صعود و سقوط تیمورتاش: به حکایت اسناد محرمانه وزارت خارجه انگلیس

by جواد شیخ الاسلامی

به رغم واگوی‌های تاریخی و افواهی متداول که عبدالحسین تیمورتاش را جاسوس یا کارگزار روس‌های تزاری قلمداد می‌کنند، استاد دکتر جواد شیخ الاسلامی با استناد به اسناد تاریخی فراوان داخلی و با بهره‌گیری از مستندات منتشر شده و منتشر ناشدهٔ وزارت امور خارجهٔ انگلستان بر آن است که تیمورتاش چهره‌ای زیرک و میهن‌دوست بوده و چون از مخالفان جدی انعقاد قرارداد نفت ایران و انگلیس و در زمرهٔ مدافعان حقوق ملی ایرانیان به شمار می‌رفته است، به تفتین و سندسازی دولت وقت انگلیس، چهره‌ای مخدوش یافته است تا دربار پهلوی و شخص رضاشاه بر جایگاه و گرایشش بشورند و او را که سنگ راه انعقاد این قرارداد ضد ملّی بوده است، از سر راه بردارند. این کتاب که یکی از پربارترین منابع تاریخی و حاوی اسناد و مطالب تازه‌ای است، زندگی تیمورتاش و مقطعی از تاریخ معاصر ایران را پی‌گیری و به بسیاری از ناشناخته‌ها و مجعولات این دوره پاسخ می‌دهد.

408 pages, Hardcover

First published January 1, 1998

Reviews

[Fateme · Rating 3 out of 5]

با توجه به وضعیت کتاب‌هایی که در مورد عبدالحسین تیمورتاش در ایران به رشته تحریر دراومده، این کتاب یک نعمت محسوب میشه. با این حال ساختاری که داره باعث میشه که برای همه مناسب نباشه و از نظر خیلی‌ها حوصله‌ سر بر به حساب بیاد. قسمت عمده کتاب نامه‌نگاری افراد مختلفی مثل وزیر مختار انگلیس در ایران با مقامات وزارت امورخارجه کشورش هست که توی این نامه‌ها به نحوی به تیمورتاش و بعد از اون به مسئله نفت ایران اشاره میشه. در واقع نگارنده اسناد رو جمع‌آوری و ترجمه کرده که خب همین مسئله ارزشمندش میکنه چون خبری از دخل و تصرف نیست و خواننده میتونه نتیجه‌گیری خودش رو داشته باشه. در هر حال اگر قصد دارید در زمینه‌هایی مثل زندگی تیمورتاش یا الغای قرارداد دارسی تحقیق کنید، گزینه خوبی هست.

[Bahman Bahman · Rating 2 out of 5]

عبدالحسین تیمورتاش (زاده ۱۲۶۲ بجنورد - درگذشته ۹ مهر در تهران)، ملقب به سردار معززالملک و سردار معظم خراسانی، دولتمرد ایرانی دوره‌های قاجار و پهلوی بود. تیمورتاش از کسانی بود که در برانداختن قاجارها و برآوردن پهلوی‌ها کوشش بسیار کرد. در دوره رضاشاه نخستین وزیر دربار بود و نقش مهمی در سیاست خارجی ایران بازی کرد. چند سال بعد مورد غصب رضاشاه واقع شد و در ۱۳۱۲ در زندان قصر کشته شد.