Veblen in Plain English: A Complete Introduction to Thorstein Veblen's Economics

by Ken McCormick

Most economists will agree that the task of understanding and teaching Veblen is not an easy one. Locating a book for the non-specialist is even harder, and hence the purpose of this book. This pioneering text fully delivers what its title promises - Veblen in Plain English. For the non-specialist and student alike, Professor McCormick illuminates the ideas of Veblen in a manner that is well written and easy to understand. This is a refreshing and most welcome addition to literature on Veblen. The foreword is by Dr. Rick Tilman, another noted expert on Veblen.

172 pages, Hardcover

First published January 1, 2006

Reviews

[Arthur Taylor]

*** อ่านฉบับแปลไทย ***

ออกตัวก่อนว่า ไม่ได้เข้าใจเท่าไรนะคนับ ถ้ามั่วก็อย่าว่ากันนะ 😂😂😂

เล่มนี้เป็นการแนะนำแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ของ ธอร์สไตน์ เวเบลน ที่เรียกว่าเศรษฐศาสตร์สถาบัน ซึ่งมีการวิวัฒนาการแบบดาร์วิน โดยต่างจากที่เป็นกระแสอยู่ในช่วงนั้น คือสำนักนีโอคลาสสิค ที่มองว่ามนุษย์มีความต้องการทางผลประโยชน์ในตัวเองแบบสถิต และสำนักมาร์กซ์ที่มองว่าสภาพแวดล้อมประกอบสร้างความต้องการของมนุษย์ แต่เวเบลนบอกว่า มันมีทั้ง nature/nurture ประกอบกัน แล้วก็มี dynamic กันไปไม่หยุดนิ่งคนับ

เวเบลนมองว่ามนุษย์เรานั้นคือ active agent มีสัญชาตญาณในการทำสิ่งต่าง ๆ แบ่งเป็น 2 ประเภท คือแบบเดี่ยวและกลุ่ม โดยแต่ละอย่างก็มีรายละเอียด เช่น นักล่า พ่อแม่ ช่างฝีมือ การเล่น อะไรพวกนี้คนับ เราไม่ขอลงรายละเอียดนะ เพราะจำไม่ได้ 555 แต่สรุปคือสัญชาตญาณมันมีทั้งเกื้อกูลและขัดแย้งกันเองในระดับเดี่ยวและกลุ่มคนับ ซึ่งก่อให้เกิดความคุ้นชิน (habit) เป็นพฤติกรรม ชุดความคิด แบบแผนปฏิบัติ ซึมลึกมายาวนาน ก่อตัวเป็นสถาบันในสังคมขึ้นมาคนับ

สถาบันในที่นี้ไม่ใช่สถานที่ วัตถุ แต่เพียงเท่านั้น มันรวมถึงแบบแผนปฏิบัติ ประเพณี วัฒนธรรม ชุดความคิด ความเชื่อ สิ่งนามธรรมต่าง ๆ ที่คนในสังคมยอมรับและปฏิบัติร่วมกัน เช่น กฎหมาย การแต่งงาน ทีมฟุตบอล การผูกเนคไท การหยุดงานวันเสาร์-อาทิตย์ อะไรแบบนี้คนับ ซึ่งมันก่อร่างแล้วก็หล่อหลอมสัญชาตญาณมนุษย์ ทั้งสะท้อนและส่งผลซึ่งกันและกันคนับ โดยมีเทคโนโลยีเป็นตัวกระตุ้นให้เกิด dynamic ทั้งหมดคนับ

ในทัศนะนี้ เทคโนโลยี ไม่ใช่วัตถุ อุปกรณ์ และเครื่องจักรเท่านั้น แต่มันคือองค์ความรู้ กระบวนการ ความคิดความเข้าใจต่าง ๆ ที่สร้างเทคโนโลยีขึ้นมา มันคือเครื่องมือที่ไม่ใช่วัตถุ ซึ่งเทคโนโลยีเป็นผลผลิตร่วมกันของสังคม ต้องอาศัยความรู้ของสังคม ถึงแม้สัญชาตญาณช่างฝีมือและการลองเล่นของปัจเจก จะสร้างความรู้ขึ้นมา แต่คนเดียวก็ไม่สามารถมีความรู้ได้ทุกอย่างได้

ยหตัวอย่าง การทำดินสอไม้ ต้องมีเทคโนโลยีเรื่อง แกรไฟต์ทำไส้ดินสอ เรื่องผลิตไม้ทำตัวดินสอ การผลิตอะลูมิเนียมทำที่ครอบยางลบ การผลิตยางทุำยางลบที่ตูดดินสอ แล้วก็เทคโนโลยีในการประกอบทุกอย่างเข้าด้วยกัน นี่ยังไม่พูดเรื่องการบริหารจัดการโรงงาน พนักงาน การจำหน่าย อะไรพวกนี้อีกนะคนับ คือมันต้องอาศัยเทคโนโลยีในระดับของสังคมถึงจะสร้างอะไรต่าง ๆ ขึ้นมาได้ คน ๆ เดียวมันทำไม่ได้หรอก ดังนั้นเทคโนโลยีจึงเป็นของสังคมส่วนรวมคนับ

จากที่ว่ามา สัญชาตญาณ สถาบัน เทคโนโลยี สิ่งเหล่านี้มารวมกันแล้วเกิดความ dynamic ทางเศรษฐศาสตร์ในระดับสังคม โดยเทคโนโลยีเป็นตัวกระตุ้น เพราะมันเปลี่ยนแปลงไว เป็นสิ่งใหม่ แล้วสถาบันถึงเปลี่ยนแปลงตาม กลายเป็นสถาบันใหม่ที่มากำกับตัวเทคโนโลยี รวมถึงหล่อหลอมสัญชาตญาณให้สอดคล้องไปกับสถาบันนี้อีกทีคนับ ประมาณนี้ เช่น การมาของเทคโนโลยี streaming, VOD มันก็ disrupt สื่อ media แบบเดิมไปหมดเลย จนเกิดสถาบันของการ streaming ขึ้นมาในทุกวันนี้ ที่คนทุกคนแทบจะดูหนังอยู่บ้าน มีวัฒนธรรมร่วมกับ content ที่เสพ หล่อหลอมเป็นพฤติกรรมของเราในระดับสัญชาตญาณ อะไรงี้คนับ

ซึ่งความเป็นสถาบันเองก็มีผลต่อสถาบันอื่น ๆ มันก็ส่งผลให้ dynamic เปลี่ยนแปลงกันไปเรื่อย ๆ อะคนับ อย่างสถาบันการดูหนัง streaming ก็ส่งผลให้เกิดสถาบันการรีวิวหนัง ใคร ๆ ก็รีวิวได้ ส่งผลต่อสถาบันของ social media มีกลุ่มรีวิวดูหนังนั่นนี่ คือส่งผลเป็นทอด ๆ ไปหมดเลยคนับ และก็ส่งผลสะท้อนมาที่สัญชาตญาณด้วย ซึ่งบางทีมันก็ขัดแย้งกันเองในสังคม อย่างภาคธุรกิจที่เน้นประโยชน์ส่วนตน ภาคอุตสาหกรรมที่ผลิตเพื่อส่วนรวม ก็เป็นสัญชาตญาณแบบเดี่ยวและกลุ่มที่ขัดกันคนับ อีกอันก็นายธนาคารและเกษตรกร ทั้ง ๆ ที่เกษตรกรผลิตปัจจัยจำเป็น แต่ไม่มีเกียรติเท่านายธนาคารเพราะสัญชาตญาณการเลียนแบบผู้เหนือกว่า ที่หล่อหลอมจากสถาบันต่าง ๆ ผ่านวิวัฒนาการทางสังคมมาน่ะคนับ เป็นแบบนี้

ก็นี่ล่ะคนับ คือเศรษฐศาสตร์แบบดาร์วิน ที่วิวัฒนาการได้ ไม่ได้สถิตหยุดนิ่ง มีปัจจัยจากทั้ง nature/nurture มีความเป็นสถาบันที่ส่งผลต่อกันไป นี่ก็คือสรุปย่อ ๆ ของเศรษฐศาสตร์สถาบันอะคนับ เราก็จำมาและเข้าใจได้แค่ประมาณนี้ล่ะคนับ หวังว่าจะไม่มั่วมากนะคนับ 😅😅😅

โดยรวมก็โอเคคนับ แปลกใหม่สำหรับเราเพราะไม่เคยรู้จัก เวเบลน มาก่อนเลย 555 ซึ่งแนวคิดมันก็ดู make sense อยู่นะ มีเรื่องการบริโภคเพื่อการโอ้อวด เพื่อสถานะทางสังคม ที่อิงจากกรอบสถาบัน อะไรพวกนี้ด้วย แต่เราไม่ได้ขยายความไว้คนับ เล่าแค่แนวคิดพื้นฐานพอ แค่นี้ก็ยาวเฟื้อยละคนับ 555 แต่ก็มีเรื่องสัญชาตญาณ ที่ยังคิดว่าไม่ละเอียดลึกซึ้งพอ ตรงนี้น่าสนใจ แต่เราว่ายัง study ได้มากกว่านี้คนับ anyway ก็อ่านเพลินดีคนับ ลองอ่านกันดูได้คนับ จบละ 😁😁😁

[Peter Rollins]

Good intro to Veblen’s key economic theories

Quick and easy read, but very informative. Assumes no previous knowledge of the subject matter, suitable for non-experts wanting an initial introduction to Veblen’s work.

[Matthew Hall]

Delivers on the title's promise.

[szymborskalyte]

An EXCELLENT primer. This is how they should be.

[Turki Almusiened]

great book. I had difficulty reading Veblen's writing, but this book makes Veblen economics theories so easy to read.