Ο μεγάλος σοφός

by Νεκταρία Ζαγοριανάκου Μακρυδήμα

Εγώ, ο Θεόδωρος, ένας μαθητευόμενος μοναχός, ένας υπάκουος αντιγραφέας, γέννημα της Πόλης, έφυγα κυνηγημένος απ’ τον τόπο μου λίγο πριν πέσει στα χέρια των Οθωμανών, ζωσμένος εννιά χειρόγραφα. Εννιά θησαυρούς που φύλαξα με κίνδυνο της ζωής μου. Αποχαιρέτισα βίαια την αθωότητα της νιότης μου όταν έγινα μάρτυρας ενός αποτρόπαιου φόνου. Ο Θεός με έστειλε στην Πόλη του Κρίνου, τη Φλωρεντία. Βίωσα την Αναγέννηση δίπλα σε ανθρώπους φωτισμένους κι έγινα το δεξί χέρι των Μεδίκων. Το όραμά τους το ’νιωσα και δικό μου. Δεν αποζήτησα τη δόξα, πορεύτηκα πάντα στις σκιές. Έζησα τη ζωή μου καταπώς την ήθελα. Όλα τα γεύτηκα και το κυριότερο, ερωτεύτηκα. Αγάπησα βαθιά, τα βιβλία και μία γυναίκα. Την Μπιάνκα. Μα όσο κι αν αγάπησα, πάντα έψαχνα να βρω μια γη να ανήκω. Ταξίδεψα σε πολλά μέρη. Παντού ήμουν ξένος… Μόνο ένας τόπος μ’ αγκάλιασε στοργικά σαν να ήμουν ο χαμένος γιος του. Η Πάτμος.

Η ταραχώδης ζωή ενός Βυζαντινού λογίου της Αναγέννησης που γνώρισε την πραγματική ζωή μέσα από τον έρωτα…

583 pages, Paperback

Published November 11, 2015

About the author

Γεννήθηκε στη Σπάρτη Λακωνίας. Μεγάλωσε στην Αθήνα όπου και τελείωσε το σχολείο και στη συνέχεια σπούδασε ιατρική στη Ρώμη. Ειδικεύτηκε στην κυτταρολογία και αναγορεύτηκε διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Γράφει από τα φοιτητικά της χρόνια. Έργα της. «Γνωριμία… με το Ζαγόρι» (Εφύρα, 2010), «Τα Θεριά Της Μεσογείου» (Ωκεανίδα, 2014) και «Ο Μεγάλος Σοφός» (Ωκεανίδα, 2015).

Reviews

[Elena Ntzouni · Rating 4 out of 5]

Μοναχισμός,Αναγέννηση,Φλωρεντία,και έρωτας.......Όχι δεν αντιστέκομαι εύκολα σε αυτά τα στοιχεία και στη συγκεκριμένη περίπτωση πολύ καλά έκανα.Ένα βιβλίο 575 σελίδων που δεν με κούρασε στιγμή,καλοστημένη πλοκή με ιδιαίτερους χαρακτήρες,εποχή μαγική,και τόποι γεμάτοι γοητεία και επιβλητικότητα. Οι ήρωες βιώνουν στιγμές γεμάτες από την αίγλη της εξουσίας,τη λαμπρότητα της επιστήμης,και γεύονται την πίκρα της προδοσίας,την τρέλα της μισαλλοδοξίας, ακολουθούν το πεπρωμένο τους,όποιο κι αν είναι......σαν " ανήμποροι" παρατηρητές...Τέσσερα αστεράκια λοιπόν,που σημαίνουν: Πραγματικά μου άρεσε!!! Πολύ θα συμπληρώσω.....

[Evdoxia Kolydaki · Rating 5 out of 5]

Με το πρώτο της βιβλίο, περιηγηθήκαμε στην Μεσόγειο του 17ου αιώνα, σε εποχές ιστορικά ταραγμένες και έντονες, με τον «Μεγάλο Σοφό», «γυρίσαμε» δύο αιώνες πίσω, διατρέχοντας μία κρίσιμη περίοδο, από τις παραμονές της Αλωσης και την προσπάθεια διάσωσης της πνευματικής κληρονομιάς του Βυζαντίου έως τα τέλη του 15ου αιώνα, όταν η Αναγέννηση της Δύσης, όπως αυτή κορυφώθηκε στη Φλωρεντία την εποχή των Μεδίκων, άρχισε να παρουσιάζει σημεία παρακμής που οδήγησαν σταδιακά στην άνοδο και στην επικράτηση του θρησκευτικού φανατισμού, της απαξίωσης και της άρνησης των αρχών του ουμανισμού και των αξιών εκείνης της φωτισμένης περιόδου. Πιστό και ακριβές αφήγημα, σύμφωνα με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής εκείνης, στο οποίο, μέσα από την εξιστόρηση της ζωής του Θεόδωρου Αγαπητού, της πορείας του, των επιλογών του, των διλημμάτων που αντιμετώπισε έως το τέλος της ζωής του, των συνθηκών που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην τελική διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, η συγγραφέας παρουσιάζει με μοναδικό τρόπο την εξέλιξη της Φλωρεντίας, ως κοιτίδα της Αναγέννησης του Δυτικού Πολιτισμού, και κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αναμφισβήτητα συνετέλεσαν σε αυτήν, οι Ελληνες/Βυζαντινοί λόγιοι που επέλεξαν την μετοίκησή τους στην Ιταλία μετά την Αλωση, όντας οι ίδιοι φορείς του Βυζαντινού Πολιτισμού, αλλά μην παραλείποντας να μεταδώσουν τις γνώσεις τους, την παιδεία τους, την κοινωνική και πνευματική τους καλλιέργεια, σε όσους επιθυμούσαν να εντρυφήσουν στις αρχές και στις αξίες του Ελληνικού πολιτισμού, τόσο του κλασικού όσο και του μεταγενέστερου.

Το συγκεκριμένο έργο, συνδυασμός μυθοπλασίας και ιστορικής πραγματικότητας, επικεντρώνεται αφενός μεν στην περίπλοκη ζωή του Θεοδώρου Αγαπητού και στην αέναη αναζήτηση της αληθινής γνώσης εκ μέρους του, στις αμφιταλαντεύσεις του, που προκαλούνται από τις δικές του εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ της αίσθησης του καθήκοντος και των ηθικών αξιών, με τις οποίες έχει γαλουχηθεί και της αδήριτης ανάγκης του για ελευθερία και κατάκτηση της προσωπικής του ευτυχίας, και αφετέρου δε, είναι καταφανές, ότι έχει βασισθεί σε ενδελεχή έρευνα για την αποτύπωση των γεγονότων εκείνης της περιόδου, αφού πλήθος προσώπων που έζησαν, δημιούργησαν, μεγαλούργησαν, ανήλθαν στα υψηλότερα αξιώματα είτε κρατικά είτε θρησκευτικά, στην Αναγεννησιακή περίοδο, και μεταγενέστερα, όπως ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής του Οίκου των Μεδίκων, ο Σάντρο Μποτιτσέλι, ο Ιανός Λάσκαρις, ο Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα, (χωρίς να παραλείπονται αναφορές σε προσωπικότητες όπως ο Δημήτριος Χαλκοκονδύλης, ο Βησσαρίωνας, ο Μάρκος Μουσούρος και ο φιλέλληνας Αλδος Μανούτιος που κυριάρχησαν επίσης την ίδια περίοδο), αποκτούν σημαντικό ρόλο, είτε θετικό είτε αρνητικό, σε όλη την εξέλιξη της αφήγησης. Οι περιγραφές της Φλωρεντίας των χρόνων άνθησης της Αναγέννησης, της οποίας η πόλη αποτέλεσε το πνευματικό λίκνο και την πιο λαμπρή κορωνίδα, της οικονομικής της ευμάρειας, των κοινωνικών συνθηκών, των ταξικών διαφορών που αναγκαστικά υπήρχαν, αλλά είχαν αμβλυνθεί προσωρινά χάρη στην επίφαση της γενναιοδωρίας των αρχόντων της, για να αναδειχθούν έντονα και δραματικά, προς το τέλος του 15ου αιώνα, με την επικράτηση της θρησκευτικής εξουσίας σε βάρος της πολιτικής, οι ίντριγκες, οι δολοπλοκίες, η προσπάθεια για την αναρρίχηση στις υψηλότερες θέσεις, παπικών αξιωματούχων, οι οποίοι δεν δίστασαν να φθάσουν και σε ακραίες βίαιες πράξεις, η εκμετάλλευση της άγνοιας και του φθόνου των απλών ανθρώπων, χάρη στη συγγραφική πένα και σε συνδυασμό με τη στέρεη και άψογη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του Θεόδωρου Αγαπητού, και την ενδιαφέρουσα πλοκή, καθιστούν τον «Μεγάλο Σοφό» ένα πραγματικά, άξιο προσοχής και πολλαπλών αναγνώσεων, εξαιρετικά αξιόλογο, ιστορικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, πολύ περισσότερο που αναφέρεται σε εποχές και γεγονότα που άπτονται της μεταβυζαντινής περιόδου και της δικής μας ιστορίας, περίοδος, η οποία, δεν τυχαίνει συνήθως να συναντάται στη θεματολογία της εγχώριας λογοτεχνικής παραγωγής. Ως εκ τούτου, απολύτως δίκαια, εύλογα και αντάξια της συγγραφικής προσπάθειας, τα εύσημα και τα συγχαρητήρια.

[Anthi · Rating 5 out of 5]

Υπέροχο βιβλίο!

Το ξαναδιάβασα 4,5 χρόνια μετά. Μου έλλειψε ο Θεόδωρος. Υπέροχο πραγματικά βιβλίο, ατμοσφαιρικό σε κάνει να θελεις να πάρεις το πρώτο αεροπλάνο για Φλωρεντία.

[Lefki Sarantinou · Rating 5 out of 5]

Πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο σίγουρα θα αποτελέσει έκπληξη για πολλούς αναγνώστες. Το υπέροχο εξώφυλλό του μαρτυρά το κεντρικό θέμα του: την ιταλική αναγέννηση. Πρόκειται για λεπτομέρεια από τον πίνακα του Σάντρο Μποτιτσέλι "Η Θεοτόκος, το Θείο Βρέφος και οκτώ άγγελοι με κρίνα" του 1478. Και το βιβλίο είναι ακριβώς αυτό που δείχνει το εξώφυλλο και γράφει το οπισθόφυλλο: ένας ύμνος στον ουμανισμό και την τέχνη της Αναγέννησης, ένας ύμνος στον άνθρωπο και τη γνώση.
Η Νεκταρία Ζαγοριανάκου- Μακρυδήμα είναι γιατρός και, συγκεκριμένα, διδάκτωρ στην Ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Οι "θετικές" καταβολές της όμως, δεν την εμπόδισαν να δημιουργήσει μία άριστη μυθοπλασία, την οποία χειρίζεται άψογα από λογοτεχνικής και γλωσσικής απόψεως, να μελετήσει ουκ ολίγη ιστορία-αν και δεν αναφέρει τις πηγές της και δεν χαρακτηρίζει το βιβλίο της ιστορικό μυθιστόρημα-και να μας δωρίσει τελικά ένα κατεξοχήν αναγεννησιακό ιστορικό μυθιστόρημα, το οποίο εκτυλίσσεται στη Φλωρεντία του τέλους του 15ου αιώνα, όταν αυτή βρίσκεται κάτω υπό την εξουσία των Μεδίκων, γνωστών προστατών των τεχνών και των γραμμάτων.
Ο βασικός πρωταγωνιστής του βιβλίου, ο βυζαντινός Θεόδωρος, είναι ένας άνθρωπος της γνώσης, αντιγραφέας χειρογράφων και τύπος κλειστός, μοναχικός και αρκετά μυστικοπαθής. Βρίσκεται εντελώς απρόσμενα στην Πόλη του Κρίνου, τη μαγευτική Φλωρεντία, προσπαθώντας να σώσει ό,τι είναι δυνατόν να σωθεί από την επερχόμενη ισλαμική λαίλαπα στον καταρρέοντα βυζαντινό κόσμο. Εκεί, χωρίς να το περιμένει, γίνεται τελικά έμπιστος του Κόζιμου των Μεδίκων. Από κει κι έπειτα η ζωή του γνωρίζει απρόσμενα γυρίσματα, τα οποία φυσικά δεν θα ήταν σκόπιμο να αποκαλυφθούν εδώ.
Ο αναγνώστης πάντως θα περιδιαβεί με μεγάλη χαρά στη Φλωρεντία του τέλους του Μεσαίωνα και θα γνωρίσει από κοντά τους Μαικήνες των καλλιτεχνών της ιταλικής Αναγέννησης δηλαδή τον Κόζιμο τον Πρεσβύτερο και τον Λαυρέντιο τον Μεγαλοπρεπή, αλλά και πολλές φορές τους ίδιους τους καλλιτέχνες, τους τυπογράφους και τους λογίους. Θα ζήσει την άνοδο της πόλης και την ανάδειξή της σε καλλιτεχνικό κέντρο της ιταλικής χερσονήσου κάτω από τη στιβαρή διακυβέρνηση των Μεδίκων, αλλά και την αναπόφευκτη παρακμή της προς χάριν της ανερχόμενης Βενετίας που θα πάρει τα σκήπτρα της τέχνης στην Ύστερη Αναγέννηση. Και, τέλος, θα βιώσει από κοντά τη διαμάχη του νεωτεριστικού κόσμου της Αναγέννησης και των νέων αντιλήψεων για τον άνθρωπο, με τον σκοταδιστικό κόσμο της θρησκοληψίας και της δεισιδαιμονίας του μεσαίωνα.
ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ:η πρωτοτυπία του θέματος για την ελληνική βιβλιογραφία, η καθηλωτική πρωτοπρόσωπη αφήγηση και ο πλούτος των ιστορικών πληροφοριών για την Αναγέννηση και τη Φλωρεντία.
ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ: οι εραστές της πρωτοτυπίας και του ξεχωριστού στα βιβλία, οι λάτρεις της ιστορίας και, πάνω απ΄όλα, οι λάτρεις της Αναγέννησης και της αναγεννησιακής τέχνης.

[Βασιλική Μπούζα · Rating 5 out of 5]

Ο Μεγάλος σοφός αποτελεί ένα βιωματικό ταξίδι εμπειριών με προορισμό την κατάκτηση και διαφύλαξη της γνώσης ως ύψιστο αγαθό εξ’ αρχής κόσμου. Μια διαδρομή γεμάτη νοσταλγικές αναμνήσεις πριν την Άλωση της Βασιλεύουσας, προβληματισμούς για την ασφαλή φύλαξη της μοναστηριακής παρακαταθήκης
σπάνιων χειρογράφων,δολοπλοκίες και γεωπολιτικά παιχνίδια ως εμπόδια στην ανάπτυξη της Αναγεννησιακής Φλωρεντίας.

Ένα συγγραφικό έργο για όλες τις ηλικίες ! Για όσους αγαπούν την αινιγματική αύρα της Πόλης του Κρίνου. Τον τρόπο που γλυκοχαράζει η αυγή πάνω από την πλατεία της Σινορίας ή τις γραφικές αλέες των σκιών που κινούνται οι καλοπληρωμένοι Ασσασίνοι. Ο αναγνώστης καλείται να περιπλανηθεί ανάμεσα σε «θαύματα» ιταλικής αρχιτεκτονικής και να θαυμάσει καλλιτεχνικά αριστουργήματα πλάι στον Άρνο! Για όσους θέλουν να ταξιδέψουν στον πυρήνα της Αναγέννησης και τις αρχές του Ουμανισμού. Είναι πνευματικό ρεύμα, που στόχευε στην πολιτιστική και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Θεοφοβικού μοντέλου που επικρατούσε ως τότε. Χαρακτηρίζεται από την επιστροφή στα αρχαία Ελληνορωμαϊκά κείμενα, ως ένα μοντέλο ζωής, γραφής και σκέψης. Με σκοπό την εξύψωσης του ανθρώπινου πνεύματος στην κριτική και ορθολογική του διάσταση!

Ξεκινώντας δεν θα μπορούσα να σχολιάσω το εξώφυλλο! Αναμφίβολα έργο τέχνης! Εξαιρετική επιλογή μιας και εστιάζει στο θέμα του βιβλίου μέσα από το πινέλο και την έμπνευση ενός μεγάλου καλλιτέχνη. Η τέχνη της αντιγραφής αρχαίων χειρογράφων και η ευωδία των κρίνων, η οποία παραπέμπει στην Φλωρεντία. Η Θεοτόκος, το Θείο Βρέφος και οκτώ άγγελοι με κρίνα (1478) από τον Σάντρο Μποτιτσέλι. ΄

Ύστερα να εστιάσω στο γεγονός ότι η πένα της συγγραφέως Νεκταρίας Μακρυδήμα,-Ζαγοριανάκου σκιαγραφεί ως κεντρικό ήρωα το "καλούπι" ενός άντρα μοναχού. Αν και θα μπορούσε να αποτελέσει ριψοκίνδυνη κίνηση. Μπορώ να πω, πως με άφησε απόλυτα ικανοποιημένη καθώς κατάφερε να διεισδύσει στα πάθη της αντρικής φύσης χτίζοντας έναν ολόκληρο ψυχικό κόσμο γεμάτο αρετές αλλά και "μικρο-ελαττώματα" της νεανικής ανεμελιάς, τα οποία ο χαρακτήρας βελτιώνει με την συγκρότηση ώριμης προσωπικότητας κατα την πάροδο των χρόνων. Επίσης η συγγραφέας περιγράφει με νευρώδης ειρμό τις λεπτομέρειες της μοναστικής ζωής, αλλά και την προσαρμογή στη πολύβοη πόλη της Φλωρεντίας. Γεγονός αξιοζήλευτο, μπράβο κυρία Ζαγοριανάκου!

Μέσα βήματα της ζωής του νεαρού μοναχού, Θεόδωρου Αγαπητού. Ο αναγνώστης θα σταθεί πλάι του έως το τέλος. Θα βιώσει τον πόνο του αποχωρισμού, και τις αμφιβολίες των επιλογών του, την χαρά του θείου δώρου της φιλίας, την σπίθα του έρωτα, τα ηθικά διλήμματα για την κατάκτηση της προσωπικής του ευτυχίας μπρος το καθήκον και την υποχρέωση το όνομα της αριστοκρατικής οικογένειας των Μεδίκων.

Χάρη στην πένα της συγγραφέως, η ανάπτυξη και η πτώση της Φλωρεντίας, περιγράφονται με άριστη αφηγηματική μα δι’ όλου κουραστική ικανότητα.Ένα τεχνικό χαρακτηριστικό που λάτρεψα ήταν η δόμηση κάθε κεφαλαίου. Καλλιτεχνικό αρχίγραμμα, τίτλος και υπότιτλος, ο οποίος αποτελεί απόφθεγμα! Η αφήγηση γίνεται μέσα από τους χαρακτήρες της ιστορίας. Έτσι οι αναγνώστες θα περιπλανηθούν στο υπόβαθρο κάθε ήρωα, αφουγκράζοντας πότε κρυφές σκέψεις και επιθυμίες, και άλλοτε στοχασμούς και φοβίες. Παρουσιάζοντας σελίδα την σελίδα, δομημένες προσωπικότητες που αγωνίζονται πότε για ψηλά ιδανικά και πότε για στιγμές ευτυχίας. Εξαιρετικό τρικ της συγγραφέως ώστε οι αναγνώστες να παρατηρούν με διαφορετική οπτική γωνία τις καταστάσεις που παρουσιάζονται κατά την εξέλιξη της ιστορίας.

Η αφήγηση είναι ομαλή, με συνεχείς ανατροπές, ούτε κατά διάνοια φλύαρη παρά το μέγεθος του βιβλίου. Ο αναγνώστης θα «υπνωτιστεί» από την μαγεία τον λέξεων και θα ταξιδέψει νοερά σε εκείνη την ιστορική περίοδο, με αποτέλεσμα να αποτελέσει τόσο ευχάριστο ανάγνωσμα που γιατί όχι να μην το διαβάσει απνευστί. Οι γλαφυρές εικόνες, τα ερεθίσματα- λεπτομέρειες σου τραβούν την προσοχή, σκηνές δράσης που ξετυλίγονται φαίνεται πως αποτελούν εκτενή έρευνα για τον σχεδιασμό του υποβάθρου αλλά και τις πλοκής, μιας και το βιβλίο αποτελεί έναν υπέροχο συνδυασμό μυθοπλασίας και ιστορικής αλήθειας. Σημαντικές προσωπικότητες παίρνουν «σάρκα» και «οστά» μπρος τα μάτια των ανυποψίαστων αναγνωστών! Ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής του Οίκου των Μεδίκων, ο Σάντρο Μποτιτσέλι, ο Ιανός Λάσκαρις, ο Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα, ο Μάρκος Μουσούρος, ο Βησσαρίωνας, ο Δημήτριος Χαλκοκονδύλης , Αλδος Μανούτιος κλπ.

Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω στους φίλους αναγνώστες, πως η αξία ενός βιβλίου δεν φαίνεται μόνο από την αγάπη προς το πρόσωπο και το τρόπο της γραφής του συγγραφέα... αλλά επίσης , σημεία αναφοράς αποτελούν τα μηνύματα και οι γνώσεις που "περνά" στο αναγνωστικό κοινό. Κι αυτό το συγγραφικό έργο αποτελεί μια εξαιρετική πηγή γνώσης και σκιαγράφησης της περιόδου , όπου οι λόγιοι του Βυζαντίου αναζητώντας καταφύγιο στην Δύση, απορροφώνται από το ρεύμα του Ουμανισμού και σηματοδοτούν την έναρξη της πορείας για την καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών. Σε ευχαριστούμε γι' αυτό το ονειρικό ταξίδι κυρία Ζαγοριανάκου-Μακρυδήμα και αδημονούμε για το επόμενο συγγραφικό σας έργο. Πάντα καλοτάξιδα τα βιβλία σας!

Λίγα λόγια για την περίληψη

Τρία χρόνια πριν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, ο Αυτοκράτορας ζητά από το «μεγάλο σοφό» να μεταφέρει στη χερσόνησο του Άθω εννέα κυλίνδρους ύψιστης ιστορικής σημασίας από την Μονή Στουδίου. Η τύχη της αποστολής ανατρέπεται ύστερα από ένα απρόσμενο γεγονός. Ο νεαρός μοναχός Θεόδωρος Αγαπητός καταφεύγει στην Φλωρεντία προσπαθώντας να οικοδομήσει νέο μέλλον. Συνοδοιπόροι του ο Πάολο και ο Παλμιέρο, οι οποίοι τον βοηθούν στην νέα πραγματικότητα, στον τρόπο ζωής και στις συνήθειες της Φλωρεντίας. Λένε πως η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς ! Χάρη στις δεξιότητες της καλλιγραφίας, αλλά και της αγάπης αντιγραφής αρχαίας γραμματείας όχι μόνο γίνεται το δεξί χέρι του αυτοκράτορα Κόζιμο των Μεδίκων (1389-1464) αλλά και αργότερα του εγγονού του, Λαυρέντιου του Μεγαλοπρεπούς. Το όραμα του Κόζιμο για την ανάπτυξη της πιο αξιοζήλευτης πολιτείας του τότε Δυτικού κόσμου, μετέτρεψε την πόλη του Κρίνου σε πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης. Επίσης η ανεύρεσης αρχαίων παπύρων έως τα βάθη της Ανατολής αποτέλεσαν τη βάση της Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης. Κατά την πάροδο των χρόνων ο Θεόδωρος ωριμάζει, τα πάθη του αδύναμα να καταλαγιάσουν μπρος την σινιόρα Μπιάνκα. Δοκιμάζει νέες τεχνικές φιλοτεχνώντας κάθε γράμμα ξεχωριστά υπακούοντας τις αρχές του Γουτεμβέργου. Στα επόμενα έτη, η Φλωρεντία χτυπάται από εξωγενείς παράγοντες.. Η πνευματική αφύπνιση ραγίζει σαν έυθραυστο γυαλί! Οι Μέδικοι πέφτουν! Το αίσθημα της προδοσίας πικρό στα χείλη! Ο Τζιρόλαμο, πολιτικό - θρησκευτικός ηγέτης, με τεράστια επιρροή στα πλήθη επιτάσσει την καύση των βιβλίων-χειρογράφων και συνεπώς τον «έργο» και τις «θυσίες» του Θεόδωρου Αγαπητού.

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

«Ο μεγάλος σοφός» είναι η ιστορία του βυζαντινού λογίου Θεόδωρου, που ξεκίνησε ως αντιγραφέας και δόκιμος μοναχός στη Μονή Στουδίου της Κωνσταντινούπολης και τρία χρόνια πριν την Άλωση του 1453 κατέφυγε στη Φλωρεντία, έγινε δεξί χέρι του αυτοκράτορα Κόζιμο των Μεδίκων και αργότερα του εγγονού του, Λαυρέντιου του Μεγαλοπρεπούς. Η Αναγέννηση και η Φλωρεντία του 15ου αιώνα, οι αρχές της τυπογραφίας από τον Γουτεμβέργιο, η πολύτιμη γνώση που φυλασσόταν στα μοναστήρια γραμμένη σε χειρόγραφα, η πνευματική αναγέννηση στη Βενετία που ξεκίνησε από τον Άλδο Μανούτιο, η άνοδος και η πτώση του οίκου των Μεδίκων, ο 10χρονος τότε Νικολό Μακιαβέλι, η έπαρση και η τιμωρία, ο σατανικός Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα είναι όλοι εδώ και συγκροτούν μια σπάνια από πλευράς τεχνικής και δεξιότητας τοιχογραφία της εποχής και των ανθρώπων.

Ο Κόζιμο των Μεδίκων (1389-1464) ήταν ο πρώτος της δυναστείας, μεγαλοτραπεζίτης και πάτρονας των Τεχνών, με υποκαταστήματα σε όλη την Ευρώπη. Την εποχή των Μεδίκων γεννήθηκε η ιταλική αναγέννηση, η Φλωρεντία έγινε το πολιτιστικό κέντρο της Ευρώπης, τη ζωή τους την κατέγραψε ο Νικολό Μακιαβέλι, πολλά θαύματα της ιταλικής αρχιτεκτονικής στη Φλωρεντία είναι έργο δικό τους! Ο Κόζιμο κυριάρχησε στην οικονομική, πολιτική αλλά και καλλιτεχνική ζωή της Φλωρεντίας, παίζοντας ταυτοχρόνως καθοριστικό ρόλο στην ιταλική και ευρωπαϊκή ιστορία του καιρού του: εξόρισε τους πολιτικούς του αντιπάλους, χρησιμοποίησε παρασκηνιακά πάπες και βασιλιάδες ως μαριονέτες και άφησε κληρονομιά μια απίστευτη περιουσία που θα επηρέαζε πολιτική, διπλωματία και τέχνη όσο λίγα πράγματα του καιρού…Πέρα από την πρωτόγνωρη οικονομικά υποστήριξή του στις καλές τέχνες, ο Κόζιμο οργάνωσε και μια από τις πρώτες και σοβαρές προσπάθειες ανεύρεσης αρχαίων παπύρων και περγαμηνών, τόσο εντός της χριστιανοσύνης όσο και στην Ανατολή, πληρώνοντας σουλτάνους και χαλίφηδες να του παραδώσουν ό,τι αρχαίο σύγγραμμα είχαν στην κατοχή τους. Αυτά τα έργα των αρχαίων συγγραφέων αποτέλεσαν τη βάση της ονομασθείσης από τον εγγονό τ��υ Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης, την ίδια ώρα που έβαλε στρατιά γραφιάδων να αντιγράψουν τους θησαυρούς για να γίνουν κτήμα όλων.

Μιας και ο γιος του Κόζιμο ήταν άρρωστος από ποδάγρα, διάδοχος ανακηρύχτηκε ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής που συνέχισε επάξια το έργο του Κόζιμο. Η αρχή όμως του τέλους των Μεδίκων πλησιάζει και ακούει στο όνομα Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα (1452-1498). Πολιτικός και θρησκευτικός ηγέτης, μοναχός με τεράστια επιρροή στα πλήθη της Φλωρεντίας, πρωτοστάτησε στο κάψιμο των βιβλίων και μισούσε τα δείγματα της τέχνης που προστάτευαν οι Μέδικοι.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο κινείται και η ζωή του Θεόδωρου, μιας πολύπλευρης προσωπικότητας που η συγγραφέας μας συστήνει και με τα αρνητικά του και με τα θετικά του γνωρίσματα. Η αφήγηση είναι στρ��τή, με διαρκείς εκπλήξεις, καθόλου βαρυφορτωμένη με τα ανωτέρω ιστορικά γεγονότα. Η πρωτοτυπία είναι που κατά την πορεία του κειμένου, στο οποίο κυρίως μιλάει ο Θεόδωρος σε πρώτο πρόσωπο, σε κάποια κεφάλαια αφηγούνται άλλοι χαρακτήρες του μυθιστορήματος: ο Κόζιμο, ο Λαυρέντιος, ο Σαβοναρόλα κλπ. Η συγγραφέας προνόησε και στο εκάστοτε κεφάλαιο διευκρινίζει ποιος μιλάει. Αυτή είναι μια διαφορετική προσέγγιση γιατί γνωρίζουμε εκ των ένδον κι άλλους χαρακτήρες κι όχι μόνο τον πρωταγωνιστή. Ειδικά τα τρία πρώτα κεφάλαια είναι ό,τι πιο ανατρεπτικό έχω διαβάσει!

Από την περίληψη φαίνεται ότι η ιστορία θα εκτυλιχτεί γύρω από τα χειρόγραφα και το πολύτιμο περιεχόμενό τους, όμως τελικά δε μας απασχολούν πολύ. Αντίθετα, με ευρηματικό τρόπο και χωρίς να καταφεύγουμε σε άλλη μια χιλιοειπωμένη αστυνομική ιστορία, τα χειρόγραφα βρίσκουν τη θέση τους στην ιστορία και αποτελούν την αφορμή για να το σκάσει ο Θεόδωρος από τον δρόμο του για το Άγιον Όρος και να καταφύγει στη Φλωρεντία. Το κείμενο είναι ζωντανό, παραστατικό, αληθοφανέστατο και ιστορικά απόλυτα τεκμηριωμένο. Αγάπησα τον μοναχό Θεόδωρο, έναν άντρα που κρύφτηκε από τον πραγματικό κόσμο και από τον έρωτα, με τα οποία ήρθε αντιμέτωπος ξαφνικά: αναγκάστηκε να βγει στο φως, να πρωτοστατήσει σε ιστορικά γεγονότα, έγινε ευνοούμενος σημαντικών προσωπικοτήτων, αγάπησε, αδικήθηκε, βασανίστηκε, έκλαψε...Η ιστορία του με την πλούσια πόρνη Μπιάνκα ήταν πολύ καλά δοσμένη ενώ η απόπειρα δολοφονίας του Λαυρέντιου από τους Πέτσι ήταν ανατριχιαστική!

«Ο μεγάλος σοφός» είναι ένα υπέροχο ιστορικό μυθιοστόρημα, που πρεσβεύει τις αρετές του ουμανισμού, φωτίζει τις αλλαγές και τις εξελίξεις στην Ιταλία της Αναγέννησης και βρίθει πολυσχιδών χαρακτήρων που θα αγαπήσετε. Κατά τη γνώμη μου ένα σύντομο ιστορικό παράρτημα ή κάποιες σημειώσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα σημαντικό συμπλήρωμα για τον αναγνώστη που δε γνωρίζει τόσο καλά ή και καθόλου ούτε τους Μέδικους ούτε την άνθιση της τυπογραφίας τότε. Άλλο ένα εξαιρετικό δείγμα γραφής της κυρίας Ζαγοριανάκου που καταπιάνεται με αγάπη και επίμονη έρευνα με κάθε νέο της μυθιστόρημα.

[Spyridoula · Rating 5 out of 5]

Κλείνοντας το βιβλίο της Ζαγοριανάκου, βλέπω πως μου λείπει ήδη “Ο Μεγάλος Σοφός”, που ξεκίνησε ως δόκιμος μοναχός στην Κωνσταντινούπολη, μα η ζωή του επιφύλασσε πολλές αλλαγές, ανατροπές, καλές και κακές στιγμές, καρδιακούς φίλους, ισχυρούς συμμάχους και μια αγάπη πλημμυρισμένη από το άρωμα των κόκκινων βελούδινων ρόδων!
Ένας Μεγάλος Σοφός που ποτέ δεν αποδέχτηκε για τον εαυτό του έναν τόσο βαρύγδουπο τίτλο! Η συγγραφέας τον αγάπησε βαθειά τον κεντρικό ήρωα του βιβλίου της και αυτό γίνεται εμφανές από την άριστα ηθογραφημένη και ψυχογραφημένη προσωπικότητα του!
Το ιστορικό πλαίσιο αγκαλιάζει όμορφα την μυθοπλασία, χωρίς να αποβαίνει εις βάρος της. Βρισκόμαστε στην Πόλη του Κρίνου, την Φλωρεντία της Αναγέννησης, μιας πόλης που παίρνει σχήμα και μορφή μέσα από φωτισμένες προσωπικότητες και στο επίκεντρο όλων των προσπαθειών ο άνθρωπος, που αναγεννάται και ‘κείνος από τα σκοτάδια του μεσαίωνα! Και όπως χαρακτηριστικά λέει ο Θεόδωρος για την πόλη που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, η Άλωση της Κωνσταντινούπολης και η καταστροφή της Ανατολής, οδήγησε τους Δυτικούς στην Αναγέννηση!
Οι Μέδικοι πέραν του ενεργού ρόλου τους στην ανάπλαση της Φλωρεντίας, θα παίξουν πολύ μεγάλο- ίσως τον μεγαλύτερο ρόλο- στη ζωή του Θεόδωρου. Η σχέση όμως που θα αναπτύξει με τον Λαυρέντιο, την μικρή εργατική του μέλισσα, όπως τον αποκαλεί στις αφηγήσεις του, θα είναι μοναδική και θα αποτελέσει μια σχέση ζωής!
Στα συν του βιβλίου η χρήση του α’ προσώπου στην αφήγηση, που κάνει τον αναγνώστη κοινωνό και συμμέτοχο των τεκταινόμενων!
Θα μπορούσα να μιλάω ώρες για το βιβλίο αυτό, με άγγιξε βαθειά!

[Tasos Koutsovasilis · Rating 5 out of 5]

ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟ ιστορικό μυθιστόρημα!
Το προτείνω ανεπιφύλακτα.