What do you think?
Rate this book
Anadolu Efsaneleri
"Yuzyillar boyunca Anadolu diye Anadolu'da diyar diyar gezeyim dedim, her yerin eski efsanelerinden tutup da gunumuze kadar gelmis tarihsel olaylari yazayim dedim. Ne var ki, Anadolu'nun cesitli ekonomik, toplumsal kargasaliginin icinden cikabilene askolsun. ornegin bir yerden bir yere giderken insan attigi bir tek adimda felsefenin bas dondurucu bir doruguna firlar, atilan ikinci bir adimda ise estetigin derin bir ucurumuna tepetakla dalar...Sayfa 159Baski 2001 Bilgi Yayinevi
136 pages, Paperback
First published January 1, 1954
26 people are currently reading
388 people want to read
About the author
Halikarnas Balıkçısı
37 books103 followersAsıl adı Cevat Şakir Kabaağaçlı olan Balıkçı 17 Nisan 1890'da doğdu. İlköğrenimini Büyükada Mahalle Mektebi'nde, ortaöğrenimini Robert Koleji'nde yaptı (1904). Oxford Üniversitesi'nde dört yıl Yakın Çağlar Tarihi okudu, üniversiteyi orada bitirdi. İstanbul'a dönünce Resimli Ay, İnci vb. dergilerde yazılar yazdı, kapak resimleri ve süslemeler yaptı, karikatürler çizdi (1910-1925). Cumhuriyetten sonra asker kaçaklarıyla ilgili bir yazısı yüzünden üç yıl kalebentlikle Bodrum'a sürüldü. Cezasının son yarısını İstanbul'da çektikten sonra yeniden döndüğü Bodrum'da kaldı; Anadolu ve Akdeniz kültürünün tanınması için çalıştı, kapsamlı araştırmalar yaptı. Araştırma sonuçlarını denemeleriyle dünya okuruna sundu. Serveti Fünun, Cumhuriyet ve daha sonra Demokrat İzmir gibi dergi ve gazetelerde yazdığı yazı, hikâye ve romanlarla uluslararası bir üne ulaştı. Hedefi Yunan uygarlığının kökeninin Anadolu uygarlığı olduğu düşüncesini yaygınlaştırmaktı. Bodrum’un uluslararası düzeyde tanınmasını sağladı. Neredeyse Bodrum’la özdeşleşti; bu nedenle, Bodrum’un eski adı Halikarnassos’tan kaynaklı, “Halikarnas Balıkçısı” adıyla anıldı. 1947'de İzmir'e yerleşen Halikarnas Balıkçısı, 13 Ekim 1973'te bu kentte öldü. Çok sevdiği Bodrum'a gömüldü.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 32 reviews
June 7, 2018
Aradığım kitap buymuş :)
July 13, 2023
Anadolu'yu, Anadolu'nun efsanelerini, güzelliğini, eski matriyarkal yapısını, dinlerini, kültürünü görmezden gelen ve hatta unutturmaya çalışanların arasında onlara meydan okuyan biri var: Halikarnas Balıkçısı. İyi ki Bodrum'dan kopamamış, iyi ki Oxford'da tarih okumuş, iyi ki sayısız mavi yolculuğa çıkmış ve bu efsanelerin unutulmaması için uğraşmış. Keşke zamanında Turizm Bakanlığı'na verdiği kitaplar başta olmak üzere daha çok eseri yayınlansa ve bilinse.
Bu kitabı eğer internetin olmadığı ve bilgilerin ansiklopedi ve kitaplardan öğrenildiği bir dönemde okumuş olsaydım başucu kitabım yapabilirdim. Mitolojiyi, özellikle Anadolu ve Yunan mitlerini çok seven biri olarak Halikarnas Balıkçısı'nı bu kadar geç okuduğum için kendime kızıyorum. Kitapta anlatılan efsanelerin %95'ini biliyor olsam da Balıkçı'nın ağzından dinlemek hoşuma gitti.
Oldukça yalın bir anlatımı olduğu için antik kalıntılara "peh, dağ taş işte" diyen kesime bile kendini okutabileceğini düşünüyorum, ancak yer yer bu yalınlık ve kısalık mitoloji bilmeyen birine "bu X de nereden çıktı şimdi" dedirtebilir.
Benim için kitabın yazıldığı dönem ve şartlar her zaman önem taşır. Hala kazıların çoğunluğunun Avrupa ülkeleri ile birlikte yürütüldüğü, mitlerin çok büyük bir kısmının Yunan mitolojisine atfedildiği günümüzden yıllar önce kitapta sunulan teorilerin ortaya konması bence çok önemli. İyi ki varsın, iyi ki yazdın Balıkçı.
Bu kitabı eğer internetin olmadığı ve bilgilerin ansiklopedi ve kitaplardan öğrenildiği bir dönemde okumuş olsaydım başucu kitabım yapabilirdim. Mitolojiyi, özellikle Anadolu ve Yunan mitlerini çok seven biri olarak Halikarnas Balıkçısı'nı bu kadar geç okuduğum için kendime kızıyorum. Kitapta anlatılan efsanelerin %95'ini biliyor olsam da Balıkçı'nın ağzından dinlemek hoşuma gitti.
Oldukça yalın bir anlatımı olduğu için antik kalıntılara "peh, dağ taş işte" diyen kesime bile kendini okutabileceğini düşünüyorum, ancak yer yer bu yalınlık ve kısalık mitoloji bilmeyen birine "bu X de nereden çıktı şimdi" dedirtebilir.
Benim için kitabın yazıldığı dönem ve şartlar her zaman önem taşır. Hala kazıların çoğunluğunun Avrupa ülkeleri ile birlikte yürütüldüğü, mitlerin çok büyük bir kısmının Yunan mitolojisine atfedildiği günümüzden yıllar önce kitapta sunulan teorilerin ortaya konması bence çok önemli. İyi ki varsın, iyi ki yazdın Balıkçı.
December 30, 2019
Bugüne kadar bu toprakların hikayelerini Halikarnas Balıkçısı’ndan okumadığım için çok şey kaybetmişim...
November 9, 2023
Eline ve ağzına sağlık sevgili Halikarnas Balıkçısı. Kitabı okumayı bitirdiğimde evimden gözüken dağlara bakıp usulca bir nefes aldım. Bu topraklarda büyüyen bütün çocukların okuması, hatta okullarda okutulması gereken bir eser. Eminim diğer eserleri de aynı niteliktedir, mutlaka okuyacağım.
Bu eserdeki hikayeleri, Celil Sadık'ın Batı Resim Sanatında Mitoloji eserindeki resim anlatımlarıyla eşleştirerek okumaya çalıştım. Sanat tarihi konusundaki kişisel gelişimim açısından, şimdiye kadar öğrendiğim bazı bilgilerin üstünden geçmiş oldum, bazı hikayelerin detaylarını ve bilmediğim yanlarını öğrendim. Okuyup öğrendikçe, her şeyin birbiriyle nasıl da bağlantılı olduğunu görüyorum.
Yunan mitolojisi, aslında anadolu efsaneleriymiş! Kıble sözcüğünün Kıbele'den geldiği bilgisiyle Halikarnas Balıkçısı'nın ağına çekilip Smyrna isminin Amazon kadınlarından geldiği bilgisiyle resmen sürüklenmeye devam ettim. Avrupa'nın en ünlü sanat galerilerinde gördüğümüz eserlere kaynaklık eden hikayeler, her gün ayak bastığımız topraklarda doğmuş. Şimdiye kadar bilmediğime utandığım noktalar çok oldu, bu coğrafyaya olan takdir ve şükran duygularım kabardı. Üzerinde yaşayanlar olarak nasıl da değerini bilmediğimizi tekrar gördüm. Bu eserdeki hikayeler bilinen hikayelerse bile, bir de Halikarnas Balıkçısı'ndan dinlemeli.
Bu eserdeki hikayeleri, Celil Sadık'ın Batı Resim Sanatında Mitoloji eserindeki resim anlatımlarıyla eşleştirerek okumaya çalıştım. Sanat tarihi konusundaki kişisel gelişimim açısından, şimdiye kadar öğrendiğim bazı bilgilerin üstünden geçmiş oldum, bazı hikayelerin detaylarını ve bilmediğim yanlarını öğrendim. Okuyup öğrendikçe, her şeyin birbiriyle nasıl da bağlantılı olduğunu görüyorum.
Yunan mitolojisi, aslında anadolu efsaneleriymiş! Kıble sözcüğünün Kıbele'den geldiği bilgisiyle Halikarnas Balıkçısı'nın ağına çekilip Smyrna isminin Amazon kadınlarından geldiği bilgisiyle resmen sürüklenmeye devam ettim. Avrupa'nın en ünlü sanat galerilerinde gördüğümüz eserlere kaynaklık eden hikayeler, her gün ayak bastığımız topraklarda doğmuş. Şimdiye kadar bilmediğime utandığım noktalar çok oldu, bu coğrafyaya olan takdir ve şükran duygularım kabardı. Üzerinde yaşayanlar olarak nasıl da değerini bilmediğimizi tekrar gördüm. Bu eserdeki hikayeler bilinen hikayelerse bile, bir de Halikarnas Balıkçısı'ndan dinlemeli.
August 8, 2023
Halikarnas Balıkçısı bu kitapta Anadolu’ya dair başlıca efsaneleri kısa kısa anlatmış; özellikle mitoloji sevenlerin keyifle okuyacağı bir anlatımı var. En güzel kısmı ise bu kısacık anlatımda bile efsanelerin izlerinin, yansımalarının peşine düşmesi.
Kendisinin de dediği gibi, “Bu efsaneler, bu dağlara taşlara sinmekle kalmamış, bütün insanoğullarının gönüllerine de sinmiş ve onların hemen hemen kültürel bir yurdu olmuştur.”
Kendisinin de dediği gibi, “Bu efsaneler, bu dağlara taşlara sinmekle kalmamış, bütün insanoğullarının gönüllerine de sinmiş ve onların hemen hemen kültürel bir yurdu olmuştur.”
March 31, 2022
Kıble ile Kibele’nin ilgisini Temmuz ile Damızlık arasındaki ilişkiyi kısacası Anadolu’nun antik söylencelerinin tümünü Halikarnas Balıkçısından okumak çok keyifli. Yıllar önce Mina Urgan’dan okuduğum Bir Dinazorun Gezileri isimli eserde Cevat Şakir Kabaağaçlı‘nın turistlere İngilizce olarak anlattığı Bodrum ve çevresi mitolojilerini de içeren bir kitap
September 30, 2021
Mitoloji bilgisi olan için sıkıcı, olmayan için daha ilginç bir kitap olabilir. Arada bahsedilen karşılaştırmalı mitolojik noktalar gerçekten de şaşırtıcı. Ama derleme bir ders kitabı gibi olmaktan öteye geçemiyor.
October 6, 2023
Cevat Şakir Kabaağaçlı veya tanınan adıyla Halikarnas Balıkçısı, Şakir Paşa ailesinden. Oxford’da tarih öğrenimi görüyor; Mitolojinin daha anlaşılır olması yolunda çeşitli kitapları var. Bu kitap en başta biraz zor geliyor, sonrasında mitolojik öykülerin içine girince yine efsanelerde kayboluyorsunuz. Tavsiyem ilk başta bildikleriniz üzerinde in giderek atlaya atlaya okumanız :)
Kendim için bir sürü notum var, mitolojinin akılda kalması için tekrar tekrar okumak ve bu sayede o dünya ile biraz hemhal olmak gerekiyor.
Kitap, hemşerim gururumuz Amazonlar ile başlıyor🙃 İspanyol kâşifi Orellana, Güney Amerika'da savaşçı kadınlara rasgeldiğinden dolayı Maranon Nehrine Amazon adını takmıştı. Amazonlardan söz ederken İzmir'in Amazonlar tarafından kurulduğunu ve kent adının da onu kuran Amazonun adı olduğunu bildirmiştik. (Efes için de aynı şey söylenir. Yani Efes sözünün orayı kuran Amazonun adı olduğu ileri sürülür.)
Aphrodite'sinin papazı Kinyras'a genç ve güzel kızı Smyma (=İzmir)
* Bir vakitler deniz perisi Tethys ile Okyanus'un sevişmeleri sonucunda Tethys dünyaya Elektra adlı güzel bir kız doğurur. Zeus'un kansı Hera, Zeus'la seviştiği için Elektra'yı kıskanır; ondan doğacak sülaleyi lanetler ve Troya'ya düşman kesilir.
* Dünyanın en büyük şiirine -İlyada'
* Anadolu'da matriyarkal toplumun baş Tanrısu dişiydi, yani Kybele idi. Bu Tannça Anadou'dan hemen hemen bütün Yakındoğuya yayıldı. Phrygia dilinde adı Kybebe ya da Kybele idi. Hayat ve bereketin Tanrıçası ve bütün Tanrıların, insanların ve vahşi doğanın anası sayılıyordu.
Kybele yeryüzünün tarımsız olarak verimliliğini simgeler. Yeıyüzü ilkbaharda kızdır, sonra güneş dolayısıyla ürüne gebe kalır, yazın ya da sonbaharda ürününü doğurur. İşte bundan dolayı Kybele, aynı zamanda bir ay Tanrıçasıdır.
* Hermes’in Latinlerce bir adı "Terminus" yani "sınır"dır. Sınır taşı tarlanın dışındaki yabancılara tarla sahibinin bir temsilcisi, bir elçisi sayılırdı. Greklerin Olympos Tannian arasına karıştığı zaman Hermes de ölüme meydan okurcasına fallik mezar taşı olarak kullanılırdı. İki dünya arasında haberciliği de bundandır.
* Pan yedi düdüklü flütü icat etmişti. Pan o sazdan flütü yapar ve yoksul yoksul öttürür.
Pan, Hermes'in oğludur.
Boynuzlu, belinden aşağısı keçi, saçı sakalı karışık bir yaban ve ıssız yerler Tanrısıdır. Kuş uçmaz, kervan geçmez ıssızlıklarda insanın tüylerini ürperten korku -yani panik- ondan, yani Pan'dan gelir.
* Asma ve şarap Tannsı Dionysos (Trako- Frig dilinde "dio" gök demektir. Bu sözcük ten şarap Tanrısına o dilde "dionis'' dendi. Dionysos çoğu kez genç ve güzel bir delikanlı olarak gösterilir. Sözde onun öldüğünü görende keder kalmıyordu. Hatta insanın çıldırtıcı bir neşeyle dans edesi geliyordu. Ona yapılan bazı dualarda "Dionysos dağlardan gel, bizlere yitirmiş olduğumuz eski gülüşlerimizi ver!" denirdi.
-pek memnun olan şarap Tanrısı, Midas'a, "Dile ne dilersen" demiş. O da her tuttuğunun altın olmasını istemiş. Dionysos Midas'ın dilediğini bağışlamış. Artık Midas’ın her tuttuğu altın oluyormuş. Ama karnı acıkınca ağzına götürdüğü lokma da altın olmuş. Açlıktan öleceğini anlayan Midas, Tanrıdan bu ihsanı geri almasını yalvarmış. Kral ırmağa dalıp yıkanınca ırmağın kumları altın sarısı olmuş.
-Apollon bu kadar duygusuz kulakların insan kulağı biçiminde kalmasına izin vermeyerek, onları eşek kulağına çevirdi. Tüylenip uzayan kulaklar köklerinden oynuyor, dikiliyor, sağa sola dönerek, başının üzerinde biribirine şak şak diye vuruyorlardı.
Kulakları görünmesin diye Kral Midas geniş ve yüksek bir taç yaptırıp kulaklarını içine sakladı, ne var ki, saçları uzadığı için bir berber çağırmak zorunda kaldı ve kulaklarının eşek kulağı olduğunu kimseye söylememesini tembih etti. Bu sır berbere ağır geldiği için ıssız bir yerde bir taşı kaldırıp, deliğine "Kral Midas'ın eşek kulakları var" diye fısıldadı ve gene taşı örttü. Orada büyüyen bir kamış, bu sırrı saklayamadı. Kuruyunca esginlere iletti. Esginler de, "Kral Midas'ın eşek kulakları var!" diye herkese ilan etti.
A142 Orman Perileri* en sevdiğim bölüm.
* Ormanların, ağaçların ve bitkilerin perilerine Dryad bazen de Hamadıyad denirdi. Bunlar ağaçların ruhları idi. Geceleri ağaçlardan ayrılıp el ele vererek halka olur; ay ışığında bir çelenk halinde dönerek dans ederlerdi.
Dryad’lar ağaçlarla birlikte yaşar, ağaçlarla birlikte can verir, ölürlerdi.
* Anadolu ise yüzünü hayata dönüyordu. Anadolu çılgın bir yaşama sevinciyle coşuyordu. Belki bu halin nedeni orman ve çiçeklerle örtülü günlük güneşlik ya maçlarla pırıl pırıl ışıldayan iç açıcı denizlerdi. Bu şeyler insanları masum çocuklar gibi oynamaya, türkü söylemeye iteliyordu.
* Ağaç sevgisi o denli yeğindi ki ozanlara taç diye defne dalından, yengi kazanmış atletlere ise zeytin dalından çelenkler takılırdı.
Anadolu’da bugün bile Dryad imişler gibi ağaçlarda bir ruh olduğu inancı vardır. Bir ağaç yemiş vermezse, "ağaç korkutma" denilen çareye başvurulur. Biri baltalı, biri eli boş iki kişi, yemiş vermeyen ağacın başına dikilir. Baltalısı
"Ben bu ağacı keseceğim!" der.
Baltasını kaldırınca, öteki,
"Onu affet, bu yıl vermediyse, önümüzdeki yıl çok verir. Onun canını bağışla!" diye yalvarır.
Sözde ağaç bu sözleri işitir, korkar ve ertesi yıl çok ürün vererek canını kurtarır.
* Güney Anadolu'da zeytin ağaçlarının mirasçıları kaç kişiyse, zeytinin gövdesine baltayla o sayıda çentik vurulur. Ağacın yaralanmaması ve canının acıtılmaması için ağaçlardaki paylarından geçenler (özellikle kadınlar) çoktur. Zaten ağaçlara "kanlı kavak" gibi adların takılması, mezarlığa selvinin, köy meydanına da ulu çınarın dikilmesi Anadolu’da ağaç duygusunun derinliğini gösterir.
İnsan topraktan değil, güneş ışığından oluşmuştu. Bunu anlayan insana her dilde, aydın, münevver. vb. derler, ki bu ışıklı demektir. İnsanların çocukluk çağında Anadolu'da bu ışık yanmaya başlayınca ağaçta Dryad diye hayat dolu bir varlık sezilmeye başlandı.
* Hermes ve Aphrodite adlarından Hermaphrodite sözü yakıştırılmış ve bu sözle de anlattığımız Salmakis efsanesi yaratılmıştır.
Kendim için bir sürü notum var, mitolojinin akılda kalması için tekrar tekrar okumak ve bu sayede o dünya ile biraz hemhal olmak gerekiyor.
Kitap, hemşerim gururumuz Amazonlar ile başlıyor🙃 İspanyol kâşifi Orellana, Güney Amerika'da savaşçı kadınlara rasgeldiğinden dolayı Maranon Nehrine Amazon adını takmıştı. Amazonlardan söz ederken İzmir'in Amazonlar tarafından kurulduğunu ve kent adının da onu kuran Amazonun adı olduğunu bildirmiştik. (Efes için de aynı şey söylenir. Yani Efes sözünün orayı kuran Amazonun adı olduğu ileri sürülür.)
Aphrodite'sinin papazı Kinyras'a genç ve güzel kızı Smyma (=İzmir)
* Bir vakitler deniz perisi Tethys ile Okyanus'un sevişmeleri sonucunda Tethys dünyaya Elektra adlı güzel bir kız doğurur. Zeus'un kansı Hera, Zeus'la seviştiği için Elektra'yı kıskanır; ondan doğacak sülaleyi lanetler ve Troya'ya düşman kesilir.
* Dünyanın en büyük şiirine -İlyada'
* Anadolu'da matriyarkal toplumun baş Tanrısu dişiydi, yani Kybele idi. Bu Tannça Anadou'dan hemen hemen bütün Yakındoğuya yayıldı. Phrygia dilinde adı Kybebe ya da Kybele idi. Hayat ve bereketin Tanrıçası ve bütün Tanrıların, insanların ve vahşi doğanın anası sayılıyordu.
Kybele yeryüzünün tarımsız olarak verimliliğini simgeler. Yeıyüzü ilkbaharda kızdır, sonra güneş dolayısıyla ürüne gebe kalır, yazın ya da sonbaharda ürününü doğurur. İşte bundan dolayı Kybele, aynı zamanda bir ay Tanrıçasıdır.
* Hermes’in Latinlerce bir adı "Terminus" yani "sınır"dır. Sınır taşı tarlanın dışındaki yabancılara tarla sahibinin bir temsilcisi, bir elçisi sayılırdı. Greklerin Olympos Tannian arasına karıştığı zaman Hermes de ölüme meydan okurcasına fallik mezar taşı olarak kullanılırdı. İki dünya arasında haberciliği de bundandır.
* Pan yedi düdüklü flütü icat etmişti. Pan o sazdan flütü yapar ve yoksul yoksul öttürür.
Pan, Hermes'in oğludur.
Boynuzlu, belinden aşağısı keçi, saçı sakalı karışık bir yaban ve ıssız yerler Tanrısıdır. Kuş uçmaz, kervan geçmez ıssızlıklarda insanın tüylerini ürperten korku -yani panik- ondan, yani Pan'dan gelir.
* Asma ve şarap Tannsı Dionysos (Trako- Frig dilinde "dio" gök demektir. Bu sözcük ten şarap Tanrısına o dilde "dionis'' dendi. Dionysos çoğu kez genç ve güzel bir delikanlı olarak gösterilir. Sözde onun öldüğünü görende keder kalmıyordu. Hatta insanın çıldırtıcı bir neşeyle dans edesi geliyordu. Ona yapılan bazı dualarda "Dionysos dağlardan gel, bizlere yitirmiş olduğumuz eski gülüşlerimizi ver!" denirdi.
-pek memnun olan şarap Tanrısı, Midas'a, "Dile ne dilersen" demiş. O da her tuttuğunun altın olmasını istemiş. Dionysos Midas'ın dilediğini bağışlamış. Artık Midas’ın her tuttuğu altın oluyormuş. Ama karnı acıkınca ağzına götürdüğü lokma da altın olmuş. Açlıktan öleceğini anlayan Midas, Tanrıdan bu ihsanı geri almasını yalvarmış. Kral ırmağa dalıp yıkanınca ırmağın kumları altın sarısı olmuş.
-Apollon bu kadar duygusuz kulakların insan kulağı biçiminde kalmasına izin vermeyerek, onları eşek kulağına çevirdi. Tüylenip uzayan kulaklar köklerinden oynuyor, dikiliyor, sağa sola dönerek, başının üzerinde biribirine şak şak diye vuruyorlardı.
Kulakları görünmesin diye Kral Midas geniş ve yüksek bir taç yaptırıp kulaklarını içine sakladı, ne var ki, saçları uzadığı için bir berber çağırmak zorunda kaldı ve kulaklarının eşek kulağı olduğunu kimseye söylememesini tembih etti. Bu sır berbere ağır geldiği için ıssız bir yerde bir taşı kaldırıp, deliğine "Kral Midas'ın eşek kulakları var" diye fısıldadı ve gene taşı örttü. Orada büyüyen bir kamış, bu sırrı saklayamadı. Kuruyunca esginlere iletti. Esginler de, "Kral Midas'ın eşek kulakları var!" diye herkese ilan etti.
A142 Orman Perileri* en sevdiğim bölüm.
* Ormanların, ağaçların ve bitkilerin perilerine Dryad bazen de Hamadıyad denirdi. Bunlar ağaçların ruhları idi. Geceleri ağaçlardan ayrılıp el ele vererek halka olur; ay ışığında bir çelenk halinde dönerek dans ederlerdi.
Dryad’lar ağaçlarla birlikte yaşar, ağaçlarla birlikte can verir, ölürlerdi.
* Anadolu ise yüzünü hayata dönüyordu. Anadolu çılgın bir yaşama sevinciyle coşuyordu. Belki bu halin nedeni orman ve çiçeklerle örtülü günlük güneşlik ya maçlarla pırıl pırıl ışıldayan iç açıcı denizlerdi. Bu şeyler insanları masum çocuklar gibi oynamaya, türkü söylemeye iteliyordu.
* Ağaç sevgisi o denli yeğindi ki ozanlara taç diye defne dalından, yengi kazanmış atletlere ise zeytin dalından çelenkler takılırdı.
Anadolu’da bugün bile Dryad imişler gibi ağaçlarda bir ruh olduğu inancı vardır. Bir ağaç yemiş vermezse, "ağaç korkutma" denilen çareye başvurulur. Biri baltalı, biri eli boş iki kişi, yemiş vermeyen ağacın başına dikilir. Baltalısı
"Ben bu ağacı keseceğim!" der.
Baltasını kaldırınca, öteki,
"Onu affet, bu yıl vermediyse, önümüzdeki yıl çok verir. Onun canını bağışla!" diye yalvarır.
Sözde ağaç bu sözleri işitir, korkar ve ertesi yıl çok ürün vererek canını kurtarır.
* Güney Anadolu'da zeytin ağaçlarının mirasçıları kaç kişiyse, zeytinin gövdesine baltayla o sayıda çentik vurulur. Ağacın yaralanmaması ve canının acıtılmaması için ağaçlardaki paylarından geçenler (özellikle kadınlar) çoktur. Zaten ağaçlara "kanlı kavak" gibi adların takılması, mezarlığa selvinin, köy meydanına da ulu çınarın dikilmesi Anadolu’da ağaç duygusunun derinliğini gösterir.
İnsan topraktan değil, güneş ışığından oluşmuştu. Bunu anlayan insana her dilde, aydın, münevver. vb. derler, ki bu ışıklı demektir. İnsanların çocukluk çağında Anadolu'da bu ışık yanmaya başlayınca ağaçta Dryad diye hayat dolu bir varlık sezilmeye başlandı.
* Hermes ve Aphrodite adlarından Hermaphrodite sözü yakıştırılmış ve bu sözle de anlattığımız Salmakis efsanesi yaratılmıştır.
March 8, 2019
Anadoluda geçen mitlerin derlenmesi, yazarın güncel yorumları ve kendi tonuyla.
Mitolojiye giriş olarak da okuyabilirsiniz. Ha eğer böyle giriş gelişme sonuç gibi birşey bekliyorsanız veya tek ses bir hikaye istiyorsanız biraz zor. Sonuçta yüzyılların değişik dönemlerden gelme öyküleri biraz özetlenerek toparlanmış. Hani bu kitabı alıp niye İlyada tam anlatılmamış falan demek biraz saçma. Mitolojiyle ilgiliyseniz, üzerine çok okuduysanız da, yazarın bugünden mitlere bakışı keyif verebilir, ama kitabın aşırı sıkışık halinden rahatsız olunabileceğini de düşünüyorum. Kitap kendi çerçevesiyle benim hoşuma gitti.
İnce bir kitap zaten, çabucak okunuyor.
Mitolojiye giriş olarak da okuyabilirsiniz. Ha eğer böyle giriş gelişme sonuç gibi birşey bekliyorsanız veya tek ses bir hikaye istiyorsanız biraz zor. Sonuçta yüzyılların değişik dönemlerden gelme öyküleri biraz özetlenerek toparlanmış. Hani bu kitabı alıp niye İlyada tam anlatılmamış falan demek biraz saçma. Mitolojiyle ilgiliyseniz, üzerine çok okuduysanız da, yazarın bugünden mitlere bakışı keyif verebilir, ama kitabın aşırı sıkışık halinden rahatsız olunabileceğini de düşünüyorum. Kitap kendi çerçevesiyle benim hoşuma gitti.
İnce bir kitap zaten, çabucak okunuyor.
February 8, 2016
Anadolu Efsaneleri
Halikarnas Balıkçısı
Bilgi Yayınevi / Bütün Eserleri Dizisi 14.
Bilgi Yayınevi, 1954.
152 sayfa.
ISBN : 9789754941036
Basıma hazırlayan, manevi oğlu: Dr. Şadan Gökovalı.
elimdeki, tüm mitoloji temalı kitapların bibliyografyalarında illaki bir halikarnaslı kitabı vardı, ben de o kaynakça listesine göre hareket edip, işte azra erhat, b. ögel, halikarnaslı gibi alanında öncü yazarları mutlaka bulup okurum.
Halikarnas Balıkçısı
Bilgi Yayınevi / Bütün Eserleri Dizisi 14.
Bilgi Yayınevi, 1954.
152 sayfa.
ISBN : 9789754941036
Basıma hazırlayan, manevi oğlu: Dr. Şadan Gökovalı.
elimdeki, tüm mitoloji temalı kitapların bibliyografyalarında illaki bir halikarnaslı kitabı vardı, ben de o kaynakça listesine göre hareket edip, işte azra erhat, b. ögel, halikarnaslı gibi alanında öncü yazarları mutlaka bulup okurum.
October 12, 2020
Ne zengin toprakların üzerinde yaşıyoruz. Ahmet Arif diyor ya: “Havva anan dünkü çocuk, Anadolu’yum ben.” Ne de haklı! Gezme, görme ve okuma isteğini körükleyecek bir kitap. Bende öyle oldu. Anadolum, medeniyetlerin beşiğisin sen. İyi ki bir Anadolu çocuğuyum, böyle zengin bir coğrafyanın içinde doğmak yetmez; ona dönmek, onu okumak,onu anlamak, onu tanıyıp tanıtmak gerekir. Bu konuya mesai ayırmış balıkçı, onun daima öğrencisi olmak temennisiyle.
December 19, 2016
Fazla sayıda mitolojil öykü barındırdığından okunması ve takip edilmesi zor bir kitap. Bir yerden sonra bu öylüler birbirine karışıyor.
Read
January 2, 2026anadoluyu kavrayışı ve anlatma isteği ne kadar tatlı ve etkileyici.
“mısır denilince insanın aklına, ehramları ve mumyalarıyla büyük bir mezarlık gelir. oysa Anadolu denince hemen, oyun ve müzik için yapılmış bir tiyatro ve stadyumlar gelir”
“bu efsanelerin hiçbirinde insancıl bir özellik ve duygu yoktur. bu çeşit bir özellik ancak Anadolu ile ilgili efsanelerde görülür. “
yurttaşı ve meslektaşı halikarnaslı herodotos’un dünyaya ve hayata hayranlığına yazar hayran oluyor. ondan, değil yalnız anadolunun ama bütün dünyanın ilk ve en büyük turisti diye bahsediyor. bu sıfatı almak cok etkileyici gerçekten ve şunu düşünmeden de duramıyorum, acaba dünyanın en son turisti kim olacak?
en çok tanrılardan nefret etme uğruna onları yamyam durmuna düşürmek için kendi oğlunun etini onlara sunan
tantalos’u ve tantolos’un işkencesi ile paris/aleksandr’ın troya savaşı öncesi hikayesi ilgimi çekti.
cok fazla yerde aydınlandım. panik, ıssız yerler tanrısı Pan’dan geliyormuş. Bosphorus un buzağı geçidi anlamına geldiğini, boğaziçinin adının da burdan geldiğini, kıble nin bereket tanrıçası kybele’den geldiğini, herkesi kadınların doğurduğundan dünyadaki tüm toplumların önce matriyarkal olduğu(Ana dolu) , patriyarkal topluma geçilince matriyarkal tanrılar ve toplumların fedakarlıkları, kybele’nin önce tanrı sonra tanrı anası sıfatını alması, ve bu hikayenin meryem ana’ya evrilmesi, domuz eti, sünnet, hıdırellezin hikayelerini öğrenmek bazı açık kapıları kapattı beynimde.
ateşin yeniden dirilişe sebep olacağı sanılıyormuş. bu yüzden hükümdarlardan kendilerini yakanlar varmış. tanrı ya da hükümdarların yeniden dirilmesi de bayramlarla kutlanıyormuş.
ve en sevdiğim satırları
“ilk insanlarca hayat sürekli değil ama ayrılma ve kavuşmadan oluşan bir gidiş geliş sayılırdı. Onlarca hayat arzu, sevgi ve yırtılışın etkisinden sonra gençlikle yenileşen, yeni baştan doğan bir varlıktı. “
bu kitabı elime alıp anadolu’yu dolaşmak istiyorum. özellikle beşparmak dağlarını not ettim.
“mısır denilince insanın aklına, ehramları ve mumyalarıyla büyük bir mezarlık gelir. oysa Anadolu denince hemen, oyun ve müzik için yapılmış bir tiyatro ve stadyumlar gelir”
“bu efsanelerin hiçbirinde insancıl bir özellik ve duygu yoktur. bu çeşit bir özellik ancak Anadolu ile ilgili efsanelerde görülür. “
yurttaşı ve meslektaşı halikarnaslı herodotos’un dünyaya ve hayata hayranlığına yazar hayran oluyor. ondan, değil yalnız anadolunun ama bütün dünyanın ilk ve en büyük turisti diye bahsediyor. bu sıfatı almak cok etkileyici gerçekten ve şunu düşünmeden de duramıyorum, acaba dünyanın en son turisti kim olacak?
en çok tanrılardan nefret etme uğruna onları yamyam durmuna düşürmek için kendi oğlunun etini onlara sunan
tantalos’u ve tantolos’un işkencesi ile paris/aleksandr’ın troya savaşı öncesi hikayesi ilgimi çekti.
cok fazla yerde aydınlandım. panik, ıssız yerler tanrısı Pan’dan geliyormuş. Bosphorus un buzağı geçidi anlamına geldiğini, boğaziçinin adının da burdan geldiğini, kıble nin bereket tanrıçası kybele’den geldiğini, herkesi kadınların doğurduğundan dünyadaki tüm toplumların önce matriyarkal olduğu(Ana dolu) , patriyarkal topluma geçilince matriyarkal tanrılar ve toplumların fedakarlıkları, kybele’nin önce tanrı sonra tanrı anası sıfatını alması, ve bu hikayenin meryem ana’ya evrilmesi, domuz eti, sünnet, hıdırellezin hikayelerini öğrenmek bazı açık kapıları kapattı beynimde.
ateşin yeniden dirilişe sebep olacağı sanılıyormuş. bu yüzden hükümdarlardan kendilerini yakanlar varmış. tanrı ya da hükümdarların yeniden dirilmesi de bayramlarla kutlanıyormuş.
ve en sevdiğim satırları
“ilk insanlarca hayat sürekli değil ama ayrılma ve kavuşmadan oluşan bir gidiş geliş sayılırdı. Onlarca hayat arzu, sevgi ve yırtılışın etkisinden sonra gençlikle yenileşen, yeni baştan doğan bir varlıktı. “
bu kitabı elime alıp anadolu’yu dolaşmak istiyorum. özellikle beşparmak dağlarını not ettim.
July 2, 2025
“Anadolu Efsaneleri” adeta bir kültür hazinesi… Her bir anlatı, toprağın binlerce yıl süren hafızasından süzülmüş gibi. Kitabı okudukça, Anadolu’nun zenginliğini bir kez daha derinlemesine hissettim; aynı zamanda kültürümüzü hem kendimize hem de dünyaya yeterince tanıtamadığımız için, bu efsanelere "başkalarının" sahip çıktığı duygusuyla üzüldüm, dertlendim.
Anlatılar çok keyifli… Keşke kitap daha uzun olsaydı, daha derinlemesine anlatılsaydı, hatta yurdun dört bir yanından daha fazla efsaneye yer verilseydi dedim sık sık. Okurken, bazı bölümlerde bir editör dokunuşuna ihtiyaç var mıydı acaba diye de düşünmeden edemedim. Ancak, sonra kararımı değiştirdim: Bu haliyle sanki doğrudan topraktan çıkmış, ham, tıpkı efsaneler gibi daha etkileyici diyerekten fikrimden vazgeçtim.
Kitap kültürel belleğimize tutulan bir ayna, geçmişle bugünü birbirine bağlayan halk edebiyatı. İyi ki kelimelere dökülmüş. Anadolu’nun kadim anlatılarına ilgi duyan herkesin kitaplığında yer almalı.
Ne olur okuyun.
“Mısır uygarlığı yüzünü ölümden yana çevirmişti. Anadolu ise yüzünü hayata dönüyordu……Mısır denince insanın aklına, ehramları ve mumyalarıyla büyük bir mezarlık gelir. Oysa Anadolu denince hemen, oyun ve müzik için yapılmış tiyatro ve stadyumlar gelir.”
Anlatılar çok keyifli… Keşke kitap daha uzun olsaydı, daha derinlemesine anlatılsaydı, hatta yurdun dört bir yanından daha fazla efsaneye yer verilseydi dedim sık sık. Okurken, bazı bölümlerde bir editör dokunuşuna ihtiyaç var mıydı acaba diye de düşünmeden edemedim. Ancak, sonra kararımı değiştirdim: Bu haliyle sanki doğrudan topraktan çıkmış, ham, tıpkı efsaneler gibi daha etkileyici diyerekten fikrimden vazgeçtim.
Kitap kültürel belleğimize tutulan bir ayna, geçmişle bugünü birbirine bağlayan halk edebiyatı. İyi ki kelimelere dökülmüş. Anadolu’nun kadim anlatılarına ilgi duyan herkesin kitaplığında yer almalı.
Ne olur okuyun.
“Mısır uygarlığı yüzünü ölümden yana çevirmişti. Anadolu ise yüzünü hayata dönüyordu……Mısır denince insanın aklına, ehramları ve mumyalarıyla büyük bir mezarlık gelir. Oysa Anadolu denince hemen, oyun ve müzik için yapılmış tiyatro ve stadyumlar gelir.”
December 30, 2024
Küçüklüğümden beri babamın ağzından dinlediğim öyküleri burda yazarımızdan okumak inanılmaz keyifli oldu benim için. Çanakkale'de büyüdüğüm için de ayrı bir keyif verdi orada geçen kısımları okumak. Yunan mitolojisini mitlerini çok sevdiğim bildiğim için bunların güzel ülkemizle olan bağlantılarını öğrenmek beni çok mutlu etti. ileride tekrar okumak istediğim bir kitap oldu bolca şey öğrendim. keşke daha çok okunsa daha çok bilinse yazarımız. Yerli bir Homerosumuz varmış resmen. Diğer kitaplarından okumaya kesinlikle devam edeceğim.
Mitoloji ve efsanelere aşinalığı olmayan biri için okuması biraz yorucu olabilir ama yazarımız zaten açıklıyor her kısımda da o yüzden başta bu kimdi şu neydi diye sıkılırsanız bence devam edin çünkü zaten bağlantılı değil bölümler. Okurken en çok sevdiğim şey bazı kelime kökenlerinin, şehir isimlerinin ve geleneklerin geldiği yerleri öğrenmek oldu.
Mitoloji ve efsanelere aşinalığı olmayan biri için okuması biraz yorucu olabilir ama yazarımız zaten açıklıyor her kısımda da o yüzden başta bu kimdi şu neydi diye sıkılırsanız bence devam edin çünkü zaten bağlantılı değil bölümler. Okurken en çok sevdiğim şey bazı kelime kökenlerinin, şehir isimlerinin ve geleneklerin geldiği yerleri öğrenmek oldu.
December 29, 2021
Halikarnas Balıkçısı, Anadolu’da bir çok gelenek ve göreneğin nasılda Yunan’ mitolojisinden etkilendiğini gözler önüne seriyor. Hatta İslam kültürünün bile bu geçmiş efsanelerden nasıl etkilendiğini görüyorsunuz.
Bildiğimiz mitolojik efsanelerin bize etkilerini anlamak açısından çok yararlı olacaktır. Mesela birçok yerin veya kişilerin isim babası mitolojik efsaneler olduğunu (kaynaklandığını) hatırlıyoruz.
Kitabın adının Anadolu Efsaneleri olması biraz garip, çünkü kitap olduğu gibi mitolojik bilgiler içeriyor.
Profesyonel olarak bu işin uzmanı sayılmayacak bir yazar olabilir ama o coğrafyada yaşayan bir insan olarak, bu efsaneleri bize en iyi aktarabilecek bir yazar olduğunu anlıyorum.
Bildiğimiz mitolojik efsanelerin bize etkilerini anlamak açısından çok yararlı olacaktır. Mesela birçok yerin veya kişilerin isim babası mitolojik efsaneler olduğunu (kaynaklandığını) hatırlıyoruz.
Kitabın adının Anadolu Efsaneleri olması biraz garip, çünkü kitap olduğu gibi mitolojik bilgiler içeriyor.
Profesyonel olarak bu işin uzmanı sayılmayacak bir yazar olabilir ama o coğrafyada yaşayan bir insan olarak, bu efsaneleri bize en iyi aktarabilecek bir yazar olduğunu anlıyorum.
This entire review has been hidden because of spoilers.
October 15, 2017
(Daha önce mitoloji ile ilgili bir kitap okuyup okumadığımı hatırlamıyorum.)
Minik parçalar halinde anlatılmış.Bir sürü kişi vardı.Sizin de benim gibi mitoloji ile çok ilginiz yoksa bu kitapla başlamayın diyebilirim sanırım.
Kitapla ilgili aklımda kalacak tek şey Amazonların Ordu ilindeki bir bölgede yaşadıklarının düşünülmesi olacak sanırım.Daha önce Karadeniz bölgesinde yaşadıklarını duymuştum ama başka ülkelerde olduğunu sanıyordum.
Minik parçalar halinde anlatılmış.Bir sürü kişi vardı.Sizin de benim gibi mitoloji ile çok ilginiz yoksa bu kitapla başlamayın diyebilirim sanırım.
Kitapla ilgili aklımda kalacak tek şey Amazonların Ordu ilindeki bir bölgede yaşadıklarının düşünülmesi olacak sanırım.Daha önce Karadeniz bölgesinde yaşadıklarını duymuştum ama başka ülkelerde olduğunu sanıyordum.
November 18, 2023
Kuzeydogu Anadolu’nun matriarkal zamanlarinda yasamış olan büyük tanrica Kybele’den başlayarak , daha iyi ok atmak icin memelerini kesen Amazon kadinlari efsanelerine ardindan Kybele’nin doğurduğuna inanilan büyük tanri Zeus’un gelmesiyle patriarkal düzene gecen Güney ve Güneydogu Anadolu topraklarına uzanan efsanelerin derlendiği, okumasi son derece keyifli bir kitap.
Cevat Sakir Kabaagacli maalesef gec kesfettigim bir yazar. Metinlerini okumaktan cok buyuk zevk aliyorum!
Cevat Sakir Kabaagacli maalesef gec kesfettigim bir yazar. Metinlerini okumaktan cok buyuk zevk aliyorum!
Read
October 12, 2025Mitolojiyi oldum olası çok sevdim. Olayları, zamanları ve kahramanları hiçbir zamanda aklımda tutamadım. Tutmama gerek var mı? Bence yok. O zaman sorun da yok. Dinlerken, okurken, konuşurken aldığım tat baki.
🌬
Halilarnas Balıkçısı'nın Anadolu'ya ait toparladığı mitler var bu kitapta. Öyle derinlemesine değil. Anlaşılırlığı oldukça kolay.
🌬
Halilarnas Balıkçısı'nın Anadolu'ya ait toparladığı mitler var bu kitapta. Öyle derinlemesine değil. Anlaşılırlığı oldukça kolay.
November 8, 2017
İnanılmaz güzel hikayeler ile bezeli bir "kaynak". Daha önce neden elime geçmedi diye düşünüyorum. Bir soluk da okuyacağınız bir kitap ama bittiği andan itibaren elleriniz klavyede araştırmaya başlıyorsunuz yazılanları. Baskı kalitesi gayet iyi ve editör çok temiz bir iş çıkarmış.
August 2, 2021
Usta, Yunan mitojisinin büyük bir çoğunluğuna ev sahipliği yapan Anadolu topraklarında geçen mitlerle tarihin izlerini yansıtmış. Cevat Şakir bulunduğu toprakların hikayelerini anlamasaydı, Halikarnas Balıkçısı olamazdı.
December 19, 2024
Anadolu'nun zengin mitolojik dünyasını keşfetmek isteyenler için benzersiz bir kayna. Kitap, antik Anadolu medeniyetlerinin tanrılarını ve tanrıçalarını, onların mitolojilerini, hikayelerini ve inanç sistemlerini detaylı bir şekilde ele alıyor.
August 30, 2018
Kim derdi ki Anadolu hakkında hikayelerden ve tarihsel olaylardan oluşan bu kitap hayata bakışımı değiştirecek
June 19, 2021
Bu kitabın ilkokul müfredatına alınması lazım. Bugün değil ama ilerde bir gün.
September 19, 2023
Kitabı okumadan önce Yunan tanrıları ve genel olarak Anadolu tarihi üzerine bilgi sahibi olunması gerekli. Diğer türlü kitap okunması zor bir hale gelir.
June 9, 2024
Anadolunun kültür tarihsel olarak ne kadar zengin bir coğrafya olduğuna bir kez daha tanık oluyorsunuz.
September 7, 2024
Balıkçı ortaya koca koca yalanlar atıyor
August 19, 2025
Uyumadan masal gibi okumasi keyifli.
November 23, 2025
ilk cümlesini okuduğum an çok seveceğimi biliyodum. kutsal kitaplarım listesine bir yenisi eklendi kızlar. anadolu bana en çok ilham veren şeylerden biri olduğu için çok tatmin etti yani. bu arada konu mitoloji olunca benim algılar süper düşük, zaten derse ara vereyim diye okuduğum kitaptan 11 sayfa not almışım anlamak için. o yüzden başucumda duran bi kitap olsun istiyorum ve sevdiğim alıntıları/fav fun factleri bırakıyorum:
kıble, bereket tanrısı kibeleden geliyomuş! kızılbaşlar her ilkbahar (attis/temmuz'un dirilmesinde) en yakışıklığı erkeği ev ev gezdiriyolarmış. buna "temmuzluk" diyolarmış, damızlık burdan geliyomuş??? mesela anadolu, çin ve hindistan'ın erken dönemlerinde olduğu gibi matriyarkalmış, anaerkilmiş tabi ki. zaten kitapta, tüm topluluklar önce anaerkildir diyo. kibele, ana tanrıçamıs, ne zamanki zeus'u doğuruyo ve tanrı annesi oluyor, işte o zaman patriyarka doğuyo. inanılmaz bence. etrüsklerde, labrisler (iki taraflı baltalar), bir demet demir çubukla sarılarak bir büyüklük simgesi olarak taşınırmış, bu demete faşiyo denirmiş, faşist burdan geliyomuş???
"ilk insanlarca hayat -sürekli değil ama- ayrılma ve kavuşmadan ibaret bir gidiş geliş sayılırdı"
"yaratılış, insanı topraktan yaratmadı. çünkü insan toprak yemez. ağaçlar ışığı gıdaya çevirirler. insan güneş ışığından ibarettir. bunu anlayana her dilde 'aydın, münevver' derler, ışıklı demektir"
kıble, bereket tanrısı kibeleden geliyomuş! kızılbaşlar her ilkbahar (attis/temmuz'un dirilmesinde) en yakışıklığı erkeği ev ev gezdiriyolarmış. buna "temmuzluk" diyolarmış, damızlık burdan geliyomuş??? mesela anadolu, çin ve hindistan'ın erken dönemlerinde olduğu gibi matriyarkalmış, anaerkilmiş tabi ki. zaten kitapta, tüm topluluklar önce anaerkildir diyo. kibele, ana tanrıçamıs, ne zamanki zeus'u doğuruyo ve tanrı annesi oluyor, işte o zaman patriyarka doğuyo. inanılmaz bence. etrüsklerde, labrisler (iki taraflı baltalar), bir demet demir çubukla sarılarak bir büyüklük simgesi olarak taşınırmış, bu demete faşiyo denirmiş, faşist burdan geliyomuş???
"ilk insanlarca hayat -sürekli değil ama- ayrılma ve kavuşmadan ibaret bir gidiş geliş sayılırdı"
"yaratılış, insanı topraktan yaratmadı. çünkü insan toprak yemez. ağaçlar ışığı gıdaya çevirirler. insan güneş ışığından ibarettir. bunu anlayana her dilde 'aydın, münevver' derler, ışıklı demektir"
December 7, 2023
" Smyrna adının kaynağını araştıranlar bir sürü mitolojik kargaşalıklara sebep olmuşlardır. Bir söylentiye göre bu ad hem İzmir'i, hem Efes'i kuran Amazonun adıdır.."
"İspanyol kaşifi Orellana Güney Amerika' da savaşçı kadınlara rasgeldiğinden dolayı Maranon nehrine Amazon adını takmıştı.."
" İo, böyle diyar diyar kaçarken Boğaziçi'nden geçer. Onun için Boğaziçi'ne Buzağı geçidi anlamına gelen Bosphorus adı takılır.. İo daha birçok yerler gezecektir; buzağı olarak kıyılarında ilk koştuğu denize «İoniyen» diye onun adı verileceğini ve Kafkasya'ya gelirken geçtiği yere, uzak zamanlara kadar Buzağı geçidi (Bosforus) denileceğini ve onun torunlarından Herakles adında bir kahraman doğup onu bağlayan zincirleri koparacağını ve ona özgürlüğünü yeni den vereceğini söyler.."
"Gelelim Çanakkale boğazına: Boğazı güya deniz tanrısı Poseidon, karaların arasına girerek ve topraklan ikiye bölerek açmış.."
" Anadolu' da matriyarkal toplumun baştanrısı dişiydi, yani Kybele idi. Bu tanrıça Anadolu'dan hemen hemen bütün Yakındoğu'ya yayıldı. Phrygia dilinde adı Kybebe ya da Kybele idi. Hayat ve bereketin tanrıçası ve bütün tanrıların, insanların ve vahşi doğanın anası sayılı yordu. İşte bunun için kendisine çoğu kez «Bil yük Ana! » diye yalvarılırdı.."
" Tahtacılar gibi Anadolu'nun pek eski yerlilerinden olan Kızılbaşlar her ilkbaharda, yani Temmuz ya da Attis'in yeni baştan dirildiği ya da doğduğu günde köyün en yakışıklı delikanlısını ev ev gezdirirlerdi. Bu delikanlı, Temmuz'un doğuşunu ve kadınlarca temsil edilen Kybele'ye kavuşmasını taklit ederdi. Delikanlıya damızlık denilirdi. Bu sözcük «Temmuzluk» dan gelmedir. Yani damızlık, ister insan olsun ister hayvan, Temmuz, Adonis ve Attis'i simgelemektedir.."
" Erkekliğin Kybele'ye kurban edilmesi sevap sayılırdı. İşte bundan dolayı tam bir kökten kesiliş ve özverililiğin (insan yerine koyun kurban etmek gibi) hafifletilmiş ve simgeleş tirilmiş biçimi olan sünnet, Sami ırkında gelenek oldu. Tam kökünden sünnet, Kybele'ye tapanlarda, simgesel sünnet de Sami ırkında, yani Yahudi ve Araplarda, platonik sünnet de kadınla ilişkide bulunmayan Hıristiyan rahiplerinde hala uygulanır.. Attis ya da Adon doğdu diye büyük şenlikler yapılır ve tanrıyı simgeleyen küçük bir heykel suda (özellikle nehirde) yıkanırdı. Böylece dünyada vaftiz ayininin temeli atıldı.. Adı «Hübel»e çevrilerek Kybele Mekke' ye de götürüldü ve Kabe'ye dikildi. Yalnız, Kabe'ye konulurken bir kolu kırıldığı için Kureyş kabilesi ona bir altın kol yaptırdı. Onun çevresinde tavaf edilirdi. Kıble sözü tanrıçanın adındandır. Uhud savaşında Ebu Süfyan muzaffer olunca, «Ulu Hübel» diye naralar atmaya koyulmuştu. Hazreti Peygamber, Allah-ü Ala vel ecel ! » sözleriyle yanıtlamıştı. "
" Demete İtalyanca «faşiyo» denilir; «faşist» sözcüğü buradandır.."
" Mısır denince insanın aklına, ehramları ve mumyalarıyla büyük bir mezarlık gelir. Oysa Anadolu denince hemen, oyun ve müzik için yapılmış tiyatro ve stadyumlar gelir.."
" Ormanlarla ilgili Anadolu kaynaklı iki efsane vardır. Birisi Klity efsanesi. Klity güzel bir köylü kızıdır. Apollon, (yani güneş) her gün ateş arabasıyla göklerden geçerken kız güneş tanrısını görür ve ona aşık olur. Utangaç ve pısırık aşık kız güneşe sevgisini bildirmez. Fakat sabahtan akşama dek toprakların üzerinde oturup, güneş tanrısı gökler boyunca gezeleyip dururken gözlerini ondan ayırmaz. Zavallı kızcağız böyle güneşe baka baka, yüzünü hep güneşe çeviren «güneş çiçeği» olur. Bizde ise bu güneş çiçeğine çoğunca «ayçiçeği » deriz.."
"İspanyol kaşifi Orellana Güney Amerika' da savaşçı kadınlara rasgeldiğinden dolayı Maranon nehrine Amazon adını takmıştı.."
" İo, böyle diyar diyar kaçarken Boğaziçi'nden geçer. Onun için Boğaziçi'ne Buzağı geçidi anlamına gelen Bosphorus adı takılır.. İo daha birçok yerler gezecektir; buzağı olarak kıyılarında ilk koştuğu denize «İoniyen» diye onun adı verileceğini ve Kafkasya'ya gelirken geçtiği yere, uzak zamanlara kadar Buzağı geçidi (Bosforus) denileceğini ve onun torunlarından Herakles adında bir kahraman doğup onu bağlayan zincirleri koparacağını ve ona özgürlüğünü yeni den vereceğini söyler.."
"Gelelim Çanakkale boğazına: Boğazı güya deniz tanrısı Poseidon, karaların arasına girerek ve topraklan ikiye bölerek açmış.."
" Anadolu' da matriyarkal toplumun baştanrısı dişiydi, yani Kybele idi. Bu tanrıça Anadolu'dan hemen hemen bütün Yakındoğu'ya yayıldı. Phrygia dilinde adı Kybebe ya da Kybele idi. Hayat ve bereketin tanrıçası ve bütün tanrıların, insanların ve vahşi doğanın anası sayılı yordu. İşte bunun için kendisine çoğu kez «Bil yük Ana! » diye yalvarılırdı.."
" Tahtacılar gibi Anadolu'nun pek eski yerlilerinden olan Kızılbaşlar her ilkbaharda, yani Temmuz ya da Attis'in yeni baştan dirildiği ya da doğduğu günde köyün en yakışıklı delikanlısını ev ev gezdirirlerdi. Bu delikanlı, Temmuz'un doğuşunu ve kadınlarca temsil edilen Kybele'ye kavuşmasını taklit ederdi. Delikanlıya damızlık denilirdi. Bu sözcük «Temmuzluk» dan gelmedir. Yani damızlık, ister insan olsun ister hayvan, Temmuz, Adonis ve Attis'i simgelemektedir.."
" Erkekliğin Kybele'ye kurban edilmesi sevap sayılırdı. İşte bundan dolayı tam bir kökten kesiliş ve özverililiğin (insan yerine koyun kurban etmek gibi) hafifletilmiş ve simgeleş tirilmiş biçimi olan sünnet, Sami ırkında gelenek oldu. Tam kökünden sünnet, Kybele'ye tapanlarda, simgesel sünnet de Sami ırkında, yani Yahudi ve Araplarda, platonik sünnet de kadınla ilişkide bulunmayan Hıristiyan rahiplerinde hala uygulanır.. Attis ya da Adon doğdu diye büyük şenlikler yapılır ve tanrıyı simgeleyen küçük bir heykel suda (özellikle nehirde) yıkanırdı. Böylece dünyada vaftiz ayininin temeli atıldı.. Adı «Hübel»e çevrilerek Kybele Mekke' ye de götürüldü ve Kabe'ye dikildi. Yalnız, Kabe'ye konulurken bir kolu kırıldığı için Kureyş kabilesi ona bir altın kol yaptırdı. Onun çevresinde tavaf edilirdi. Kıble sözü tanrıçanın adındandır. Uhud savaşında Ebu Süfyan muzaffer olunca, «Ulu Hübel» diye naralar atmaya koyulmuştu. Hazreti Peygamber, Allah-ü Ala vel ecel ! » sözleriyle yanıtlamıştı. "
" Demete İtalyanca «faşiyo» denilir; «faşist» sözcüğü buradandır.."
" Mısır denince insanın aklına, ehramları ve mumyalarıyla büyük bir mezarlık gelir. Oysa Anadolu denince hemen, oyun ve müzik için yapılmış tiyatro ve stadyumlar gelir.."
" Ormanlarla ilgili Anadolu kaynaklı iki efsane vardır. Birisi Klity efsanesi. Klity güzel bir köylü kızıdır. Apollon, (yani güneş) her gün ateş arabasıyla göklerden geçerken kız güneş tanrısını görür ve ona aşık olur. Utangaç ve pısırık aşık kız güneşe sevgisini bildirmez. Fakat sabahtan akşama dek toprakların üzerinde oturup, güneş tanrısı gökler boyunca gezeleyip dururken gözlerini ondan ayırmaz. Zavallı kızcağız böyle güneşe baka baka, yüzünü hep güneşe çeviren «güneş çiçeği» olur. Bizde ise bu güneş çiçeğine çoğunca «ayçiçeği » deriz.."
Displaying 1 - 30 of 32 reviews