De redding van Fré Bolderhey

by Simon Vestdijk

In de roman "De redding van Fré Bolderhey" heeft S. Vestdijk een poging gewaagd tot het uitbeelden van een geval van krankzinnigheid-uit-sympathie. Dit wil niet zeggen, dat naar psychiatrische juistheid ook maar gestreefd is. Medisch beschouwd, is de waanzin, waarin de 16-jarige Eddie Wesseling tenslotte ondergaat, zelfs onmogelijk, daar hij niet erfelijk belast is, zoals zijn achterneef Fré Bolderhey, die ongeneeslijk krankzinnig is en over wiens ziektebeeld en wederwaardigheden hij tijdens een vakantie bij zijn grootmoeder een en ander te horen krijgt. Vooral wordt hij getroffen door de mishandelingen, waaraan Fré vroeger op school, en nu nog wel op straat, blootstaat. Slechts langzaam wordt hij zich zijn ondraaglijk medelijden met de neef bewust; maar dan is hij reeds geheel verstrikt in een reeks groteske en angstaanjagende avonturen, eensdeels bepaald door zijn verlangen om de arme zieke te 'redden', anderdeels door een vereenzelviging met Fré Bolderhey, welke hem tenslotte eveneens aan de krankzinnigheid uitlevert. De laatste fase: zijn offer, als hij zich voor Fré in de plaats aan diens beulen aanbiedt, speelt zich reeds geheel in zijn eigen geteistede verbeelding af; en wat er over blijft is nog maar een menselijk wrak, ten overstaan waarvan de geraadpleegde zenuwarts tot geen andere conclusie kon komen, dan dat een te veel aan mededogen de mens te gonde richt.

Genres: Fiction, Dutch Literature

204 pages, Hardcover

First published July 1, 1948

About the author

Born in the small town of Harlingen, Vestdijk studied medicine in Amsterdam, but turned to literature after a few years as a doctor. He became one of the most important 20th-century writers in the Netherlands. His prolificity as a novelist was legendary, but he was at least as important as an essayist on e.g., literature, art, music and religion. He also wrote poetry and short stories. His work has been translated into most Western European languages.

Reviews

[Jan]

De ontwikkelingsgang van hoofdpersoon Eddy Wesseling, die aan het hallucineren slaat, is bijzonder in die zin dat de auteur Eddy’s achterneef Fré Bolderhey als katalysator laat fungeren. Eddy kent Fré immers nauwelijks. Mij doet het denken dat Eddy autonoom een ziektebeeld, vergelijkbaar aan dat van Fré, al in de kiem heeft. Men kan dit zien als een frictie in de plot. Vestdijk kan ook tevoren doordacht hebben dat Eddy dan wel denkt Fré te zien, maar eigenlijk zichzelf in een spiegel ziet, een spiegel waarin hij zijn eigen toekomstige persoonlijkheid ziet. Zo beschouwd, maakt dat de plotspanning juist groter. Een ander element dat tot die spanning bijdraagt, is dat niet alleen Fré op afstand blijft, ook Eddy eigenlijk, tussen alle beschouwingen door, een tamelijk schimmige persoon blijft. Wat in zijn hoofd omgaat, blijft ten diepste ongrijpbaar. Het is dan de kunstenaar Vestdijk die met de aangewende taal- en stijlmiddelen een stuwing in de voortgang weet te bewerkstelligen. Dat maakt deze roman verteerbaar. Anderzijds is het toch geen heel sterke roman, wegens de emotionele terughoudendheid waarmee de schrijver zijn onderwerp heeft benaderd. JM

[Anne Bergsma]

Wat een geweldig boek is dit, verschenen in 1948. Zonder dat het onbegrijpelijk wordt, schrijft Vestdijk over een jongen (16) die zich zo identificeert met zijn zenuwzieke achterneef (18), dat hij steeds verder derailleert. Vanaf het allereerste begin krijg je de indruk dat de knaap dingen ziet die er niet zijn. Daarover krijgt hij al snel een woordenwisseling met zijn vader, die het vanaf het begin niet helemaal lijkt te vertrouwen. Op vakantie bij zijn grootmoeder in de grote stad ziet Eddie Wesseling drie jongemannen naakt - of hebben ze toch een zwembroek aan - in een gracht springen en zwemmen. Terwijl hij dat ziet staat hij met zijn vader op het balkon. Vader blijkt de zwemmer niet te hebben gesignaleerd. De naam van zijn achterneef Fré Bolderhey (Vestdijk is heel goed in namen) brengt Eddie al in een soort vervoering. Hij wil als het ware Fré worden, om hem aldus te redden van zijn waanzin. Vestdijk schreef als het ware een handleiding Hoe word ik krankzinnig? Belangrijke hulpmiddelen zijn zwarte regenschermen.

[Wil Van der heide]

“waar paraplu’s het voor het zeggen hebben, is onbegrip bijna een deugd.”

[Henk Kleij]

Het was lang geleden dat ik iets van Vestdijk had gelezen en deze stond in mijn boekenkast...

Het boek dat in 1946 geschreven werd is soms ernstig gedateerd (bv. het dienstmeisje wordt " hitje" genoemd) en is soms zo absurdistisch dat het best fris en modern overkomt.

Lang verhaal kort: Een puber trekt zich het lot van zijn geesteszieke achterneef Fré Bolderhey zozeer aan dat hij hierdoor geobsedeerd het contact met de werkelijkheid geleidelijk verliest.

De beschrijving van de wanen is levendig en worden steeds serieuzer.

Het is goed geschreven maar het voelt meer als een gedachteexperiment dan een roman en het heeft mij zeker geboeid maar ik voelde geen binding met de personages.

Het was interessant en ik ga zeker nog eens een ander boek uit het omvangrijke oeuvre van Vestdijk lezen. Ik denk dat ik dan kies voor één van de "greatest hits".

[Tt]

Tiruf

[Chrétien Breukers]

Binnenkort een bespreking op De Nieuwe Contrabas. Een Vestdijk van tussen de vier en vijf sterren.

[Bre Benford]

Down home