Μερτζάνη: Το δάκρυ της Θράκης

by Μάρθα Πατλάκουτζα

Οκτώβρης 1922... Στις όχθες του ποταμού Έβρου στέκει ένα νεαρό κορίτσι με βρόμικα ρούχα και πρόσωπο βουτηγμένο στην απόγνωση. Νιώθει το βάρος της ευθύνης να συνθλίβει τους μικροκαμωμένους ώμους της... Πρέπει να διασχίσει το ποτάμι μαζί με την αδερφή της, το κάρο και τα ζωντανά.
Ορφανή από μητέρα, ξεριζωμένη από πατρίδα, η Μερτζανή δεν σταματά να αγωνίζεται και να ξεπερνάει τον εαυτό της.
Ποιος τη στηρίζει στα χίλια βάσανα, στον θάνατο, στον αβάσταχτο πόνο; Μονάχα μια φωνούλα μέσα της, μια γλυκιά φωνή που δε σιωπά ποτέ, μια διακριτική λάμψη που δεν την αφήνει να παραδοθεί, όσο κι αν λυγίζει. Και η Μερτζανή θα λυγίσει πολλές φορές. Χάνει το στήριγμά της ξανά και ξανά, χάνει τις μεγάλες της αγάπες, χάνει κάθε δύναμη…
Η συγκλονιστική ιστορία μιας αξιοθαύμαστης γυναίκας που δεν έχασε ποτέ την αξιοπρέπειά της και την τόλμη της.
Μερτζανή… κοράλλι σπάνιο, όπως και η ψυχή της. Μια ψυχή που συνεχώς διώκεται… ένας διωγμός που τέλος δεν έχει… Αυτή είναι η ιστορία της.

493 pages, Paperback

First published December 16, 2014

About the author

Η Μάρθα Πατλάκουτζα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη από γονείς που κατάγονται από την Ανατολική Θράκη. Ο παιδικός της χρόνος είχε να κάνει με αποδράσεις σε αλάνες και βιβλιοθήκες. Αγαπάει πολύ τα παιδιά γι’ αυτό και πήρε την απόφαση να σπουδάσει Παιδαγωγικά στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, απ’ όπου αποφοίτησε το 1990.

Από το 1996 διδάσκει σε δημοτικά σχολεία της χώρας και τα τελευταία χρόνια σε δημοτικά της Θεσσαλονίκης. Δεν ξέρει για πόσα χρόνια θα μπορεί να γράφει, ούτε αν θα το κάνει πετυχημένα. Προς το παρόν απολαμβάνει το ταξίδι κι εύχεται να αργήσει πολύ να βρει την Ιθάκη της.

Reviews

[Vicky Ziliaskopoulou · Rating 3 out of 5]

Για αρχή να πω ένα μεγάλο μπράβο στη συγγραφέα που ασχολήθηκε με το διωγμό των Χριστιανών της Ανατολικής Θράκης από τον τόπο τους, μετά την παράδοση (αμαχητί) της περιοχής στην Τουρκία και την ανταλλαγή πληθυσμών. Είναι ένα θέμα που δεν είναι προσφιλές στους συγγραφείς, σε αντίθεση με τα αντίστοιχα γεγονότα στην Μικρά Ασία.
Επί του βιβλίου: όπου υπήρχαν ιστορικά στοιχεία στο βιβλίο η κ. Πατλάκουτζα τα έδεσε εξαιρετικά με τη ροή της ιστορίας, ειδικά η περιγραφή της ζωής στην Ανατολική Θράκη και της πορείας κατά τη διάρκεια της μετεγκατάστασης διαβάζονται μονορούφι. Εξίσου "δυνατή" είναι και η περιγραφή της καθημερινότητας της Μερτζανής κατά τη διάρκεια του παγκοσμίου πολέμου και του εμφυλίου.
Κατά τη γνώμη μου όμως δεν ήταν εξίσου έντονες οι σκηνές που περιγράφει την υπόλοιπη ζωή της, ειδικά όταν αναφέρεται σε ευτυχισμένες περιόδους. Επίσης δεν ήθελα να τη βάλει να βιώσει τόσο πόνο και το τέλος δεν μου άρεσε καθόλου, θα μπορούσε να παραληφθεί εντελώς πιστεύω.

Και τώρα θα κάνω πολύ βαρύ σπόιλερ, ούτε κατά λάθος μην πατήσετε να το διαβάσετε.

Είναι δυνατόν ο Μαλαματής που πατούσε και έτρεμε ο τόπος να μετατραπεί σε τόσο άβουλο ανθρωπάκι που να αφήσει τις κόρες του (γεννημένες από την αιώνια αγαπημένη του) να φύγουν μόνες τους έχοντας την ευθύνη όλης τους της περιουσίας και αυτός να πάει με το τραίνο; Να αδιαφορήσει ουσιαστικά παντελώς για την κόρη του σε όλη του τη ζωή; Αφού αγαπά τη Μερτζανή, γιατί δεν πατάει πόδι ποτέ στη Σοφία; Ούτε και η ύπαρξη του γιου του δεν με καλύπτει ως δικαιολογία...Αυτό δεν το κατάλαβα, με ξένισε.
Ακόμη ένα σημείο που μου δημιουργεί απορία: ο χαρακτήρας της Σοφίας. Μετά από τόσα βάσανα και αφού οι θετές κόρες έφυγαν από το σπίτι της, γιατί συνέχισε να είναι τόσο αδικαιολόγητα κακιά; Όπως και η μάνα του Δημητρού: γιατί τόση κακία ανυποχώρητη και από τις δύο;
Και κάτι τελευταίο, το χειρότερο σπόιλερ από όλα μέχρι εδώ, οπότε αν διαβάζεις χωρίς να έχεις διαβάσει το βιβλίο σταμάτα ΤΩΡΑ


Διαφωνώ εντελώς με την περιγραφή του θανάτου και της κηδείας των πρώτων θυγατέρων της Μερτζανής. Πάντα, σε κάθε βιβλίο που το συναντώ θυμώνω. Καταλαβαίνω ότι είναι κάποιες φορές σημαντικό ένα ανάλογο γεγονός για την πλοκή της ιστορίας, αλλά διαφωνώ με την περιγραφή του πόνου και των αισθημάτων του γονέα σε τόσο μεγάλη έκταση. Είναι εφιαλτικό σαν σκέψη για κάθε γονιό, προσωπικά σταματάει η ανάσα μου και μόνο που το σκέφτομαι, δεν θέλω να διαβάζω το φόβο του συγγραφέα πάνω στο χαρτί με τόση λεπτομέρεια, αισθάνομαι ότι προσπαθεί να μου βγάλει κλάμα με το ζόρι. Θα κλάψω φυσικά, θα παγώσω και συμπονέσω τον ήρωα της ιστορίας, αλλά συγγραφείς επιπέδου δεν χρειάζεται να κάνουν το βιβλίο τους μελόδραμα και η συγκεκριμένη συγγραφέας κατ' εμέ δεν χρειάζεται να βασίζεται σε συναισθηματισμούς για να κρατήσει τον αναγνώστη.



Επειδή έχω διαβάσει και το βιβλίο "Ζαχάρα" της ιδίας, μπορώ να πω ότι τα βιβλία της μπορείς να τα διαβάσεις σε δύο επίπεδα, αναλόγως πόσο θέλεις να εμβαθύνεις. Μπορείς να τα διαβάσεις ανάλαφρα και γρήγορα ώστε να δεις την ιστορία που έχει να σου πει. Μπορείς όμως να μελετήσεις αν θέλεις το βαθύτερο νόημα που έχει να σου δώσει: υπάρχουν μέσα φράσεις (στη Μερτζανή δίνονται με άλλη γραμματοσειρά και αποδίδονται ως σκέψεις της πρωταγωνίστριας) πολύ μελετημένες, μπορούν να σε βάλουν σε σκέψεις σχετικά με το νόημα της ζωής και της επιβίωσης, το τι ε΄ναι σημαντικό και τι όχι.
Γενικά το συνιστώ το βιβλίο, είναι από τα ωραία κοινωνικά με ιστορικά στοιχεία.

[Eva Maraki · Rating 5 out of 5]

"Μερτζανή,το δάκρυ της Θράκης" της Μ.Πατλάκουτζα
Μερτζανή,κοράλλι σπάνιο σαν την ψυχή της ηρωίδας,αυτού του βαθιά αληθινού μυθιστορήματος,γιατί μιλά απευθείας στις καρδιές των αναγνωστών.Ένα έντονα δραματικο οδοιπορικό στην ιστορία της Ελλάδας,του 20ου αιώνα,με συνοδοιπορο μια προσφυγοπούλα απο τον Έβρο,τη Μερτζανή,η οποία διώκεται συνεχώς σκληρα χωρις να ριζωνει πουθενα.Γεμάτη αυταπάρνηση&αδαμαστη θεληση δε λυγίζει,οσο&να τη χτυπανε απανθρωπα τα χτυπηματα της μοιρας.Ενα καθηλωτικο μυθιστορημα,υμνος στη ζωη,στην αγαπη&στη δυναμη ψυχης .Οι περιγραφες της Μ.Πατλακουτζα παραστατικες με μια γλαφυροτητα που συγκινει&σοκάρει.Ο λογος λογοτεχνικος χωρίς ωστόσο περιττες εξάρσεις,αφου πολύ απλά τα γεγονοτα παρουσιαζονται με τετοια ενταση ωστε οι αναγνωστες να συμπασχουμε με την ηρωιδα που παραδειγματιζει&διδασκει.Γιατι σ αυτο το βιβλιο πέρα από τον πλουτο των συναισθηματων που κοινωνεις,θυμασαι πως ο ανθρωπος έχει δυναμη κρυμμένη μεσα του,που ουτε ο ιδιος γνωρίζει.Αυτη η κινητηριος δυναμη υπαρχει για να συνεχιζει να δινει καθε μερα τον αγωνα του στα κυματα των δυσκολιων,γιατι πολυ απλα οταν θελει ο ανθρωπος ειναι ο καλυτερος κολυμβητης.Θερμά συγχαρητήρια στη Μάρθα μας,που πετυχε η Μερτζανή της,να κατεχει περιοπτη θεση στη "βιβλιοθηκη της καρδιας μου".

[Κατερινα Γριβα · Rating 4 out of 5]

Ενα καθηλωτικο μυθιστορημα. Ηρωιδα μας η Μερτζανη μια προσφυγοπουλα της Ανατολικης Θρακης. Απο τον διωγμο της και μετα η μοιρα ειναι πολυ σκληρη μαζι της. Μετραει απωλειες. Απο ζωντανους και πεθαμενους μαζι. Προσπαθει να ριζωσει και να ευτυχισει αλλα δεν τα καταφερνει πουθενα.Η θεληση της ομως και η πιστη της στο Θεο την κρατανε δυνατη και παλευει με ολη την ψυχη της τις δυσκολιες που της στελνει η ζωη. Λατρεψα τη γραφη της κ.Πατλακουτζα γλαφυρη και πολυ αληθινη.Καταφερε να με συγκινησει αλλα και να με σοκαρει σε πολλα σημεια του βιβλιου. Μια ενσταση εχω για το τελος του αλλα αυτο θα το κρατησω για μενα.

[Ευαγγελία · Rating 4 out of 5]

Δυστυχώς η γενιά των παπούδων μας πέρασε πολύ δύσκολες καταστάσεις. Η ζωή της Μετζανής ήταν γεμάτη πόνο και δυσκολίες με μόνο λίγες στιγμές ευτυχίας, κάτι που η συγγραφέας κατάφερε να μας το δείξει. Με τη γλαφυρή πένα της ταξιδέψαμε κι εμείς μαζί με τη Μερτζανή από την Ανατολική Θράκη μέχρι τη Χρυσούπολη και το Στρυμόνα και ζήσαμε κι εμείς μαζί της τις κακουχίες, τις αγωνίες, τον πόνο....
Μια συγκλονιστική ιστορία που δύσκολα πιστεύεις ότι είναι αληθινή. Κυρίως για το τέλος διατηρώ τις επιφυλάξεις μου για την πραγματικότητα των γεγονότων.
Διαβάζεται απνευστί και σε συγκλονίζει!!!!

[CHRISTOS GKOLIDAKIS · Rating 5 out of 5]

Το Mερτζάνη το δάκρυ της Θράκης της κ. Μάρθας Πατλάκουτζα είναι ένα βιβλίο που πραγματικά θα συγκινήσει ακόμη και τους πιο σκληρούς με μια ηρωίδα που αγαπιέται από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου και είναι ένα βιβλίο που τα έχει όλα περιπέτεια και αγωνία ως την τελευταία παράγραφο. Για ένα καλό βιβλίο δεν χρειάζεται να πούμε πολλά διαβάστε το και θα καταλάβετε

[Χ. ΚΟΥΡΟΥΠΑΚΗ · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλίο μεθυστικό, που μας ταξιδεύει σε μια άλλη εποχή, που οι εικόνες και τα αρώματα της περνούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και μας παρασύρουν μαζί τους.
Μερτζανή, το όνομα της ηρωίδας μας που η ιστορία της ζωής της είναι συγκλονιστική και συνάμα τραγική. Μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, δυσκολίες που θα λύγιζαν τον καθένα, πόνο, θυμό, δάκρυα, δύσκολες αποφάσεις.
Η ηρωίδα μας γεννιέται στη Θράκη από γονείς που είναι πολύ αγαπημένοι μεταξύ τους και μαζί με την μικρότερη αδερφή της την Ταρσή, ζουν ευτυχισμένες στο σπιτικό τους και περνούν μια όμορφη και ανέφελη παιδική ζωή. Ο ξαφνικός θάνατος της αγαπημένης της μητέρας βυθίζει στο πένθος και την μοναξιά τον πατέρα τους και οι δυο αδερφές πληγώνονται πολύ και αισθάνονται την γη να φεύγει κάτω από τα πόδια τους. Η ζωή τους ανατρέπεται από αυτήν την απώλεια που τους γεμίζει πόνο, και ταυτόχρονα έρχεται και ένα μεγαλύτερο κακό να προστεθεί στους μικρούς παιδικούς ώμους, ο διωγμός των Ελλήνων από τα χώματα της Θράκης. Ο πατέρας τους προσπαθεί να απεγκλωβιστεί από τον θυμό του απέναντι στο θάνατο που του πήρε τ��ν αγαπημένη του γυναίκα να εξασφαλίσει τα απαραίτητα για την ζωή τους και να δείξει την αγάπη του προς τα παιδιά του όμως οι καταστάσεις δεν τον αφήνουν να δείξει όλα όσα αυτός επιθυμεί και τις περισσότερες φορές η ζωή του είναι σαν σκιά που ακολουθεί τον χαμένο του έρωτα, τον μοναδικό της ζωής του….
Μεγαλώνοντας η Μερτζανή μακριά από τα αγαπημένα της σιωπηλά βουνά και περνώντας δύσκολες καταστάσεις έρχεται ο έρωτας να φωτίσει την καρδιά της δίνοντας της χαρά και ελπίδα. Όμως η ζωή και η μοίρα της ανατρέπονται ξανά και η Μερτζανή ματώνει από άλλη μια απώλεια και συνεχίζει να μάχεται για την ζωή της με μοναδική της δύναμη αυτή την μικρή φωνούλα μέσα της και το καθρεφτάκι της μάνας της που το έχει σαν φυλαχτό. Σε όσα η ζωή και η μοίρα της της επιφυλάσσει στα χρόνια που έρχονται οι συμβουλές της αγαπημένης της μητέρας είναι καθοριστικές για την ζωή της. Μετά από πολλά χρόνια με συνεχείς αγώνες για να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες που εμφανίζονται μπροστά της, εκείνο το παλιό καθρεφτάκι της μάνας της και ένα καλά κρυμμένο μυστικό θα φέρουν στο δρόμο της ανθρώπους με αγκαλιά γεμάτη αγάπη, που θα της προσφέρουν την βοήθεια τους, την φιλία τους και την αγάπη τους…
Η συγγραφέας με την γλαφυρότητα του λόγου της και τις δυνατές περιγραφές της, μας δίνει μια αληθινή ιστορία ζωής, παράλληλα με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής. Η πλοκή έντονη μας κρατάει σε αγωνία και τα συναισθήματα πολλά όσο προχωράει η ιστορία. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου περιγράφονται όλοι οι χαρακτήρες, όλοι όσοι είχαν σχέση με την ηρωίδα μας και την επηρέασαν θετικά ή μη καθώς και όλα τα ήθη και έθιμα της εποχής. Συγχαρητήρια στη συγγραφέα που κατάφερε η Μερτζανή να γίνει κομμάτι της καρδιάς μου, μια γυναίκα που και στα πιο δύσκολα κατάφερε με την δύναμη της ψυχής της να μείνει όρθια μέχρι το τέλος. Ένα βιβλίο που αξίζει να το διαβάσετε!!!

[Marianna Arvaniti · Rating 4 out of 5]

"Να τα βγάζω πέρα με τις αναποδιές γιατί είναι μέρος της ζωής, αυτό το έμαθα με τον δύσκολο τρόπο."

[Viki · Rating 4 out of 5]

Μου κινησε το ενδιαφέρον το γεγονός ότι η συγγραφέας καταπιάστηκε με το θέμα του διωγμού των χριστιανών της Ανατολικής Θράκης αλλά και με τα δεινά των συμπατριωτών μου Σερραίων από τους Βουλγαρους κατακτητές κατά την περίοδο της κατοχής. Είναι γλαφυρά δοσμένο και οι περιγραφές μοιάζουν με όλα όσα μου είχε εξιστορισει η γιαγιά μου. Το τέλος του μυθιστορήματος το βρηκα παντελώς αταίριαστο και μου χάλασε την αρχικά καλή εντύπωση για το βιβλίο. Παρόλα αυτά δίνω 3,5/5 για τους λόγους που προανέφερα. Καλή συγγραφική συνέχεια!

[Roula T · Rating 2 out of 5]

Διαβάστηκε λόγω καταγωγής. Κάτι ανάμεσα σε ηθογραφία και ιστορικό μυθιστόρημα. Δεν με ενθουσίασε.

[Sofia Makridou · Rating 5 out of 5]

Όμορφο βιβλίο,ιδιαίτερη γραφή και γεγονότα που πονάνε αλλά συναιβησαν σε πολλούς ανθρώπους.