Diploma Democracy: The Rise of Political Meritocracy

by Mark Bovens, Anchrit Wille

Lay politics lies at the heart of democracy. Political offices are the only offices for which no formal qualifications are required. Contemporary political practices are diametrically opposed to this constitutional ideal. Most democracies in Western Europe are diploma democracies - ruled by those with the highest formal qualifications. Citizens with low or medium educational qualifications currently make up about 70 percent of the electorates, yet they have become virtually absent from almost all political arenas. University graduates have come to dominate all political institutions and venues, from political parties, parliaments and cabinets, to organised interests, deliberative settings, and Internet consultations. This rise of a political meritocracy is part of larger trend. In the information society, educational background, like class or religion, is an important source of social and political divides. Those who are well educated tend to be cosmopolitans, whereas the lesser educated citizens are more likely to be nationalists.
This book documents the context, contours, and consequences of this rise of a political meritocracy. It explores the domination of higher educated citizens in political participation, civil society, and political office in Western Europe. It discusses the consequences of this rise of a political meritocracy, such as descriptive deficits, policy incongruences, biased standards, and cynicism and distrust. Also, it looks at ways to remedy, or at least mitigate, some of the negative effects of diploma democracy.

Genres: Politics, Society

256 pages, Hardcover

First published October 19, 2011

Reviews

[Wilte · Rating 3 out of 5]

Aardig boekje, Nederland en kamerleden steeds hoger opgeleid. Na ontzuiling nieuwe kloof tussen hoog- en laagopgeleid. Lager opgeleiden niet meer vertegenwoordigd in parlement waardoor onderwerpen/standpunten die zij belangrijk vinden ondersneeuwen. Mogelijke oplossingen dichten kloof: rferenda, opkomstplicht

[Sebastian · Rating 3 out of 5]

Bovens, Mark, en Anchrit Wille, Diplomademocratie. Over de spanning tussen meritocratie en democratie (Amsterdam: Bert Bakker, 2011). Bovens en Wille tonen aan dat het onderscheid tussen kosmopolieten en nationalisten samenvalt met verschillen in het opleidingsniveau. Hun analyse biedt goede aanknopingspunten voor een beter begrip van de veranderingen in de publieke steun voor de krijgsmacht. Volgens de auteurs is in het afgelopen decennium de kloof tussen de hoger opgeleiden (kosmopolieten) en de middelbaar en lager opgeleiden (nationalisten) groter en zichtbaarder geworden. Deze kloof tussen burgers achten zij relevanter dan de vermeende – en volgens Bovens en Wille niet bestaande – kloof tussen de overheid en de burger. Hoger en lager opgeleiden komen elkaar tegenwoordig nauwelijks meer tegen:

Hebt u een academische bul, dan heten uw kinderen Floris of Fleur, u kijkt naar de publieke omroep, leest een van de voormalige PCM- bladen en misschien ook nog de Elsevier en Vrij Nederland. U stemt GroenLinks, D66, PvdA of VVD. Uw kinderen zitten op een lagere school met bijzondere signatuur en gaan, als het even kan, door naar een categoriaal gymnasium of een lyceum. Fleur zit op hockey en Floris mag voetballen, maar dan wel bij HVV of AFC. Als ze schaatsen, hebben ze noren. In de zomer gaat u kamperen in Frankrijk of naar een appartement in Toscane.
​​Hebt u een lbo- of mbo-diploma, dan heten uw kinderen Kevin of Kimberley, u kijkt naar SBS6 of RTL, u leest een lokale krant (als u nog een krant leest) en misschien de Panorama of de Story in de leesmap. U stemt SP, PVV of blijft thuis. Uw kinderen zitten op een buurtschool en gaan daarna door naar een van de grote vmbo- scholen. Kevin voetbalt en Kimberley ook, of ze gaat naar handbal. Als ze schaatsen, rijden ze op hockey- of kunstschaatsen. In de zomer gaat u naar de stacaravan of met de charter naar Spanje of Turkije.

Bovens en Wille maken duidelijk dat hoger opgeleiden andere belangen en voorkeuren hebben dan lager opgeleiden. Hoger opgeleiden vinden natuur en milieu, duurzaamheid, internationale solidariteit en Europese samenwerking belangrijk. Zij staan open voor de multiculturele samenleving. Lager opgeleiden hechten groter belang aan leefbaarheid, bestrijding van de criminaliteit, beperking van de migratie, nationale identiteit en monoculturalisme. Zij staand argwanend tegenover Europese samenwerking. De opkomst van populistische partijen is volgens Bovens en Wille ten dele een reactie op de overheersing van de hoger opgeleiden in politiek en samenleving. Erg veel zorgen over deze opkomst maken zij zich overigens niet:

Het meer positieve, en wat ons betreft meest waarschijnlijke, scenario is dat die opkomst toch vooral een correctie is op de eenzijdige politieke agenda van de afgelopen decennia en dat de programmapunten van de nieuwe populistische partijen in gematigde vorm worden overgenomen door de bestaande politieke partijen. Ook zullen de nationalistische nieuwkomers zich gematigder gaan opstellen en zich voegen in het parlementaire stelsel.
Cijfer: 7. Gelezen: mei 2011.

[Roald Bakker · Rating 4 out of 5]

Dit boek laat uitstekend zien dat sociale immobiliteit en segregatie de motor is van ressentiment onder kiezers. Een oogopener, zoals dat zo mooi genoemd wordt. Boek had ook een essay van 60 pagina's kunnen zijn, want het staat bol van herhalingen.

[Jorg · Rating 5 out of 5]

Hoewel het ondertussen al elf jaar oud is nog steeds een enorm belangrijk en relevant boek. Er zitten wat schoonheidsfoutjes of opvallende keuzes in het boek (zoals: variatie in wat een grote en kleine afwijking in de cijfers is). Ook is het opvallend dat, hopelijk, onbewust de schrijvers ook zelf in de val trappen die ze beschrijven en lager opgeleiden neerzetten als incompetente burgers. Deze kleine butsjes op het blazoen van de schrijvers zijn echter gemakkelijk te vergeven. Zeker als je het boek met de kennis van nu (forum, toeslagen, etc.) leest. Een van de mooiste omschrijvingen wat er mis is met de meritocratische democratie staat op pagina 115, waar het vergeleken wordt met een tijdrit bij het wielrennen: iedereen heeft in theorie dezelfde kansen, want je doet het alleen, maar niet iedereen heeft dezelfde talenten of hetzelfde doorzettingsvermogen. Ook de gesuggereerde oplossingen zijn nog steeds het lezen waard.
Kortom, een aanrader voor elke beleidsmaker, -bepaler en politicus van elk pluimage.