Jean-François Lyotard

Routledge Critical Thinkers

by Simon Malpas

Jean-François Lyotard is one of the most celebrated proponents of what has become known as the 'postmodern'. More than almost any other contemporary theorist, he has explored the relations between knowledge, art, politics and history, in ways that offer radical new possibilities for thinking about modern culture.
Simon Malpas introduces students to issues at the heart of Lyotard's work, including
*modernity and the postmodern
*the sublime
*ethics
*history and representation
*art and the unpresentable
*knowledge, the university and the future.
Lyotard's work is impossible to dismiss or ignore for anybody who is serious about contemporary literature and culture, and this guide provides the ideal companion to the wide variety of his critical texts.

Genres: Philosophy, Nonfiction, Criticism

176 pages, Paperback

First published January 1, 2002

Reviews

[فؤاد]

حوالی سال ١٩٧٩ دانشگاه کبک از ژان فرانسوا لیوتار، استاد فلسفه و مارکسیست سابق، درخواست کرد که گزارشی راجع به وضعیت علوم کشورهای پیشرفته در اواخر قرن بیستم تهیه کنه. لیوتار دست به کار پژوهشی گسترده شد، که حاصلش شد یکی از تعیین کننده ترین کتاب های پست مدرن: "وضعیت پست مدرن: گزارشی دربارۀ دانش"، که اسم لیوتار رو به عنوان اصلی ترین نظریه پرداز پست مدرن، در کنار فردریک جیمسون و ژان بودریار، سر زبان ها انداخت.

هر چند لیوتار قبل و بعد از کتاب "وضعیت پست مدرن" کتاب های زیادی نوشت، اما هنوز اسمش با اسم این کتاب همراهه، و تعریف مشهوری که از پست مدرن ارائه میده: "بی باوری به کلان روایت ها".

نظریات لیوتار رو در دو بخش میشه خلاصه کرد: اول پایان دوران مدرن، دوم آغاز دوران پست مدرن. هر چند از نظر لیوتار این دو دوران از لحاظ زمانی هیچوقت از هم جدا نبودن و در دل مدرنیته همیشه شکاف پست مدرنیته موجود بوده.

اول: پایان دوران مدرن

به گفتۀ لیوتار دانش ها نیازمند یک فراروایت هستن تا بهشون مشروعیت و هویت ببخشه، و قواعدشون رو مشخص کنه. در دوران مدرن چهار روایت کلان اصلی وجود داشت، که هر کدوم از نظریه پردازها و هنرمندها و سیاستمدارها و... ذیل یکی از اون ها عمل می کردن. اما اتفاقی که در قرن بیستم افتاد، این بود که این کلان روایت ها به بن بست رسیدن. هر کدوم در برهه ای از تاریخ نشون دادن که نمی تونن جوابگوی نیازهای جوامع باشن.

کلان روایت عقلانی که می گفت "هر آن چه واقعی است، عقلانی و به سوی پیشرفت است":
با فجایع غیرعقلانی اردوگاه های یهودی سوزی نازی ها.

کلان روایت کمونیسم که می گفت "گروه های انقلابی در خدمت طبقات کارگرن":
با شورش های متعدد کارگران علیه حزب کمونیست حاکم در برلین و لهستان و بوداپست و چکسلواکی.

کلان روایت لیبرالیسم که می گفت "دموکراسی به واسطه و برای مردم است و برعکس":
با شورش های دانشجویان فرانسوی علیه خشونت دموکراسی لیبرال در ١٩٦٨ و سرکوب این شورش ها.

کلان روایت سرمایه داری که می گفت "اقتصاد آزاد به رفاه جهانی منجر خواهد شد":
با رکودهای بزرگ جهانی ١٩١١ و ١٩٢٩.

به همین دلیل، لیوتار می گه نوعی "بی باوری به کلان روایت ها" به وجود اومده، و همین بی باوری، مشخصۀ اصلی دوران پست مدرنه.


دوم: آغاز دوران پست مدرن

در دوران "بی باوری به کلان روایت ها" چی جای اون کلان روایت ها رو می گیره؟ حالا که امید به پیشرفت یا آزادی یا رفاه عمومی وجود نداره، دانشمندها و هنرمندها و سیاستمدارها برای تحقق چه ایده ای تلاش می کنن؟ لیوتار می گه: الان یگانه چیزی که به فعالیت ها جهت میده، سود اقتصادیه. نظام سرمایه داری ارزش هر چیزی رو فقط به میزان کارآیی اقتصادیش میدونه (نه به این که چقدر "حقیقت" جهان رو برای انسان مکشوف می کنه یا چقدر موجب "پیشرفت" یا "آزادی" انسان میشه)، و به راحتی هر چیزی که سود اقتصادی در بر نداشته باشه رو با عدم حمایت مالی، از چرخه خارج می کنه.

لیوتار می گه: برای مقابله کردن با این یکسان سازی فرهنگی، باید هر چی بیشتر بر روی تفاوت ها و تکثرها مانور داد، و عدم انسجام نظام های تمامیت خواهانۀ سرمایه داری و مدرنیستی رو نشون داد. یکی از این عدم انسجام ها، که لیوتار زیاد در موردش صحبت می کنه، مفهومی به نام "تفارق"ـه.

تفارق
بنا بر توضیح لیوتار، تفارق جایی اتفاق می افته که طرفی که در اقلیت قرار داره، حتی امکان بیان کردن منظورش رو در نظام های گفتمانی حاکم نداشته باشه، و به ناچار مجبور به سکوت بشه. یکی از موارد تفارق که لیوتار مثال می زنه، اردوگاه های یهودی سوزی نازی هاست. نازی ها با نابود کردن سیستماتیک هر چی مدرک و سند مربوط به این اردوگاه هاست، امکان هر گونه اثبات حقوقی وجود این اردوگاه ها رو از بین بردن. در نتیجه، از لحاظ قضایی، اردوگاه های یهودی سوزی وجود نداشتن. این جاست که تفارق اتفاق می افته: یهودی ها به عنوان اقلیت، مجبور به سکوت می شن، چون طبق قواعد قضایی هیچ راهی برای اثبات حرفشون ندارن.

لیوتار راهی ارائه نمی ده تا چنین اتفاقی نیفته و همه بتونن حرف خودشون رو بزنن، چون چنین فرازبانی امکان نداره. از دیدگاه لیوتار نباید به دنبال نظامی جامع بود که مانع تفارق بشه، چون چنین نظامی به یک تمامیت خواهی دیگه منجر می شه، بلکه به صورتی بی پایان باید نظام های موجود رو بازخوانی کرد و شکاف ها و نقص هاشون رو نشون داد تا مدام امکان ایجاد شرایط بیشتری برای اقلیت ها فراهم بشه که بتونن حرف بزنن.


کتاب
لیوتار به خودی خود این قدری ساده هست که بشه راحت ایدۀ اصلی ش رو فهمید. مخصوصاً که ایده های اصلی ش کمابیش به هم مرتبطن، در نتیجه به نظر می رسه که کل کتاب داره یه موضوع رو مدام از زاویه های مختلف بررسی می کنه و پرورش می ده.
این باعث می شه که کتاب خیلی ساده و خوشخوان باشه.
از طرفی، از اون جایی که لیوتار یکی از اصلی ترین نظریه پردازهای پست مدرنه، این کتاب، معرفی مقدماتی خوبی برای چیستی پست مدرن هم هست. به خاطر همین خوندنش یه جورایی یک تیر و دو نشانه.

[Viji (Bookish endeavors)]

The book provides a good description of Lyotard's works and thoughts. It gives a brief description of his works,his important concepts like sublime and differend and narrative. What it fails is in giving an analysis,it just described things as they are.

Jean Francois Lyotard

Lyotard is a thinker known for his popular work,'The postmodern condition' and the definition he gave to the term postmodernism,'incredulity towards metanarratives'. He says that every situation,be it of a country or society or a person,follows a narrative. And then there are metanarratives and grandnarratives which he said to be the narratives which defines changes in human life and history as a whole. He identifies two grand narratives-speculative grand narrative and grand narrative of emancipation. He is against all sort of narratives.
Another important concept is 'differend' which means the inability to express the injustice done because of the mixing of language games. Here he adopts the language game theory of Later Wittgenstein. He says the task of a philosopher is to identify differends in the society.
In 'the postmodern condition',he says that in the modern society knowledge has become a commodity which can be bought and sold. Those who own knowledge has power and thus the world is controlled by corporates who own most patents.
In literature,he identifies Proust as an example of modernism and James Joyce as an example of postmodernism. He praises 1984 by Orwell saying the protagonist attempted to resist the totalitarian regime eventhough he didn't succeed.
What I didn't like about Lyotard is that he doesn't give a method of his own. He says a philosopher should identify differends in a society,but he doesn't say anything more. His philosophy doesn't offer a clear picture of 'what to do'. But to offer a clear picture would be to go against his own philosophy. Therefore all he can offer is 'what is'. But that doesn't offer a point to move forward or at least move,which is what defines a philosophy. Looking back is fine,but living in the past isn't.
The book is a good(or average) reference for beginners but that's all there is to it.

[Masih Tolouie]

کتاب خوب و با ترجمه‌ای روان برای آشنایی کلی با نظریات لیوتار بود. مهم‌ترین مزیتش هم معرفی کتاب‌ها و مقالات مرتبط برای مطالعه‌ی عمیق‌تره.