Jump to ratings and reviews
Rate this book

جامعه‌شناسی روسپی‌گری

Rate this book
روسپی کیست و روسپی‌گری از چه زمان و با چه هدفی گسترش یافت؟ تاریخ روسپی‌گری در ایران از چه زمانی آغاز می‌شود و چه عواملی در رشد این پدیده تاثیرگذار بوده‌اند؟ اغلب اوقات، زنان، فحشا را به‌مثابه رفتاری موقت برای افزایش درآمد خود درنظر می‎گیرند اما به‌رغم خواسته خود در این کار باقی می‎مانند و قسمت اعظم درآمد آن‌ها را واسطه‌ها (پااندازان- حامیان) کسب می‎کنند؛ درواقع زنان تن‌فروش خود قربانی فعل مجرمانه‌ای هستند که مشتری‌های‌شان آن را تشویق می‌کنند. این کتاب، جمع‌بندی مطالعات سال‌های گذشته درباره روسپی‌گری است. نویسنده ضمن مروری تاریخی بر وضعیت روسپی‌گری در ایران و جهان و قوانین مرتبط با آن، مجموعه یافته‌های حاصل از مطالعة خود و همکارانش را با عنوان «ارزیابی سریع وضعیت روسپی‌گری در شهر تهران» به یافته‌های قبلی افزوده تا تصویری به‌روزتر و شفاف‌تر از موضوع ارائه دهد. این کتاب گزارشی از وضعیت روسپی‌گری در ایران و جهان است. سعید مدنی، جرم‌شناس و پژوهشگر مسایل اجتماعی، عضو سابق هیئت مدیره انجمن جامعه‌شناسی ایران، سردبیر پیشین فصلنامه رفاه اجتماعی، سردبیر و عضو هیئت تحریریه پیشین نشریه ایران فردا، سال‌ها به آموزش و پژوهش در زمینه مسایل اجتماعی (ازجمله اعتیاد، خشونت علیه زنان و کودکان، فقر و نابرابری و تن‌فروشی) اشتغال داشته و تاکنون مقالات و کتاب‌های زیادی در این زمینه منتشر کرده است.

400 pages, Paperback

First published January 1, 2014

17 people are currently reading
243 people want to read

About the author

سعید مدنی‌ قهفرخی

11 books19 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
16 (22%)
4 stars
25 (35%)
3 stars
20 (28%)
2 stars
5 (7%)
1 star
5 (7%)
Displaying 1 - 11 of 11 reviews
Profile Image for Vaastray.
43 reviews26 followers
November 10, 2018
روسپیگری منجر به استثمار زنان و گاهی مردان میشه و لذا شکی در ظالمانه و غیرانسانی بودن روابط حاکم بر اون نیست اما موضوع روسپیگری فراتر از صدور احکامی در مدح یا ذم اون هست. در اقدام به روسپی‌گری وجود نوعی اجبار به تأمین نیازهای حداقل مادی و مالی و به‌طورکلی اساسی وجود داره. درواقع اصولاً برای کسانی که رابطه غیرمتعارف جنسی بدون انتظار مالی دارند کاربرد روسپی صحیح نیست و مطابق تعریف این گروه تن‌فروش نیستند. شواهد نشون می‌ده بیش از 50 درصد زنان تن‌فروش تحت فشارهای مالی، به خاطر عدم توانایی در تأمین معاش و نبود حمایت‌های انسانی اقدام به این عمل می‌کنند. به‌ویژه اونهایی که در محلات فقیرنشین هستند؛ و تنها 8 درصد به دلیل شهوت‌رانی و توسعه فساد در این شغل فعالیت دارند.
آن چیزی که در مورد روسپیگری اهمیت داره اینه که دیگه یک جرم انفرادی تلقی نمیشه بلکه تبدیل به یک جرم سازمان‌یافته شده که از طرق مختلف با ابزارهای مدرن ارتباطی در حد وسیع برای پاسخگویی برای تقاضای بازار فحشا سازمان‌دهی میشه. صنعت روسپیگری حداقل شامل این دسته از افراد است: روسپیان، مراجعین، سردستگان، باج خورها، مامان‌ها، ژتون فروش‌ها، کارگران فاحشه‌خانه‌ها، دلالان، دایه‌ها، فرزندان روسپی‌ها، نزول‌خورها، فروشندگان مواد مخدر، معتادان، هم‌جنس‌بازان و مردان بدکاره، واسطه‌ها و تجار فحشا
مهم‌ترین تفاوت زنان روسپی با دیگر زنان در اینه که در وضع اضطراری ناشی از فقر و نابرابری وارد بازار تن‌فروشی میشن تا خودشون ویا خانواده‌هایشان را از وضعیت اسف‌بار برهانند. به‌طور متوسط درآمد این حرفه از بسیاری از حرفه‌های ممکن برای این زنان بیشتر است. درواقع فحشا یک استراتژی فعال در مقابله با فقر است. هرچند در باور ما روسپی به خودش و کرامت انسانیش لطمه میزنه و حتی موجب سست شدن بنیان خانواده‌ها میشه اما مجرم نیست و نیاز به بازپروری و اصلاح داره نه برخورد کیفری. بنابراین نگاه جرم انگارانه باید به سمت دسته‌ای باشد که زمینه را برای روسپیگری فراهم می‌کنند مثل واسطه‌ها.
به رقم تلاش ایران برای مبارزه با فحشا به دلیل نبود آموزش دقیق و فرهنگ‌سازی و همچنین مشکلات مالی و اقتصادی، آمار پدیده روسپی‌گری روزبه‌روز در حال افزایشه. در حال حاضر ما از یک عدم سازمان‌دهی ارتباطات جنسی در جامعه رنج می‌کشیم به صورتی که عملاً دولت و سیستم‌های بهداشتی جامعه قادر به اداره‌ی این ارتباطات که در لایه‌های پنهان جامعه که به‌صورت جدی جاری ست نمی‌باشند. اختلاط بحث‌های مذهبی- دینی و سیاسی در این حوزه موجب ایجاد آمار نادقیق از وضعیت روسپیگری در ایران که شامل روسپی‌گری کودکان، قاچاق جنسی، برده‌داری و بهره‌کشی جنسی هم میشه؛ که بیشتر منطبق بر موضع مصلحان اجتماعی ست تا نظرات و پژوهش‌های علمی و آماری دقیق. از ظرفی با پایین اومدن سن فحشا احتمال اینکه افراد بیشتری به‌اجبار وارد این صنعت بشن و بیشتر مورد خشونت قرار بگیرند وجود داره. به‌طورکلی گسترش فحشا به این معنی ست که نظام رفاهی فاقد کارایی لازم برای حمایت اجتماعی اقتصادی از زنان و دختران نیازمند هست.

Profile Image for Leila Gharavi.
90 reviews3 followers
March 10, 2017
چرا جامعه شناسى روسپى گرى كتاب خوبى است؟
چون علمى، دقيق و جامع است و تمام داده ها به ترتيب معنادار و مناسبى قرار گرفته اند.
تنها نقد من به آن، اين است كه در كتابى به چاپ ١٣٩٥، آخرين داده ى حقيقى، مربوط به سال ١٣٨٦ نبايد باشد. البته اين نيز مشكل نويسنده نيست؛ اما مطالعه ى كتاب (خصوصاً با اين جزئيات و حجم) را براى خواننده، دلسردكننده مى نمايد.
Profile Image for Ali Niazi.
241 reviews31 followers
September 19, 2017
کتاب جامعه شناسی روسپیگری اطلاعات و آمار مفیدی برای علاقمندان به مباحث جامعه شناسی در زمینه روسپیگری می دهد و البته بحث ها و علت های مختلف در جوامع مختلف را بیان می کند و فقط به نظر من این کتاب می تونستید کمی خلاصه تر ارائه شود
Profile Image for Masoud Mirzamani.
29 reviews12 followers
July 25, 2017
اولین سوالِ هر کسی که مرا در حال خواندن این کتاب می‌دید این بود که حالا چرا این کتاب؟ بعضی‌ها در همین حین نیشخندی هم البته می‌زدند. و جواب من، این سوال پرسیدنشان است.
تعجبم از این است که با توجه به گستردگی این آسیب اجتماعی باز هم سوال پیش می‌آید که آیا پرداختن به این مشکل نیاز است یا خیر! ما چقدر درباره‌ی این موضوع می‌دانیم و چقدر به فکر بهبود این وضعیت هستیم؟ همین‌جا بهتر است بگویم که این کتاب، سخت‌ترین کتابی بوده که تا به امروز خوانده‌ام. پر از درد و راز. آن‌جا که نویسنده ( سعید مدنی قهفرخی) از سال ۹۱ افغانستان می‌گوید که زنان افغانستانی را بر اساس وزن (۶۰۰ ریال بابت هر کیلوگرم) می‌فروخته‌اند. از کشوری می‌گوید که بر اساس زیبایی شخص روسپی، مالیات می‌گرفته‌اند و یا اینکه اصلا از کی این هنجار شروع شد؟ حالا به چه روزی افتاده‌ایم؟ چه تعداد آدم درگیر این مشکل‌اند و چرا به این سمت کشیده شده‌اند. سن این شغل در ایران در چه بازه‌ای قرار دارد و قانون در این‌باره چه می‌گوید؟ نویسنده با رعایت اسلوب آسیب‌شناسی اجتماعی، به تک‌تک این سوال‌ها جواب می‌دهد.

ساختار کتاب
کتاب مجموعه‌ای از مقالات و پژوهش‌هایی از ایران و جهان است که در گذشته و حال انجام شده و کمتر حدس و گمان دارد و بیشتر بر آمار، مستندات و منابع علمی تکیه می‌کند. در فصل‌های اول و دوم به تعریف این پدیده می‌پردازد و دسته‌بندی‌هایی را ارائه و از منظرهای گوناگونی مانند زیست‌شناختی، روان‌شناختی، جامعه‌شناسی و جرم‌شناختی آن را بررسی می‌کند.
پس از آن، با استفاده از پژوهش‌های آماری که در سال‌های ۱۳۴۷، ۱۳۵۷، ۱۳۷۲، ۱۳۸۱، ۱۳۸۲، ۱۳۸۳، ۱۳۸۴، ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ انجام شده در فصل سوم به ویژگی‌های زنان روسپی و در فصل چهارم به عوامل روسپی‌گری می‌پردازد و این استفاده از منابع آماری که در سال‌های متمادی انجام شده به او قدرت داده تا تغییرات به وجود آمده را نیز بررسی کند.
در فصل پنجم از الگوهای روسپی‌گری، مسائل بهداشتی و البته ایدز (HIV) صحبت می‌کند و فصل آخر نیز مربوط به مسائل قانونی ایرانِ قبل از انقلاب و بعد از آن و همینطور در سطح بین‌المللی است که در آخر آن‌ها را با هم مقایسه نیز می‌کند. همین‌جا مباحث حقوق بشری نیز مطرح می‌شود و دیدگاه فمنیست‌ها نیز بیان می‌شود.

انتقادات: کدامیک گناه‌کار ترند؟ فروشنده، خریدار یا رابط؟
– نویسنده توضیح می‌دهد که برای نامگذاری این عمل (روسپی‌گری) و شخص عامل (روسپی) کوشش بسیار کرده تا کلمات مناسبی انتخاب کند اما بار منفی کلمات غیرقابل انکار است.
– در مقاطعی از تاریخ روسپی‌گری به عنوان مسئله و مشکل اجتماعی قلمداد نمی‌شده و طبق تحقیقات نویسنده تا قرن نوزدهم، نه مجازات زنان و نه به رسمیت شناختن روسپی‌گری کمکی به کنترل و کاهش این هنجار نکرده. شاید دلیل آن همین دیدگاه جرم‌انگاری یک سویه است.
نویسنده می‌گوید:
روسپی‌گری جرمی است بدون بزه‌دیده‌ی واقعی؛ به عبارت دیگر، جرم روسپی‌گری با نمونه‌ی کلاسیک جرم یعنی وجود عناصر سه‌گانه‌ی مجرم، مجنی‌علیه و عمل مجرمانه مطابقت ندارد، بلکه در روسپی‌گری مجرم و مجنی‌علیه یک نفر است و عمل مجرمانه نیز عملی است که مجرم به خود روا می‌دارد.

اما آیا واقعیت این است که تنها جرم صورت گرفته از جانب روسپی است؟ مگر نه این است که این آسیب اجتماعی حالا تجارتی شده که در آن قوادان و مشتری‌ها آن طرف معادله ایستاده‌اند که هیچ ضرری نمی‌بینند؟ بهتر این بود که لااقل نام کتاب جامعه‌شناسی روسپی‌گری نبود و همچون متن کتاب، فقط به روسپی اشاره می‌کرد.
با توجه به این که علت اصلی روی آوردن به روسپی‌گری، فقر و نابرابری اجتماعی است و سود جستن مالی هم بخشی از آن است، نیازمند آنیم که به این تقاضا بیشتر پرداخته شود و مشکل را فقط از سمت شخص روسپی نبینیم.

Les Demoiselles d'Avignon - Painting by Pablo Picasso, 1907

سخن آخر
در گفت و گویی چند ساعته با مردی هلندی به او گفتم من از همه‌ی کشور شما فقط گل‌های آن را می‌شناسم و دوست دارم بیشتر بدانم. گفت کشورم جایی است که حمل و نقل آدم‌ها عمدتا با دوچرخه است. ون‌گوگ افتخار ماست و ما جز اولین کشورهایی هستیم که روسپی‌گری و ماریجوانا قانونی شد. انتظار این را نداشتم که وقتی از کشورش حرف می‌زند روسپی‌گری در سایه‌ی قانون را به عنوان مشخصه‌ی سرزمینش به زبان آورد و اولین مشکل ما همین است. جامعه‌ی ما نیازمند این است که به این موضوع بیش از پیش پرداخته؛ تا راه حلی برای این معضل پیدا شود و چنین پژوهش‌هایی همان قدم‌های اولیه‌ی محکمی است که نیاز داریم.
در آخر این TED Talk را نیز که Juno Mac (روسپی و کنشگر اجتماعی) با موضوع قانونی که واقعا کارگران جنسی می‌خواهند ارائه کرده را پیشنهاد می‌کنم ببینید.
Profile Image for Navid.
46 reviews7 followers
March 1, 2024
این کتاب یکی از معدود منابع در دسترسه که میشه به واسطه‌اش از وضعیت روسپی‌گری در ایران مطلع شد. با در نظر گرفتن این موضوع منبع خوبی برای شروع مطالعه محسوب میشه و میتونه یک دید کلی از فضا به دست بده.
اما کتاب مجموعاً با استانداردهای من از یک کار جامعه‌شناسی خوب فاصله داره و خیلی از بخش‌هاش رو باید با احتیاط مطالعه کرد.

چند تا از مشکل‌های کتاب: مجموعاً منابع کتاب قدیمیه (مخصوصاً در بخش‌های روان‌شناسی کتاب که اصلاً به روز نیست و جاهایی داده‌های صراحتاً غلط داره)، یه بخش‌هایی به دلیل کمبود پژوهش‌های فارسی به پژوهش‌هایی ارجاع میده که چندان باکیفیت نیستن و داده‌هاشون رو هم باید با دیده تردید نگاه کرد، یه بخش‌هایی از کتاب هم تحلیل‌های درستی از داده‌های موجود به دست نداده. نثر کتاب حوصله‌سربره و بخش‌هایی‌اش داده‌های تکراری داره.
Profile Image for Farimah Jalalpour.
45 reviews9 followers
June 23, 2023
اینکه به کمبود‌های قوانین ج.ا درباره‌ی روسپی‌گری و قاچاق روسپیان اشاره شده بود بسیار خوب بود.
امیدوارم این کتاب را آنان که باید بخوانند و بیش از این سعید مدنی را قدر بدانند!
147 reviews
Want to read
August 23, 2017
بررسی آسیب‌های اجتماعیِ روسپیگری / سعید مدنی قهفرخی / تهران: شرکت بین‌المللی پژوهش و نشر یادآوران، چاپِ اول

گذشته‌ای طولانی اما تاریخچه‌ای کوتاه
دو فصل از این کتاب مجوز انتشار نگرفته است و حتی با قدری توجه به ترکیب و عنوان‌بندی نام کتاب و ارتباط آن با محتوای اصلی آن می‌توان حدس زد در چه شرایطی به همین مقدار نیز اجازه‌ی نشر و توزیع داده شده است. شاید هم اشتباه می‌کنم و برخی از آن‌ها برآمده از خواسته‌ی خود مؤلف و ناشر آن باشد، گرچه اشاره به فصل‌های حذف شده‌ی متن اصلی را خود نویسنده نیز صراحتاً ذکر کرده است.
برای من مهم این است که بدانم تا چه میزان به ساختار اصلی چنین متن‌ها و تلاش‌هایی آسیب وارد آمده است. متن‌هایی که به‌لحاظ موضوعی، کم‌یاب و ذی‌قیمت نیز هستند. و البته تا به متن اصلی دست‌رسی نداشته باشم، فهم آن ممکن نیست و هرچه بنویسم بیش‌تر حدس و گمان شخصی است و اعتبار چندان ندارد.
به هر حال:
سخن این کتاب چیست؟
مؤلف این کتاب در مقدمه‌ای ده صفحه‌ای، درباره‌ی تاریخچه، علل و مشخصه‌های مختلف روسپیگری، چند فرضیه را با استناد به منابع مختلف مطرح می‌کند. از جمله این‌که:
روسپیگری، گذشته‌ای طولانی اما تاریخچه‌ای کوتاه دارد زیرا جمع‌آوری اطلاعات درباره‌ی این موضوع، دشوار است به‌خصوص که هدف از آن، دست‌یابی به اطلاعاتی علمی و قابل تعمیم باشد.
اولین فرضیه‌های اصلی که مؤلف مطرح می‌کند این دو فرض است:
روسپیگری، تاریخچه‌ای به قدمت پدرسالاری دارد.
آشنایی انسان‌ها با زراعت، زمین‌داری و برده‌داری، وجه تولیدی زنان را کم‌رنگ‌تر کرد و آنان را به منابعی برای ارتضای امیال جنسی مردان تبدیل کرد و این وجه به مرور کارکردی تجاری‌تر یافت. [11]
البته نویسنده، در این‌جا اشاره‌ای به منابع خود برای طرح چنین فرضیه‌هایی نمی‌کند.
وی در ادامه به تاریخچه‌ای از کارکردهای قدسی روسپیگری در جوامع ابتدایی و لغزش‌های گاه‌به‌گاه و تبدیل آن به روسپیگری قانونی اشاراتی می‌کند و بعد دو پرسش عام و چه‌بسا اساسی را طرح می‌کند و خود به آن‌ها پاسخ می‌دهد:
- آیا زنان تن‌فروش، بهره‌ی هوشی کم‌تری نسبت به حد متوسط جامعه‌ی زنان دارند؟ خیر. زیرا ایشان نیز افرادی عادی و گاه حتی با بهره‌ی هوشی بالا هستند. [12]
- آیا ایشان دچار نقص جسمی و ژنتیک خاصی هستند؟ خیر. این گروه از زنان نیز همان‌قدر ممکن است دچار بیماری باشند که سایر زنان.
البته نویسنده برای تأیید پاسخ‌های خود، به جمله‌ی «امروزه دیگر کسی اعتقاد ندارد» متوسل شده است که به‌جای آن بایسته بود و می‌توانست به نتایج تحقیقات علمی صورت گرفته در این زمینه توسط مجامع علمی استناد کند.
پس مهم‌ترین تفاوت زنان روسپی با دیگر زنان چیست؟ وضع اضطراری.
وضع اضطراری در کدام حیطه‌ها؟ فقر و نابرابری.
این‌ها پاسخ‌هایی کلی است و در چرخه‌ی متکثر و درهم‌تنیده‌ای که این «وضعیت» به‌خود یافته است، برای پرهیز از کلی‌گویی باید پاسخی دراز دامنه‌تر یافت، شاید به همین دلیل، در ادامه مؤلف می‌کوشد قدری نکته‌بینانه‌تر موضوع را واکاوی کند.
[...]

فهرست
مقدمه 11
کلیات 21
نظریه‌ها درباره‌ی روسپیگری 85
ویژگی‌های زنان روسپی 129
علل و عوامل روسپیگری 175
روسپیگری و ایدز 201
قوانین و مقررات روسپیگری 233
منابع 327
Profile Image for Elham.
13 reviews
October 29, 2023
برای مطالعه در مورد جامعه‌ی روسپی‌ها در ایران کتاب خوبیه و نویسنده کار ارزشمندی انجام داده. خیلی پایان‌نامه‌طور و تحقیقی نوشته شده و چندان خوش خوان نیست. اگر همراه با آمار و تحقیق بخش تحلیلی کتاب پربارتر بود جالب‌ترهم میشد
5 reviews1 follower
Read
October 5, 2017
جامعه کتاب خوان ما باید بیشتر از این کتاب ها بخونه . همین .
از آقای قهفرخی نیز بسیار بسیار تشکر میکنم بخاطر این حرکت درجه 1 و با کیفیتی که انجام دادند .
Profile Image for Mahdieh Cheraghi .
38 reviews1 follower
October 24, 2025
بالاخره بعد از مدت‌های طولانی تمام شددد

جامعه‌شناسی روسپی‌گری
اثری از سعید مدنی قهفرخی
از نشر کتاب پارسه

کتاب جامعه‌شناسی روسپی‌گری کتابی‌ست در رابطه با روسپی‌گری در ایران که براساس پژوهش‌ها تحقیقات صورت گرفته توسط پژوهشگران ایرانی در شهرهای مختلف صورت گرفته است نگارش شده است و تمامی منابع نیز ارجاع داده شده است. در کتاب از تاریخچه روسپی‌گَری در ایران و جهان تا عوامل روسپی‌گری و نظریه‌های آن و قوانین و مقررات داخلی و خارجی و بین‌المللی نوشته شده است.

یکی از چیزهایی که ذهن مرا در حین مطالعه این کتاب درگیر نمود این بود که روسپی کیست؟! مجرم است یا قربانی؟! این‌بار در حین مطالعه این کتاب مسئله من این بود.... فهمیدم که عوامل بسیاری در روسپی شدن یک فرد دخیل است نظیر فقز، اعتیاد، تعرضات و تجاوزهای جنسی، خشونت‌های خانگی، طلاق والدین، بی‌خانمانی و... و تمام توضیحات کتاب در فصل علل و عوامل روسپی‌گری باعث شد که به روسپیان برای اولین بار نه به چشم یک مجرم که به چشم یک قربانی بنگرم. ظاهرا سکه روسپی‌گری هم دورو داشت!

دیگر چیزی نمی‌خواهم بنویسم،
گاهی باید خواند...

مَهدیه
Profile Image for Nasim K.
11 reviews1 follower
March 22, 2021
كتاب جالبي بود راجع به مفعمو روسپي و علل روسپي گري. بخش زيادي از كناب به گزارش تحقيقات مختلف در اين زمينه پرداخته بود. در كل براي علاقه مندان به چنين موضوعاتي كتاب قابل تاملي است.
Displaying 1 - 11 of 11 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.