يؤكد العلماء العاملون في مجال تحليل العقل البشريّ، أنّ هذا العقل إنّما يدرك الأشياء ويتعرّف عليها من خلال مقارنتها بما يقابلها، ولا وسيلة له...
هذا البحث مأخوذ من كتاب للشهيد مرتضى المطهّري تحت عنوان "محاضرات في الدِّين والاجتماع". ويناقش المواضيع التالية : 1- شرح عبارةُ: "تُعرف الأشياء بأضدادها"، والمقصود منها 2- يجيب عن سؤال : هل صحيح أنّ العقل البشريّ قاصر عن إدراك بعض الأشياء؟! 3- كيف تكون معرفة النفس مقدمة إلى معرفة الله؟ 4- إلى أيّ حدّ يمكن معرفة الذات الإلهية؟ 5- لماذا يكثر القرآن من ذكر الحياة وآثارها وشؤونها؟
مرتضی مطهری (۱۲۹۸- ۱۳۵۸ش) مشهور به شهید مطهری یا استاد مطهری، فیلسوف، مجتهد، خطیب و نویسنده شیعه در قرن جهاردهم هجری و از مهمترین شاگردان علامه طباطبائی و امام خمینی بود. مطهری از افراد تأثیرگذار و از رهبران فکری انقلاب اسلامی ایران به شمار میرود.
مرتضی مطهری، از سال ۱۳۲۵ش آغاز به تألیف آثاری در زمینههای مختلف فلسفی، اجتماعی، اخلاقی، فقهی و تاریخی کرد و بیش از ۷۰ اثر از او انتشار یافته است. برخی از آثار او در زمان حیات و برخی دیگر پس از درگذشت وی توسط انتشارات صدرا چاپ شده است. سخنرانیها و درسهای مطهری هم در مجلدهای مختلف چاپ و منتشر شده است. علاوه بر موارد ذکر شده، نزدیک به سی هزار برگ یادداشت و فیش تحقیقی نیز از مطهری باقی مانده است. «مجموعه آثار شهید مطهری»، مجموعهای ۲۸ جلدی حاوی تمامی آثار منتشر شده از وی است که کتابهای با موضوعات مشابه، در مجلدات پیاپی جمعآوری شده است. این آثار به تفکیک موضوع عبارتند از:
اصول عقاید، از جلد یک تا چهار: حاوی آثاری مانند عدل الهی، علل گرایش به مادیگری، جهانبینی توحیدی، جامعه و تاریخ، ولاها و ولایتها، مدیریت و رهبری در اسلام، و توحید. فلسفه، از جلد پنج تا ۱۳: حاوی آثاری مانند سیر فلسفه در اسلام، شرح منظومه، اصول فلسفه و روش رئالیسم، مسئله شناخت، و نقدی بر مارکسیسم. تاریخ، جلد ۱۴ و ۱۵: حاوی کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران، و همچنین فلسفه تاریخ. سیره معصومین، از جلد ۱۶ تا ۱۸: حاوی آثاری از جمله سیری در سیره نبوی، جاذبه و دافعه علی(ع)، سیری در نهجالبلاغه، صلح امام حسن(ع)، حماسه حسینی، و داستان راستان. فقه و حقوق، از جلد ۱۹ تا ۲۱: حاوی آثاری از جمله نظام حقوق زن در اسلام، مسئله حجاب، اخلاق جنسی، امر به معروف و نهی از منکر، نظری به نظام اقتصادی اسلام، و اسلام و نیازهای زمان. اخلاق و عرفان، جلد ۲۲ و ۲۳: حاوی آثاری از جمله حکمت عملی، فلسفه اخلاق، تعلیم و تربیت در اسلام، آزادی معنوی، احترام حقوق و تحقیر دنیا، و دعا. اجتماعی-سیاسی، جلد ۲۴ و ۲۵: حاوی آثاری از جمله نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، آینده انقلاب اسلامی ایران، آزادی عقیده، مشکل اساسی در سازمان روحانیت، رهبری نسل جوان، و روابط بینالملل اسلامی. تفسیر، جلد ۲۶ تا ۲۸: حاوی کتاب آشنایی با قرآن.
خمسة أسألة يطرحها الشهيد مطهري تتمحور حول معرفة الله جلّ و علا .
هل يمكن لعقلنا القاصر أن يصل إلى معرفة الخالق جلّ جلاله ؟ كيف سخّر الله كل الموجودات في هذا الكون لنتوصل إليه حتى أقربها إلينا المتمثلة في ( أنفسنا ) ؟
بحث قيّم هو جزء مأخوذ من كتاب للشهيد مطهري تحت عنوان ( محاضرات في الدين و الإجتماع ) أتمنى أن أوفق لقراءته مستقبلا لتكون الأفكار المطروحة أكثر بيانا و وضوحا .
كتيب صغير للشيخ مرتضى مطهري او ممكن ان يكون مقدمة لبحث كبير يتلخص ب الفكرة الرئيسية حول العقل البشري ومعرفة الله :
قصور العقل البشري: الإنسان عاجز عن إدراك كمال الله بذاته لأن العقل محدود. يمكن معرفة الله عبر التجليات: الإنسان يتعرف على الله من خلال تجلياته في الكون ومظاهره التي تحمل أبعادًا من نور وظلمة. محدودية المعرفة: المعرفة الناتجة عن هذه التجليات ناقصة ومحدودة بسبب نقص الإنسان أمام عظمة الخالق.