμό αναφέρεται στα ήθη και έθιμα της εποχής και σκιαγραφεί τους χαρακτήρες του άψογα.
Γραμμένο σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, λιτό και ποιητικό, με ένταση στις λέξεις όταν αυτή χρειάζεται χωρίς καθόλου δράμα.
Μοιάζει στον χαρακτήρα του ήρωα. Το βιβλίο αυτό μου δημιούργησε τέτοια αγωνία που δεν μπορούσα να το αφήσω αν δεν τελείωνε.
Το προτείνω σε όλους.
Το προτείνω σε νέους συγγραφείς σαν μάθημα για το ύφος του.
Το προτείνω για την λέσχη ανάγνωσης της ομάδας μας!
Αναζητήστε το!
Ο ήρωας του βιβλίου στα 27 του αποδέχεται την πρόταση μιας προξενήτρας για έναν γάμο που δεν είχε καν σκεφτεί αν ήθελε να κάνει.
Και έτσι αρχίζει η ιστορία όπου παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα την ζωή που ζει ο Αλέξης Δαφέρμος.
Ένας ήσυχος και άβουλος ταχυδρόμους που οι συνθήκες τον κάνουν να ξεσπάσει.
Δεν θέλω να πω τίποτα άλλο για την ιστορία του βιβλίου.
Έχω συγκλονιστεί με τον τρόπο που είναι γραμμένο αυτό το μυθιστόρημα. Μικρό αλλά τόσο μεγάλο. Ο συγγραφέας δεν λέει πολλά και δεν βάζει σάλτσες και περιγραφές στο βιβλίο του για να το γεμίσει.
Αντίθετα μέσα από οικονομία λέξεων μεταφέρει τον αναγνώστη σε ένα ορεινό χωριό της Κρήτης την δεκαετία του 50, με σεβασμό αναφέρεται στα ήθη και έθιμα της εποχής και σκιαγραφεί τους χαρακτήρες του άψογα.
Γραμμένο σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, λιτό και ποιητικό, με ένταση στις λέξεις όταν αυτή χρειάζεται χωρίς καθόλου δράμα.
Μοιάζει στον χαρακτήρα του ήρωα. Το βιβλίο αυτό μου δημιούργησε τέτοια αγωνία που δεν μπορούσα να το αφήσω αν δεν τελείωνε.
Το προτείνω σε όλους.
Το προτείνω σε νέους συγγραφείς σαν μάθημα για το ύφος του.
Το προτείνω για την λέσχη ανάγνωσης της ομάδας μας!
Αναζητήστε το!
December 13, 2023
Το βασικό μου πρόβλημα, το οποίο ανέκυψε ήδη από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου, είναι ότι ο ήρωας δεν σκέφτεται και μιλάει σαν 27χρονος ταχυδρόμος που ζει σε μια ορεινή κοινότητα της μεταπολεμικής Κρήτης, αλλά σαν κάποιος που σπούδασε στο Αριστοτέλειο και στο πανεπιστήμιο του Στρασβούργου και σώνει και ντε θέλει να γράψει βιβλίο. Δεν ξέρω πώς κάτι τέτοιο διέφυγε από την επιτροπή κρατικών βραβείων, εμένα ωστόσο θα με απέτρεπε, όχι μόνο να βραβεύσω αυτό το πόνημα, αλλά να το εκδώσω.
Displaying 1 - 30 of 62 reviews