Harfler ve Notalar

by Hasan Ali Toptaş

"Sana yazmaktan değil, senin için yazmaktan korkarım.
Başka bir ifadeyle, senin için yazmakla sana ve edebiyata
en büyük kötülüğü edeceğimden korkarım." Harfler ve Notalar, hem bir deneme kitabı hem de Hasan Ali Toptaş'ın okuyanlarına mektupları.
Yazar, bir yandan okuma evrenine dair küçük sırları açık ederken, bir yandan da kulaklarımızın dibine unutulmaz küpeler bırakıyor. Toptaş'ın okurlarıyla gerçekleştirdiği bu edebiyat sohbetleri, yayımlandığı günden beri yazmaya gönül verenlerin başucunda vazgeçilmez bir yer edindi kendisine.
"Zaten, bir cümle yazmak aynı zamanda beste yapmak değil midir?" diyen Toptaş'ın, bestekar sezgisini besleyen dünyasıyla tanışıyoruz. "Denemeleri, Toptaş'ın bizim onu okurken aklımızdan ‘akrabası' diye geçirdiğimiz yazarların (Borges, Kafka, Marquez, Fuentes, Calvino, Kundera vb.) iyi bir okuru olduğunu gösteriyor. Sonsuzca geniş bir ufukta hareket ediyor Toptaş'ın denemeleri." Necmiye Alpa

Genres: Turkish Literature, Turkish

168 pages, Paperback

First published January 1, 2007

About the author

Hasan Ali Toptaş, a truck driver’s son, was born in Baklan, southwest Anatolia, in 1958. After completing his military service, he survived by doing odd jobs until he found a position at the Office of Inland Revenue. He worked in various small towns as a bailiff and treasurer, and finally as a tax officer. Following the publication of a few short stories in journals and anthologies, he paid for the printing of his first volume of stories Bir Gülüşün Kimliği in 1987. He submitted his second novel Gölgesizler (1995) to the Yunus Nadi Prize jury, and won. This novel was later adapted into a feature film (2007). Toptaş has received many other awards, including the Cevdet Kudret Liteary Award for his novel Bin Hüzünlü Haz (1999) and the Orhan Kemal Award for Best Novel for Uykuların Doğusu (2005). Yalnızlıklar (1990), poetic texts he constructed as a series of encyclopedia entries, has been successfully adapted to the stage. Toptaş retired in 2005, and since then has dedicated himself fulltime to his writing. His most recent book, the novel Heba (2013), will be published in English by Bloomsbury in 2015, and is to be followed by the English translation of Gölgesizler. Toptaş’s work has been published in many languages, including Dutch, French, German and Korean.

Reviews

[A. Raca · Rating 3 out of 5]

"Çünkü her zaman için sezmek, bilmekten daha iyidir."

"Doğrusu o gün kendimi nasıl teselli ettim bilmiyorum. Herhalde olayı küçük gösterecek birkaç büyük cümle bulmuşumdur."

Kurgu dışı bir eserini okumak güzeldi.

[Serbay GÜL · Rating 5 out of 5]

Bir gün Hasan Ali Toptaş ile sohbet etmek gibi bir hayaliniz var ise Harfler ve Notalar adlı eserini alın ve okumaya başlayın. Kendine ait yaşanmışlıklar ile birlikte; edebiyata, müziğe, kısacası sanata dair düşünceleriyle bu kitabında buluşabiliyorsun. Kitabın içerisindeki denemelerinden biri olan 'Hikaye Anlatıcısına Ne Oldu ?'da bahsi geçen hikaye anlatıcıları gibi , sen kitabı eline aldığın an kuruluveriyor yanı başına Hasan Ali Toptaş ve anlatıyor da anlatıyor.

'Kuşlar Yasına Gider' eserinden çok yakinen tanımış olduğumuz babasının hikayesinin kısa bir özeti gibi olan 'Kimseye Verilmeyen Kitap' adlı denemesi, muzip sonunun da getirdiği etkiyle benim en sevdiğim denemesi oldu.

Hepsi bir birinden güzel ama 'Kör Noktada Kalanlar , Bir Buluşma , Ne anlatıyorsun, Ayakta Yazmak' adlı denemeler beni nispeten biraz daha içine aldı.

Bu kitabı okuduktan sonra kitap bitmiş sayılmayacak , okuduğunuz esnada aldığınız notlar ve karalamalar dolayısıyla dağ gibi bir liste çıkıyor önüne; okuman, dinlemek gereken eserler ve isimlerle dair.

[Erkan · Rating 5 out of 5]

Edebiyat güzel şey hakikaten. Düşünsenize 10-15 lira verip bir kitap alıyorsunuz, Hasanım Ali anlatıyor siz dinliyorsunuz :) Bundan büyük bir zevk olabilir mi?

Hayranı olduğum bir yazar kendisi. Geçtiğimiz hafta sonu imza günü vardı İzmir'de, hasta olduğum için gidemediğime çok üzüldüm, kendisiyle tanışmak isterdim. Bu sefer roman değil deneme kitabıydı okuduğum. Ama kalemi o kadar kuvvetli ki öykü tadındaydı her biri. İçlerinde edebiyata dair çok güzel ayrıntılar var, beğendiği kitaplardan örnekler. Yazarı biraz daha iyi tanıyabilmek için de okunabilir. Ben tanıdıkça daha da sevdim.

Birbirinden güzel ve etkileyici, naif, sıkıldıkça okunacak yirmi sekiz tane yazı var. Çok büyük keyifle okudum hepsini.

[Hande Kılıçoğlu · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş'tan, edebiyata, yazarlığa ve hayata dair kimi zaman öykü tadında harika denemelerden oluşan harika bir kitaptı. Zaman zaman açıp okumak için başucumda duracak bundan sonra.

[Pia G. · Rating 4 out of 5]

zaten bir cümle yazmak aynı zamanda beste yapmak değil midir?

[Gencay · Rating 5 out of 5]

kitap bittiğinden beri düşüncelerimi toparlamaya çalışıyorum. muazzam haz veren bir aktivite akabinde hissedilen sarhoşluk hissi.

hasan ali toptaş'ın edebiyata bakış açısını, günlük hayatta dilin kullanımının geldiği son durumu, türkülere ve bu türkülerin gizli kalması gereken öykülerine olan tutkusunu, kısacası sanat hakkındaki görüşlerini mest olmuş bir vaziyette okudum. "dur şu yazarı, şu kitabı, öbür çevirmeni kaydedeyim" diye diye iki sayfa not tutturmuş bana bu kitap. haliyle uzunca bir süre başucu kitabım olarak ihsan oktay anar - amat'ın yanındaki yerini alacak.

özellikle inanılmaz hoşuma giden bir kısım oldu. filmde sadri alışık'ın canlandırdığı bir karakterin cümlesinden bahsediyor. aynen aktarıyorum; "sokak köpeklerine selam vermek adam olmaya çeyrek var demektir."

"doğrusu, hiçbir şey anlatmamış olmayı çok isterdim. her şeyi ancak o zaman anlatmış olurdum çünkü." sf.103

[Tuğçe Kozak · Rating 5 out of 5]

Çok çok beğenerek okudum , Hasan Ali Toptaş ile karşılıklı sohbet etmek neler okuduğunu görmek çok güzeldi. Bir süre başucumda duracak.

[Mehmet]

Bir suru kitabi okuma listememe eklememis saglamis, sicacik bir kitap.

[Harmonyofbooks · Rating 5 out of 5]

"Bitmiş bir dosyam var, nicedir onun virgülleriyle uğraşıyorum."
5/5⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Şu yoruma bile suratımda nasıl bir tebessümle başlıyorum bir bilseniz. Hasan Ali Toptaş'tan ikinci kitabım fakat şanslıyım ki ne kadar büyük bir yazar olduğunu daha ikinci kitabıyla fark edebildim, geç kalmadım. Uzun zamandır içimdeki deneme açlığını bastıracak bir kitap arıyordum. Bu türde okuduğum birkaç kitabı bile o türe ait olduğunu bilmeyerek okumuşum meğer. Harfler ve Notalar önerisini görünce ben farkına varmadan kitaba öyle bir çekildim ki kütüphane rafları arasında iri gözlerle aramaya koyuldum. Nihayet bulduğumda ise ödünç aldığım onca diğer kitap arasından ilk olarak bu kitaba başlamak istedim. Çok sakin bir kafayla ve sindirerek haddinden fazla yavaşlıkta okudum. Bu kitabı bitirdiğim bir haftaya onca kitap daha sığdırabilirdim ama bu telaşlı günlerimi birkaç dakikalığına güzelleştiren bu kitabı o diğer kitaplara tercih ederdim. Yazardan Kuşlar Yasına Gider kitabını okuduğumda okuma seviyem henüz demlenmemişti diyelim, şu anda da tam kıvamında sayılmaz ama istediğim seviyeye varmak üzere. Okuma serüvenime bakıyorum da nihayet böyle kitapları keyif alarak okumak beni çok mutlu ediyor. Kitabın içeriğine geçersek her bölümde başka bir şeye değiniliyor, her bölüm insanı başka bir yere savuruyor. Kitabın içerisinde o kadar çok ünlü yazar ve eser ismi geçiyor ki not alırken ellerim ağarmaya başlayacaktı. Bir kere sadece bir yazarın kafasını okuyor olmak bile çok özel bir şey bu kitap için. Uzun zamandır kurgusuz yaşayamam diyordum ama kurgu olmadan da bir insanın, hatta özel bir yazarın düşüncelerini okumakla kurgu okumak kadar keyif alabiliyormuş insan. Yazarın yazar olmak kadar okuyucu olmanın da zorlu bir süreçten geçtiğini ima etmesi beni öyle mutlu etti ki. Arada bir kendi iç sesimi duyuyor gibi oldum. Anadolu insanımızdan, ünlü sanatçılarımızdan, özellikle de her dinlediğimde beni müthiş duygulandıran Neşat Ertaş'a değinilen satırlar büyük bir tebessüm çaldı benden. Yazarın ailesiyle olan ilişkisi, yazarlığı karşısında babasından görmek istediği beklenti, kendi hayatından anılarıyla kitap muazzamdı. Kuşluk vaktinin anlamını biliyor olmak sevindirdi beni. Yazarın diğer kitaplarını da okumak için sabırsızlanıyorum, umarım onları da böyle sindire sindire hakkını vererek okumaya çalışırım. Yorumum sayesinde merak edip okumaya kalkışanlar olursa kitabı beğenecek olma ihtimalleri beni şimdiden bile mutlu ediyor. Canı gönülden keyifli okumalar dilerim..

[Resul · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş’la tanışmak için, onunla çok samimi bir dilde edebiyat sohbeti yapmak için güzelce bir deneme kitabı. Daha önce tanımadığım birçok yazarla beni tanıştırmış, okuma listeme yepyeni eklemeler yaptırmıştır. Yani kısaca bir deneme kitabından arayacağınız her şeye sahip bir edebiyat ziyafeti.

[Seda · Rating 5 out of 5]

28 denemeden oluşan kitap, içindeki son deneme olan "Harfler ve Notalar"'dan almış adını. Son sırada olmasının sebebini kitabı bitirip üzerine düşünürken daha iyi kavrıyor insan. Şiir gibi bir akıcılıkta, hiç yorulmadan, elinden bırakmak istemeden okuyorsun kitabı. O an başka bir fon müziğe ihtiyacın yok gibi sanki. Kelimelerin altında yeni yeni melodiler tıngırdıyor kitap boyunca. Misal, o kadar çok referans var ki edebiyata, resme yani genel anlamda sanata dair; hepsi yeni birer ezgi de kitap bütünüyle yeni bir şarkı gibi. Tabii "yeni yeni" deyip durduğum, içinde edebiyatla ilgilenen herkesin dönem dönem karşısına çıkan, adeta "kitaba hoş geldin" diye selamlayıp karşılayan, denemelerin arasında sana konforlu bir yer açacak isimler de mevcut elbette.

Öte yandan Hasan Ali Toptaş'ı biraz olsun daha yakından tanıyabilmek için de çok güzel bir fırsat. Kapağında yine bir Nuri Bilge Ceylan fotoğrafıyla başladığımız bu müzikli yolculukta nerelere uğramıyoruz ki? Hasan Ali'nin köyündeyiz bazı anlar, bazı anlar Villa Medici'deyiz, Ankara'ya gidip geliyoruz sıklıkla; Edip Cansever şiiri oluyoruz da ordan her nasılsa yine konforlu yerimizden seyre duruyoruz yeni varış noktalarını.

İçinde merak uyandıran yüzlerce anekdotla birlikte hiçbir zaman "bitirdim" deyip kenarı atamayacağınız cinsten bir deneme kitabıdır, Hasan Ali Toptaş sevenlerden ziyade edebiyat severlere tavsiye edilir.

[Ibrahim · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş'ın okuduğum ilk kitabı.(Diğer kitaplarını okumak için ciddi bir heves içindeyim.) Denemelerden oluşan bu kitabın hemen her sayfasından keyif aldım. Sade anlatımla keyifli bir ritim tutturulan bir yandan da öykü tadı veren metinlerdi hepsi. Benim çok beğendiğim ve keyif aldığım başlıklardan bazıları:
"Bir Buluşma", "Sahnede Dört Adam", "Hindistan'a Gitmek"

Ayrıca "yazmak" konusu etrafında dönen metinlerin içerisinde öneri olarak alınabilecek bir çok kitap ve yazar ismi de geçiyor, hemen bir çoğunu da acil okumam gerekenler listesine ekledim.
(Bazıları; Borges, Cortazar, Beckett, Vüs'at O.Bener, Bilge Karasu ve "Laurence Sterne-Tristram Shandy / Beyefendi'nin Hayatı ve Görüşleri", "Emil Cioran-Çürümenin Kitabı")

[hilal · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş ile tanışma kitabım oldu. Tam da yerinde oldu bence çünkü yazarla karşılıklı muhabbet ediyormuş gibi hissettim. Her denemesini, her sayfasını keyif alarak okudum ve çok hoşuma gitti. Yazarın diğer kitaplarını da okuyacağım kesinlikle. Bir çok kitabı da keşfedip okuma listeme ekledim bile... Yazar bazı kitaplarla geç tanıştığı zaman geç kalmışlık hissine kapılıyordu, kendine kızıyordu. Bende aynısını bu kitap için hissettim.

[Meric Aksu · Rating 5 out of 5]

"O sırada, on beş yıl sonra yazacağın romandaki prefabrik büroya girdiğinin farkında değilsin tabii. Zaten, henüz on yedi yaşında olduğun için, edebiyata ve hayata dair birçok şeyin farkında değilsin tabii." Harflerin birleşip hece, hecelerinse birer kelime ve nihayet cümlelere dönüşmesinin kişisel tarihi, bir nevi Hasan Ali Bey, Ruhi Bey, Kafka Bey okuma rehberi. Çok ayrıntılar gizli, sanat hiçbir zaman ayrıntı olmasa da...

[Adiloş · Rating 3 out of 5]

"İnsan gördüğü şeylerin toplamı kadar uyanık, göremediği şeylerin toplamı kadar uykudadır."

[Cansu Gök · Rating 4 out of 5]

Uzuuun bir okuma listesi yaptım bu kitapla birlikte. Çok beğendim. Yalnız kitabı bitirmem böyle bi döneme denk geldiği için birkaç şey söylemek isterim. Hep ilk sıralarda saydığım bir yazardı kendisi. Ne zaman şehrime gelse koşa koşa imza almaya gittiğim. Hal böyle olunca yaşanan hayal kırıklığı da daha büyük oluyo tabi. Duyduklarıma inanmak istemedim başta ama yazarın yaptığı açıklama... 🤯 kimseyi gözümde büyütmemem gerektiği gerçeği bir kez daha çıktı karşıma. Üzgünüm.. insanlık adına. Bitmediler bitmeyeceklerde. Maalesef!

[Olcay Genç · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş'tan edebiyat ve yazarlar hakkında rehber niteliğinde bir kitap.

[Hakan · Rating 4 out of 5]

Bu güzel, sessiz ve dürüst yazarımızı biraz daha yakından tanımamızı sağlayan, tam bir edebiyat keyfi veren, yeni okumaları teşvik eden yazılarından oluşan nefis bir derleme. Toptaş okuma-yazma serüvenini, edebiyata bakışını, bu bağlamda çevresi ve diğer bazı edebiyatçılarla etkileşimini sade ama her zamanki gibi etkileyici bir dille anlatıyor. Aşağıda tadımlık iki alıntı:

(Okuyana Mektup'tan)
"... Zaten masaya oturmadan önce benim yapmam gereken en önemli iş seni unutmaktır biliyorsun... senin için yazmakla sana ve edebiyata en büyük kötülüğü edeceğimden korkarım."

(Kör Noktadan Kalanlar'dan)
"... Kimi zaman da, hayat dediğimiz şu hayat neredeyse bir nefes kadar kısa görünüyor gözüme. Hatta yazacağım romanları ve okuyacağım kitapları şöyle bir düşününce, "bir nefes kadar kısa"dan da kısa görünüyor. Bir kitabevinin kapısından girdiğimde, vedalaşır gibi, bu yüzden her defasında buruk bir ifadeyle bakıyorum kitaplara. Ya da kitap fuarlarında, boşu boşuna, ömrüm bu kitaplardan kaçını okumaya yetecek diye kara kara düşünüp üzülüyorum."

[Sezgi · Rating 5 out of 5]

Hasan Ali Toptaş’ın müthiş denemelerinin yer aldığı kitap. Onu çoğu kişi Kafka’ya benzetiyormuş. O yüzden halamın oğlu diyor. Çok da seviyor. Babası ve annesinden bahsettiği bölüme çok duygulandım. Ayrıca bir sürü de okunması gereken kitap notu aldım. Samimi bir yazar, hikaye yazma konusundaki verdiği örnekleri hayranlıkla okudum. Saramago falan derken kendimi Ziya Gökalp’de sonra Borges ve hemen ardından Yaşar Kemal’de buldum. Oldukça keyif alarak okuduğum bir kitap oldu. ^^

[Rafet Baran · Rating 5 out of 5]

bitmesini istemediğim, karşılıklı edebiyat sohbeti tadında bir kitaptı.

[Barbaros Sulakoglu · Rating 4 out of 5]

Roman ve öykülerinde yarattigi etkiyi denemelerinde de hisseder miyim acaba diye basladim bu kitabi okumaya. Hissetmekle kalmadim sanki ben yazmis gibi sahiplendim her kelimesini. Bundan alamadim kendimi. . .

Cok dolu, anlatacak, yazacak bir dolu zihinsel aktivitesi var Hasan ALi Toptas'in. Umarim böyle yazmak disinda baska kötü aliskanliklari yoktur da daha nice romanini, öyküsünü, denemesini okuruz üstadin.

Son olarak, insanin yaziya olan bakis acisini bu kadar derinden etkileyecek ne kadar yazar vardir Toptas gibi merak ediyorum. Ve mutlu oluyorum böyle ustalari anadilimde, kültürümde ve seveyim ya da sevmeyeyim, ait oldugum toplumun derinlerinde kelimelerle raks ederken gördükce, umutlaniyorum. . .

[Ebru Çökmez · Rating 5 out of 5]

Son üç dört yıldır okumalarımı kindle'dan yaptığımdan sadece e-kitap olarak bulamadığım kitapları satın alıyorum.

"Harfler ve Notalar"ı bir arkadaşımdan ödünç alarak okudum. en kısa zamanda sahip olmak istediğim, başucumdan ayırmayacağım, hem okurken hem de yazarken elimin altında olmasını istediğim bir eser.

Hasan Ali Toptaş bu kitapta kendi edebiyat serüvenini -hem bir okur hem de yazar olarak- kısa denemeler halinde anlatmış. Romanlarındaki ustalıklı cümleleri bu kısacık kitapta da sakınmamış. binlerce teşekkür..

[Marla'dan Alıntılar]

"Bana göre bir başyapıt olan Çürümenin Kitabı’nda 'Nerede tükettin ömrünü? Bir hareketin hatırası, bir tutkunun işareti, bir maceranın parıltısı, güzel ve firari bir cinnet-geçmişinde bunların hiçbiri yok; hiçbir sayıklama senin ismini taşımıyor, seni hiçbir zaaf onurlandırmıyor. İz bırakmadan kayıp gittin; senin rüyan neydi peki?' diye soran Cioran’ı okumak her daim iyidir çünkü onu okuduğunuzda kendinizi kötü hissedersiniz."

[Fatih · Rating 2 out of 5]

Toptaş, okuyucusuyla sohbetine başlarken uyarıda bulunuyor: "Sen de, abartılacak kadar sıradan bir hayat yaşayan bu adamı bilme bence." Böyle diyor ama kitap bilgi ile dolu; nerede Kafka'nın Avcı Gracchus'undan bahsediyordu, ne ara İzmir Fuarı'na, oradan da ne ara Neşet Baba'ya geçti, anlayamıyorsunuz. Oldukça besleyici olsa da daha çok hikaye-roman tarzından keyif aldığım için çok sevdiğimi söyleyemem.

[Senadirlik · Rating 5 out of 5]

Upuzuuun bir kitap listesi oluşturdum Hasan Ali Toptaş tavsiyelii. İyi okurlar, yazarlar, yazmak isteyenler mutlaka göz atmalı

[Ferhat Elmas · Rating 4 out of 5]

Edebiyat, resim, tarih ve muzik etrafinda guzel bir tur. Eger ne okusam diye dusunuyorsaniz, bu kitabin saglam onerileri var.

[Mutlu Aytemur · Rating 5 out of 5]

"Hiç kuşkusuz, zamanı ne kadar hesaplı kullanırsam kullanayım, birçok kitap kalacak öylece; asla okunamayacak. İşin kötüsü, okumam gerektiği halde okuyamadığım bazı kitapların adlarını ve yazarlarını bile öğrenemeyeceğim. Kör noktada kalacaklar çünkü."
İşte tam da Hasan Ali Toptaş'la geç tanışmamı kendi sözleriyle anlatan durum. İlk olarak deneme kitabıyla başladım. Heba adlı romanı ile devam edeceğim. Deneme kitabında tanışmam gereken o kadar yazar ve kitap ismi paylaşmış ki insan ister istemez hem heyecan duyuyor hem de başta yazdığım düşünceye kapılıyor.

[morje · Rating 5 out of 5]

hasan ali toptasin edebiyat yolunun nerelerden gectigini, hangi duraklardan gecip, hangi hanlarda konakladigini ogrenmek acisindan cok faydali bir okuma oldu...cokca yazar ve kitap adi not alindi...okunmayan, tanisilmayan ne cok sey var tedirginligini bir kez daha yasatti ve ayni tedirginligi kendinin de yasadigini gosterdi...

[downinthevalley · Rating 3 out of 5]

Kadıköy'de bir kahvecide başladım, sanki Hasan Ali Toptaş karşımdaydı da beraber kahve içiyorduk. Bugün de aynı şekilde öğle yemeği yerken bitirdim.

Bir yazarı tanımak için böyle kitaplarının da okunması gerektiğini düşünenlerdenim. Güzel bir sohbet gibiydi benim için.

[Canan · Rating 5 out of 5]

'Harfler ve Notalar'ı okuyup da okuma listesini yenilemeyen var mıdır? Yeni okumalara heveslendirmesi bile yeter okunması için.