(تقی‌زاده در مجلس: نطق‌های مجلس شورا (دوره‌های اول، دوم، پنجم و ششم

مقالات تقی‌زاده #8

by سید حسن تقی‌زاده, ایرج افشار (Editor), مصطفی نوری (Editor)

مجموعۀ «تقی‌زاده در مجلس» که به پیشنهاد و نظارت استاد ایرج افشار به انجام رسیده است در جلد اول به نطق‌ها و بیانات تقی‌زاده در دوره‌های اول، دوم، پنجم و ششم مجلس شورای ملی اختصاص دارد. نخستین اظهارات تقی‌زاده در مجلس اول عموماً به مسائلی مربوط می‌شود که طرح و بحث آن‌ها برای استقرار مشروطیت و شکل‌گیری مجلس نوپا ضرورتی عاجل داشت و نیز مباحثی از متمم قانون اساسی. در واقع اصلاح امور مالیه و سازماندهی مالیات همواره از دغدغه‌های اصلی وی در مجلس اول به شمار می‌رود.

در مجلس دوم نخستین لوایحی که او به‌طور مفصل راجع به آن اظهار نظر کرد لایحۀ ضرب سکۀ نقره بود. همچنین تلاش‌های تقی‌زاده برای قانونمند کردن لایحۀ استخدام مستشاران خارجی درخور توجه است. علاوه بر این او به شدت از بی‌نظمی ادارات و سوء رفتار قزاق‌ها و نیز به حضور روس‌ها در ایران انتقاد می‌کرد.

کوشش برای نظم بخشیدن به بودجه مملکتی و مالیات، موضوع آغازین نطق‌های او در مجلس پنجم می‌باشد. علاوه بر لزوم اختصاص بودجه به معارف، توجه به بهداشت جامعه، راه‌سازی و بحث جایگزینی تاریخ شمسی به جای تاریخ قمری از نکات مورد توجه تقی‌زاده بود. اما برجسته‌ترین اقدام او در مجلس پنجم مخالفت با تغییر سلطنت بود.

در مجلس ششم نیز مسائل اعزام محصل به خارج، اوضاع استخدام دولتی و تلاش برای تمدید قرارداد میلیسپو از جمله نطق‌های تقی‌زاده بود.

526 pages, Hardcover

Published January 1, 2012

About the author

TAQIZADEH (Taqizāda), SAYYED ḤASAN (b. Tabriz, 30 Ramażān 1295/27 September 1878; d. Tehran, 8 Bahman 1348/28 January 1970), distinguished statesman, constitutionalist, and scholar.

(Persian: سیدحسن تقی‌زاده‎)

He was an influential Iranian politician and diplomat, of Azeri origin, during the Qajar dynasty under the reign of Mohammad Ali Shah, as well as the Pahlavi dynasty under the reign of Reza Shah and Mohammad Reza Shah. Although in the modern political history Taqizadeh is known as a secular politician, who believed that "outwardly and inwardly, in body and in spirit, Iran must become Europeanized", he came from a traditional Islamic Sayyed-family (descendant of Muhammad). His father, Sayyed Taqi, was a clergyman and when Sayyed Hasan became a mullah, it seemed likely that he would follow in his father's footsteps. From an early age Taqizadeh showed interest in enlightened ideas and the Western concept of constitutionalism. This interest can be traced back to the socio-political sphere in which Taqizadeh became an adult. He grew up in Tabriz, the capital city of East Azerbaijan province, which was the gateway to the modern and progressive ideas coming from Russia and especially Western Europe. In the time of World War I, World War II and after, Taqizadeh was the most influential person in Iran who support intress of German Empire against Russia and Britain.