سه تار

by جلال آل احمد

کتاب سه تار نوشته‌ی جلال آل احمد، مجموعه‌ای از چند داستان است که در آن‌ها به جهل، خرافات، عقاید افراطی و اشتباه شایع میان مردم پرداخته شده است.
چاپ اول انتشارات فردوس ۱۳۷۹
چاپ دهم ۱۳۹۱

Genres: Short Stories, Fiction, Novels, Iran, Literature, Audiobook, 20th Century

308 pages, Paperback

First published April 1, 1948

Reviews

[Sajjad]

از بهترین داستان کوتاه هایی بود که خوندم.
در این داستان ما به وضوح فقر فرهنگی و اقتصادی حاکم بر جامعه و پیامد های آن را احساس می‌کنیم
مادری که به خاطر فقر از شوهر قبلی ش طلاق میگیره و با یه مرد دیگه ازدواج می‌کنه و برای اینکه بی سرپناه نشه حاضره حتی بچه خودش را هم فدا بکنه و شوهری که حاضر نیست بچه همسرش رو گردن بگیره تنها به خاطر اینکه از خون خودش نیست و بچه را سر بار خود و خانه ش می‌دونه.

درسته که نوشته های جلال آل احمد فاقد پیچیدگی و ظرافت های زبانی هستش ولی آل احمد توانسته لحن و نثر زبانی شخصیت های داستانش رو به درستی در متن پیاده بکنه و احساسات شخصیت ها کاملا زنده و ملموس هستند و غم مادر در طول داستان بر متن تسلط دارد.

حیف که خیلی داستان کوتاهی بود البته همین فشرده بودن داستان به نظرم باعث خاص شدنش شده به طوریکه تمام ابعاد اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه و بعد شخصیتی مادر و شوهر در همین چند صفحه خلاصه میشه.

[Peiman E iran]

‎دوستانِ گرانقدر، داستانِ «سه تار» داستانِ جوانی است که در مجالسِ عروسی و جشن هایِ گوناگون، ساز میزند و خرج زندگی اش را از این راه در می آورد. جوانک هیچگاه برایِ خودش تار نداشته است و همیشه با سازِ دیگران نواخته است و به صاحبانِ سازها، بابتِ تارشان، مبلغی پرداخت کرده است. او تمامِ پولش را جمع کرده و سرانجام با هزار بدبختی برایِ خویش سه تار میخرد و بسیار شاد است و آرزوهایِ زیادی در سر میپروراند
‎زمانی که در رویاهایِ خویش سیر میکند، از دمِ دربِ مسجدِ شاه عبور میکند که به یکباره فروشنده ای بیشرف و مذهبی که تسبیح به دست دارد و عطرفروش است و با تسبیح ذکرهایِ نابخردانهٔ خویش را به زبان می آورد، با او به جنگ و دعوا میپردازد که چرا با این آلتِ کفر و حرام، وارد خانهٔ خدا و مسجد شده ای.... خلاصه در همان گیر و دار، سه تار از دست جوان بیچاره به زمین میخورد و تکه پاره میشود و آن مذهبی و عرب پرستِ کثافت، خیالش راحت میشود، چراکه به وظیفهٔ دینی اش، به خوبی عمل کرده است
‎بله عزیزانم، این داستان به نوعی بازگو کنندهٔ چگونگیِ نابود شدنِ آمال و آرزوهایِ جوانانِ بیچاره و بی آزارِ این سرزمین به واسطهٔ دین و مذهبِ کثیف و پیروانِ دوآتیشهٔ حرامی و بی اصل و ریشهٔ "عرب پرست" است
‎جوانِ بیچاره با هزار امید و آرزو، شب و روز کار کرد و یک سه تار خرید، ولی اکنون به واسطهٔ دین و مذهب، پیالهٔ امیدش همچون کاسهٔ سه تاری که خریده بود، تکه و پاره شده بود و پاره هایِ سه تار، گویی قلبِ او را چاک میداد
---------------------------------------------
‎دوستانِ خردگرا و ایرانیانِ بزرگوار، امیدوارم روزی برسد که با از میان رفتنِ عرب پرستی در سرزمینمان و همچنین نابودیِ تعصباتِ دینی و مذهبی، دیگر آرزوهایِ هیچ جوان و نوجوانِ ایرانی، به نابودی کشیده نشود
‎«پیروز باشید و ایرانی»

[Haniye]

جناب آل احمد تبحر خاصی توی به چالش کشیدن و درگیر کردن احساسات من داره.
این کتاب خیلی واسم غم داشت.

[Babak]

یک. این روزها، روزهای جلال‌خوانی است. دومین کتابی که امسال از جلال خواندم و در برنامه‌ی پیش رو مقادیر زیادی از "جلال" به چشم می‌خورد! :)
دو. این کتاب شامل 13 داستان کوتاه است که عنوان کتاب، یعنی سه‌تار، نام اولین این داستان‌هاست. کتاب نوشته‌ی سال 1327 است و مربوط به دوران پرکوش‌وقوس جلال آل احمد در ارتباط با حزب توده است؛ پس طبیعی است که در داستان‌ها، مدام با مواردی برمی‌خوریم که جلال در آن‌ها، به نقد شدید مذهبی‌ها و ظواهر مذهبی می‌پردازد.
سه. خواندن این کتاب، تجربه‌ی غریبی بود. داستان‌هایی که در نگاه اول بسیار ساده بودند و اصلاً تصورش را نمی‌کردم با سوژه‌هایی در این حد دم‌دستی بتوان داستان گفت، تعلیق را حفظ کرد و خواننده را پای کتاب نشاند. اما این کار از جلال برمی‌آید... البته که یک لایه پایین‌تر از ظاهر ساده‌ی داستان‌ها می‌شد تعداد زیادی نماد و نشانه و جزئیات یافت و از این حیث هم کتاب برایم جذاب بود و سعی می‌کردم در مورد هر داستان فکر کنم و با آن درگیرتر شوم.
چهار. کتاب به خوبی نشان‌دهنده‌ی بسیاری از مناسبات زندگی ایران و ایرانی در آن سال‌هاست. کتاب از جزئیات جالبی سخن می‌گوید، به تابوهای جدی‌ای اشاره می‌کند، به نقد عقاید پرطرفدار اما پوچ جامعه می‌پردازد و بر همه‌ی داستان‌ها فضایی غم‌بار و مردمی تحت ظلم و بسیار پردرد نقش‌آفرینی می‌کنند.
پنج. این عکس متفاوت از جلال را هم اینجا به یادگار اضافه می‌کنم؛ عکسی که خیلی دوستش دارم! :)

[Fereshteh]

داستان کوتاهی از جلال
جامعه ی اون زمان به زیبایی تصویر شده
و مشکلات پایین بودن سطح فرهنگ جامعه ،تم اصلی داستانه
قبل ها خوندمش ولی یادمه خیلی دوستش داشتم

متن نوشته شده برای معرفی تو صفحه ی همین کتاب هم جالبه.بخونید
:)

[Arezoo Alipanah]

چقدر ناراحت کننده بود! خیلی خوب وضعیت تاسف‌بار مردم و تعصبات بی‌جای مذهبی و اجتماعی و طرز تفکرهای اشتباه و تاثیر سوء اونها روی عوام رو به تصویر کشیده بود. به پیشنهاد طاقچه نسخه ی صوتیش رو گوش دادم که خیلی خوب بود و از همه ی داستان ها، نحوه ی ادای داستان گوینده ها و موسیقی های کوتاهی که بین هر داستان پخش میشد واقعا لذت بردم و گوش دادن بهش رو توصیه میکنم.

[Behzad]

داستان های این کتاب رو به دو، سه دسته میشه تقسیم کرد: اونهایی که مسئلۀ مذهب و مسائل دینی دارن، و اونهایی که مسئله شون کودک و دنیای کودک است. و یه دستۀ سوم که انگار دغدغۀ سیاست و قدرت و چپ و راست رو داره..
داستان "سه تار" نمونه ای از داستان هاییه که مسئله شون مذهب و دینه. و همونطور که مثلن از داستان "گناه" هم میشه دید، و همچنین از داستان "آفتاب لب بام"، به نظر میرسه که آل احمد در این کتاب خیلی نظر مساعدی نسبت به دین و سنت نداره، و حتا در برخی موارد توصیف های منفی و بدی از اعراب و زبان عربی داره که آدم رو یاد صادق هدایت میندازه.
در مورد داستانهایی که دغدغۀ کودک و جهان کودک رو دارن، به نظرم بهترینش همون "بچۀ مردم" معروفه که به شدت تکان دهنده س برای من هر بار که میخونم، و داستان باز هم تکان دهندۀ "اختلاف حساب" و باز هم تکان دهندۀ "الگمارک و المکوس".
در مورد دستۀ سوم، بهترین داستان مجموعه به نظرم "زندگی که گریخت" است که بسیار زیبا و تأثیر گذار نوشته شده.
در کل مجموعۀ بسیار خوبیه از نظر من.
مدتی بود که نظر چندان مثبتی نسبت به آل احمد نداشتم (شاید به دلیل رمان ها و داستان های بلندش، و شاید به دلیل مقالات و عقاید سیاسیش) ولی خب با خوندن این مجموعه به این نتیجه رسیدم که آل احمد دست کم داستان کوتاه رو خوب می نوشت.
بسیار خوب.

[Fahim]

شامل سیزده داستان کوتاه بود که رفتن جزء بهترین داستان های کوتاه ایرانی که تا بحال خوندم 👌همه داستانهاش زخمیت میکنن وبعد همین طور زخمی رهات میکنن🙃

[Mehrdad Zaa]

مجموعه سیزده داستان کوتاه در مورد مصیبت های فرهنگی و اجتماعی مردم ایران در سالهای ۱۳۳۰
فضاسازی های جلال در این کتاب فوق العاده است انگار دستت رو میگیره و با خودش به یک گوشه از تاریخ میبره.
برام جالب بود که هنوز هم خیلی از داستان ها و مسائلی که مطرح شده بود تازگی داشت. مطمئن باشید حداقل سه چهار تا از این سیزده داستان رو خیلی دوست خواهید داشت. پس اگه هنوز این کتابو نخوندید توصیه میکنم حتما تو برنامه مطالعتون قرارش بدید.

[Zahra Dashti]

کتاب مجموعه سه تار جلال آل احمد هم تموم شد و من بیش از قبل متحیرم که چطور توانسته از این موضوعات پیش پا افتاده، داستان بنویسه! آن هم داستان‌هایی که واقعا کشش دارند و آدم رغبت داره تا انتها بخونه.
البته واقعا هدفش رو از تعریف بعضی داستان‌ها نفهمیدم، در واقعا نفهمیدم می خواد چی بگه، ولی داستان‌ها هنرمندانه نوشته شده بودن. خیلی بهم کمک کرد که بتونم اتفاقات پیش پا افتاده رو ببینم و قابلیت داستانی‌شون رو بررسی کنم.

[shamim]

این چی بود من خوندم افسردگی گرفتم🫠

[Mohammad Javad]

در ادامه ایرونی خوانی هایم رسیدم به جلال آل احمد.
جلالی که طبق چیزهایی که جسته گریخته ازش خوانده بودم و شنیده بودم فکر نمی کردم ازش خوشم بیاید
و مثل خیل عظیمی از هنرمندانی که فقط یک تغییری ایجاد کردند و بعدها کسانی در آن راه، از آنها پیشی گرفته اند چیز زیادی برای ارائه ندارد.

اما طی این چند روز که مدام سر و کارم با جلال و نوشته هايش بود بعضی وقتها به خود ميامدم و خودم را ميديم که مسخ شده، لابلاي کلمات جلال آل احمد دارم راه میروم.

با آن بچهک معصومِ داستان گناه، روی ملافه خنک و سفیدِ یخی پدر دراز کشیدم و...... یهو به خواب رفتم

با زن آلوده به درد و وجدانِ بچه مردم آن طرف خیابان ایستاده ام و دارم برای آخرین بار کودک سه ساله ام را نظاره می کنم.


+ امروز حال ام خوب است و توی تراس خانه مان نشسته ام و فنجان قهوه ام را با آن بوی تلخ و تيزش روی میز می گذارم و با صدای باران به کشف زیبایی های صاف و ساده جلال ادامه میدهم.

تا باشد که بیشتر شود این حال دلنشین ام!

[Robert Khorsand]

بچه‌ی مردم یک داستان کوتاه نوشته‌ی جلال آل‌احمد در مورد زنیه که از شوهری که یک پسر ۳ ساله داره طلاق گرفته و با مرد دیگری ازدواج کرده که به هیچوجه اجازه نمیده بچه‌ی زنش تو خونه‌ش زندگی کنه و از زنش میخواد از شر این بچه رها بشه تا بتونه تو این خونه بمونه، تا اینکه زن تصمیم می‌گیره...
پ.ن: من شخصیت زن رو قضاوت نمیکنم چون بخواهیم یا نخواهیم متاسفانه معضلات و مشکلات زنان در ایران یکی دو تا نیست، بخش بزرگیش برمیگرده به حکومت‌ها و دولی که در ایران سر کار بودند: قانون‌گذاری‌ها و فرهنگ‌سازی‌هاشون، برخی نیز برمی‌گرده به غرایض و عواطفِ شخصی آدم‌ها. داستان تلخی بود، اما همونطور که در بالا اشاره کردم اشاره‌ای بود به یک حقیقتِ اجتماعیِ غیر قابل انکار که هنوز هم در جامعه‌ی امروزیِ کشورمون حتی جلوی چشممون در حال رخ دادنه!

[Mohammad]

اگر زندگی جلال به لحاظ نویسندگی رو به دو نیمه تقسیم کنیم سه تار نیمه ی اول می افته و امثال پنج داستان و مدیر مدرسه تو نیمه ی دوم......من برای جلال خوندن پیشنهاد میکنم از کتاب های نیمه دوم شروع بشه چون هم فکر و هم قلم قوی تره....

[Sanaz]

،داستان‌هایی تلخ، برگرفته از جامعه‌ی ۷۰ سال پیش، اما حقیقی و قابل درک و فهم؛ شاید چون هنوز که هنوزه بعد این همه سال، کم و بیش چنین افکار و افرادی در جامعه حضور دارن و اگر نبینیم، می‌شنویم.
كتاب بسيار روان پيش مى‌رفت و از دیدن شماره صفحه‌ای که در حال خوندنش بودم، تعجب می‌کردم!
جزئیات به خوبی وصف شده بودن و به راحتی تونستم خودم رو در فضای هر داستان تصور کنم، حتی با وجود اینکه قادر به درک درست افکار بیش از حد سنتی و متعصبانه‌ی بعضی از شخصیت‌های داستان‌های اول کتاب،‌ نبودم.

[Shiva]

داستان با اینکه کوتاه بود اما به قطع، به خوبی یک مشکل فرهنگی بزرگ رو بیان کرده بود؛ نگاهی که زن به همسر سابق، همسر کنونی و فرزندش‌ داشت تماما غریزی بود‌ و هیچ آموخته ای از اخلاق‌ و فرهنگ رو نمیشد در اون دید. حتی لحظاتی هم که حس موقت مادری در‌ او به جوشش در می آمد ناشی از غریزه ی او بود و هیچ‌ تعقل و اخلاقیاتی در آن آمیخته نبود. همین داستان به این کوتاهی به خوبی نشون میداد، خیلی از امیال غریزی آدم اگر تنها و مفرد و بدون تعقل، تفکر و فرهنگ باشند چقدر میتونن عجیب و خطرناک بشن. اینکه در این مجال کوتاه نویسنده، نوع برداشت کاراکتر از همسر سابق و کنونی و فرزندش رو در جملاتی کوتاه به خواننده تفهیم کرده بود بسیار جالب توجه بود. زن به اندازه ای به فکر رهایی از شر‌ فرزند و رسیدن به زندگی تازه تشکیل داده ش بود که نویسنده نتیجه ی آسودگی‌ خاطر او پس از تقلایی که برای رساندن بچه‌ اش به آن سوی خیابان و دور کردن وی از خود کرده بود را در قالب دیدن فرزند خود در جایگاه بچه مردم توصیف کرده. و واقعا این توصیف برای چنین فردی قابل تامل بود.
نهایتا تمام تالمات روحی‌ پس از آن رهایی و درگیری زن با همسر جدیدش که فرزندش را نپذیرفته بود در این خلاصه شده بود که نتوانسته بود پول تاکسی‌ را از او‌ بگیرد.
شخصیت‌پردازی زن در این داستان عالی بود و با توجه به کوتاهی داستان برای من لذت بخش بود.

[Shervin R]

خيلى ساده و روان ، جامعه رو به تصوير كشيده
باورش سخته كتابى كه ٧٠ سال پيش نوشته شده انقد بتونه براى خواننده امروزى و نسل جوون قابل فهم و لذت بخش باشه .
اوايل كتاب با داستان هايى مواجه ميشيم كه به نظر مياد نويسنده قصد داره خرافات و فرهنگ اشتباهى كه از طريق دين وارد جامعه شده رو گوشزد كنه اما در ادامه با همچين چيزى مواجه نميشيم و به طور كلى ميشه گفت " جامعه " رو به چالش ميكشه
تصوير سازى فوق العاده اى داره و نويسنده تونسته با استفاده از جملات كم ، به راحتى خواننده رو با فضاى داستان و شخصيتش اشنا كنه
خواننده به راحتى ميتونه با همه ى شخصيت هاى گوناگونى كه تو كتاب هست ارتباط برقراره كنه و خودش رو هم جزوى از داستان و فضاش بدونه
البته كه بعضى از داستان هاش اصلا قوى نبود ، ولى به نظر من سه داستان آخر كتاب جزو بهترين هاى اين مجموعه س

[sadra jan]

۱۶ صفحه؟
خدایی ۱۶ صفحه؟
شوخی نکن عمو جلال
خیلی کوتاه بود انصافا. جلال مینیمالیستی مینوشته وقتی مینیمال نویسی مد نبود.
یه روز یک خانم منتقد ادبی سراسیمه وارد جلسه ای شد و سراغ یک نفر رو گرفت. همه اونی که میخواستو نشونش دادن و ازش پرسیدن که چیکار داشته؟
اونم گفت:
-هیچی‌. فقط میخواستم مطمئن شم اونی که تو رمانش، زایمان یک زن رو اینقدر دقیق توصیف کرده واقعا یک مرده.
.
.
.
یکی از مولفه های نویسنده توانمند اینه که از زاویه کسی حرف بزنه که نه بوده و نه میتونسته باشه.
عمو جلال هم در این کتابک خیلی قشنگ، خودشو جای زنی گذاشته که داره بچه شیرین سه سالشو رها میکنه.
خوب خودشو جای اون مادر گذاشته و حالات و عواطفشو عالی ترسیم کرده.
من که شدیدا باهاش ارتباط گرفتم به خصوص اینکه کتاب صوتیشو از طاقچه با گویندگی معصومه عزیز محمدی گوش دادم و ایشون هم گوینده واقعا توانمندی هستن.

[Elahe]

یه جاهایی بعضی داستان ها اینقد تلخ بود که دلم نمیخواس ادامه ش بدم

[Fahim]

جلال در این داستان کوتاه تکان دهنده به خوبی نشون میده که چقدر ناآگاهی و عدم توجه به رشد شخصی و عدم استقلال یک زن، می‌تونه زندگی نکبت بار و برده واری براش رقم بزنه

[Niloufar arbabian]

نصف کتاب را قبلا خوانده بودم و اینک نیمه دیگر انرا کامل کردم.
با اینکه بین این دو نیمه شاهکارهای بزرگ و متفاوتی را خوانده بودم ولی بازهم جلال ال احمد با همین داستانهای کوتاه و قدیمی انچنان ضربانم را پایین و بالا برد و نفسم را حبس کرد که دلم برای همه کتابهایش تنگ شد..

[Mohammad reza khorasanizadeh]

مجموعه 13 داستان کوتاه با محوریت معضلات خانوادگی و اجتماعی
مثل باقی کارهای جلال روان و همراه با جامعه شناسی دقیقی است

[I'm Kian]

من هم اون زمان سه تاری میزدم. سیلی ای که تار نواز خورد به کنار،وقتی سه تار شکست ،من را هم شکست. همچین حسی رو دوباره وقتی پیدا کردم که در فیلم پیانیست، نوازنده رو برای پنهان شدن به خانه ای بردن که توش پیانو هم بود. ولی چون نباید کمترین سر و صدایی میکرد ، پشت ساز نشست ، انگشت هاش کلاویه ها را حتی لمس نکرد، ولی بهترین آهنگ را نواخت

[Sonya]

جزئیات تلخ رها شدن فرزندی توسط مادر چون شوهر جدیدش نمس خواست یه بچه ی کس دیگری نان دهد!!!!!وکودک سه
ساله ای در بازاری شلوغ رها می شد.....
مادر عزیز اگر سال ها هم گریه کنی گناهت نه قابل جبران و نه قابل بخشش است

[i.Shayan]

داستان جالبی بود
قطعا ارزش یبار خوندن رو داشت و گذشت زمان قدیمیش نکرده بود
با این حال بنظرم داستان زنی که مردش را گم کرد صادق هدایت با توجه به این که هردو در مبحث جامعه ضد زن و زنان منفعل ان بهتر عمل کرده و اون رو بیشتر دوست داشتم

[Mahshid]

بسی تلخ💔

[NaWa]

من کاری به ایدوئولوژیای جلال آل احمد، یا اینکه چه جوری فکر می کرد ندارم، من فقط می دونم عاشق قلمشم، عاشق شخصیت سازیاشم، عاشق دقت کردنش به همه ی جزئیات، اینکه اینقد خوب بلده یه فضای واقعی واسه داستاناش بسازه، و چقد حس همدردی و یا همذات پنداری خوانندرو درگیر می کنه، من واقعن از خوندن کتاباش لذت می برم

[Somi]

نثر جلال آل احمد ساده و روان، بدون درازه گویی و پیچدگی است. فضاسازی های عالی و تاثیرگذار.

سه تار شامل سیزده داستان کوتاه است در نکوهش خرافه، جهل و اعتقادات پوچ.

قصه هایی مملو از نادانی، پوچی، شکست و ناکامی.

سه تار کمی خسته کننده بود. در مقایسه با زن زیادی و مدیر مدرسه جلال (بهترین کتاب هایی که از آل احمد خواندم) خیلی ضعیف تر بود.

[Komail]

بارزترین جاذبه داستانهای این اثر بیان تلخ خرافه هایی ست که هنوز هم کم وبیش گرفتار آنیم.
طرح های داستانها فوق العاده اند اما بجز لاک صورتی و بچه مردم ، باقی در همان مرحله طرح مانده اند.
شاید اگر نام جلال آل احمد عزیز همراه این اثر نبود، بسیار زود دست از مطالعه میکشیدم.

[Maryam]

سه تار، لاک صورتی، گناه و آرزوی قدرت، بیشتر به دلم نشستند. هر کدوم از این نوشته ها دید انتقادی داشت نسبت به جهل و فقر و حماقت و اعتقادات پوچ.