Ռոպէր Հատտէճեանի գրական ճանապարհը մարդու ներաշխարհի անընդմէջ յայտնագործումն է։ «Առաստաղը» երկհատոր վէպը ներկայացնում է հայ Սփիւռքի անկումները, երազների այն բարձրակէտը, որը աստիճանաբար փլուզւում է։ Առաջին մասում անանուն ծերունին դեռ կառչած է աւանդոյթին, ազգայինի դիմագծերին, իսկ նրա դուստրը՝ Սաթենիկը, արտագաղթելով Կանադա՝ հակառակ բուռն ցանկութեան՝ կորցնում է հայօրեն ապրելու կողմնորոշիչները։ Դեռ կարելի է մարտնչել եւ յաջողութեան հասնել անձնական երջանկութեան պաշտպանութեան մատոյցներում, պայքարել, սակայն, հայկական ոգու յարատեւութիւն յուսալ օտար միջավայրում պատրանք է, երազայնութիւն, որից ազատագրուելիս կորցնում ես ներաշխարհիդ ազգային կոչնակները։ Փուլ են գալիս հայկական «առաստաղները», եւ դա ընունում ենք առօրեայի հեւքի մէջ՝ առանց ողբերգականի գիտակցութեան, Շահնուրը կ'ասէր՝ «առանց երգի»։