Το γελαστό Πνεύμα των Γιορτών

by Γιώργος Χατζηκυριάκος

Κάποιο χειμώνα πολυυυύ παλιά, ο Διόνυσος, ο γελαστός θεός του γλεντιού, ξεκίνησε να πάει στην Αθήνα. Στη διαδρομή όμως χάθηκε και βρέθηκε στις χώρες των Βίκινγκς και των Κελτών, στη Γαλλία, την Ιταλία, την Αγγλία, την Αμερική, στο Βόρειο Πόλο και σε πολλά ακόμα μέρη. Ταξίδεψε με ιπτάμενους τράγους, ελάφια και ένα καράβι με Ολλανδούς ναύτες. Γνώρισε τον Όντιν, τον Θορ, την Μπεφάνα, τον Κάρολο Ντίκενς, τον Τόμας Ναστ και έμαθε για τα Χριστούγεννα, τον Άγιο Νικόλαο και τον Σάντα Κλάους. Και πού να το φανταστεί πως πίσω από όλα αυτά βρισκόταν εκείνος! Ναι, εκείνος, το γελαστό Πνεύμα των γιορτών που έφερνε χαρά και δώρα από όπου κι αν περνούσε.
Και όταν έφτασε πια στην Αθήνα, οι άνθρωποι δεν τον αναγνώρισαν σαν Διόνυσο αλλά σαν... Άγιο Βασίλη!

Ένα συναρπαστικό ταξίδι στο Χρόνο και την Ιστορία των Χριστουγέννων από την Ελλάδα στην Δύση. Ένα παραμύθι για την προέλευση της μορφής του Αη-Βασίλη, πίσω από το γέλιο του οποίου υπάρχει το αιώνιο χαρωπό και σκανδαλιάρικο πνεύμα των γιορτών.

60 pages, Paperback

First published December 12, 2018

About the author

Ο Γιώργος Χατζηκυριάκος γεννήθηκε το 1983 και μεγάλωσε στον Πειραιά. Σπούδασε Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας και Υποκριτική με υποτροφία στην Ανωτέρα Δραματική Σχολή Ίασμος. Εκτός από ηθοποιός έχει εργαστεί σε διάφορα επαγγέλματα, μεταξύ των άλλων ως βιβλιουπάλληλος, ραδιοφωνικός παραγωγός, ξεναγός, ανιματέρ και εκπαιδευτής Jedi για λογαριασμό της Disney Hellas. Έχει γράψει μυθιστορήματα φαντασίας, τρόμου και παραμύθια για παιδιά, με πιο γνωστό το "Τραγούδι του χρόνου" μια νεανική περιπέτεια που διαδραματίζεται στη Νοέλα, έναν κόσμο όπου τα Χριστούγεννα δεν τελειώνουν ποτέ. Το 2015 η θεατρική κωμωδία του "The Irish Bastard!" απέσπασε το πρώτο βραβείο στο 1o Athens Comedy Festival. Το 2016, το διήγημα του "Η Πασαχού" κέρδισε την πρώτη θέση στον λογοτεχνικό διαγωνισμό "Κόρες της Νύχτας" του Diavasame.gr και των εκδόσεων Night-Read. Την ίδια χρονιά το "Ταξίδι του Βάρδου" κέρδισε το πρώτο βραβείο της κατηγορίας του στο διαγωνισμό Ασημένια Σελίδα ΙΙ. Από το 2017 αρθρογραφεί τακτικά στο Will o' Wisps και πρωταγωνιστεί στην θεατρική παράσταση "Προμηθέας" του folk metal συγκροτήματος Aherusia. Ζει στον Πειραιά με την σύζυγο και την κόρη του.

Reviews

[Konstantina · Rating 5 out of 5]

Είναι πολλές οι εκδοχές για την καταγωγή του Άγιου Βασίλη. Φαντάζομαι ότι λίγο πολύ έχετε ακούσει κάποιες και, ίσως, να τις έχετε μπλεγμένες μέσα στο μυαλό σας. Προσωπικά ούτε και εγώ ήμουν πολύ σίγουρη, μέχρι που διάβασα μία διασκεδαστική ιστορία από τις εκδόσεις «Μωραΐτης».
Πρόκειται για το τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Χατζηκυριάκου, ο οποίος έχει φροντίσει να μας ξεδιαλύνει όλες τις απορίες, αλλά και να δημιουργήσει καινούριες, με απόλυτα διασκεδαστικό τρόπο. Το «Γελαστό Πνεύμα των γιορτών (Πώς ο Διόνυσος έγινε ο Άγιος Βασίλης)» είναι ένα χρονικό μέσα στις χιλιετηρίδες, τα ήθη και τα έθιμα διάφορων λαών σχετικά με… τον Άγιο Βασίλη θα σκεφτείτε εύλογα.
Χμ, όχι ακριβώς. Καλύτερα να τα δούμε λίγο ανάποδα για φτάσουμε στο ζητούμενο, έτσι όπως κάνουν εκείνες οι ιστορίες που δεν μας τα σερβίρουν όλα έτοιμα και μασημένα, αλλά μας παίρνουν από το χέρι και μας ανοίγουν νέους ορίζοντες. Έτσι, λοιπόν, ο θεός Διόνυσος (ναι, ο γνωστός με το κρασί και την εύθυμη διάθεση) ξεκινάει χαρωπός για να παρευρεθεί σε μία γιορτή που του ετοίμαζαν στην αρχαία Αθήνα. Στην πορεία, όμως, (ίσως να έφταιγε το κρασί, χικ, ίσως η ταξιδιάρικη φύση) ξεστράτισε και άρχισε μια μαγευτική διαδρομή.
Πρώτα βρίσκεται στον Βορρά και έρχεται σε επαφή με τους θεούς της σκανδιναβικής μυθολογίας, όπου κατά τη διάρκεια του Χειμερινού Ηλιοστάσιου ο Όντιν επιβράβευε με λιχουδιές τους φρόνιμους. Στη συνέχεια, ολίγο μεθυσμένος ξανά, κάνει ένα πέρασμα από τη χώρα των Κελτών και εκεί μαθαίνουμε για τον Πράσινο άνθρωπο που μοιράζει δώρα στους ανθρώπους. Το πράσινο το συναντάει ο Διόνυσος και στη Γαλλία, όπου μαθαίνουμε για τον Πεγ Νοέλ, τον «Πατέρα των Χριστουγέννων».
Στο ταξίδι του, όμως, θα συναντήσει και τις δοξασίες για τα κακά πνεύματα, την προσπάθεια των ανθρώπων να ερμηνεύσουν την κακοτυχία. Ο Διόνυσος γελάει με όλα αυτά, τίποτα δεν του χαλάει τη διάθεση, μέχρι που έρχεται σε επαφή με άλλες ιστορίες που τον εντυπωσιάζουν. Βλέπετε, ο ήρωάς μας ταξιδεύει όχι μόνο στον χώρο αλλά και στον χρόνο. Παρατηρεί μια αλλαγή, οι άνθρωποι πλέον μιλούν για τον Χριστό, τους Αγίους και τα Χριστούγεννα.
Πολύ εντυπωσιάζεται ο Διόνυσος από αυτή την ιστορία και αποφασίζει να μάθει ακόμα περισσότερο. Πηγαίνει προς τη Ρώμη και εκεί μαθαίνει για τα Σατουρνάλια, την Πρωτοχρονιά και πώς ο παππούς του, ο Κρόνος, έγινε ο Χρόνος. Συναντάει και τη μάγισσα Μπεφάνα, μια καλή μάγισσα που του λέει τη δική της ιστορία για τότε που έχασε την ευκαιρία να προσφέρει τα δώρα της στον μικρό Χριστό.
Ο Διόνυσος, ωστόσο, δεν μπορεί να σταθεί σε ένα σημείο και ταξιδεύει προς τη βιομηχανική Αγγλία, όπου επικρατεί η φτώχεια. Αμέσως μοιράζει αγαθά στο κόσμο και πάνω στο κέφι συναντάει έναν νεαρό συγγραφέα, τον …Κάρολο Ντίκενς. Όμως, εδώ, επιτρέψετε μου να κάνω μία παύση γιατί πολλά είπα.
Εξάλλου, καλύτερα να τα διαβάσετε μέσα στο βιβλίο με την κεφάτη και έξυπνη γραφή του Γιώργου Χατζηκυριάκου, που αγαπάει το παιδί, και βρίσκει τρόπο να προσεγγίσει την ψυχή του, με έξυπνο τρόπο και διασκεδαστικό.
Όλοι μας παραπονιόμαστε για τις ξερές γνώσεις και τα διδακτικά βιβλία. Μη στεναχωριέστε, εδώ έχουμε ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν νεράκι (ίσως και λίγο κρασάκι), που μαθαίνεις (δίχως να καταλάβεις ότι μαθαίνεις) και που εξηγεί τα πράγματα μέσα σε 56 σελίδες και 29 εικόνες δημιουργώντας νέα ερωτήματα.
Είμαι σίγουρη ότι θα περάσετε όμορφα με τα πιτσιρίκια σας και θα βρείτε πολλές αφορμές για να συζητήσετε διάφορα. Ναι, μιλάει και για τη γνωστή ιστορία σχετικά με την προέλευση του Άγιου Βασίλη, για τον Άγιο Νικόλα, αλλά και για τον Μέγα Βασίλειο από την Καππαδοκία. Βλέπετε, ο συγγραφέας έχει ερευνήσει τα πάντα. Εξάλλου, ο Γιώργος Χατζηκυριάκος αγαπάει ιδιαίτερα τα Χριστούγεννα. Παλιότερα είχε γράψει και ένα υπέροχο χριστουγεννιάτικο μυθιστόρημα, «Το Τραγούδι του Χρόνου» (εκδόσεις Όστρια).
Σας αφήνω τώρα, πάω να διαβάσω πάλι για τους Σάτυρους που έγιναν Καλικάντζαροι και να πιω λίγο κρασί.

Για το Book-Tour
Κωνσταντίνα Κοράκη

http://m.booktourmagazine.com/news/to...

https://konstantinakoraki.wordpress.com/

[Γιώργος Χατζηκυριάκος]

Πριν ξεκινήσω την αφήγησή μου, θα ήθελα να σας πω ότι κι εγώ σαν ήμουν παιδί γνώρισα τον Άη Βασίλη όπως συνηθίζουμε να τον βλέπουμε εδώ και πολλά χρόνια: έναν χαρούμενο γεράκο, κεφάτο και στρουμπουλό, ντυμένο στα κόκκινα. Μεγαλώνοντας, άρχισα να ακούω από δω κι από κει ότι ο αληθινός Άγιος Βασίλης δεν είχε καμία σχέση με αυτό τον τύπο, που στα αγγλικά τον λέγαμε Σάντα Κλάους. Κάποιοι είπαν, κι ακόμα λένε, ότι ο αληθινός Άγιος ήταν ένας αδύνατος ηλικιωμένος άντρας, αυστηρός, με σκούρα γένια και καταγωγή από την Καισάρεια της Καππαδοκίας. Μάλιστα, ο παππούς μου, όντας Καππαδόκης, με πείραζε λέγοντάς μου ότι τον είχε συναντήσει όταν ήταν παιδί, πριν έρθει στην Ελλάδα ως πρόσφυγας.

Πολύ αργότερα, κι ενώ το Διαδίκτυο μας έκανε όλους πιο σοφούς με την ανεξάντλητη γνώση που προσφέρει, διάβασα ότι ο Σάντα Κλάους δεν είναι ο Άγιος Βασίλης αλλά ο Άγιος Νικόλαος. Στην αρχή, μου ήταν λίγο δύσκολο να το πιστέψω. Έτσι άρχισα να ερευνώ σε βάθος την ιστορία του. Πράγματι, έπειτα από μεγάλη έρευνα, ανακάλυψα πως ο υποτιθέμενος Άγιος Βασίλης ήταν ο Σίντεκλας των Ολλανδών και ο Σεντ Νίκολας των Αμερικανών. Μα πριν ήταν ο Πατέρας των Χριστουγέννων των Άγγλων και των Γάλλων. Και πιο πριν ακόμα ήταν κάποιος άλλος που άλλαζε ονόματα και συνήθειες από τόπο σε τόπο.

Η μαγική μορφή που μοίραζε τα δώρα στο χειμερινό ηλιοστάσιο, φτάνει ακόμα πιο πίσω, βαθιά μέσα στον χρόνο, πολύ πριν από τη γέννηση του Χριστού. Και κάπου εκεί συναντάει μια δική μας αρχαία γιορτή, που είχε ως κύριο γνώρισμα τη χαρά, το τραγούδι και το ξεφάντωμα μες στη μέση του καταχείμωνου. Εκεί που –προς μεγάλη μας έκπληξη– οι αρχαίοι Αθηναίοι γιόρταζαν τη γέννηση του θεού Διονύσου. Του θεού του κρασιού, του κεφιού και της χαράς. Του εορταστικού Βάκχου, τον οποίο αναβίωσε ο Κάρολος Ντίκενς στην ιστορία του Ο Ύμνος των Χριστουγέννων, χρησιμοποιώντας το πορτρέτο του για να δημιουργήσει το πνεύμα των σημερινών Χριστουγέννων. Ένα πνεύμα χαρούμενο, που σκορπά την ευλογία και την αφθονία στις καρδιές των ανθρώπων γελώντας τρανταχτά από καλοσύνη και ευγένεια, όπως ο πάντοτε ειρηνικός Διόνυσος, ο θεός για τον οποίο λένε πως κάποτε κατέκτησε την Ανατολή χωρίς στρατό και όπλα. Και αν δεν είναι αυτός ο αληθινός Άη Βασίλης που έρχεται κάθε Χριστούγεννα για να μας κάνει χαρούμενους, τότε πραγματικά δεν έχω ιδέα ποιος είναι. Άλλωστε, ο Διόνυσος ξέρει να μεταμφιέζεται καλύτερα από όλους!

Φτάνοντας, λοιπόν, τόσο πίσω, στους αρχαίους χρόνους, άρχισα να συλλέγω όλες τις πληροφορίες σχετικά με τη διαμόρφωση της μορφής του Άη Βασίλη, ώστε να μπορέσω να επιστρέψω στο σήμερα.

Και ναι, υπήρξαν πολλές αλλαγές από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: λαογραφικές, θρησκευτικές, συγγραφικές, καλλιτεχνικές και φυσικά εμπορικές, συλλέγοντας στοιχεία από διάφορες χώρες και έθιμα. Στην ουσία είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χρόνο και στη Δύση, που σίγουρα χρειάζονται πολλές σελίδες για να καταγραφεί.

Αλλά πώς μπορείς να μιλήσεις στα παιδιά, μικρά και μεγάλα, για όλες τις ρίζες και την εξέλιξη του Άη Βασίλη ανά τους αιώνες χωρίς να τα κάνεις να βαρεθούν; Φυσικά με μια ιστορία. Ένα παραμύθι. Γιατί πίσω από κάθε παραμύθι κρύβεται και μια σπουδαία αλήθεια.

Τούτο το παραμύθι, λοιπόν, το έγραψα τον Δεκέμβριο του 2016. Έναν χρόνο αργότερα δημοσιεύτηκε στο Will o Wisps σε δύο μέρη με τίτλο «Πώς ο θεός Διόνυσος έγινε ο Άγιος Βασίλης». Την επιλογή των εικόνων την έκανε η φίλη μου και χρόνια συνεργάτης Μαριλένα Μέξη. Μερικούς μήνες αργότερα ο εκδότης μου, Χρήστος Μωραίτης, πίστεψε στο βιβλίο και δέχτηκε να προχωρήσουμε στην έκδοση του. Από εικονογράφηση προτιμήσαμε να συμπεριλάβουμε παλιές εικόνες στις οποίες απεικονίζονται όλα τα στάδια της μεταμόρφωσης του Σάντα Κλάους.

Και έτσι προέκυψε αυτό το όμορφο βιβλιαράκι.

Ιδού λοιπόν το Γελαστό Πνεύμα των Γιορτών. Μια ιστορία για τα παιδιά, μεγάλα και μικρά, που πιστεύουν στον Άη Βασίλη.

Εύχομαι οι αναγνώστες να εκτιμήσουν τη συγκεκριμένη ιστορία και κάθε φορά που βλέπουν τον Άη Βασίλη να θυμούνται με χαμόγελο την αληθινή καταγωγή του.

(από τον πρόλογο του βιβλίου)

[Γιάννης Παπαδημητρόπουλος · Rating 5 out of 5]

“Και παρότι τα παιδιά μπέρδευαν τον Άη Βασίλη με τον Σάντα Κλάους και την Καισαρεία με τον Βόρειο Πόλο, ποτέ δεν έπαψαν να πιστεύουν στο γελαστό Πνεύμα των Γιορτών, που έρχεται από κάπου μακριά, για να σκορπίσει τη χαρά σε μικρούς και μεγάλους”.

Ένα ζεστό και heartwarming παραμύθι - νουβέλα για την γιορτινή περίοδο, κάπου μεταξύ Μύθου/Μύθων και Ιστορίας, το “Γελαστό Πνεύμα των Γιορτών” παίρνει το Διόνυσο, τον αρχαίο Έλληνα θεό του Κρασιού και το Γλεντιού και τον οδηγεί σε μια ξέφρενη περιπέτεια σε Ευρώπη και Αμερική, κατά την οποία συναντά πρόσωπα της μυθολογίας και της λαϊκής παράδοσης πολλών λαών, αλλά και πρόσωπα ιστορικά και σιγά σιγά χτίζει μαζί τους το ψηφιδωτό της εικόνας που ο πλανήτης σήμερα έχει για τον Άη Βασίλη, για τα χαρακτηριστικά, για τα “κίνητρά” του, ακόμα και για τους τόπους που κατοικεί.

Μέσα από τις περιπλανήσεις του από τον Όλυμπο στην Άσγκαρντ και από τη Νέα Υόρκη στο Ροβανιέμι και μέσα από τις συναντήσεις του με Σκανδιναβούς θεούς, καλόκαρδες μάγισσες, σκανταλιάρηδες Σάτυρους, εκδικητικά φαντάσματα, Ολλανδούς ναύτες, στρατιώτες του Αμερικανικού Εμφυλίου, τον Τσαρλς Ντίκενς και ένα σωρό άλλα επεισόδια και περιστατικά, σταδιακά ο Διόνυσος βλέπει τον κόσμο να αλλάζει ραγδαία, γνωρίζει την σκληρότητα αλλά και την καλοσύνη από τους εκφραστές της, μαθαίνει για το Χριστιανισμό και την επικράτησή του επί των πρότερων δοξασιών και γίνεται η πηγή και η αφορμή για όλες τις μορφές του ανθρώπινου φαντασιακού που φέρνουν δώρα στις γιορτές στα καλά παιδιά σε όλο τον κόσμο. Κοινό χαρακτηριστικό όλων τους, η ανυπόκριτη καλοσύνη, η αγάπη, η χαρά, η προσφορά, αξίες αιώνιες και παναθρώπινες, τόσο αναγκαίες στον κόσμο σήμερα, όσο ήταν πάντα και ίσως και πολύ περισσότερο. Γιατί ό,τι και αν αλλάξει, αυτές θα (πρέπει να) μείνουν αναλλοίωτες, αν η ανθρωπότητα θέλει να λέγεται Ανθρωπότητα.

Σαν μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση, θεωρώ ότι το παραμύθι αυτό μπορεί άνετα να διασκευαστεί σε παιδικό θεατρικό έργο με έναν αφηγητή - ηθοποιό πρωταγωνιστή και άλλους 2 ή 3 ηθοποιούς που θα παίζουν πολλαπλούς ρόλους, καθώς είναι έτσι χτισμένο σε “επεισοδική” μορφή και έχει όλα τα χαρακτηριστικά που αρμόζουν στο παιδικό θέατρο, αξίες, διδάγματα αλλά και πολύχρωμους ήρωες, εναλλαγές περιβαλλόντων, μέχρι και “σκηνή δράσης”! Λογικό, μιας και ο Γιώργος Χατζηκυριάκος είναι και σημαντικός ηθοποιός με θητεία στο παιδικό και ενήλικο θέατρο αλλά και βραβευμένος θεατρικός συγγραφέας. Ίσως αυτή η διασκευή, αν γίνει, δώσει στο έργο μια δεύτερη ζωή και το κάνει να αγαπηθεί πολύ από τα παιδιά και τους γονείς τους.

Τα κείμενα γενικά και τα λογοτεχνικά βιβλία και οι αφηγήσεις ειδικότερα, γράφονται όταν “θέλουν” τα ίδια, εκδίδονται όταν “θέλουν” τα ίδια, και ενίοτε, ακόμα και αν αγοραστούν, διαβάζονται όταν “θέλουν” τα ίδια (στην περίπτωσή μου με το βιβλίο αυτό μετά από 6 χρόνια). Όμως τελικά, ίσως διαβάζονται όταν “χρειάζεται” να διαβαστούν, γιατί η κατάσταση του κόσμου το απαιτεί. Χρειάζεται να διαβάσετε αυτό το παραμύθι και χρειάζεται να διαβάσετε στα παιδιά σας αυτό το παραμύθι. Το πιστεύω πραγματικά.