Η ανάδυση της εικόνας του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού

by Φώτης Τερζάκης, Νίκος Προγούλης

Το βιβλίο αυτό είναι η ιχνηλασία μιας σταδιακής αναγνώρισης, που ξετυλίγεται σε χρονικό διάστημα περίπου δεκαετίας. Σε αυτό μπορεί να διαβάσει κανείς όχι μόνο ή αποκλειστικά τί είναι «χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός» (με τον τρόπο που λίγο-πολύ αναμένεται από μια επιστημονική πραγματεία), αλλά κυρίως το πώς έφτασε να αναδυθεί μια ορισμένη εικόνα του μέσ’ από αργές, βασανιστικές κι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες κάποιων να σκεφτούν τα γεγονότα που τρέχουν γύρω τους.

Ξέρουμε καλά ότι μια πελώρια τομή έγινε στη δεκαετία του ’70. Τελείωσε ο μεγάλος μεταπολεμικός κύκλος των αγώνων απελευθέρωσης, στις αποικίες όσο και στη μητροπόλεις, με συντριπτική νίκη τού παγκόσμιου κεφαλαιοκρατικού/ιμπεριαλιστικού συνασπισμού, που τον οδηγούσαν –ακόμα τον οδηγούν– οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Ταυτόχρονα, άλλαξε το ίδιο το μοντέλο του καπιταλισμού. Από τί σε τί ακριβώς, είναι αυτό που πρέπει να καταλάβουμε. Η παγκόσμια οικονομική κρίση τού 2008 –σαν αποκορύφωμα μιας σειράς εκρηκτικών γεγονότων όπως η μακρόσυρτη ύφεση της δεκαετίας του ’80, η κατάρρευση του Ανατολικού μπλοκ και οι λεγόμενοι Πόλεμοι της Νέας Τάξης, η εδραίωση της δικτατορίας των χρηματαγορών σε πλανητικό επίπεδο (και ρόλος που έπαιξαν σε αυτό διεθνείς οργανισμοί όπως το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΠΟΕ, ο ΟΟΣΑ, η ίδια η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση)– ήταν εκείνη που επέτρεψε να αναδυθεί με κάποια καθαρότητα το ζητούμενο μοντέλο.

Είναι αυτό που σήμερα ονομάζουμε χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό. Είναι μια απόπειρα, οσοδήποτε δοκιμαστική, να καταλάβουμε σφαιρικά αυτό που συμβαίνει στον κόσμο· κι εκείνο που έχει σημασία μεγαλύτερη απ’ ό,τι το ίδιο το όνομα, είναι να συμφωνήσουμε ως προς ποια είναι τα βασικά του χαρακτηριστικά και ποια η ενδιάθετη κατεύθυνσή του.


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
- Προλεγόμενα
Μέρος πρώτο: Φώτης Τερζάκης
- Κείμενα, 2005
1. Ολοκληρωτισμός
- Κείμενα, 2009
1. Μεταμορφώσεις της εργασίας και παρούσες προοπτικές
2. Το ψεύδος της οικονομίας, και η τρίτη διατύπωση της καντιανής προσταγής
- Κείμενα, 2014
1. Κρίση
2. Μερικές εφαρμοσμένες παρατηρήσεις για τον συσχετισμό οικονομικού-πολιτικού
- Κείμενα, 2015-16
1. Μανιφέστο του "δημοκρατικού" ολοκληρωτισμού
2. Χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός: ένα νέο μοντέλο κυριαρχίας
3. Στοιχεία για τον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό
4. Ταξικές σχέσεις στον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό
5. Ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός ως οργανωμένο έγκλημα
6. Ο ρόλος των ιδεολογιών στις νέες μορφές καπιταλισμού
7. Πραξικοπήματα
8. Όσοι περισσεύουν
9. Αρνητική γεωπολιτική
10. Ο διεθνισμός και η "κρατική κυριαρχία"
Μέρος δεύτερο: Νίκος Προγούλης
1. Μονοπωλιακός καπιταλισμός: τι μας οδήγησε εκεί, ποιοι είναι οι μηχανισμοί του και τις μας κληροδότησε
2. Από τον μονοπωλιακό στον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό
3. Η πορεία των ΗΠΑ και το διεθνές νομισματικό σύστημα

256 pages, Paperback

First published July 4, 2017

About the author

Ο Φώτης Τερζάκης έχει εργαστεί πολλά χρόνια στον χώρο του βιβλίου (ως επιμελητής σειρών και μεταφραστής), και ερευνητικά, στο πλαίσιο σεμιναρίων, σε ποικίλους τομείς των Επιστημών του Ανθρώπου. Έχει δημοσιεύσει εκτεταμένο αριθμό δοκιμίων και κριτικών σε διάφορα έντυπα (Σημειώσεις, Λεβιάθαν, Ήχος, Πλανόδιον, Πανοπτικόν, κ.ά.) και συνεργαστεί κατά περιόδους ως βιβλιοκριτικός με τις εφημερίδες Ελευθεροτυπία, Καθημερινή και Αυγή. έχει επίσης διδάξει μετάφραση φιλοσοφίας στο Αγγλικό Τμήμα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ).

Από το 2005 έχει οργανώσει ένα θεσμό εναλλακτικής επιμόρφωσης ενηλίκων, το Κέντρο Διαπολιτισμικών Σπουδών (και, από το 2009, Εταιρεία Διαπολιτισμικών Σπουδών), στα πλαίσια του οποίου παραδίδει σειρές μαθημάτων στη φιλοσοφία, την αισθητική, τη συγκριτική θρησκειολογία και ανθρωπολογική/ ψυχαναλυτική θεωρία. Το δημοσιευμένο του έργο περιλαμβάνει ποίηση, ταξιδιωτική πρόζα, δοκίμια και μεταφράσεις (βλ. πλήρη εργογραφία στο www. fotisterzakis.gr).