What do you think?
Rate this book
Türkiye'de Beş Sene: Bir Alman Paşasının Çanakkale ve Filistin Hatıraları
Paperback. 13,50 / 21.00 cm. in Turkish. 384 p. Bu kitap, yakin tarihimizin en önemli dönemlerinden birini (1913-1918) çok ilginç yönleriyle hikâye etmektedir. Kitabin kapsadigi olaylar, bir büyük bozgundan, Balkan Harbi sonlarindan baslar ve bir büyük çöküsle Birinci Dünya Harbi yenilgisiyle sona erer. Hatira sahibi, Alman Generali Liman von Sanders (Türk ordusunun Maresal Liman Pasasi), Türkiye'ye askerî bir görevle geldigi hâlde, ister istemez, memleketimizin iç ve dis politikasini ilgilendiren birçok meseleye tanik olmustur. Zamanin Padisahi Sultan Resat'i, sonra Sultan Vahdettin'i, Sadrazam Sait Halim Pasa'yi, Talât Pasa'yi, Enver Pasa'yi yakindan tanimak firsatini bulan General, Türk ordusunun ünlü kumandanlariyla bu arada Mustafa Kemal Pasa ile cephelerde silah arkadasligi yapmistir. General Liman von Sanders'in gerek kisiler, gerekse olaylar hakkindaki yargilari oldukça ilginçtir. Bu yargilarinda bazen çelismeye de düsmüstür. Daha önce Türkiye'yi hiç görmemis, tanimamis bir yabancinin, ne kadar dikkatli de olsa her konuda hatasiz bir degerlendirmeye varmasini zaten beklememek gerekir.
432 pages, Paperback
First published November 1, 2005
21 people are currently reading
195 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
September 21, 2016
Çanakkale de ordu kumandanlığını bildiğimiz Liman Paşa anılarını 1919 da yazmış, Türk Askeri Encümeni (?) de 1921 de yorum notlarıyla Türkçe yayınlamış. Bu yeni çeviri. Tarafsız olamasa da en yakın gözden bizim yakın tarihimizi, o dönemin batılı gözünden ve en içeriden anlatması önemli.
Ortalamanın üzerindeki 20. yy Türk tarihi bilgimle bile hemen hiç bilmediğim 1917 Suriye cephesi asıl ayrıntılı yazılan ve ilgimi çeken bölüm oldu. İyi çeviri ve edisyon da okunurluğunu çok arttırmış.
Son sözü, Alman akıl ve disiplininin, nasıl olup da Doğunun karışıklığına uyduğunu anlayamadığı olmuş.
Aklımda kalan bir yorumu; yeni gelen Almanların, emir verdiklerinde ya da istekte bulunduklarında, (ve itiraz edilmediğinde) yapılacağını zannetmeleri ile dalga geçmesi.
Ayrıntılı Suriye bölümünde, o dönem bir Suriye atasözünün, "Türklerin bastığı yerde bir asır ot bitmez" dediğinden bahsediyor. Bu coğrafya gereğini yaptı ve yüzyılın bitmesine bir yıl kala yine bizi içine çekiyor. Suriye durumu ile ilgili yorum yapan herkesin en az bu ve başka kaynakları okuması halinde düşüncelerinin değişeceğinden eminim.
Ortalamanın üzerindeki 20. yy Türk tarihi bilgimle bile hemen hiç bilmediğim 1917 Suriye cephesi asıl ayrıntılı yazılan ve ilgimi çeken bölüm oldu. İyi çeviri ve edisyon da okunurluğunu çok arttırmış.
Son sözü, Alman akıl ve disiplininin, nasıl olup da Doğunun karışıklığına uyduğunu anlayamadığı olmuş.
Aklımda kalan bir yorumu; yeni gelen Almanların, emir verdiklerinde ya da istekte bulunduklarında, (ve itiraz edilmediğinde) yapılacağını zannetmeleri ile dalga geçmesi.
Ayrıntılı Suriye bölümünde, o dönem bir Suriye atasözünün, "Türklerin bastığı yerde bir asır ot bitmez" dediğinden bahsediyor. Bu coğrafya gereğini yaptı ve yüzyılın bitmesine bir yıl kala yine bizi içine çekiyor. Suriye durumu ile ilgili yorum yapan herkesin en az bu ve başka kaynakları okuması halinde düşüncelerinin değişeceğinden eminim.
November 18, 2022
What was missing from the book, what was wrong, or what Von Liman Sanders didn't know at the time:
1- Liman Von Sanders could not predict exactly where the enemy would land in the land battles at Gallipoli. Therefore, the 5th Army was not well positioned.
2- In reality, Turks did not want to open the Suez Canal line. Germany wanted the British to fight on more fronts and cut off their colonial routes. Kress von Kressenstein was not stupid either, he must have known that the Suez Channel could not be captured.
So Enver wasn't that guilty here. But as said, Enver was indeed a dreamer. Perhaps it was absurd to establish the Caucasus Army Group during the Palestine wars. But this army was very important for Azerbaijan and there was an agreement with the Caucasian countries. Azerbaijan, on the other hand, helped Turkei a lot in the Turkish War of Independence led by Mustafa Kemal Pasha in the following years.
Enver died while fighting the Soviets for Turkic independence in Central Asia. He had charged with his horse against the machine gun and he was died. The organization he founded also helped Muhammad Ali Jinnah in the establishment of Pakistan.
In the following years, India would be inspired from the Turkish War of Independence.
3- When Otto Liman von Sanders Pasha received a letter from Fahrettin Pasha, the 4th Army's Medina defense commander during the Hejaz Wars, he said that he found the hunger issue exaggerated. As a matter of fact, he showed as an example that Fahrettin Pasha was able to defend even after the Armistice of Mudros.
Fahrettin Pasha was not exaggerating. Although he was farming for the consent of the army and the people in Medina, this work was finished and the soldiers had to eat locusts for 72 days. However, they still did not surrender.
4- In the defeat of the Turks in the Battle of Nablus, the Germans were also at fault. Maybe he wanted to cover it up. In fact, most of the German officers wanted Turkiye to prolong the war and be beneficial to the Germans on the Western front. In other words, how much land the Turks lost did not matter to them. Yet not all German officers who fought in this country were so bad.
* Thanks to all of them for their services.*
1- Liman Von Sanders could not predict exactly where the enemy would land in the land battles at Gallipoli. Therefore, the 5th Army was not well positioned.
2- In reality, Turks did not want to open the Suez Canal line. Germany wanted the British to fight on more fronts and cut off their colonial routes. Kress von Kressenstein was not stupid either, he must have known that the Suez Channel could not be captured.
So Enver wasn't that guilty here. But as said, Enver was indeed a dreamer. Perhaps it was absurd to establish the Caucasus Army Group during the Palestine wars. But this army was very important for Azerbaijan and there was an agreement with the Caucasian countries. Azerbaijan, on the other hand, helped Turkei a lot in the Turkish War of Independence led by Mustafa Kemal Pasha in the following years.
Enver died while fighting the Soviets for Turkic independence in Central Asia. He had charged with his horse against the machine gun and he was died. The organization he founded also helped Muhammad Ali Jinnah in the establishment of Pakistan.
In the following years, India would be inspired from the Turkish War of Independence.
3- When Otto Liman von Sanders Pasha received a letter from Fahrettin Pasha, the 4th Army's Medina defense commander during the Hejaz Wars, he said that he found the hunger issue exaggerated. As a matter of fact, he showed as an example that Fahrettin Pasha was able to defend even after the Armistice of Mudros.
Fahrettin Pasha was not exaggerating. Although he was farming for the consent of the army and the people in Medina, this work was finished and the soldiers had to eat locusts for 72 days. However, they still did not surrender.
4- In the defeat of the Turks in the Battle of Nablus, the Germans were also at fault. Maybe he wanted to cover it up. In fact, most of the German officers wanted Turkiye to prolong the war and be beneficial to the Germans on the Western front. In other words, how much land the Turks lost did not matter to them. Yet not all German officers who fought in this country were so bad.
* Thanks to all of them for their services.*
December 24, 2020
İlkokul sıralarından bu yana adını bildiğim ilk ve uzun bir zaman boyunca tek yabancı askerdi Liman Von Sanders. Tam da Geliboluda askerlik yapamaya hazırlanırken koşa koşa gidip onunla ve genel olarak Çanakkale ile ilgili eserler aradım. Anılarını görünce yaşadığım sevinç ve iştahı anlatamam. Başka da kitap almadım. Büyük ihtimalle adım adım gezdiği topraklarda yaşadıklarını yerinde okumanın ayrılcağı ile askerlik boyunca elimden düşürmedim.
Kitap bazen çok yoğun şekilde askeri birlikler komutan isimleri, mevziler, cepheler ve başka bir sürü teknik bilgi ile dolu. Savaştan 5 sene sonra yazılan anılar için oldukça başarılı bir hafıza. Ama tüm bu bilgiler yer yer okuyucuyu sıkabilir. Lakin bazı tespitleri hem bir asker hem de bir Türk olarak o topraklarda bu eseri okurken beni fazlasıyla gururlandır: "İhtilaf devletleri askeri ve lojistik olarak her türlü hazırlığı yapmışları ancak tarif edilmez Türk cesareti, inancı ve çabasını hesaba katmamışlardı."
Bunun haricinde Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'e cepheyi devrederken söylediği "Onun büyük zaferler görmüş mukaddes ellerine cepheyi bırakırken" sözleri hangimizin tüylerini diken diken etmez ki. Buna müteakip kendisinin bazı tespitleri eserin sonunda yer alan askeri tarihçinin yorumu ekinde eleştirilmiş ancak bu konuda yetkin olmadığımdan yorumu size bırakıyorum.
Mutlaka okunmalı, özellikle harp tarihi ve ülkemiz tarihine ilgi duyanlara şiddetle tavsiye edilir.
Kitap bazen çok yoğun şekilde askeri birlikler komutan isimleri, mevziler, cepheler ve başka bir sürü teknik bilgi ile dolu. Savaştan 5 sene sonra yazılan anılar için oldukça başarılı bir hafıza. Ama tüm bu bilgiler yer yer okuyucuyu sıkabilir. Lakin bazı tespitleri hem bir asker hem de bir Türk olarak o topraklarda bu eseri okurken beni fazlasıyla gururlandır: "İhtilaf devletleri askeri ve lojistik olarak her türlü hazırlığı yapmışları ancak tarif edilmez Türk cesareti, inancı ve çabasını hesaba katmamışlardı."
Bunun haricinde Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'e cepheyi devrederken söylediği "Onun büyük zaferler görmüş mukaddes ellerine cepheyi bırakırken" sözleri hangimizin tüylerini diken diken etmez ki. Buna müteakip kendisinin bazı tespitleri eserin sonunda yer alan askeri tarihçinin yorumu ekinde eleştirilmiş ancak bu konuda yetkin olmadığımdan yorumu size bırakıyorum.
Mutlaka okunmalı, özellikle harp tarihi ve ülkemiz tarihine ilgi duyanlara şiddetle tavsiye edilir.
April 1, 2024
Alman askeri misyonunun başında Osmanlı ordusunun eğitimi için görev alan ve daha sonra Osmanlı ordusunda Ordu kumandanlığı yapan Liman von Sanders’in 5 yıllık anılarından oluşan kitap. Askeri encümen tarafından kitap basılır basılmaz inceleme yapılmış ve gerekli yerlerde itirazlar belirtilmiş. Son kısmında da ek olarak yine itirazlar mevcut. Dönemin durumunu anlamak, savaş şartlarını görmek açısından oldukça değerli bir kitap. Yazar çoğu bölümde kazanılan başarıları Almanlara mal etmiş. Ama gerçekte öyle olmadığı encümen tarafından bildiriliyor. Filistin ve Suriye cephesinde Arapların bizi sırtımızdan nasıl vurduğu anlatılıyor. Bu da milli mücadele komutanlarının neden Araplara düşman olduğunu açıklıyor. Geçmişteki olayları dönemin şartları açısından değerlendirebilmek için bu tarz kitapların değerli olduğunu düşünüyorum. Genel olarak mübalağalar olsa da güzel kitap.
May 27, 2022
'Had there been a competition in how to ruin an army by continuous wrong measures, the Turkish Headquarters would have been sure of first prize.'
Part of why the Turkish Army was so poorly, was Enver had purged over 1000 potential politcal rivals from the army just before the war began.
Von Sanders Presciently forsees Islams rise. Sanders makes a lot of self serving statements that are tough to verify, He claims that he saved the Dardenelles as Enver had wanted to transfer troops away prior to the landing but he conviced Enver of otherwise. He claims he objected to the deportation of Greeks away from the coast. Von Sanders seems bitter towards the Greeks, says during the war he did what he could for the Greek population and they were grateful but after the war accusations were made. While he does not exucsion the Armenian explusion, he seems to minimize the role of higher officials and things it was ecarerbated by minor officals.
On March 20th, 1918, Enver had ordered the deporatition of all Jews from Palestine to the Caucuses, LVS overruled it.
Overall the memoir is self serving, paints Enver as an absolute imbecil, yet Germans back in Germany trusted Enver, traincars leaving Germany for Turkey had on tickets written Enverland, and is LVS constantly attempting to stop and undue Enver's iditotic manuevers, one time for instance to overrule a transfer of troops from one area of the war to other, just orders the engineer to uncouple the engine from the rest of the train, so the troops without transport marched back to the original barracks in the area that LVS wanted them.
The book is a collection of bad decision after bad decision by the Triumvirate mostly in Enver and LVS doing his best to mitigate that.
Part of why the Turkish Army was so poorly, was Enver had purged over 1000 potential politcal rivals from the army just before the war began.
Von Sanders Presciently forsees Islams rise. Sanders makes a lot of self serving statements that are tough to verify, He claims that he saved the Dardenelles as Enver had wanted to transfer troops away prior to the landing but he conviced Enver of otherwise. He claims he objected to the deportation of Greeks away from the coast. Von Sanders seems bitter towards the Greeks, says during the war he did what he could for the Greek population and they were grateful but after the war accusations were made. While he does not exucsion the Armenian explusion, he seems to minimize the role of higher officials and things it was ecarerbated by minor officals.
On March 20th, 1918, Enver had ordered the deporatition of all Jews from Palestine to the Caucuses, LVS overruled it.
Overall the memoir is self serving, paints Enver as an absolute imbecil, yet Germans back in Germany trusted Enver, traincars leaving Germany for Turkey had on tickets written Enverland, and is LVS constantly attempting to stop and undue Enver's iditotic manuevers, one time for instance to overrule a transfer of troops from one area of the war to other, just orders the engineer to uncouple the engine from the rest of the train, so the troops without transport marched back to the original barracks in the area that LVS wanted them.
The book is a collection of bad decision after bad decision by the Triumvirate mostly in Enver and LVS doing his best to mitigate that.
October 1, 2017
Osmanlı İmparatorluğu’nun son günleri, 1. Dünya Savaşı’yla ilgil verdiği bilgiler gerçekten çok değerli. Ancak Liman von Sanders Almanya’da kızağa alınmış, ilerlemesi mümkün olmayan bir askerken şansı yaver gitmiş, bir anda Osmanlı’da kendini mareşal bulmuştur (mareşalliği Osmanlı-Alman antlaşmasının sağladığı bir ünvandır, gerçekten kazanılmış değildir). Almanya’nın 1. Dünya Savaşı’ndaki hezimetini Osmanlı’nın kazandığı savaşları Alman subaylarına atfetme düşüncesindeki aciz bir komutanın yanlı bir eseridir.
May 28, 2022
Tarihsel olarak birçok çarpıklık içermesine, Alman gözünden yazıldığı ve Liman Paşa'nın özellikle 1918'te yaşanan Nablus felaketine karşı kendisini ve Alman subay cenahını aklama çabasının baskın olmasına karşın, bir müttefik gözünden 1.Dünya Savaşını izlemek, genel vaziyete dair fikir edinmek adına çok teferruatlı olmasa bile faydalı bir eser.
March 23, 2020
Okunmasını ve okutulmasını kuvvetle öneririm. Almanlar ve Liman paşa hakkındaki düşüncelerimi değiştirmiş, güncellemiş oldu.
August 27, 2023
LVS memoir is a self-serving account of a WW1 general, who likely wanted to decouple his legacy from the defeat in Nablus. It makes the book somewhat difficult to read. The heavy emphasis on every single maneuver doesn't help either - but hey, the guy's a general so I can't blame him for that.
If you don't mind reading biased books, this book by LVS could be an interesting read. It certainly helps you better understand the German perspective and inspires you to explore even more perspectives. Now I find myself wondering the Arab and British view of the WW1. So overall, three out of five. Good book!
If you don't mind reading biased books, this book by LVS could be an interesting read. It certainly helps you better understand the German perspective and inspires you to explore even more perspectives. Now I find myself wondering the Arab and British view of the WW1. So overall, three out of five. Good book!
September 18, 2025
Çok temkinli okunması gereken bir kaynak.. 'Almanlar kusursuz; Türkler beceriksiz, korkak, çıkarcı ve cahil. Dünya Savaşı Almanlara rağmen Türkler yüzünden kaybedildi.' mesajını sürekli bağırıyor. Özellikle Filistin cephesini okumak bir noktada sabrı zorluyor. Oldu Paşam diyelim biz de.
May 9, 2023
Okudukça sanki sayfa sayısı her gün artıyormuş hissine kapıldığım bir kitaptı. Henüz tamamlamadım ancak çok şükür sonuna geldim.
Oldukça askeri bir dile sahip bu günlüğü kuşkusuz bir zenginlik. Eş zamanlı Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok filmini de izlemiş olmak savaşın bir taraftan sözlü, diğer yandan görsel anlatımını birleştirmek bakımından yerli yerine oturdu.
Liman von Sanders'in anlatısından Osmanlı'nın son döneminde ne büyük bir yükün altına girdiğini okuyorsunuz. Aynı anda Çanakkale, Filistin, Bağdat, Kafkasya cepheleri...
Ülkeyi yönetenlerin savaşa girmeye nasıl karar verdiklerini anlamak çok daha zorlaşıyor.
Günlüklerin Alman gözüyle yazıldığı ve taraflı olduğu yönünde kitabın sonunda Türkiye tarafının bir değerlendirmesi bulunuyor. Yazarın bir asker ve aynı zamanda Alman olduğu unutulmamalıdır. Gözlemlerinde ister istemez öznel değerlendirmeler çerçevesinde yapmasını bir yere kadar anlamak ve normal karşılamak gerekiyor.
Oldukça askeri bir dile sahip bu günlüğü kuşkusuz bir zenginlik. Eş zamanlı Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok filmini de izlemiş olmak savaşın bir taraftan sözlü, diğer yandan görsel anlatımını birleştirmek bakımından yerli yerine oturdu.
Liman von Sanders'in anlatısından Osmanlı'nın son döneminde ne büyük bir yükün altına girdiğini okuyorsunuz. Aynı anda Çanakkale, Filistin, Bağdat, Kafkasya cepheleri...
Ülkeyi yönetenlerin savaşa girmeye nasıl karar verdiklerini anlamak çok daha zorlaşıyor.
Günlüklerin Alman gözüyle yazıldığı ve taraflı olduğu yönünde kitabın sonunda Türkiye tarafının bir değerlendirmesi bulunuyor. Yazarın bir asker ve aynı zamanda Alman olduğu unutulmamalıdır. Gözlemlerinde ister istemez öznel değerlendirmeler çerçevesinde yapmasını bir yere kadar anlamak ve normal karşılamak gerekiyor.
August 8, 2018
o döneme ait farklı ilgi çekici bilgiler içermesine rağmen fazlasıyla yanlı bir tutum takınarak yazılmış bir eser. her kötü şey osmanlı paşalarının sebebi olarak gösterilirken almanların osmanlıdan her alanda çok üstünmüş gibi göstermesi rahatsız edici. o dönemi konu edinen ilk el kaynak olarak okunmalı lakin bu kitaba bağlı kalınmamalı akademik eserleri ve usta tarihçilerin eserlerini okuyarak doğruya ulaşılmalı.
October 5, 2020
" Alman makamlarının da Türkiye'deki durumu ne kadar yanlış değerlendirdiklerini göstermek için 1916 yılında Almanya'dan Türkiye'ye askeri malzeme götüren bütün vagonların üzerinde varış yerini "Enverland" diye gösteren etiketlerin bulunduğundan da bahsetmek isterim..."
April 5, 2019
Okurken başka kaynaklarla da pekiştirilmeli, zira tarafsızca yazıldığı pek söylenemez. Liman Paşaya kalsa Almanlar kazandı Türkler kaybetti.
February 2, 2022
Bir asker olmasından kaynaklı fazlaca cephe bilgisi var kitapta dolayısıyla zorlayıcı olabiliyor ama yine de savaşın gidişatını farklı cephelerde birinci ağızdan anlatması açısından güzel bir kitap.
Displaying 1 - 15 of 15 reviews