دایرة‌المعارف هنر: جلد ۲

دایرة‌المعارف هنر #2

by رویین پاکباز

جلد دوم:
مدخل‌های ش ـ ی

ویراست جدید دایرة المعارف هنر از بخش اثلی (بدنه) و بخش‌های فرعی (پیوست) تشکیل یافته و هر بخش ترتیب الفبایی جداگانه دارد. مدخل‌های بدنه (از الف تا ی) در جلدهای یکم و دوم و پیوست‌ها در جلد سوم جای گرفته‌اند. گسترۀ این دایرة المعارف دربردارندۀ مقولات نقاشی، پیکره‌سازی، طراحی گرافیک، عکاسی، رسانه‌های نو، تصویرگری، چاپگری و طنزنگاری است. همچنین در جلدهای سه‌گانۀ آن اطلاعات سودمندی در زمینه‌های طراحی صنعتی، معماری، خوشنویسی، سفالگری و برخی هنرهای سنتی می‌توان یافت

دو جلد بدنه مجموعاً 5637 مدخل، 1143 تصویر سیاه و سفید و 374 تصویر رنگی است. در مدخل‌ها اطلاعات برگزیده‌ای دربارۀ هنرمندان، هنری‌نویسان، نظریه‌پردازان، سبک‌ها، جنبش‌ها، گروه‌ها، رسانه‌ها، اسلوب‌ها و اصطلاحات هنری عرضه شده است. از منابع متعددی در تألیف دایرة المعارف استفاده شده که فهرستی از عمده‌ترین آنها در جلد اول آمده است

اختصاص بیش از 700 مدخل به معرفی هنرمندان ایرانی معاصر از جمله ویژگی‌های بخش اصلی دایرة المعارف است. در انتخاب این گروه از هنرمندان فقط زمان شروع فعالیت آنان (پیش از سال 1377) مبنا قرار گرفته است و چه‌بسا در این انتخاب نام‌هایی از قلم افتاده باشد

پیوست یکم جلد سوم عنوان «تاریخ‌شناسی» دارد و حاوی 110 مقالۀ مصور دربارۀ تاریخ تحولات هنر در جوامع مختلف جهان است. در این مجموعه به ویژه هنر امروز کشورهای اروپایی، آسیایی، آمریکای لاتین، شمال آفریقا و خاورمیانه بررسی شده است. در میان نوشتارهای مربوط به هنر ایران، مقالۀ «هنر امروز ایران» اختصاصاً به هنرمندان و گفتمان هنری پس از سال 1377 پرداخته است. تصویرهای سیاه و سفید مرتبط با متن (427 تصویر) و نیز در مواردی تصاویر رنگی ارجاع شده به جلدهای یکم و دوم دایرة المعارف، اطلاعات موجود در نوشتارهای این بخش را تکمیل می‌کنند

پیوست دوم در جلد سوم تحت عنوان «مضمون‌شناسی» به موضوع‌ها و مواد تصویری معمول در آثار هنری جوامع مختلف اختصاص یافته و شامل 379 مدخل است. این موضوعات و مواد تصویری بسیار گوناگون و عمدتاً مشتملند بر شخصیت‌های مذهبی یا ادبی، خدایان و الهگان، جانوران، رویدادها، صحنه‌ها و نمادها. مراجعه‌کننده به این بخش از دایرة المعارف امکان می‌یابد اطلاعات مفیدی دربارۀ منشأ و مشخصات هر موضوع، تغییرات تاریخی احتمالی آن و هنرمندانی که آثاری بر این اساس پدید آورده‌اند کسب کند

822 pages, Hardcover

First published April 1, 2015

About the author

رویین پاکباز، مورخ هنر، مدرس، منتقد و نقاش برجسته معاصر است. او از آغاز دهه ۱۳۵۰ تدريس تاريخ هنر را در دانشكده هنرهاى زيبا آغاز كرد و از بنيانگذاران تدريس اين رشته در ايران بود. پاكباز از آن زمان تاكنون به تدريس تاريخ هنر، تأليف و ترجمه كتب بنيادى و پژوهش و تاريخ‏نگارى در باب هنر ايران پرداخته است. كتب تاليفى او از جمله دائرةالمعارف هنر (۱۳۷۸) از کتابهای مرجع رشته هنر هستند.