Jump to ratings and reviews
Rate this book

Archivaris van de wereld

Rate this book
In 1908 drukt de Franse bankier Albert Kahn zijn jonge chauffeur Dutertre een hypermoderne camera in handen en draagt hem op te leren fotograferen. Kahn vertrouwt hem zijn ideaal toe: alle volkeren van de wereld in kleur te laten vastleggen, om zo zijn ‘archief van de planeet’ te creëren. Hij is ervan overtuigd dat zijn foto’s vooroordelen en angst voor vreemdelingen zullen wegnemen, en mensen vertrouwd zullen maken met de ander. Uiteindelijk zal zijn archief vrede brengen op aarde.

Al snel stuurt Kahn tientallen fotografen de aarde over, naar de native Americans, naar Afrikaanse stammen en naar onbekende volkeren in Mongolië. Dutertre is niet meteen gewonnen, en stuntelt met zijn camera’s. Hij volgt cursussen bij Emile Pathé en stort zich op handleidingen van de gebroeders Lumière. Hoe dichter hij bij Kahn in de buurt komt, des te beter kan hij zijn inmiddels oude werkgever begrijpen. Zijn werk als chauffeur wordt er bovendien boeiender op: hij rijdt steeds meer gasten naar de villa buiten Parijs, waaronder Rudyard Kipling, sir Chamberlain en Kahns grote vriend, de filosoof Henri Bergson.

Anno 1939 weigert Kahn onder ogen te zien dat de nasleep van de beurskrach en de dreiging van oorlog zijn project onmogelijk maken. Zijn villa is in verval, Parijs hangt vol antisemitische aanplakbiljetten. In de nadagen van zijn imperium heeft hij niets dan de foto’s om op terug te kijken. En wij, de lezers, kijken ademloos mee met Dutertre, de laatste en enige vriend van Kahn. Trouw waakt hij over de eeuwige idealist, en toont hem alleen dé foto’s die zijn laatste restjes hoop in leven houden – is hij dan tóch gaan geloven in het levenswerk van Kahn?

255 pages, Paperback

Published November 17, 2017

1 person is currently reading
16 people want to read

About the author

Lia Tilon

6 books

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
1 (11%)
4 stars
2 (22%)
3 stars
5 (55%)
2 stars
1 (11%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
Profile Image for Marije.
133 reviews9 followers
December 24, 2018
Een archief van 72.364 autochromes als levenswerk voor wereldvrede

Via de Hebban Zomerlezenactie 2018 won ik dit boek: Archivaris van de wereld van Lia Tilon.
Lia is schrijfster, schrijfdocent en communicatietrainer. Ze begon een opleiding Klassiek Ballet aan de Scapino Dansacademie, maar voltooide deze niet. Ze werkte lang als PI-medewerker in een Huis van Bewaring. In 2002 kwam haar debuutroman Huizen van Papier. Archivaris van de wereld is haar vierde roman. Voor dit boek ontving ze een werk- en schrijfbeurs van het Nederlands Letterenfonds.
De omslagfoto is van het Musée Albert-Kahn in Parijs, waar de schrijfster onderzoek deed voor dit verhaal. De omslag is ontworpen door Irwan Droog.

Het boek begint met Albert Kahn, vooraanstaand bankier en filantroop, aan het eind van zijn leven. We kijken mee door de ogen van Alfred Dutertre, al 34 jaar de chauffeur van Albert Kahn. Op zijn 24e kreeg hij een camera - een Vérascope Richard - van Kahn, die hem opdroeg zoveel mogelijk te fotograferen. Hij stuurt hem zelfs naar school om hem te leren hoe hij foto's kan ontwikkelen en filmen. Hij wil als zijn levenswerk een Archief van de planeet opzetten, want "Wanneer de ander eenmaal in kleur is vastgelegd zullen we ons om hem bekommeren." Dit archief zal bijdragen aan de wereldvrede, denkt hij.
Begin vorige eeuw neemt Kahn zijn chauffeur mee op een wereldreis naar Japan en China. Hij draagt hem op alles te fotograferen en hiervoor nieuwe apparatuur aan te schaffen. Hij is de eerste van vele fotografen die door Kahn naar de verschillende delen van de wereld worden gestuurd om voor deze droom foto's te maken.

Het verhaal volgt twee lijnen. De een is het heden en in de ander lezen we mee met Dutertre in zijn dagboek over hun reizen en hoe hij het beleeft.
Langzaam schetst de schrijfster een beeld van hoe de wereld veranderde. We zijn getuige via de ogen en dagboekfragmenten van Dutertre. De opkomst van het nationalisme. De onwil en eigenlijk de starre houding van Kahn om de wreedheid van de oorlog en wat mensen elkaar aandoen niet in beeld te willen brengen. De frustratie van Dutertre die heeft meegevochten en liever ziet dat er wel beelden worden vastgelegd over deze periode.

Archivaris van de Wereld is het portret van een man met een ideaal die daar alles voor over heeft. Een man die op de achtergrond wil blijven, geen onderwerp of hoofdstuk in zijn eigen archief. Hij komt tot leven door de beschrijvingen van Dutertre.
Tegen de achtergrond van de wereldgeschiedenis is dit ook een verhaal over mensen. De relatie tussen baas en ondergeschikte, die langzaam verschuift naar vertrouweling en uiteindelijk verzorger. Maar Dutertre is nooit volledig open naar hem, omdat hij vindt dat het niet zijn plaats is om aanmerkingen te hebben. En Kahn lijkt zich onbewust van de consequenties van zijn ijver de wereld in beeld te brengen. Pas als we verder over het heden lezen en richting het einde gaan van Kahn's leven, zie je hoe mooi de schrijfster de menselijke relaties in het verhaal heeft verweven. De personages worden mensen van vlees en bloed; met echte emoties. Dutertre's schoonzus Fernande, de onbestorven weduwe, die nooit naar hem kan kijken zonder zijn broer Claude te zien. Haar verdriet is rauw en het kleurt haar woorden. Filosoof en beste vriend van Kahn, Henri Bergson, die samen uren konden filosoferen, debatteren, maar ook plezier hebben. Ook is het mooi te lezen over andere bekenden uit de geschiedenis die een rol hebben in het boek zoals Rodin, Joyce, Einstein, Kipling, Mahler en Pathé.

Lia Tilon heeft een heerlijk verhaal gemaakt over een man wiens levenswerk nooit af is gekomen. Geen boek wat je zo even uitleest, maar waar je je aandacht bij moet houden. Albert Kahn; een man die met zijn tijd meeging, maar er toch op de een of andere manier niet echt onderdeel van uitmaakte. Een fascinerend reisverslag die ons de Wereld toont via de 72.364 autochromes. De gebeurtenissen en mensen waarover we nu nog in de geschiedenisboeken lezen. Kahn probeerde de wereld te vangen. Nu is deze slechts een muisklik van ons vandaan.
Profile Image for André.
2,514 reviews32 followers
December 24, 2022
Citaat : Zijn hele leven hield hij zijn emoties, zijn vreugden en zijn angsten opgestapeld, in dat lichaam als een kast.
Review : Albert Kahn (1860-1940) werd geboren als zoon van een veehandelaar in Elzas-Lotheringen en vertrekt Albert op 16-jarige leeftijd naar Parijs om als jongste klerk bij een bank te gaan werken. In de avonduren studeert hij (letteren, wetenschap, rechten). De filosoof Henri Bergson was één van zijn leraren. De mannen worden vrienden voor het leven. Al snel maakt hij promotie in het bankwezen en in 1898 begint hij zijn eigen bank. Het daarmee opgebouwde kapitaal gebruikt hij voor het verwezenlijken van zijn ideaal. Hij is er namelijk van overtuigd dat kennis van vreemde landen en culturen het onderling begrip tussen de volkeren zal vergroten. Vanaf 1898 verstrekt hij reisbeurzen om studenten in staat te stellen over de wereld te reizen om kennis op te doen die begrip zal kweken voor elkaars onderlinge verschillen: ‘Les bourses de voyage Autour du Monde’. In 1902 sticht hij als aanvulling daarop La société Autour du Monde, een discussie- en onderzoeksforum. De leerstoel géographie humaine aan het College de France richt hij op in 1912, de oprichting van het nationaal comité voor sociale en politieke studies volgt in 1916. In 1929 financiert Albert Kahn het eerste centrum preventieve geneeskunde voor studenten in Straatsburg en in de tuin bij zijn landhuis laat hij een biologisch laboratorium bouwen om de microcinematografie te perfectioneren. De rijk geworden Albert Kahn geeft zijn chauffeur Dutertre een bijzondere fotocamera cadeau met de bedoeling dat hij, gedurende de reizen die zij samen maken, alle volkeren waar ook ter wereld, zal fotograferen. Kahn hoopte met deze foto's onderling vertrouwen tussen de volkeren te bevorderen en op die manier oorlogen te voorkomen.



Alfred Dutertre leert werken met verschillende camera’s en vergezelt Kahn op de reis die hem naar alle uithoeken van de wereld zal brengen, van Amerika over Hawaï en Japan tot China. Kahns boodschap – leg alles en iedereen vast, maak verbinding tussen de mensen, zorg dat we elkaar leren kennen en bewerkstellig zo de wereldvrede – klinkt Dutertre een beetje naïef en utopisch in de oren, maar natuurlijk gaat hij graag mee op de reis van zijn leven. Dat Tilon niet Kahn zelf, maar Dutertre als hoofdfiguur voor haar roman koos is een bewuste keuze, die bijzonder goed uitpakt. In Archivaris van de wereld doet Dutertre afwisselend verslag van de reis via dagboekaantekeningen en van het relaas van Kahns leven in Boulogne bij Parijs. Naast het boeiende reisverslag zijn de uittreksels over het leven in Parijs zeker ook het lezen waard. Kahn ontvangt schrijvers als Kipling en Joyce en voert interessante gesprekken met hen. Het boeiendste zijn echter zijn vele ontmoetingen, gesprekken en discussies met zijn enige echte vriend en vroegere leermeester, de Franse filosoof Bergson. In deze roman is de chauffeur de ik-figuur die verslag doet van hun reizen over de wereld. In de passages daartussen worden in Frankrijk door Dutertre foto's te voorschijn gehaald en aan de zieke Kahn getoond. Lia Tilon zag in TV-gids een aankondiging voor een BBC-documentaire over ‘de man die de wereld wou fotograferen’. Ze vergat te kijken, maar later dook die intrigerende gedachte weer in haar hoofd op. Ze zocht de documentaire – The Wonderful World of Albert Kahn – op en was onmiddellijk verkocht. Ze zag dadelijk potentieel voor een roman en ging op onderzoek. Zo belandde ze in dat Musée Albert Kahn, waar ze ‘het archief van de planeet’ aantrof. Lia Tilon noemt haar boek nadrukkelijk een roman. Ze heeft veel tijd besteed aan het verzamelen van feitelijke gegevens en daarnaast het secuur bijgehouden dagboek van Dutertre gelezen. Maar er bleef ook genoeg waarnaar gegist moest worden om er een prettig leesbaar verhaal van te kunnen maken. Daartoe heeft ze haar fantasie gebruikt, zonder de feiten geweld aan te doen. En zo ontstond de factionroman: De Archivaris van de wereld. Het boek heeft twee verhaallijnen die elkaar voortdurend afwisselen. In het (fantasievolle) gedeelte horen we de stem van Dutertre, die zijn doodzieke werkgever verzorgt in de vervallen villa op het landgoed in Boulogne, vlakbij Parijs. De andere verhaallijn volgt het dagboek van Alfred Dutertre van 13 november 1908 tot 6 februari 1909, terwijl hij met Kahn op wereldreis is. Veel houvast om de karakters van beide mannen te kunnen peilen is er niet. Dutertre laat weinig van zichzelf zien maar onderlint de vastberadenheid van Kahn om alles voor zijn ideaal in te zetten. Tilon suggereert dat hij tot op zijn sterfbed is blijven geloven in zijn project voor vrede in de wereld via meer onderling begrip. Een boeiend en historisch werk.
Profile Image for JannieTr.
123 reviews12 followers
May 21, 2018
Lia Tilon noemt haar boek nadrukkelijk een roman. Ze heeft veel tijd besteed aan het verzamelen van feitelijke gegevens en daarnaast het secuur bijgehouden dagboek van Dutertre gelezen. Maar er bleef ook genoeg waarnaar gegist moest worden om er een prettig leesbaar verhaal van te kunnen maken. Daartoe heeft ze haar fantasie gebruikt, zonder de feiten geweld aan te doen. En zo ontstond de roman: De Archivaris van de wereld.

Het boek heeft twee verhaallijnen die elkaar voortdurend afwisselen. In het (fantasievolle) gedeelte horen we de stem van Dutertre, die zijn doodzieke werkgever verzorgt in de vervallen villa op het landgoed in Boulogne, vlakbij Parijs. Via flashbacks vertelt hij feiten uit het verleden van Kahn en mijmert hij (ingevuld door Tilon) over zijn eigen leven.
De andere verhaallijn volgt het dagboek van Alfred Dutertre van 13 november 1908 tot 6 februari 1909, terwijl hij met Kahn op wereldreis is. Veel houvast om de karakters van beide mannen te kunnen peilen is er niet. Dutertre laat weinig van zichzelf zien in de dagboeken en de manier waarop hij Kahn beschrijft (en dan vooral zijn gedrag) levert meer vragen dan antwoorden op. Alleen de vastberadenheid van Kahn om alles voor zijn ideaal in te zetten komt herhaaldelijk en duidelijk naar voren. Tilon suggereert dat hij tot op zijn sterfbed is blijven geloven in zijn project voor vrede in de wereld via meer onderling begrip. Maar of dat ook voor Dutertre geldt?

De feiten zijn interessant, het procedé van de autochrome eveneens, het dagboek van Dutertre geeft tot op zekere hoogte een historische blik op de wereld zoals die op de autochromes is vastgelegd. De geromantiseerde verhaallijn kan echter niet bewerkstelligen dat het verhaal in een boeiende roman verandert. Aan de stijl ligt het niet en wie geïnteresseerd is in deze bijzondere wereldverbeteraar en zijn erfgoed zal het boek beslist met plezier lezen.
Hele recensie lezen? Klik hier: https://mijnboekenkast.blogspot.nl/20...
243 reviews
May 28, 2019
Verbazingwekkend onderwerp, Kahn en zijn onderneming. Ik kende wel de projecten uit ongeveer dezelfde periode om 'alles' te documenteren en rubriceren, maar dit projct: de wereld vasteggen was nieuw voor me.
Tilon heeft er een mooie roman over gemaakt met twee verhaallijnen: de relatie tussen bankier Kahn en chauffeur Duterte & het project.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.