علامه سید مرتضی عسکری در سال ۱۲۹۳ شمسی در سامراء در خاندان علم و دانش پرور عریقی متولد شد. پدر بزرگوار ایشان، آیت الله سید محمد حسینی معروف به شیخ الاسلام فرزند آیت الله سید اسماعیل شیخ الاسلام و داماد آیت الله میر محمد شریف عسکری تهرانی معروف به خاتمةالمحدثین بود. ایشان از ده سالگی به حوزه های علوم دینی پای گذاشت، مقدمات و بخش هایی از سطوح را در همان شهر تحصیل کرد و در سال ۱۳۱۰ شمسی در عصر مرجعیت آیت الله العظمی حائری به حوزه علمیه قم مشرف و ادامه دروس سطوح را در محضر بزرگانی همچون آیت الله شیخ محمدحسین شریعتمدار ساوجی و آیت الله سید شهاب الدین مرعشی در فقه و اصول و لمعه و قوانین و رسایل و مکاسب و بخشی از کفایه را تعلم کرد. وی سپس از آنجا به سامراء بازگشت و ادامه کفایه و فقه اجتهادی و اصول خارج را از اساتید بزرگ آن شهر از جمله آیتالله آقا میرزا حبیب الله اشتهاردی و آیتالله سید محمدرضا شوشتری تحصیل کرد.
ایشان در سن قریب ۲۰ سالگی اولین حرکت اجتماعی خود را با تأسیس مدرسهای کوچک در سامراء شروع کرد و بعدها این کار را در شهر کاظمین(۱۳۶۳هـ.ق) با تأسیس مدرسه ابتدایی ادامه داد. این مدارس بعدها به شهرهای بصره، دیوانیه، حله، کاظمین و نعمانیه پای نهاده و در مقاطع مختلف مهدکودک، دبستان و دبیرستان ، دخترانه و پسرانه و مراکزی برای تعلیم و تربیت بزرگسالان گسترش یافت و بعدها در سال ۱۳۸۴هـ.ق. به تأسیس یک دانشگاه با دو دانشکده علوم اسلامی و ادبیات عربی ادامه یافت. این مجموعه بزرگ و بسیار موثر تا زمانی که ایشان از عراق هجرت کرده و به لبنان و بعد به ایران آمد، برپا بود و در سال ۱۳۸۹هـ.ق. به دست دولت بعثی عراق نابود شد.
یکی دیگر از حرکات اجتماعی بزرگ ایشان، مبارزات سیاسی گستردهای بود که از عصر دولت پادشاهی عراق تا عصر حزب بعث برای احقاق حقوق شیعیان عراق انجام داد. ایشان در این دوران در راس روحانیان مبارز عراق بود و شهدای بزرگی چون آیتالله سید محمدباقر صدر و سید مهدی حکیم و سید محمدباقر حکیم در شمار این گونه از علما قرار داشتند که ایشان سرانجام با روبرو شدن با خطر اعدام از عراق گریخت.
یکی دیگر از کارهای اجتماعی ایشان تشکیل و تاسیس صندوق خیریه ای بود که با برپا کردن دو درمانگاه و سپس شروع به ایجاد یک بیمارستان بزرگ ادامه یافت و با بیرون آمدن از عراق به سرنوشت نامعلومی گرفتار شد و این مجموعه کاری شبیه به کمیته امداد امام انجام میداد.
از بزرگترین کارهای علامه تحقیقات نوینی است که شهرت ایشان بیشتر مرهون آن است. این تحقیقات کارهای نو و روشهای نوینی در تحقیقات اسلامی پدید آورد و در واقع راه نوینی در تبیین اسلام شیعی و دفاع از آن بود. اولین نمونه از این گونه تحقیقات در سال ۱۳۷۵ه.ق به نام “عبدالله بن سبا و اساطیر اخری” نشر یافت که در عالم اسلام شهرت یافت و تاثیرگذار شد و در مجله الازهر، دو مقاله و نقد در مورد آن نوشته شد.این کتاب تا حدود ۴ جلد ادامه یافت. بعد از ان “خمسون ومئة صحابی مختلق”(یکصد و پنجاه صحابى ساختگى) در سه جلد و “معالم المدرستین” در ۳ جلد و “القران الکریم و روایات مدرستین”در ۳ جلد و سر انجام محموعه بزرگی از رساله های کوچک به نام بر گستره کتاب و سنت، بخشی از تالیفات ایشان میباشد. این کتابها به زبانهای انگلیسی، فارسی، ترکی و اردو و بخشی از آنها به زبانهای ایتالیائی، روسی و … ترجمه و نشر شده اند.
علامه بیش از سی و پنج سال قبل به ایران آمد و ازهمان ابتدا به ادامه راهی که در عراق آغاز کرده بود، پرداخته، تبلیغ و ترویج و تحقیق و خدمت به محرومان و اقامه جماعت و بعدها تاسیس مراکز علمی همچون دانشکده علوم اسلامی را وجهه همت خویش قرار داد. امروز دانشکده اصول الدین که سالها از تاسیس آن میگذرد، در شهر های قم، دزفول و تهران در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا مشغول و کار پرورش محقق را بر عهده گرفته است. بحثهای علمی و مناظرات ایشان با دانشمندان مذاهب و ادیان گوناگون جهان، بسیار روشنگرانه و منحصر به فرد است و بسیاری از این مباحثات به صورت کتاب انتشار یافتهاند. علامه عسکری، ریاست دانشکده اصولالدین را که خود بنیانگذار آن بودهاند، بر عهده داشتند. ایشان در سومین همایش چهرههای ماندگار در مهر ماه سال ۸۲ به عنوان یکی از نخبگان فرهیخته و برجسته علمی ـ فرهنگی معرفی شدند. همچنین بزرگداشت علامه عسکری در سومین اجلاس مجمع جهانی اهل بیت ـ علیهمالسلام ـ در تابستان سال ۱۳۸۲ در تهران برگزار شد.
گزیده فعالیتها و آثار علمی علامه عسکری الف) تألیفات عربى ۱ـ مئة و خمسون صحابى مُختلَق (سه جلد)؛ ترجمه فارسی: یکصد و پنجاه صحابى ساختگى. ۲ ـ عبدالله بن سبا و أساطیر أخرى (دو جلد)؛ عنوان ترجمه فارسی: عبدالله بن سبا و دیگر افسانههای تا
اين جوري بايد بنويسم كه اين كتاب اين قدر قوي و مستند نوشته شده كه حد نداره، خدا رحمت كنه علامه رو كه اين قدر دقيق به موضوعات مي پرداخت و تسلط بي نظيري روي موضوعاتي داشت كه كار مي كرد. من از دوران راهنمايي با كتابهاي ايشون آشنا شدم و يادم مياد اين قدر برام مفيد بود كه سعي كردم تمام كتابهايي كه از ايشون ترجمه شد رو بخونم. به زيبايي نقش عايشه رو در دوران خلفا و حضرت علي توضيح دادن و به كلي خواننده متوجه بازيگري و نقش عايشه و تاثيرگذاري او در حوادث اسلام مي شه.
⭕در جلد سومِ 《نقش عایشه در تاریخ》 (انتشارات: مجمع علمی اسلامی (پخش:دفتر نشر کوکب)) میرسیم به همپوشانی زندگی امُّالمومنین عایشه و دوران خلافت معاویه(لعنت الله علیه) معاویه از کسانی بود که تا زمان فتح مکه توسط لشگریان اسلام و آن هم با اکراه مسلمان نشد و کسانی که به این نحو مسلمان شده بودند در زمان پیامبر نزد مسلمانان هیچ جایگاهی نداشتند (برعکسِ زمان جاهلیت)، به همین دلیل و به دلیل مقام بالای اهل بیت،در زمان معاویه، جعل حدیث شدت گرفت،جعل احادیث در رثای خلفای سهگانه و مخصوصا خلیفه سوم و احادیثی علیه اهل بیت. در قبال این وضع، ام المومنین عایشه دو رویکرد در زمانهای مختلف دارد تا قبل از شکراب شدن میانهی او و معاویه در رثای عثمان (که او خود یکی از کسانی بود که مردم را علیه عثمان تهییج میکرد) حدیث میگفت و بعد از شکراب شدن میانه، حتی احادیثی در رثای اهل بیت و حضرت خدیجه سلام الله علیهم نقل کرده است
⭕ویژگیای که این کتاب رو از کتابهای مشابه خودش متمایز میکنه، روش علامه در تحقیق و نویسندگی کتاب هست اول اینکه علامه به دوری از تعصب به متون دست اول مراجعه کرده و برای سند از کتب قرن۵ به بعد به عنوان تنها مرجع استفاده نکرده است و ویژگی بعد اینکه برای هر مطلب چندین سند ارائه میکنند و در سه مرحله مطالب را گزینش کردهاند: ۱.بررسی اسناد مباحث ۲.بررسی تک تک راویان درصورت لزوم ۳.تطبیق با سایر روایات
⭕این ۳ جلد کتاب جدای از مفید بودن برای بررسی زندگی ام المومنین عایشه،کتابی است برای مطلع شدن از وقایع صدراسلام که حتما توصیه میکنم بخونید
⭕بخشی از کتاب: (معاویه به مغیره بن شعبه میگوید) ابوبکر به حکومت رسید و... تا مُرد نامش نیز به همراهش مُرد آنگاه عُمَر به حکومت رسید، چند روزی بیش از مرگش نگذشت که هیچچیز از او باقی نماند ...... درحالی که نامِ این مردِ هاشمی (=پیامبر) را هرروز ۵بار، در سراسر جهان اسلام به فریاد برمیدارند... بخدای سوگند آرام نخواهم نشست، مگر اینکه این نام را دفن کنم، و این نام را مدفون سازم!