علم، دین و فلسفه

by مهدی گلشنی

مشکلی که ما الان با آن روبه رو هستیم این است که محیطهای علمی ما از بحث های مبنایی که سرانجام آنها به سؤالات فلسفی می انجامد گریزان هستند و محیط های فلسفی ما اصلا مایل نیستند به ابعاد و مشکلات فلسفی علوم توجه کنند و در حل آنها تلاش نمایند. این کار محیط های علمی را از عمق و محیط های فلسفی را از نفوذ و تأثیر گذاری محروم می سازد

Genres: Philosophy

286 pages, Paperback

Published January 1, 1393

About the author

– متولد اصفهان، 1317
تحصیلات
– لیسانس فیزیک از دانشگاه تهران ،1339
– دکترای فیزیک از دانشگاه کالیفرنیا (برکلی – آمریکا) ،1348

مسؤلیتهای علمی- دانشگاهی
– عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف (از 1349 تا کنون)، استاد دانشگاه صنعتی شریف (از 1364 تا کنون)
– عضو پیوسته فرهنگستان علوم (از ابتدای آن) ، ورئیس گروه علوم پایه آن (از 1369 تا 1379)
– سر پرست گروه علوم پایه شورای عالی برنامه ریزی (از 1369 تا 1380)
– عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی (از 1375 تا کنون)
– رئیس دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف ( از 1352 تا 1354 و از 1366 تا 1368)
– معاون آموزشی و دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف ( از 1357 تا 1359)
رئیس( و بنیانگذار ) گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف ( از 1374 تاکنون ) –
– رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (از 1372 تا 1387)

خدمات علمی ـ فرهنگی
پایه‌گذاری گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف (اولین نهادی که در ایران عهده‌دار تربیت دانشجو در رشته فلسفه علم است)
فعالیت موثر در راه‌اندازی دوره دکترای فیزیک در دانشگاه صنعتی شریف (اولین دوره دکترای فیزیک در ایران)
پایه‌گذاری تحقیقات در زمینه «فیزیک بنیادی» در ایران
فعال کردن تحقیقات در زمینه‌های «علم و دین» و «فیزیک و فلسفه» در ایران
مشارکت در برنامه‌ریزی و تأسیس مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات
عضو مؤسس انجمن بین‌المللی علم و دین (کمبریح، انگلستان)
مشاوره و مشارکت در پروژه کنفرانس علم و جستحوی معنویت (1998- برکلی، آمریکا) که نقطه عطفی در تاریخ مناسبات علم و دین در غرب محسوب می‌شود
راه‌اندازی نشریات نامه علم و دین، آفاق الحضاره الاسلامیه و نامه علوم انسانی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
راه‌اندازی مرکز تحقیقات امام علی (ع)، پژوهشکده اقتصاد، گروه اندیشه سیاسی اسلام، گروه غرب‌شناسی،گروه مطالعات زنان ، گروه علم و دین،گروه فلسفه برای کودکان، و دوره های دکترای تاریخ علم در تمدن اسلامی و دکترای فلسفه علم در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دکترای فلسفه علم در دانشگاه صنعتی شریف

عضویت در جوامع علمی – فرهنگی

– عضو فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

– عضووابسته ارشد مرکز بین المللی فیزیک نظری در تریست ایتالیا (از 1369 تا 1374)

– عضو آکادمی علوم جهان اسلام (از 1381 تا کنون)

– عضو انجمن اروپائی علم و الهیات

– عضو انجمن استادان فیزیک آمریکا

– عضو مرکز الهیات و علوم طبیعی (برکلی، آمریکا)

– عضو مو سس انجمن بین المللی علم و دین (کمبریج ، انگلیس))

انجمن فیزیک ایران
انجمن فیزیک آمریکا
انجمن مدرسان فیزیک آمریکا
انجمن بین‌المللی علم و دین (کمبریج، انگلستان)
انجمن فلسفه علم (میشیگان، آمریکا)
انجمن اروپایی علم و الهیات
انجمن مطالعه علمیِ دین (نیویورک، آمریکا)
مرکز الهیات و علوم طبیعی (برکلی، آمریکا)
مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (تریست، ایتالیا)
مرکز اسلام و علم (کانادا)
مؤسسه تعامل الهیّات با علم و تکنولوژی (میسوری، آمریکا)
مؤسسه علم و دین مِتانِکسوس (فیلادلفیا، آمریکا)، و …

جوایز و عناوین افتخاری
استاد نمونه دانشگاه صنعتی شریف
استاد نمونه آموزش عالی کشور
استاد ممتاز فیزیک دانشگاه صنعتی شریف
استاد ممتاز دانشگاه صنعتی شریف
جایزه تمپلتون برای درس علم و دین
داور بین المللی جایزه علم و دین تمپلتون (بزرگترین جایزهء مالی در جهان در زمینه علم و دین)
برنده دو دوره جایزه کتاب سال ایران
چهره ماندگار فیزیک ، سال 1381
دریافت نشان درجه یک دانش در مراسم بزرگداشت مشترک فرهنگستانها،به عنوان برگزیده فرهنگستان علوم، 1388

دریافت جایزه علامه طباطبائی، 1391

مسئولیت برگزاری کنفرانسها
سمینار فلسفه و روش‌شناسی علوم تجربی (1369)
کنگره بین‌المللی امام علی (ع) و عدالت، وحدت و امنیت (1379)
کنفرانس توسعه دانش و فناوری (1383)
کنگره ملی علوم انسانی: وضعیت امروز ، چالشهای فردا ( 1385)

Reviews

[Amirsaman · Rating 2 out of 5]

دکتر گلشنی می‌گوید بجای جداکردن علم و دین یا پیدا کردن مصداق‌های علمی در پیش‌بینی‌های دینی، باید علم را در یک متن دینی قرار دهیم. چه اینکه دین می‌گوید بروید بدنبال علم برای دو هدف؛ یکی کشف کردن مخلوقات خداوند و دیگری گره‌گشودن از مشکلات انسان.
علم دینی و دانشگاه اسلامی به تعریف دکتر گلشنی هنگامی رخ می‌دهد که دیدگاه جزنگرانه‌ی دانشمندان به دیدگاهی کل‌نگر بدل شود تا همه‌چیز عالم را از دریچه‌ی تنگ علم خودشان (فیزیک، جامعه‌شناسی و...) تفسیر نکنند. وقتی که اخلاق و تربیت از دین جدا نشود. فعالیت‌های علمی مبنی بر جهان‌بینی و قضاوت‌های ارزشی‌اند. دکتر گلشنی برتری علم دینی را این می‌داند که ذهن را از محدودیت دنیوی خارج می‌کند و به اصل و متافیزیک و ورای طبیعت اجازه‌ی حضور می‌دهد. اما ایشان توضیح نمی‌دهند که اولا تفسیر آدمی از هر متنِ حتا از بالا آمده، با مغز مادی است و در نتیجه عاری از خلوص متافیزیکی؛ و ثانیا قدرت تخیل دانشمندان برای کشف نظریات چه مشکلی دارد که باید دست‌به‌دامان دین شویم. دکتر گلشنی مدام فقط به محدود بودن دیدگاه صرفا علمی و پوزیتیویستی اشاره می‌کند (که خب تنها یکی از اشکال نگریستن به علم است و یک قرن است که منسوخ شده است)، و فلسفه را راه برون‌رفت می‌داند، اما هیچ تمایزی بین فلسفه و دین قائل نمی‌شود.
در نیمه‌ی دوم کتاب هم به شعار روی می‌آورند که 'مشکلات باید برداشته شود'. می‌گویند فرد فنی‌کارِ دیپلمه باید احترام خودش را در جامعه داشته باشد تا دیگر همه نخواهند با مدرک گرفتن شأن کسب کنند. چند خط پایین‌تر می‌گوید به استادان دانشگاه باید حقوق بیشتری داد چون شأن‌ آن‌ها و شأن علم بیشتر از مدیرکل لیسانسه‌ی وزاتخانه است.
مصاحبه در ۱۳۸۲ انجام شده و تفکر دکتر گلشنی به جامعه از بالا به پایین است. می‌فرمایند از طریق «صداوسیما» و «نماز جمعه» باید اهمیت دانشگاه به مردم آموزش داده شود تا دانشگاه هزینه‌هایش را از راه وقف بدست بیاورد مثل قدیم‌ها و مثل انگلیس.