قصه‌گویی در فیلم مستند

by Sheila Curran Bernard, حمیدرضا احمدی لاری (Translator)

سال هاست بر سر اینکه فیلمنامه در سینمای مستند یعنی چه بحث و جدل است. اینکه یک فیلم مستند فیلمنامه داشته باشد صرفا به این معنی نیست که حتما قصه ای دارد که فیلمنامه ای داشته.
شاید به نظر بیاید قصه در فیلم مستند چه معنی می دهد و چه تفاوتی بین فیلم مستند و داستانی وجود خواهد داشت اگر شما در فیلم مستندتان هم قصه ای بگویید . اگر می خواهید یاد بگیرید چگونه با مواد خامی که از واقعیت دارید قصه ای قوی و تاثیر گذار بیان کنید کتاب ” قصه گویی در فیلم مستند ” را بخوانید.
شیلان کوران برنارد سال ها به عنوان مستند ساز،نویسنده و مشاور در پروژه های کوچک و بزرگ مستند حضور داشته و ایده اولیه این کتاب در اثر همین تجربه شخصی به ذهنش رسیده و آن را بسط داده است.
” برای من به تدریج روشن شده که در فیلمی با هر سبک و هر مدت نمایش، می توان معانی نهفته در لایه های زیرین قصه و ساختار را به طور ضمنی به تماشاگر منتقل کرد. ”
ویژگی این کتاب در مقایسه با کتاب های بسیاری که درباره اصول فیلمسازی مستند نوشته شده است زبان ساده و نگارشی است که کتاب دارد. برای کسی که علاقه به فیلمسازی مستند دارد این کتاب مثل یک رمان ،جذاب و هیجان انگیز است. مدام شما را با مسائلی روبرو می کند که بارها و بارها در رسیدن یک ایده به ذهنتان و شیوه پرداختش با آن مواجه شده اید.
شیلا کوران برنارد در پیش گفتار کتاب در تعریف فیلم مستند می نویسد : ” قصه ممکن است بر اساس یک ایده، فرضیه یا مجموعه پرسش هایی آغاز شود، در فرایند ساخت روشن تر گردد و در فیلم نهایی در قالب یک شروع جذاب، یک میانه ی غافلگیر کننده و یک پایان پذیرفتنی شکل بگیرد. ”
کتاب در چهار قسمت طراحی شده است. قسمت اول با عنوان طراحی قصه، به اصول قصه پردازی، قصه گویی دراماتیک، نگرش شبه موضوع ی روش پرداخت، ساختار های متفاوت قصه گویی، دستکاری در زمان می پردازد که با مطالعه موردی سه مستند ” دختری از دانانگ ” ، ” راگبی معلولان ” و ” من چاق و گنده ” به پایان می رسد.
قسمت دوم ایده هایی برای پیش نویس فیلمنامه نام دارد و مهم ترین قسمت کتاب به لحاظ شیوه عملی قصه گویی است. در این بخش پژوهش و شیوه های تحقیق برای فیلم مستند ، انتخاب شخصیت، نگارش شناسه و خلاصه طرح، چگونگی نوشتن و تهیه طرح، پیش نویس فیلمنامه و فیلمنامه اجرایی مطرح می شود و در نهایت با یک تمرین برای نوشتن و تهیه پیش نویس فیلمنامه این فصل تمام می شود.
قسمت سوم به مرحله تولید و بعد از تولید یعنی فیلمبرداری و تدوین می پردازد. در این بخش شیوه های انجام مصاحبه ، تدوین اولیه و شکل دادن روایت فیلم در تدوین و نحوه رویارویی با مشکلات احتمالی که در مسیر قصه گویی فیلم پیش خواهد آمد وچگونگی نگارش گفتار متن مطرح می شود و در نهایت فهرستی از بایدهای قصه گویی در فیلم مستند ارائه می دهد.
قسمت چهارم که بخش پایانی کتاب است گفت و گوهایی است درباره داستان با مستندسازان، تدوینگران، محققان، تصویربردارن و عوامل فیلم مستند. در این بخش با ده نفر که اغلب مستندساز هستند درباره قصه گویی در فیلم مستند از منظرهای مختلف مصاحبه شده است.

Genres: Film, Nonfiction, Writing, Communication

528 pages, Paperback

First published January 1, 2007

About the author

Bernard, Sheila Curran (alphabetized under B)

Emmy and Peabody Award-winning filmmaker, author, and educator, with expertise in nonfiction narrative. Most recent book, "Bring Judgment Day: Reclaiming Lead Belly's Truths from Jim Crow's Lies” (Cambridge University Press, July 2024).

Previous books include "Documentary Storytelling: Creative Nonfiction on Screen," now in its 5th edition (2022) and available in seven languages; and, with Kenn Rabin, "Archival Storytelling: Finding, Using, and Licensing Third-Party Visuals and Music," now in its 2nd edition (2020).

Films include "Slavery by Another Name" and the series "I'll Make Me a World: A Century of African American Arts" and "Eyes on the Prize II: America at the Racial Crossroads," all broadcast nationally on PBS.

Reviews

[Marit · Rating 2 out of 5]

I read this to get pointers for my own non-director-self and the book does lay out the entire process of documentary making. She has a lot of anecdotes to illustrate key points but sometimes, I would have appreciated just bullet-style take-home messages. Overall good but not a novel or interesting read.

[Starbubbles · Rating 3 out of 5]

this one was really dumbed down, and much of it still did not make much sense when it came to the technical stuff. i just don't get resolution and framespeed, and all that jazz. not bernard's fault, she really tried. i gave up reading this one too, which was okay i guess since just about everything covered in the bookswas also covered in class.

i recommend this book to anyone who is just starting out and needs to grapple the basics quickly. i needed to, and what i did read helped a little. i'm just hopless when it comes to this stuff

[Luvmegumi · Rating 4 out of 5]

Read the first part of the book (before the interviews) in an entire plane sitting. Was hoping for a bit more insight and depth into theories on storytelling but perhaps I will get more of what I'm looking for from the section of interviews with filmmakers.

[Renee Abbot · Rating 4 out of 5]

extremely helpful

[Mbsweeney5693]

I am reading it while taking a doc. film class. It makes some good points.

[Brian · Rating 4 out of 5]

Interview with Ric Burns on historical documentary filmmaking is essential reading for the production of 10.

[Ika Karunia Purnamasari · Rating 4 out of 5]

so helpful! for newbie like me :D