Η ζωή σήμερα, άλλοτε, αλλού και στο μέλλον: Η λογική των βιολογικών συστημάτων

by Γιάννης Μανέτας

Γιατί το νερό και ο άνθρακας είναι τόσο απαραίτητα για τη ζωή; Πώς χρησιμοποιεί η ζωή την ηλιακή ενέργεια για να κρατά σε τάξη το κύτταρο; Γιατί είναι αδιανόητη μια ζωή χωρίς δαρβινική εξέλιξη; Από πού προήλθε η ζωή και ποια τα ορόσημα στην ιστορία της; Πώς περιπλέκει τα πράγματα η πολιτισμική εξέλιξη, όταν εμφανίζεται η ανθρώπινη νοημοσύνη; Τελικά, πώς επηρεάζει η πολιτισμική εξέλιξη τη βιολογία, την υγεία και τον ψυχισμό του Homo sapiens;

Υπάρχει ζωή αλλού στο Σύμπαν; Αν ναι, παρέμεινε απλή ή εξελίχτηκε μέχρι την εμφάνιση νοημοσύνης και τεχνολογικού πολιτισμού; Και, εντέλει, η νοημοσύνη τι είναι; Αν όντως υπάρχουν άλλοι πολιτισμοί, γιατί δεν δίνουν σημεία ζωής; Μήπως οι συμπτώσεις στην περίπτωση της Γης ευνοούσαν σκανδαλωδώς την εμφάνιση ευφυΐας; Μήπως είμαστε μια σπάνια, ιδιάζουσα, ίσως και μοναδική περίπτωση;

Ποιο το μέλλον της ζωής και της ανθρωπότητας; Πού μπορεί να οδηγήσει η αλληλεπίδραση πλανητικής, γεωλογικής, βιολογικής, πολιτισμικής και τεχνολογικής εξέλιξης; Άραγε ο υπερπληθυσμός, η εξάντληση των πόρων, η κλιματική αλλαγή και η μείωση της βιοποικιλότητας απειλούν τη ζωή, και ειδικά τον άνθρωπο; Ή μόνο τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δομές της ανθρωπότητας, όπως αυτές διαμορφώθηκαν τις τελευταίες χιλιετίες; Έχουμε όλοι ημερομηνία λήξεως;

Αυτό το βιβλίο δεν προϋποθέτει ειδικές επιστημονικές γνώσεις. Απευθύνεται στον φιλοπερίεργο αναγνώστη που θέλει να καταλάβει τον κόσμο που τον περιβάλλει και να τοποθετήσει τον εαυτό του μέσα σ’ αυτόν. Απευθύνεται επίσης στον ειδικό που θέλει να ανακαλύψει πάλι τις θεμελιώδεις έννοιες της βιολογικής επιστήμης. Η διερεύνηση του φαινομένου της ζωής δεν θα πάψει ποτέ να είναι συναρπαστική!

Genres: Science, Biology

376 pages, Paperback

First published April 17, 2018

About the author

Ο Γιάννης Μανέτας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Σπούδασε Φυσιογνωσία και Γεωγραφία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, και απέκτησε τον τίτλο του διδάκτορα Βιολογικών Επιστημών από το Πανεπιστήμιο της Πάτρας το 1976. Από το 1978 έως το 2014 εργάστηκε στο ίδιο πανεπιστήμιο. Το 1993 εξελέγη καθηγητής Φυσιολογίας Φυτών. Έχει επίσης εργαστεί ερευνητικά στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών επιστημών «Δημόκριτος», στον Πειραματικό Σταθμό «Abisco» της Λαπωνίας και στα Πανεπιστήμια Stirling (Σκωτία), Göteborg (Σουηδία), Essen και Karlsruhe (Γερμανία).

Reviews

[Nikos Korexenidis · Rating 2 out of 5]

interesting story about life but it doesn't add something new , that we didnt knoww. Also the guesses about the life at the future have no value because nodody knows how it will be at the future

[Maria Eleftheriou · Rating 5 out of 5]

Βίβλος! Ένα βιβλίο που έχει όλη την ιστορία της ζωής (παρελθόν, παρόν και μέλλον) πάνω στη Γη και όχι μόνο!

[Michalis Lalopoulos · Rating 5 out of 5]

Στο βιβλίο "Η ζωή σήμερα, άλλοτε, αλλού και στο μέλλον: Η λογική των βιολογικών συστημάτων" ο Γιάννης Μανέτας δίνει, με πολύ κατανοητό και απλό (αλλά όχι απλοϊκό) τρόπο, απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα που αφορούν το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον της ζωής στη Γη αλλά και στο ευρύτερο Σύμπαν (Από πού προήλθε η ζωή και ποια είναι τα ορόσημα της ιστορίας της; Γιατί το νερό και ο άνθρακας είναι απαραίτητα για τη ζωή; Γιατί είναι αδιανόητη μια ζωή χωρίς δαρβινική εξέλιξη; Υπάρχει ζωή αλλού στο Σύμπαν; Ποιο το μέλλον της ζωής και τις ανθρωπότητας; κ.α.). Εκτός, όμως, από απαντήσεις, ο συγγραφέας θέτει, επίσης, καίρια ερωτήματα για τον αντίκτυπο της τεχνολογικής,οικονομικής και πληθυσμιακής ανάπτυξης του ανθρώπινου είδους εις βάρος του φυσικού περιβάλλοντος.

Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου (Η ζωή σήμερα) αναλύονται θεμελιώδεις έννοιες της επιστήμης της Βιολογίας, όπως ο ορισμός και η προέλευση της ζωής, η δαρβινική εξέλιξη, η δομή του DNA κ.α., με τρόπο κατανοητό ακόμα και για τον αναγνώστη που δεν διαθέτει εξειδικευμένη γνώση στο αντικείμενο (όπως ο γράφων). Σε περίπτωση που σας φανεί εκτενής η θεωρητική γνώση που πλαισιώνει το κεφάλαιο (η παρουσία της οποίας είναι απαραίτητη για την κατανόηση των επιστημονικών εννοιών), δείξτε θάρρος και υπομονή, καθώς φθίνει αισθητά στα επόμενα 3.

Το δεύτερο κεφάλαιο (Η ζωή άλλοτε), αποτελεί μια ευρεία και λεπτομερή παρουσίαση της ιστορίας της ζωής στη Γη, από την εμφάνιση του απώτατου κοινού προγόνου, μέχρι την κυριαρχία του homo sapiens στον πλανήτη. Καθώς η Γη, λόγω των γεωλογικών και φυσικών φαινομένων, επηρεάζει σημαντικά τη ζωή (αλλά και το αντίστροφο), στο ίδιο κεφάλαιο παρουσιάζεται ταυτόχρονα και η ιστορία του πλανήτη.

Το τρίτο κεφάλαιο (Η ζωή αλλού) αποτέλεσε μια έκπληξη, καθώς καταπιάνεται σε βάθος με το αντικείμενο της Αστροβιολογίας. Αναλύονται διεξοδικά οι προϋποθέσεις ύπαρξης ζωής σε άλλους πλανήτες και αναλύονται οι λόγοι για τους οποίους κάποιοι πλανήτες και δορυφόροι του Ηλιακού μας Συστήματος ενδέχεται να φιλοξενούν ή να έχουν φιλοξενήσει ζωή. Επίσης, παραθέτονται θεωρίες, υποθέσεις και προϋποθέσεις για την ύπαρξη μικροβιακής, νοήμονος ή/και τεχνολογικά ανεπτυγμένης ζωής στο ευρύτερο Σύμπαν.

Το βιβλίο κλείνει με το τέταρτο κεφάλαιο (Η ζωή στο μέλλον) όπου ο συγγραφέας εκφράζει βάσιμους προβληματισμούς για το μέλλον της ανθρωπότητας και τις ανησυχίες της επιστημονικής κοινότητας για προβλήματα όπως η κλιματική αλλαγή, η εξάντληση των φυσικών πόρων, η εξαφάνιση ειδών κ.α.