Νικηταράς: Πρότυπο παλικαριάς και αρετής

by Δημήτρης Σταμέλος

Από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες της Εθνεγερσίας, ο Νικηταράς αγωνίσθηκε σε όλη τη διάρκεια του Αγώνα με ανιδιοτέλεια και πάθος που έφθαναν τα όρια της αυταπάρνησης και της θυσίας. Φοβερός στην αναμέτρηση με τους Τούρκους, φίλος και συμπολεμιστής με τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς του 1821, διακρίθηκε για την παλικαριά και τη στρατιωτική του ιδιοφυΐα, όσο και το ήθος του.

Το βιβλίο αυτό αναφέρεται στα παιδικά χρόνια του Νικηταρά, στη δράση του ως κλέφτη, προεπαναστατικά, υπό τον Ζαχαριά και τον Θ. Κολοκοτρώνη, τη συμμετοχή του σε συγκλονιστικές μάχες του Αγώνα, στις οποίες και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία τους, και τις συμφιλιωτικές του παρεμβάσεις σε διαμάχες του εμφυλίου πολέμου. Παρουσιάζεται επίσης και η μετά την απελευθέρωση προσπάθειά του για τη θεμελίωση και στερέωση του νεοελληνικού κράτους, τη δικαίωση των αγωνιστών και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του λαού από ξενικές επεμβάσεις και εξαρτήσεις. Ένθερμος συμπαραστάτης στο πολύμοχθο έργο του Ιωάννη Καποδίστρια, θα διωχθεί, λίγο μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη, ως συνωμότης εναντίον του 'Οθωνα, θα δικαστεί και θα εξοριστεί στην Αίγινα. Μετά την αποφυλάκισή του θα παραμείνει έγκλειστος σχεδόν, καθώς η υγεία του έχει κλονιστεί, στο σπίτι του, ένα υπόγειο στον Πειραιά, όπου και θα πεθάνει τυφλός και πάμπτωχος.

Το διαφωτιστικό αυτό βιβλίο τεκμηριώνεται με πλούσιες σημειώσεις και διεξοδική βιβλιογραφία, κι ενώ αποκαλύπτει, λεπτομερειακά, μια απο τις σημαντικότερες μορφές του νεοελληνικού βίου, αποτελεί και σπουδαία προσφορά στην πληρέστερη και βαθύτερη μελέτη του 1821, χάρη στα άγνωστα και πλούσια στοιχεία του.

406 pages, Paperback

First published September 1, 2003

About the author

Ο Δημήτριος Σταμέλος ήταν Έλληνας συγγραφέας, δημοσιογράφος και λαογράφος.
Πρωτοεμφανίσθηκε στα γράμματα σε ηλικία 17 ετών με στίχους και ταξιδιωτικές εντυπώσεις. Το 1948 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, μία ποιητική συλλογή. Παράλληλα, σπούδασε πολιτικές επιστήμες. Από το 1957 εξέδιδε και διεύθυνε την ετήσια φιλολογική και ιστορική περιοδική έκδοση Ρουμελιώτικο Ημερολόγιο, που μέχρι το 1970 είχε εκδώσει 10 τόμους. Παράλληλα, από το 1962 μέχρι το 1967, ήταν συντάκτης στην αθηναϊκή εφημερίδα Ελευθερία και αργότερα στις εφημερίδες Τα σημερινά (1970-1973) και Ελευθεροτυπία (από το 1976 μέχρι το 1992, ως φιλολογικός συντάκτης και κριτικός βιβλίου). Κείμενά του εξάλλου δημοσιεύθηκαν στα περιοδικά Αιτωλικά γράμματα, Στερεά Ελλάδα και άλλα. Υπήρξε και συνεργάτης της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, από το 1960.
Συνολικά ο Δημήτριος Σταμέλος έγραψε 16 βιβλία, με θέμα κυρίως σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα της Τουρκοκρατίας και της Εθνεγερσίας, αντιπροσωπευτικές μορφές της νεοελληνικής πνευματικής ζωής και εκδηλώσεις του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας δύο φορές, το 1976 και το 2001, καθώς και με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών το 1995.